Pijnstilling via de pijnpomp

Transcriptie

1 Infobrochure Pijnstilling via de pijnpomp Patiënt-gecontroleerde pijnbestrijding Anesthesie - Pijntherapie - Intensieve zorgen Tel: mensen zorgen voor mensen

2 Inleiding Binnenkort ondergaat u een heelkundige ingreep in het Mariaziekenhuis te Overpelt. Pijn is na een operatie bijna niet te vermijden, maar alle artsen samen en de verpleegkundigen zullen u helpen om uw pijn zo goed mogelijk te bestrijden. Het is immers wetenschappelijk aangetoond dat een goede pijnbestrijding na een operatie de kans op complicaties vermindert. Bepaalde heelkundige ingrepen kunnen echter veel pijn veroorzaken ondanks een adequate en feilloze techniek van de chirurg. Aarzel nooit om de artsen en de verpleegkundigen op de hoogte te stellen van uw pijnbeleving. U bent degene die de pijn voelt, wij doen er alles aan om deze zo goed mogelijk te bestrijden. 2

3 Wat is een pijnpomp (PCA-pomp)? PCA betekent Patient Controlled Analgesia of patiëntgecontroleerde pijnbehandeling. Het is een vorm van pijnstilling door middel van een pomp. Er zijn twee soorten pijnpompen afhankelijk van de toedieningsweg. PCIA: pijnstilling in de ader De PCIA-pomp dient de pijnstilling rechtstreeks toe in de ader. De pomp wordt op een infuus in de ader van uw arm of hals aangesloten. PCEA: epidurale pijnstilling De PCEA-pomp wordt aangesloten op een fijn buisje in de rug. De anesthesist plaatst deze vóór de operatie in de rug onder plaatselijk verdoving. Men spreekt ook wel over de ruggenprik. Nadat de prik is toegediend zijn we klaar om naar de operatiekamer te gaan. Daar brengen we u onder narcose om de operatie te laten gebeuren. Gebruik van de pijnpomp Pijnstillende medicatie Meestal gebruiken we een mengsel van een morfineachtig product in combinatie met andere geneesmiddelen. Deze combinatie zorgt ervoor dat we een zo laag mogelijke dosis kunnen gebruiken met een maximaal effect op de pijn en zo weinig mogelijk nevenwerkingen. Bij de behandeling van pijn met deze morfineachtige preparaten na een operatie is er geen enkel risico op verslaving. 3

4 Continu of enkel op vraag PCIA Geen continue toediening van medicatie Enkel medicatie bij indrukken van de knop PCEA Continue toediening van medicatie Extra medicatie bij indrukken van de knop Bedien de pijnpomp zelf De anesthesist programmeert de pijnpomp. Zodra u wakker bent, kunt u de pijnpomp zelf bedienen. Dit gebeurt door een simpele druk op de knop. Er wordt op uw vraag een dosis pijnstillers gegeven. Het is de bedoeling dat u zelf de pijnpomp bedient en dat niemand anders dit voor u doet, want u voelt immers de pijn het beste. Belangrijk Eenmaal u de bolusknop ingedrukt hebt, duurt het 5 à 15 minuten voor het effect merkbaar is. Blijf dus niet drukken op de knop als u niet meteen effect voelt en wacht ook niet met drukken tot de pijn al te hevig is. Wacht niet te lang Dien uzelf tijdig een pijnstiller toe. Het is belangrijk dat u niet wacht tot de pijn te erg wordt of dat u ernstige pijnopstoten krijgt. Verzacht de pijn zowel bij rust als bij beweging, eventueel vóór de verzorging of vóór een inspanning. Hoe sneller u de pijn wegwerkt, hoe makkelijker ze verdwijnt. Wees niet bang Voor een overdosis hoeft u geen schrik te hebben. De pomp wordt zo ingesteld dat dit niet mogelijk is. Mocht u toch nog veel pijn hebben, gelieve dit te melden aan de verpleegkundigen. Hoe lang blijft de pijnpomp aanwezig? De pijnpomp wordt meestal tussen de 24 en de 96 uur (=1 à 4 dagen) na de operatie gebruikt. Dit is geen vaste regel. Als blijkt dat u de pijnpomp nog langer nodig heeft, wordt hierover beslist in overleg met de anesthesist, de chirurg en uzelf. Het gebruik van een pijnpomp is altijd veilig: er is geen gevaar voor een overdosis of verslaving. 4

5 Opvolging Dagelijks wordt de pijn gescoord of geëvalueerd door een verpleegkundige. Omdat het niet altijd gemakkelijk is om uw pijn te beschrijven of uit te drukken, gebruiken we een pijnlatje waarop u uw pijnintensiteit aangeeft. Door het verschuiven van de rode lijn op het latje geeft u aan of u geen pijn of meer richting hevigst denkbare pijn heeft. De pijnverpleegkundige of anesthesist komt tijdens de week dagelijks op bezoek en controleert de werking van de pijnpomp. Als u vindt dat de pijn niet onder controle is, moet u dit melden en ondernemen we de nodige stappen. Indien u vragen hebt, stel deze gerust. Nevenwerkingen Er zijn verschillende nevenwerkingen die kunnen voorkomen, maar gelukkig zijn deze tijdelijk van aard. Dit wil zeggen zo lang de pijnpomp ter plaatse blijft. De meest voorkomende nevenwerkingen zijn jeuk, moeilijk kunnen plassen, sufheid, misselijkheid of braken, duizelig worden en/of een bloeddrukdaling. Voor de meeste van deze nevenwerkingen kunt u een gepaste behandeling krijgen of kunnen we de combinatie van pijnstillers in de pijnpomp aanpassen. Als u dus één van deze nevenwerkingen herkent, kunt u best de arts of een verpleegkundige hiervan op de hoogte brengen. Bij een epidurale verdoving (PCEA) kunnen de benen, buik of borstkas slapend of verdoofd aanvoelen. U kunt ook krachtsverlies in uw benen ervaren. Hierdoor is bedrust verplicht tijdens het gebruik van de pomp. Indien u uw benen moeilijk of niet kunt bewegen, meldt dit dan meteen aan uw verpleegkundige. 5

6 Complicaties bij een pijnpomp via ruggenprik (PCEA) De meest voorkomende complicatie is hoofdpijn door lekkage van hersenvocht. Normaal merkt de anesthesist dit onmiddellijk op tijdens de plaatsing van de katheter, maar het kan ook pas duidelijk worden na enkele dagen. De therapie is platte rust en extra vochtinname, bij voorkeur cafeïnehoudende dranken. Andere complicaties komen bijna nooit voor. Er is een zeer geringe kans op een acuut epiduraal hematoom. Dit is een bloeding rond het ruggenmerg die de volgende symptomen kan geven: Toenemende verlamming in benen of armen Toenemende gevoelloosheid van de armen of benen Problemen bij het plassen Hevige rugpijn Heel uitzonderlijk kan men een hersenvliesontsteking ontwikkelen doordat de naald in aanraking komt met bacteriën. Dit is goed te genezen met antibiotica. Pijnpomp verwijderen De verpleegkundigen zullen de pijnpomp na de behandeling verwijderen. Dit gebeurt volledig pijnloos. Bij de PCEA wordt het fijne buisje uit de rug verwijderd. Hiervoor ligt u best op uw zijde, met kromme rug. Daarna moet u nog enkele uren in bed blijven tot de verdoving volledig uitgewerkt is en u terug normale kracht in de benen hebt. Dit duurt zo n 4 tot 6 uur na het stopzetten van de pijnpomp. Bij de PCIA hoeft alleen het infuus verwijderd te worden. Na het verwijderen van de pijnpomp zal er andere pijnmedicatie opgestart worden. Toch kan uw pijn tijdelijk toenemen. Verwittig tijdig een verpleegkundige. 6

7 Contact Ongerustheid, angst of stress kunnen uw pijn verergeren. Bespreek uw vragen met uw arts, verpleegkundige of pijnverpleegkundige. Probeer zelf ook voldoende rust te vinden en zorg voor afleiding zoals tv kijken, lezen of muziek beluisteren. 7

8 Versie: 14 oktober 2013 Mariaziekenhuis vzw Maesensveld Overpelt Tel Fax [email protected]