De ontstaansgeschiedenis van het Korps Commandotroepen

Transcriptie

1

2 opinie Het Korps Commandotroepen is voortgekomen uit 2 afsplitsingen van de Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene. Onderstaand artikel beschrijft de ontstaansgeschiedenis aan de hand van de 2 stambomen. De ontstaansgeschiedenis van het Korps Commandotroepen Lkol inf P.J.M. LASEROMS In september 1944 treden Nederlandse commando s op als lijfwacht van prins Bernhard. NO.2 DUTCH TROOP, NO.10 INTER ALLIED COMMANDO : De Europese stamboom Op 22 maart 1942 worden vanuit de Prinses Irene Brigade, die gelegerd is in Wolverhampton (UK) 48 Nederlandse militairen (8 officieren, 17 onderofficieren, 4 korporaals en 19 soldaten) naar het Schotse Achnacarry gezonden. Zij zullen als vrijwilliger deelnemen aan de Britse commandotraining. De datum 22 maart 1942 wordt beschouwd als de oprichtingsdatum van het huidige Korps Commandotroepen. Van de groep van 48 weten 25 man de opleiding met succes te voltooien. De Nederlandse commando s worden als No.2 Dutch Troop, samen met Troops van andere nationaliteiten, ondergebracht bij No.10 Inter Allied (IA) Commando. No.2 Dutch Troop is gezien hun taal- en terreinkennis bij uitstek geschikt voor acties op Nederlandse en Belgische bodem. Via een tussenstop in Port Madoc belanden de commando s uiteindelijk in Eastbourne aan de zuidkust van Engeland. Dit zal tot de opheffing in 1945 de thuisbasis blijven. Na aanvullende trainingen worden eind 1943 de verschillende Troops van No.10 IA Commando voor bepaalde opdrachten aangewezen. Omdat de Nederlandse en Belgische kust door de Britse legerleiding als een scherp bewaakt deel van de Atlantikwall werd aangemerkt, vindt men acties daar te risicovol. Hierdoor blijft de verwachte inzet op eigen bodem uit. In tegenstelling tot de verwachte inzet op het Europese vasteland, wordt No.2 Dutch Troop wél aangewezen voor inzet in het Verre Oosten in de strijd tegen de Japanners. Commander South East Asia, admiraal L. Mountbatten, is namelijk van plan om acties op Malakka en Sumatra uit te laten voeren. In januari 1944 komen de mannen onder leiding van kapitein J. Linzel aan in India. Omdat de plannen inmiddels veranderd zijn, blijft ook een inzet op Malakka en Sumatra uit. Wel mogen 5 Nederlandse commando s na aandringen mee met een Britse eenheid om gevechtservaring op te doen. Een loting onder alle mannen moet uiteindelijk uitmaken wie de gelukkigen zijn. Tot mei van dat jaar nemen de 5 deel aan de strijd in India. Op 6 juni 1944 vinden de landingen in Normandië plaats. No.2 Dutch Troop vertrekt een maand later weer terug naar Engeland. Na een reis van wederom een maand gaat men zich voorbereiden om aan de strijd in Europa te gaan deelnemen. Op 4 september 1944 bezoekt Z.K.H. Prins Bernhard de Troop en deelt hen mee dat zij spoedig zullen worden ingezet in de strijd tegen de Duitsers. Twee weken later is het zover. Verdeeld over diverse geallieerde eenheden nemen Nederlandse commando s op 17 september, in het kader van Operatie Market Garden, deel aan de luchtlandingen bij Arnhem, Nijmegen en Eindhoven. Nadat deze operatie is geëindigd, nemen de commando s van No.2 Dutch Troop, onder bevel gesteld bij Britse commando-eenheden, deel aan Operatie Infatuate, de bevrijding van Walcheren. Dit eiland moet gezuiverd worden omdat de Duitsers de zeeweg naar de haven- 6 Carré

3 faciliteiten van Antwerpen van daaruit beheersen, terwijl de geallieerden die haven dringend nodig hebben om de logistieke aanvoerlijnen in te korten. Op 1 november worden landingen bij Vlissingen en Westkapelle uitgevoerd. De Duitsers worden uiteindelijk verdreven. Na de strijd om Walcheren keren de commando s weer terug naar hun thuisbasis Eastbourne. Medio november 1944 arriveren ook de eerste in het inmiddels bevrijde Zuid-Nederland geworven vrijwilligers in Engeland om aan hun commandoopleiding te beginnen. De opleiding wordt door 72 van de 107 vrijwilligers eind januari 1945 met succes afgerond. Zij worden als versterking toegevoegd aan No.2 Dutch Troop. Op 26 april 1945 wordt de Troop nog ingezet aan het front bij Moerdijk Geertruidenberg. Na de capitulatie van Duitsland verblijven de mannen gedurende een maand in Winterswijk. Van hieruit vertrekt een aantal commando s naar het Korps Insulinde op Ceylon. Na een korte periode waarin een interneringskamp in het Duitse Recklinghausen werd bewaakt, wordt een deel van de Troop naar Den Haag verplaatst en ondergebracht bij de Prinses Irene Brigade. Een ander deel vertrekt naar Engeland voor het volgen van een onderofficiersopleiding. In oktober 1945 wordt No.2 Dutch Troop definitief ontbonden. Een groot deel van het personeel wordt gedemobiliseerd. Een gedeelte van het beroepspersoneel vertrekt naar Nederlands Oost- Indië. De overigen komen als instructeur terecht bij het 6e Koninklijk Nederlands Infanterie Depot (6e KNID). Stormschool De instructeurs bij het 6e KNID te Bloemendaal worden belast met het geven van kaderopleidingen en gevechtscursussen. Op laatstgenoemde cursussen komt al snel het accent te liggen. In 1946 wordt de naam van het Infanterie Depot gewijzigd in Stormschool Bloemendaal, het fysiek en mentaal trainingscentrum ten behoeve van de Koninklijke Landmacht. Tot 1948 zijn er op Nederlandse bodem nog geen commando s opgeleid. In dat jaar komt hier na veel lobbywerk echter verandering in. Een twintigtal cursisten, voorbestemd om na de opleiding als instructeur tewerkgesteld te worden op de Stormschool, mag tot commando worden opgeleid. Van deze groep weten 10 man de opleiding met succes te voltooien. In 1949 is de Engelbrecht van Nassau Kazerne na een renovatie weer gereed gekomen voor gebruik. De Stormschool wordt in dat jaar verplaatst naar deze kazerne in Roosendaal. Een groep commando-officieren, onder leiding van de toenmalige majoor Gualthérie van Weezel, is ondertussen met een hardnekkige lobby bezig om te komen tot de oprichting van een zelfstandig elitekorps. Zij weten uiteindelijk de legerleiding te overtuigen. KORPS INSULINDE : De Aziatische stamboom In december 1941 start de oorlog in het Verre Oosten. Een maand later vertrekt een voordetachement van 150 man, vrijwilligers vanuit de Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene. Zij moeten de komst van een tweede en groter detachement ten behoeve van de strijd tegen de Japanners voorbereiden. Vanwege de Japanse verovering van Java, moet het detachement noodgedwongen vanaf maart 1942 op Ceylon verblijven. Op 10 maart wordt besloten om de mannen een commando-opleiding bij de Britten in India te laten volgen. Uiteindelijk blijken van het detachement ongeveer 40 man geschikt en bereid om de commandoopleiding te gaan volgen. Na aanvankelijk eerst de naam Netherlands Special Organisation te hebben, wordt de nieuw geformeerde eenheid vanaf 1 augustus omgedoopt in Korps Insulinde. Eind 1942 zijn de opgeleide commando s gereed voor inzet. In april 1943 worden enkele landingen uitgevoerd op de westkust van Noord-Sumatra. Daarna breekt een periode tot het voorjaar van 1944 aan waarin geen toestemming wordt gegeven voor allerlei voorbereide operaties. In deze periode blijft men wel intensief trainen en worden enkele Indonesische en Chinese geheime agenten opgeleid. Tussen april en juni 1944 worden verkenningen uitgevoerd op de west- en oostkust van Noord-Sumatra. In juli 1945 worden teams voor een permanent verblijf per boot en parachute ingezet op Sumatra. Na de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 krijgen de teams opdracht om contact te leggen met de Japanse autoriteiten om inlichtingen te verzamelen over de internerings- en krijgsgevangenenkampen. Meerdere teams worden als versterking ook meteen ingezet om snel zo veel mogelijk kampen te bereiken, teneinde de mensen daar te verzorgen, te beschermen, hun evacuatie voor te bereiden en deze te ondersteunen. Inmiddels is de onafhankelijkheid van de Republiek Indonesië door Soekarno uitgeroepen en vinden enkele weken later de eerste gewapende schermutselingen plaats. Uit angst voor escalatie geven de Britten de Nederlandse commando s op Sumatra de opdracht om zich terug te trekken naar Ceylon. In maart 1946 wordt het Korps Insulinde opgeheven. School voor Opleiding van Parachutisten (SOP) en Depot Speciale Troepen (DST) De opperbevelhebber van het leger in het na-oorlogse Nederlands Oost-Indië, luitenant-generaal Spoor, ziet met een zich ontwikkelende guerrilla-oorlog de noodzaak in van speciale eenheden, waaronder een parachutisteneenheid. Een onderdeel van de na-oorlogse troepenopbouw in Nederlands Oost-Indië is dan ook de oprichting van de SOP op 1 maart Hierbij spelen oudgedienden van het Korps Insulinde en ook No.2 Dutch Troop een cruciale rol. In juni gaat de eerste commandoopleiding van start. Ondanks het feit dat de springcursus door allerlei oorzaken nog niet van de grond komt, wordt op 1 mei 1947 de 1e Paracompagnie opgericht. Deze paracommando s dragen naar Brits model een rode baret. Ook de oprichting van meer reguliere commandotroepen laat niet lang op zich wachten. Op 15 juni 1946 wordt het DST opgericht die het Europese commandoconcept combineert met de KNIL-ervaringen in het pacificeren van gebieden. Ook hier spelen veteranen van het Korps Insulinde een cruciale rol. Het DST voert van december 1946 tot maart 1947 diverse operaties uit op Zuid-Celebes. Daarna vertrekt de eenheid naar West-Java. Zowel de 1e Paracompagnie als het DST nemen in 1947 deel aan de Eerste Politionele Actie. Hierna intensiveert de guer- Koningin Juliana reikt op 22 december 1955 het vaandel uit aan korpscommandant P. de Bruin. Carré

4 opinie Op de foto rechts de opperbevelhebber van het leger in het na-oorlogse Nederlands Oost-Indië, luitenant-generaal Spoor. rilla zich en worden er nog vele acties uitgevoerd. De 1e Paracompagnie voert haar acties uit op Java. Het DST treedt op als brandweereenheid van generaal Spoor en voert acties uit op Java en Sumatra. In dat jaar gaat ook het opleiden van nieuwe (para-) commando s bij de SOP en het DST gewoon door. Korps Speciale Troepen Door de groei van het DST is een reorganisatie noodzakelijk. Opleidings- en operationele eenheden moeten worden gescheiden. Op 3 januari 1948 wordt het DST opgeheven waarna gelijktijdig het Korps Speciale Troepen (KST) en het Depot van het KST worden geformeerd. Halverwege het jaar bestaat het nog steeds groeiende KST uit onder andere 2 commandocompagnieën. Daarnaast hebben veel commando s een springopleiding bij de SOP gevolgd en kan ook een Paracompagnie KST worden geformeerd. Dit is een eerste stap op weg naar een samenvoeging van SOP, de 1e Paracompagnie en het KST. Ten behoeve van de op handen zijnde Tweede Politionele Actie wordt in november 1948 een Paragevechtsgroep geformeerd die bestaat uit de 1e Paracompagnie en de Paracompagnie KST. Op 19 december gaat de operatie van start. Na een geslaagde luchtlandingsactie van de paracommando s wordt het vliegveld bij Djokjakarta vermeesterd. De overige eenheden van het KST worden ingevlogen en binnen enkele uren is de opdracht voltooid. Djokjakarta is bezet en de Republikeinse regering is gevangen genomen. Meteen daarna worden de eenheden van het KST verplaatst naar Sumatra en voeren daar acties uit. Ook de Paragevechtsgroep wordt op 29 en 30 december op Sumatra wederom succesvol ingezet. Zij keren op 31 december terug naar Java. De rust duurt echter niet lang. Nog voor het einde van de Politionele Actie moet de Paragevechtsgroep nog even een aantal belangrijke olievelden op Sumatra vermeesteren. Ook deze opdracht wordt wederom succesvol uitgevoerd. Op 5 januari stopt het Nederlandse offensief. Regiment Speciale Troepen (RST) Na het einde van de Tweede Politionele Actie op 5 januari 1949 volgt een periode waarin de eenheden van het DST en de Paracompagnieën vele felle gevechten met de guerrillastrijders voeren. In deze periode volgt ook de al eerder voorgenomen fusie van rode en groene baretten. Op 15 juli 1949 wordt het RST gevormd door het KST en de 1e Paracompagnie. De SOP en het Depot KST worden samengevoegd tot het opleidingscentrum RST (OCRST). Er worden nog acties uitgevoerd totdat een algehele wapenstilstand begin augustus van kracht wordt. Op 27 december 1949 vindt de soevereiniteitsoverdracht plaats. Begin 1950 wordt een groot deel van het personeel van het RST gedemobiliseerd. De overigen worden gerepatrieerd naar Nederland waar ze in het voorjaar arriveren. HET KORPS COMMANDOTROEPEN 1950 heden Op 1 juli 1950 wordt na de geslaagde lobby onder leiding van majoor Gualthérie van Weezel de Stormschool omgevormd tot het Korps Commandotroepen. De kern wordt gevormd door een groep van ongeveer 120 officieren en onderofficieren van het net in Nederlands Oost-Indië opgeheven RST. Ook ongeveer dertig beroeps-militairen van de Stormschool gaan over naar het KCT. Het KCT groeit de jaren daarna uit tot een organisatie met 3 parate commandocompagnieën, een stafcompagnie, een instructiecompagnie en verscheidene mobilisabele compagnieën. In navolging van de Stormschool worden gevechtscursussen voor officieren en onderofficieren in opleiding verzorgd. Van begin 1951 tot het voorjaar van 1953 worden ook gevechtscursussen voor de Koreagangers verzorgd. Op 22 december 1955 ontvangt de Korpscommandant uit handen van koningin Juliana een eigen vaandel voor het Korps. De parate compagnieën worden in de jaren vijftig ingezet in Suriname en Nieuw-Guinea. Als gevolg van de oplopende spanning tussen Oost en West en de bouw van de Berlijnse Muur worden van 1961 tot 1963 commandotroepencompagnieën bij toerbeurt gestationeerd op legerplaats Hohne in het toenmalige West-Duitsland. In 1964 wordt binnen de Landmacht een groot pakket bezuinigingsmaatregelen doorgevoerd. Deze operatie Chirurg heeft tot gevolg dat de 3 parate commandocompagnieën verdwijnen. Wel wordt een nieuwe eenheid met een totaal andere taakstelling opgericht: 104 Waarnemings- en verkenningscompagnie (104 Wrnverkcie). De vrijgekomen opleidingscapaciteit van het Korps krijgt de opdracht om voor de pantserinfanterie-compagnieën en verkenningseskadrons ook een gevechtscursus te ontwikkelen. In november 1964 is de cursus Pantserstorm geboren die door vele dienstplichtigen gevolgd zal gaan worden. Voor de nieuw opgerichte 104 Wrnverkcie is er geen behoefte meer aan de commando als vechtsoldaat bij uitstek. De commando wordt de superverkenner die ook moet kunnen omgaan met de steeds maar groeiende hoeveelheid aan technische aspecten van de nieuwe taak. De 104 Wrnverkcie zal jaren de dienstplichtige commando s opleiden en trainen om in oorlogstijd als oog en oor van het legerkorps te kunnen fungeren. Het einde van de Koude Oorlog en de nieuwe internationale veiligheidssituatie leiden begin jaren negentig tot de afschaffing van de opkomstplicht en de transformatie naar een beroepsleger. Aan de commando die alleen als superverkenner kan optreden is geen behoefte meer. Er ontstaat behoefte aan een commando die een heel scala aan opdrachten, van verkennen tot vechten, moet kunnen uitvoeren. Daarvoor wordt op 1 januari 1993 de uit alleen beroepsmilitairen bestaande 108 Commandotroepencompagnie (108 Cotrcie) opgericht. Op 14 juli 1995 houdt vervolgens 104 Wrnverkcie op te bestaan en 8 Carré

5 wordt afscheid genomen van de laatste dienstplichtigen. Vanwege het zeer uitgebreide takenpakket worden naast de 108 snel achter elkaar ook de 105 en 104 Cotrcie, ieder met een eigen inzetspecialisatie, opgericht. De eerste ploegen van 108 Cotrcie worden in 1994 ingezet in het voormalig Joegoslavië. Vanaf dat jaar zijn Nederlandse commando s, op een periode van 4 maanden na, tot op heden ergens ter wereld in een missiegebied aan het werk. De rol die eenheden zoals het KCT in hedendaagse conflicten spelen, neemt aan belangrijkheid toe. Dit en de onafgebroken inzet van ploegen van het KCT in de laatste jaren hebben recentelijk geleid tot goedkeuring voor een uitbreiding van het Korps. Daartoe zal op 7 mei 2007 een vierde cotrcie, de 103 Cotrcie, worden (her)opgericht. ««Literatuur: A. Krijger en M. Elands, Het Korps Commandotroepen , Sdu, Den Haag, 1997 J.A. de Moor,Westerling s Oorlog, Indonesië , Uitgeverij Balans, 1999 J.Th. A. de Man, Opdracht Sumatra, Het Korps Insulinde , Uitgeverij Uniboek b.v., Houten, 1987 Schematische weergave van de historie van het Korps Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene Groot-Brittannië, No.2 Dutch Troop, No.10 Inter Allied Commando Groot-Brittannië, Korps Insulinde Ceylon, e 6 Koninklijk Nederlands Infanterie Depot Nederland, Depot Speciale Troepen Ned. Oost-Indië, School Opleiding Parachutisten Ned. Oost-Indië, e Paracompagnie Ned. Oost-Indië, Stormschool Bloemendaal Nederland, Depot KST Ned. Oost-Indië, School Opleiding Parachutisten Ned. Oost-Indië, Korps Speciale Troepen Ned. Oost-Indië, Paragevechtsgroep Ned. Oost-Indië, Stormschool Nederland, Regiment Speciale Troepen Ned. Oost-Indië, Korps Commandotroepen Nederland, Carré ca03p06z.indd :39:32