PLAATS VAN HERINNERING

Transcriptie

1 PLAATS VAN HERINNERING foto: a. pinxten Park 1813 in 2013: Tweehonderd jaar Koninkrijk Park 1813 op de Lemelerberg gerenoveerd Centraal in het natuurgebied Lemelerberg ligt Park Dit bijzondere park is in 1913 aangelegd ter ere van het honderdjarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden. In 2013 bestaat het Koninkrijk 200 jaar en viert het park zijn eerste eeuwfeest. Dit heuglijke feit valt samen met het 80-jarig jubileum van Landschap Overijssel. Genoeg redenen voor een opknapbeurt!

2 Park 1813 op de Lemelerberg (topografische kaart 2010) Historie Renovatie Belangrijk om te noemen in relatie tot een alternatief te bieden voor het troos- Behalve door de leeuw wordt het park De renovatie van Park 1813 is te verdelen Park 1813 is de Oranjebond van Orde. Deze in 1893 in Utrecht opgerichte orga- teloze bestaan in de stad. In Overijssel verwierf de bond, met financiële onder- tegenwoordig nog gekenmerkt door de combinatie van rechte en slingerende in een drietal ingrepen: (1) verbinden van heidegebieden, (2) opknapbeurt Reeds in 2013 gekapt bos (paars) en nog te verwachten boskap (oranje) ten behoeve van de heidekoppeling. Door de boskap komen verloren geraakte zichtlijnen (pijlen) ook weer vrij. nisatie had armoedebestrijding als doel. steuning van de Kwartguldenvereniging paden, de rechte en gebogen lanen, het lanen, (3) impuls sterrenbos en gedach- Zij kocht woeste gronden in Drenthe, (een steunorganisatie van vrouwen voor sterrenbos en de met houten hekken be- tenishoek. Overijssel, Gelderland en Noord-Brabant om daar verpauperde arbeiders uit de de Oranjebond van Orde) gronden op de Lemelerberg. Rond 1900 was de Lemeler- grensde panoramapunten. Hoewel deze combinatie van klassieke en romantische Verbinden van heidegebieden Bij het verbinden van de heide gebieden steden te laten werken. Een belangrijk berg nog een groot, uitgestrekt heidege- parkelementen zeer typerend is, is maar In de afgelopen eeuw zijn grote delen van houden we volop rekening met de streven was hierbij om de sociaaldemo- bied. Met de activiteiten van de Oranje- weinig over het oorspronkelijke ontwerp Park 1813 bebost. Maar naast gezonde en cultuurhistorie: we handhaven oude cratie de wind uit de zeilen te nemen en bond van Orde kwam daar verandering bekend. De archieven bevatten hier geen afwisselende bossen, streeft Landschap lanen en padenstructuren en herstellen in en ontstond Park gegevens over. Overijssel op de Lemelerberg ook naar verschillende zichtlijnen. Want deze on- Mogelijk is het ontwerp vervaardigd een vitaal heidelandschap, waar krach- derdelen zijn essentieel voor de kenmer- Een van de kenmerkende door Petrus Hermannus (Pieter) Wattez. tige populaties voorkomen van planten kende ruimtelijke opzet van Park elementen in het park is de Deze bekende landschapsarchitect was en dieren die daarin thuishoren. Zoals Een gevolg van de heidekoppeling is stenen leeuw. De oorspron- toen zeer actief in Overijssel en maakte bijvoorbeeld de jeneverbes en de zandha- dat panoramapunten weer met elkaar in kelijk liggende leeuw was de rond 1930 voor de familie Ledeboer een gedis. Om dat te bereiken is het nodig om verband staan. En er ontstaan opnieuw symbolische waakhond van ontwerp voor het landschap rondom het grote aaneengesloten stukken heide te vergezichten naar de wijde omgeving. In de Oranjebond van Orde. De nieuw te bouwen landhuis op de zuid- realiseren. Omdat sommige bospercelen het westen kun je kijken tot aan Zwolle liggende leeuw is als gevolg helling van de Lemelerberg. Hiervan is de zorgen voor geïsoleerde heidegebiedjes, en in het oosten zie je Duitsland. Dat is van verwering en vernieling aanleg echter nooit volgens plan voltooid. kappen we een deel van het bos. Het werkelijk uniek! in 1934 vervangen door een Of hij ook verantwoordelijk is voor het resultaat: een aaneengesloten gebied zittende leeuw op een zuil. ontwerp van Park 1813 is niet duidelijk. waar de heide weer de ruimte krijgt. Oude wandelkaart van Park 1813 foto: r.ploeg De Lemelerberg omstreeks bron: provincie overijssel De oorspronkelijke leeuw. foto: oud ommen De huidige leeuw. foto: panoramio Zandhagedis foto: e. borkent foto: r.ploeg

3 Plankaart - renovatie Park 1813 Om Park 1813 bij haar honderdjarig jubileum een impuls te geven op weg naar de volgende honderd jaar zal Landschap Overijssel een flink aantal onderdelen aanpassen. Onderstaande plankaart geeft het totaaloverzicht voor de aanpak van Park Bos Heide Panoramapunt + zichtlijnen Restaurant Leeuw Gedachtenishoek Speelnatuur Bron Dikke steen Rolstoelpad Parkeerplaats Parkeerplaats minder validen (Laan)boom Wandelroutes

4 bestaande rolstoelpad richting de gedachtenishoek loopt (nummer 7 in onderstaand overzicht) de Tromp-Zijlingalaan te noemen. een aantal kaarsrechte lanen. Samen met het sterrenbos, met zijn haakse en Opknapbeurt lanen Kenmerkend voor Park 1813 zijn de vele prachtige lanen. Aan de randen van het park wordt een aantal wegen (zoals de 6 Ommerweg) en paden begeleid door lanen of bomenrijen. Ook de Kerkweg wordt voor een belangrijk deel begeleid met een laan. Midden door het park loopt diagonale lijnen, vormen zij een klassiek, rechtlijnig onderdeel van het park. Twee van deze rechte lanen zijn georiënteerd 5 op het monument van de leeuw. Één daarvan (de Tromp-Zeilingalaan) vormt een verbinding tussen de leeuw en een ander monument: de Gedachtenishoek. Het overige deel van Park 1813 is niet zo 7 1 formeel aangelegd, maar meer landschappelijk. Dat zie je aan de ronde vormen en bochtige paden. De lanen hebben in de loop van de jaren aan kwaliteit ingeboet. Dat komt door sterfte van de originele aanplant en doordat er spontaan bomen in de laan Lanen, met in roze de herstelde lanen. Bruine lijnen zijn lanen en paden die een naam dragen. Lanen, met in roze de herstelde lanen. Bruine lijnen zijn lanen en paden die een naam dragen. zijn gaan groeien die daar eigenlijk niet thuishoren. Deze lanen zijn door Landschap Overijssel weer opgeknapt. Door ➊ F.B. s Jacobweg - F.B. s Jacob ( ) burgemeester van Rotterdam 1 F.B. s Jacobweg - F.B. s Jacob ( ) burgemeester van Rotterdam deze ingreep lopen er weer strakke en ➋ F.B. Löhnislaan - F.B. Löhnis ( ) directeur der Maatschappij van 2 F.B. Löhnislaan - F.B. Löhnis ( ) directeur der Maatschappij van Weldadigheid verzorgde lanen naar de leeuw, vanouds 3 A.W.J.J. Baron Weldadigheid van Nagell-laan - A.W.J.J. Baron van Nagell ( ) burgemeester van Barneveld het middelpunt van het park. Ook krijgt ➌ A.W.J.J. Baron van 4Nagell-laan Jhr. Hora Siccama - A.W.J.J. hoogte Baron - Jhr. van J. Nagell Hora Siccama ( ) van de burgemeester Harkstede ( ) oprichter van de hiermee de hernieuwde Gedachtenishoek, het centrum van het sterrenbos, van BarneveldOranjebond van Orde ➍ Jhr. Hora Siccama 5hoogte Mej. v.d. Huchtlaan - Jhr. J. Hora - Mej. Siccama B.L.W.van van der de Hucht Harkstede ( ) ( ) presidente van de Kwartguldenvereniging 6 Dr. W.C. Baron weer een passende entree. oprichter van Vredenburglaan van Oranjebond - wie Dr. W.C. van Orde Baron van Vredenburg was, is ons onbekend 7 Tromp-Zijlingalaan - familie Tromp-Zijlinga droeg in 2011 middels een legaat bij aan de opknapbeurt ➎ Mej. v.d. Huchtlaan - Mej. B.L.W.van der Hucht ( ) presidente van voor Park Een aantal lanen en paden dragen de de Kwartguldenvereniging naam van prominente personen uit de tijd ➏ Mr. Dr. W.C.A. Baron van van aanleg van het park. In het park kun Vredenburchlaan - Mr. Dr. W.C.A. Baron van Vredenburchlaan ( ) je deze namen lezen op de vernieuwde lid Algemene Rekenkamer en voorzitter Nederlandse naambordjes. In 2011 heeft de familie Adelsvereeniging Tromp-Zeilinga een legaat nagelaten ➐ Tromp-Zeilingalaan - familie Tromp-Zeilinga droeg in 2011 middels een aan Landschap Overijssel en daarmee legaat bij aan de opknapbeurt voor Park bijgedragen aan de renovatie van Park We hebben daarom besloten om de laan die van het bestaande rolstoelpad richting de gedachtenishoek loopt ( nummer 7 in overzicht op deze pagina) de Tromp-Zeilingalaan te noemen. Streefbeeld Impuls sterrenbos en Gedachtenishoek Het westelijke deel van Park 1813 wordt gevormd door het sterrenbos. Vroeger werden deze bossen soms speciaal aangelegd voor de jacht. Vanuit het midden van het bos had men door de verschillende lanen goed overzicht en kon men vanaf één locatie het opgejaagde wild observeren en op de korrel nemen. In Park 1813 is het sterrenbos echter vanwege de aantrekkelijke vorm aangelegd, dus niet voor de jacht. In het begin van de twintigste eeuw kon men in Park 1813 voor tien gulden een boom planten en die noemen naar een geschiedkundig persoon, naar een gestorven familielid of naar zichzelven. Nu, aan het begin van de 21e eeuw, willen wij het opnieuw mogelijk maken om te gedenken door een boom te planten. De Gedachtenishoek, in het hart van het sterrenbos, is daarvoor een prachtige plek. De vernieuwde Gedachtenishoek wordt begrensd door het binnenste lanencarré van het sterrenbos. De rand van dit vierkant bestaat volledig uit Amerikaanse eik. Deze soort zorgt met haar uitbundige Plankaart Gedachtenishoek kleuren voor een prachtige seizoensbeleving. Het terrein binnen het vierkant stond de laatste decennia vol met naaldbos, geplant voor de houtproductie. Om ruimte te maken voor een nieuwe invulling is dit bos inmiddels gekapt. Het resultaat is een indrukwekkende lege ruimte, te midden van het donkere bos. Midden in de ruimte staat nog een aantal van de oorspronkelijke bomen. Het zijn bijzondere soorten, die hier 100 jaar geleden in groepen van drie zijn aangeplant. Zij bewaken nu de lege ruimte die wij de komende jaren weer geleidelijk gaan vullen met nieuwe gedachtenis-bomen. Ook de toegangen tot de Gedachtenishoek zijn aantrekkelijker gemaakt. Wanneer je vanaf het restaurant komt, wordt je naar de Gedachtenishoek geleid door de geheel vernieuwde Tromp- Zeilingalaan: een prachtige, strakke beukenlaan. En omdat wij het belangrijk vinden dat de Gedachtenishoek voor iedereen toegankelijk is, komen er aan de Ommerweg enkele parkeerplaatsen voor minder validen en wordt er vanaf hier een rolstoelpad aangelegd. In de Gedachtenishoek biedt het pad een mooie wandeling voor iedereen. Dit unieke stukje Park 1813 is een plek voor bezinning, gedachtenis en reflectie. Hier ben je echt even weg van alle dagelijkse hectiek. Oorspronkelijke bomen in het hart van de Gedachtenishoek. In de toekomst groeit hier een bos vol gedachtenis-bomen foto s: p.hermens

5 foto: a. pinxten Voor meer informatie Heeft u nog vragen over dit project? Neem dan contact op met Hans Dijkstra, terreinbeheerder Landschap Overijssel, [email protected]. Landschap Overijssel, Poppenallee 39, 7722 KW Dalfsen, Telefoon: , Fax: , [email protected],