Kwaliteit van afstromend regenwater

Transcriptie

1 Kwaliteit van afstromend regenwater Wat hebben we geleerd van Arnhem, Schoonhoven, Krimpen a/d IJssel, Haastrecht, Eindhoven en Almere?

2 Welke parameters? Lokaal (vijver, singel) Zuurstof (BZV) Algen + kroos: (N en) P Zwerfvuil Stank: zuurstofloosheid, zwavel, vetzuren Toxiciteit: metalen Hygiënische kwaliteit (zwem- en speelwater): bacteriën Waterbodem: metalen, PAK, PCB s, bestrijdingsmiddelen Verblijftijd!

3 Welke parameters? Regionaal (boezem, stroomgebied) Biodiversiteit (o.a. nutriënten en metalen) Toxiciteit (o.a. NH4) Hygiënische kwaliteit (zwemwater): bacteriën (Waterbodem: metalen, PAK, PCB s, bestrijdingsmiddelen) Hormoonverstorende stoffen (vooral rwzi)

4 Onderzoeksbehoefte 2009 (RR 13) Bijdrage niet significant: geen onderzoeksbehoefte Bijdrage wel significant: Probleem afhankelijk van rekenconcentraties: onderzoeksbehoefte Probleem onafhankelijk van rekenconcentraties: geen onderzoeksbehoefte Kleine schaalniveaus: Stikstof, fosfaat, koper, zink, PAK, bacteriën Verklarende parameters?

5 Bijdrage regenwaterriolering kleine schaal (RR13) P-totaal Zn

6 Gevoeligheid voor lage rekenconcentratie P-totaal Zn

7 Gevoeligheid voor hoge rekenconcentratie P-totaal Zn

8 Bovendien: probleem met steekmonsters

9 En verschillen tussen buien op zelfde locatie

10 Onderzoeken afstromend regenwater sinds Brabantweg Arnhem-Zuid ( ) 2. Dordrechtweg Arnhem Zuid ( ) 3. Burg. Matsersingel Arnhem Zuid ( ) 4. Eindhoven Driehoeksbos (2014) 5. Rotterdamseweg Schoonhoven ( ) 6. Sleedoornlaan Krimpen aan den IJssel ( ) 7. Albert Schweitzerstraat Haastrecht ( ) 8. Baljuwstraat Almere ( ) 9. (Sluis Almere - lopend) 10. (Palembangweg Almere lopend)

11 Vastlegging gegevens in gegevensdrager Niet-hydraulische stelselkenmerken Jaar van aanleg of grootschalige vervanging : 2005? zelfde datum als lamellenfilter? Onderhoud reinigingsfrequentie : 1 maal per jaar jaar recentste reiniging : Kenmerken ondergrond Overwegende grondsoort : veen Grondwaterstand variatie door het jaar heen : altijd boven b.o.b. Kenmerken afvoerend gebied Afvoerend oppervlak totaal : 0.99 ha Uit rapportage Tauw waarvan open verharding : 0.57 ha gesloten verharding : 0.42 ha daken hellend : 0 ha daken vlak : 0 ha jaar recentste inventarisatie : 2009 Ouderdom van de wijk : 1968 Straatbeeld aantal zwerfvuileenheden : < 1 per 100 m2 datum opname : 17-dec-14 via Google Straatvegen frequentie : 1 maal per weken Kolkenreinigen frequentie : 1 maal per 6 maanden Samenstelling wijk % woonwijk hoogbouw : 10 % via Google % woonwijk laagbouw : 90 % % industrie : 0 % aard industrie : < selecteer > % winkelgebied : 0 % % kantoren : 0 % % recreatieterrein : 0 % aard recreatieterrein : < selecteer > % overig : % Worden er gedurende de meetperiode (significante) veranderingen aan bovengenoemde stelsel- en gebiedskenmerken verwacht? nee

12 Kenmerken onderzoeksgebieden Locatie Dak / weg Vervuiling wegopp. Stelsel Foutaansluitingen Arnhem Brabantweg Dak+weg Schoon Deels verdronken Niet onderzocht Arnhem Dordrechtweg Dak+weg Redelijk Deels verdronken Niet gevonden Arnhem Burg. Matsersingel Dak+weg Redelijk Deels verdronken Niet onderzocht Eindhoven Driehoeksbos Dak+weg Redelijk VGS Niet onderzocht Schoonhoven Rotterdamseweg Weg Schoon Verdronken Alleen weg Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan Weg Schoon Ledigt via pomp Alleen weg Haastrecht Albert Schweitzerstraat Dak+weg Schoon Verdronken Niet onderzocht Almere Baljuwstraat Dak+weg O.a. markt Deels verdronken Niet gevonden Almere Sluis Dak+weg Redelijk Deels verdronken Verholpen Almere Palembangweg Dak+weg Schoon Deels verdronken Niet gevonden

13 CZV [mg/l] Locatie n Gewogen gemiddelde Mediaan 90% STOWA RWD 2007 regenwater STOWA RWD 2007 daken en wegen Arnhem Brabantweg Arnhem Dordrechtweg Arnhem Burg. Matsersingel Eindhoven Driehoeksbos Schoonhoven Rotterdamseweg Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan Haastrecht Albert Schweitzerstraat Almere Baljuwstraat Almere Sluis Almere Palembangweg

14 Nutriënten (fosfaat)

15 Gevolgen eutrofiëring

16 Fosfaatbelasting op ontvangend water Kritisch = > 0,7 g/m 2 /jaar Voorbeeld: 500 mm afstroming Opp. water 25% van aangesloten oppervlak 2 m 3 /m 2 belasting / jaar Per 0,1 mg/l: 0,2 g/m 2 MTR: 0,15 mg/l

17 P-totaal [mg/l] In voorbeeld: 0,3 mg/l 0,6 g/m 2 /jaar Locatie n Gewogen gemiddelde Mediaan 90% STOWA RWD 2007 regenwater STOWA RWD 2007 daken en wegen Arnhem Brabantweg Arnhem Dordrechtweg Arnhem Burg. Matsersingel Eindhoven Driehoeksbos Schoonhoven Rotterdamseweg Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan Haastrecht Albert Schweitzerstraat Almere Baljuwstraat Almere Sluis Almere Palembangweg

18 N-Kjeldahl [mg N/l] Locatie n Gewogen gemiddelde Mediaan 90% STOWA RWD 2007 regenwater STOWA RWD 2007 daken en wegen Arnhem Brabantweg Arnhem Dordrechtweg Arnhem Burg. Matsersingel Eindhoven Driehoeksbos Schoonhoven Rotterdamseweg Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan Haastrecht Albert Schweitzerstraat Almere Baljuwstraat Almere Sluis Almere Palembangweg

19 Ammonium [mg N/l] Locatie n Gewogen gemiddelde Mediaan 90% RIVM regen Eibergen STOWA RWD 2007 daken en wegen Arnhem Brabantweg Arnhem Dordrechtweg Arnhem Burg. Matsersingel Eindhoven Driehoeksbos Schoonhoven Rotterdamseweg Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan Haastrecht Albert Schweitzerstraat Almere Baljuwstraat Almere Sluis Almere Palembangweg

20 Zware metalen Waterbodem Wieringerwerf: toxiciteit Zink, vanadium nikkel, molybideen, kobalt, thallium MTR: 40 μg/l Maximale waarde verspreiding baggerspecie: 563 mg/kg DS

21 Zink [μg/l] Locatie n Gewogen gemiddelde Mediaan 90% STOWA RWD 2007 regenwater STOWA RWD 2007 daken en wegen Arnhem Brabantweg Arnhem Dordrechtweg Arnhem Burg. Matsersingel Eindhoven Driehoeksbos Schoonhoven Rotterdamseweg (*) Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan (*) Haastrecht Albert Schweitzerstraat Almere Baljuwstraat Almere Sluis Almere Palembangweg (**)

22 Minerale oliën en PAK (aardolieproducten) Somparameter minerale oliën koolstoffracties (C10-C40) In de regel biologisch slecht afbreekbaar Grotere / zwaardere oliën: fysieke effecten 25 ml/m 2 wateroppervlak Vooral door ongevallen / grote lozingen Toxiciteit vooral bepaald door PAK MTR PAK-10 VROM 4.31 μg/l (naftaleen, antraceen, fenantreen, fluoranteen, benzo(a)antraceen, chryseen, benzo(k)fluoranteen, benzo(a)pyreen benzo(ghi)peryleen, indeno(1,2,3 cd)pyreen)

23 PAK-10 VROM [μg/l] Locatie n Gewogen gemiddelde Mediaan 90% STOWA RWD 2007 regenwater STOWA RWD 2007 daken en wegen Arnhem Brabantweg Arnhem Dordrechtweg Arnhem Burg. Matsersingel Eindhoven Driehoeksbos Schoonhoven Rotterdamseweg Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan Haastrecht Albert Schweitzerstraat Almere Baljuwstraat Almere Sluis Almere Palembangweg

24 Hygiënische betrouwbaarheid

25 Europese zwemwaterrichtlijn binnenwateren A B C D E Parameter 1 Intestinale enterokokken (kve/100 ml) 2 Escherichia coli (kve/100 ml) Uitstekende kwaliteit Goede kwaliteit Aanvaardbare kwaliteit Referentiemeth oden voor de analyse 200 ( 1 ) 400 ( 1 ) 330 ( 2 ) ISO of ISO ( 1 ) ( 1 ) 900 ( 2 ) ISO of ISO (1) 95% percentiel (2) 90% percentiel

26 Escherichia coli [kve/100 ml] Locatie n Gewogen gemiddelde Mediaan 90% STOWA RWD 2007 regenwater STOWA RWD 2007 daken en wegen Arnhem Brabantweg Arnhem Dordrechtweg Arnhem Burg. Matsersingel Eindhoven Driehoeksbos Schoonhoven Rotterdamseweg Krimpen a/d IJssel Sleedoornlaan Haastrecht Albert Schweitzerstraat Almere Baljuwstraat Almere Sluis Almere Palembangweg

27 Pharmaceuticals Niet in RR13 (niet als probleem gezien) Inmiddels wel potentieel probleem Resistentie Volgend symposium?

28 Nadere blik op Eindhoven Driehoeksbos Parameter 6/7 mrt 13/14 mrt 26/27 mrt 7/8 apr 6/7 mei DWA DWA DWA/ RWA RWA RWA 24h 24h 24h 6h 6h CZV [mg/l] ZS [mg/l] Ammonium [mg N/L] Kjeldahl [mg N/L] Ortho-P [mg P/L] Fosfor tot [mg P/L] Koper [μg/l] Lood [μg/l] 5.1 < Zink [μg/l] Min.olie [μg/l] PAK10 [μg/l] 0.14 <0.12 <0.12 <0.12 <0.12 E-coli / Enterococcen >50/>200

29 Beperkte monstername i.c.m. UV-Vis

30 Waarom grote verschillen? Kenmerken afvoerend oppervlak Invloed op m.n. zink Foutaansluitingen Lijkt het geval bij hoge concentraties NH 4 Moet nog bevestigd door nader onderzoek (Meetfouten)

31 Foutaansluitingen

32 Invloed foutaansluitingen Vracht per parameter Per persoon per jaar Per huishouden per jaar Per ha per jaar zonder foutaansluitingen BZV 18 kg 40 kg 7 mg/l: 35 kg 88% CZV 52 kg 114 kg 35 mg/l: 175 kg 65% N-totaal 4,5 kg 9,9 kg 2,5 mg/l: 12,5 kg 79% P-totaal 750 g (*) 1,7 kg 0,23 mg/l: 1,2 kg 142% Koper 4 g 9 g 10 μg/l: 50 g 18% Zink 8 g 18 g 100 μg/l: 500 g 4% Toename door 1 foutaansluiting / ha ( 2%) (**) (*) Toename pp sinds 1990: 28% (vaatwasmachines) (**) Sluis, Almere-Haven: 8 fout op 7 ha

33 1 foutaansluiting: > kritische P-belasting

34 Percentage foutaansluitingen? De Haan et al. (Vakblad) DTS Extrapoleren: foutaansluitingen in NL? Ofwel 5% Moons (Vakblad): RioSonic 9% (vuil op regenwater) (bias)

35 Conclusie Regenwater is niet helemaal schoon Nutriënten: kritische concentraties en vrachten Foutaansluitingen: problematisch Metalen: (beperkt) toxisch + slibkwaliteit Daken: zink Minder uitloogbaar zink voorschrijven werkt? PAK: minder dan gedacht o.b.v. RWD 2007 Hygiënische betrouwbaarheid: Niet in zwemmen Niet in fonteinen / speelwater

36