DUURZAAMHEID door KWALITEIT

Transcriptie

1 NVOE themabijeenkomst VBWW Houten 23 april 2009 Ton Timmermans GEEN DUURZAME ENERGIE ZONDER DUURZAME SYSTEMEN! Systemen die binnen de geplande levensduur stoppen met functioneren zijn niet duurzaam. Met name ondergrondse delen zijn moeilijk te vervangen. 1

2 Duurzame energie: De mensheid kan er voor onbeperkte tijd over beschikken. Leefmilieu en mogelijkheden voor toekomstige generaties worden niet beperkt. Cruciaal voor Bodemdeel: 1. Robuust gedimensioneerd. 2. Componenten hebben voldoende levensduur. 3. Voldoen aan geldende wet en regelgeving. 4. Geen onnodige, onomkeerbare belasting van het milieu. Milieurendement. Hoe te borgen? 2

3 Bodemdeel robuust gedimensioneerd: Komt er minder uit de bodem, dan komt er meer uit het stopcontact! Bodemdeel robuust gedimensioneerd: Een te krap gedimensioneerd bodemsysteem leidt tot een slechter rendement van de WP. Een krap gedimensioneerd bodemsysteem kan de inzet van een WP met beter rendement blokkeren. Uitbreiden van een BWW systeem is meestal ingrijpend i.v.m. terreininrichting. 3

4 Bodemdeel robuust gedimensioneerd: Hoe te borgen? Integraal ontwerp door deskundige partij. (ervaring, referenties) Ontwerp volgens normen (ISSO 73). Afdekken met garantie (design and built) Bodemdeel robuust gedimensioneerd: Hoe te borgen? Uitvoering conform ontwerp. Boorrapport met boordiepte en aanvullingen hoeveelheid aanvulmateriaal. Specificaties en certificaten en eventueel monsters van sondes,leidingen en aanvulmaterialen. Controle diepte door op sonde gedrukte lengtematen. 4

5 Bodemdeel robuust gedimensioneerd: Hoe te borgen? Controle diepte door op sonde gedrukte lengtematen. Rapportage druktests sondes en leidingen. Eventueel thermische response test. Vastleggen (as built) plaats sondes en leidingen. Afdekken door garantie (design and built) Componenten ondergronds: Sondes. Leidingen en verdelers. Circulatievloeistof. Aanvulmaterialen. 5

6 Sondes: Sondes: Bestaan doorgaans uit HPE, SDR klasse 11 (= d/e) d Inwendige druk is niet maatgevend. Hoe lager de belasting hoe langer de levensduur. Hoe hoger de temperatuur, hoe korter de levensduur e 6

7 Kwaliteitsborging Sondes: Uitsluitend geprefabriceerde, geteste sondes. Sondes gefabriceerd uit gecertificeerd buismateriaal. Geen verbindingen maken op het werk. Voorzien van certificaat of kwaliteitsverklaring. Afpersen na installatie conform ISSO 73. Sondes goed afdoppen en locaties markeren en vastleggen. Sondes: Deze dus liever niet! 7

8 Leidingen: PE 100 SDR 11 is veilige keuze (PN16). d Bochten voldoende ruim. (R = 25D). Buisverbindingen uitsluitend als lasverbinding. Hulpstukken gelijkwaardig aan buismateriaal. Omgeving leiding vrij van puin en andere harde voorwerpen. Bij leidingbundels voldoende tussenruimte zodat er zand tussen kan. e Kwaliteitsborging Leidingen: Materiaal moet voldoen aan NEN 7116 en KIWA BRL 533/02. Buismateriaal met certificaat. Lasverbindingen uitsluitend door gekwalificeerd personeel. Afpersen conform ISSO 73. Vastleggen locatie en diepteligging leidingen. 8

9 Kwaliteitsborging circulatievloeistoffen Voorschriften ISSO 73 (advies monopropyleen glycol.) Leveranciersspecificatie + certificaat. Monster +analyse bij oplevering. Monster+ analyse in onderhoudsschema. Aanvulmaterialen: Voor een goed functionerende BWW en in het belang van bodembescherming is het noodzakelijk dat boorgaten worden aangevuld. Voorkomen van zettingen. (soms na jaren!) Warmteoverdracht tussen bodem en sonde. Afdichten van doorboorde lagen. 9

10 Belang vanuit bodem bescherming Aanvulmaterialen: Zowel ISSO 73 als het VKB protocol mechanisch boren 2006 zeggen iets over het aanvullen van een boorgat. VKB protocol krijgt een wettelijke status. 10

11 Aanvulmaterialen: Scheidende lagen afdichten met afdichtmateriaal. Dikte minmaal 50 cm, indien scheidende laag > 50 cm minimaal 2m. (bij boringen dieper dan 100 m anders) Van bovenste 5 m minimaal 2 m afdichten. Doorlatendheid materiaal < 10-9 m/s. Vorstbestendig. Scheidende lagen detecteren of geheel afdichten. Aanvulmaterialen: 11

12 Aanvulmaterialen: Aanvulmaterialen: Afdichtende materialen hebben vaak een isolerende werking en beperken daarmee de opbrengst van de sonde. Er zijn afdichtmaterialen met verbeterde thermische geleidbaarheid. 12

13 Product Verharding Geleidbaarheid Vorstbestendigheid Doorlatendheid (W/m K) k (m/s) Dämmer middelsnel 0,7 Neen <10-8 Bentoniet/klei geen 0,8 Neen <10-9 Bentoniet/ cement langzaam 0,8-1 Neen <10-8 Stüwatherm langzaam 2,0 Neen Niet bekend Stüwapress F- 10 middelsnel 1,5 ja <10-9 Calidutherm middelsnel 2,0 ja <10-9 Thermocem langzaam 2,0 ja <10-10 Thermoseal geen 2,5 ja <10-11 Kwaliteitsborging aanvulmaterialen: Registratie van hoeveelheid en productspecificatie. (boorrapport) Gebruik van gecertificeerd materiaal. Proefcuben van gebruikt mengsel. 13

14 Wet en regelgeving: Een systeem dat gestopt moet worden omdat het niet voldoet aan wet en regelgeving is geen duurzaam systeem. Verwijderen van een systeem kan zeer kostbaar zijn. Met welke wetten en regels worden we geconfronteerd bij de aanleg van een BWW systeem? Is er een vergunning/ toestemming nodig? Wet en regelgeving: Actie Wettelijk kader Bev. gezag Boren/leidingaanleg Zorgplicht wet bodembescherming Aanlegvergunning WRO Wet archeologische monumenten (Wam) gemeente gemeente gemeente 14

15 Wet en regelgeving: Actie Wettelijk kader Bev. gezag Boren in beschermingsgebieden drinkwater. Provinciale Milieu Verordening provincie Boren nabij spoor Spoorwegwet Pro Rail Boren nabij dijk Keur (Watersch.wet) Waterschap Lozen boorwater WVO Waterschap Gemeente Afvoeren grond Besluit bodemkwal. Gemeente Wet en regelgeving: VKB Protocol Mechanisch boren Initiatiefnemer: Ministerie van VROM. Doel: Bescherming bodem en grondwater. Tot stand gebracht door: SIKB ( richtlijnen-brl 2000) 15

16 Wet en regelgeving: VKB Protocol Mechanisch boren Onderdeel kwalibo regeling. Van toepassing voor alle boringen t.b.v. BWW. Omvat voorschriften m.b.t. uitvoeren boringen. Krijgt wettelijke status. Omvat certificatie-eis voor boorbedrijven. Alleen gecertificeerde bedrijven mogen boren. (waarschijnlijk vanaf begin 2010) Erkenning door bodem+ (senter-novem) Milieurendement: Geen onnodige, onomkeerbare belasting van het milieu teweeg brengen. Blijvend (teveel) afkoelen of opwarmen van de bodem. (aandacht voor regeneratie) Verspreiden warmte of koude in de omgeving. Bouwen van een systeem met onvoldoende energetisch rendement. Verontreinigingen diep in de ondergrond brengen. 16

17 Milieurendement: goed ontworpen, goed gebouwde, goed beheerde, ondiepe geothermiesystemen hebben een hoog milieurendement!! 17