Etikettering van zuivelproducten

Transcriptie

1 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Etikettering van zuivelproducten Ir. Kris Ternier PCE Oost-Vlaanderen Sector Primaire Productie 28/06/2007

2 Inhoudstafel Inleiding Algemene bepalingen Specifieke bepalingen voor zuivelproducten Vragen Referenties 2

3 Inhoudstafel Inleiding - definities Etikettering Voorverpakte voedingsmiddelen Collectiviteiten Algemene bepalingen Specifieke bepalingen voor zuivelproducten Vragen Referenties 3

4 Inleiding enkele definities etikettering = vermeldingen, merken, tekens, beelden m.b.t. een voedingsmiddel die voorkomen op verpakking, etiket, document, schriftstuk, band, label, die bij dit voedingsmiddel is gevoegd of daarop betrekking heeft 4

5 Inleiding enkele definities voorverpakt voedingsmiddel = verkoopeenheid bestaande uit voedingsmiddel + verpakkingsmiddel waarin het is verpakt alvorens het te koop aan te bieden, verpakkingsmiddel bedekt product geheel of ten dele, zodanig dat de inhoud niet kan worden veranderd zonder dat het verpakkingsmateriaal wordt geopend of aangetast. 5

6 Inleiding enkele definities collectiviteiten = restaurants, ziekenhuizen, kantines en andere soortgelijke inrichtingen 6

7 Inhoudstafel Inleiding Algemene bepalingen Taalgebruik Vermelding partij Voorverpakte voedingsmiddelen Voedingswaarde-etikettering Reclame en claims Specifieke bepalingen voor zuivelproducten Vragen Referenties 7

8 Taalgebruik De verplichte vermeldingen zijn minstens gesteld in de taal of de talen van het taalgebied waar de producten op de markt worden aangeboden 8

9 Vermelding partij = aanduiding om de partij te identificeren lotnummer uitzondering: * Kleine verpakkingen (< 10 cm2) * Individuele porties consumptie-ijs (partij op gezamenlijke verpakking) * Als TGT of THT met dag + maand Voorafgegaan door L behalve als duidelijk is Duidelijk zichtbaar, gemakkelijk leesbaar en onuitwisbaar 9

10 Voorverpakte voedingsmiddelen verplichte bepalingen: 1. verkoopbenaming 2. ingrediëntenlijst 3. hoeveelheid bepaalde ingrediënten 4. datum min. houdbaarheid of uiterste consumptiedatum (bederfelijke voedingsmiddelen) 5. bijzondere bewaar- en gebruiksvoorwaarden 10

11 Voorverpakte voedingsmiddelen verplichte bepalingen: 6. naam en adres fabrikant/verpakker/verkoper 7. gebruiksaanwijzing indien nodig 8. het effectieve alcohol-volumegehalte voor dranken > 1,2 % alc. vol. gehalte 9. nettohoeveelheid 10.plaats van oorsprong bij mogelijke vewarring 11.bijkomende verplichte vermeldingen 11

12 voorverpakte voedingsmiddelen Verplichte bepalingen afwijkingen Fantasieverpakkingen leveringen niet aan de eindverbruiker herbruikbare glazen flessen kleine verpakkingen 12

13 voorverpakte voedingsmiddelen Verplichte bepalingen afwijkingen Fantasieverpakkingen: enkel 1. Verkoopbenaming 6. Naam en adres fabrikant/ verpakker/ verkoper mag bovendien enkel op de groepsverpakking 9. Nettohoeveelheid 13

14 voorverpakte voedingsmiddelen Verplichte bepalingen afwijkingen leveringen niet aan de eindverbruiker = verkoop niet rechtstreeks aan de eindverbruiker (dus via groothandel of aan collectiviteiten) niet op voorverpakking mits op de begeleidende handelsdocumenten (die gelijktijdig of voor levering van de producten verzonden werden) op de buitenste verpakking: 1. de verkoopsbenaming 4. de houdbaarheidsdatum of uiterste verbruiksdatum 6. Naam en adres fabrikant/verpakker/verkoper 14

15 voorverpakte voedingsmiddelen Verplichte bepalingen afwijkingen Herbruikbare glazen flessen die gemerkt zijn en zonder etiket Kleine verpakkingen (waarvan grootste vlak < 10 cm 2 ) verpakkingen 1. de verkoopsbenaming, 4. de houdbaarheidsdatum of uiterste verbruiksdatum, 9. Nettohoeveelheid 15

16 voorverpakte voedingsmiddelen 1. verkoopbenaming Reglementair vastgelegd (EU/BE, zie verder) Anders gebruikelijke Belgische benaming of omschrijving # handelsmerk of fantasiebenaming aanwijzing van de fysische toestand of specifieke behandeling (bv. in poedervorm, geconcentreerd, gerookt, GGO) indien het weglaten van die aanwijzing bij de verbruiker verwarring zou kunnen doen rijzen Als bestraald door straling behandeld of met ioniserende straling behandeld 16

17 voorverpakte voedingsmiddelen 2. Ingrediëntenlijst alle ingrediënten, gerangschikt in dalende volgorde van gewicht, voorgegaan door ingrediënten reeks afwijkingen o.a. minder dan 5 % toegegevoegd water niet vermelden, vruchten groenten paddestoelen specerijen kruiden + in wisselende verhoudingen + opsomming ervan ingrediënten die voor < 2 % in eindproduct zitten mogen in andere volgorde na de andere ingrediënten worden vermeld Water gebruikt voor reconstitutie niet vermelden 17

18 voorverpakte voedingsmiddelen 2. Ingrediëntenlijst voor sommige levensmiddelen is geen ingrediëntenlijst vereist: Kaas, boter, gefermenteerde melk en gezuurde room (enkel melkbestanddelen, enzymen en culturen van micro-org. en bij andere dan verse of smeltkaas het noodzakelijke zout) verse vruchten en groenten (niet behandeld!) Koolzuurhoudend water Gistingsazijn (uit 1 product) levensmiddelen bestaande uit 1 ingrediënt en verkoopbenaming=naam ingrediënt dranken met > 1,2 vol % alcohol 18

19 voorverpakte voedingsmiddelen 2. Ingrediëntenlijst Samengestelde ingrediënten: benaming samengestelde ingrediënt in ingrediëntenlijst volgens dalend gewicht, direct gevolgd door zijn eigen ingrediënten uitgezonderd: als samengestelde ingrediënt <2% van het eindproduct uitmaakt en de samenstelling reglementair is vastgelegd bvb. chocolade mengsels van kruiden/aromatische planten < 2% van eindproduct samengestelde ingr. heeft zelf geen ingrediëntenlijst nodig 19

20 voorverpakte voedingsmiddelen 2. Ingrediëntenlijst Ingrediënten worden aangeduid met hun specifieke naam = verkoopbenaming Bijzondere gevallen bijlage I: ingrediënten mogen vermeld worden met naam van de categorie bvb. kaas voor alle soorten kaas die een ingrediënt vormen van een ander LM, tenzij naam en presentatie duiden op speciale kaassoort (vb geitenkaas in slaatje) bijlage II a) ingrediënten aangeduid met de naam categorie, gevolgd door specifieke naam of EEG nummer bvb. kleurstoffen bijlage II c) Aroma s: ofwel aroma( s) ofwel meer specifieke benaming of beschrijving van aroma 20

21 voorverpakte voedingsmiddelen 2. Ingrediëntenlijst Allergenen: moeten altijd vermeld worden op het etiket (Bijlage III bis = lijst met allergene ingrediënten) ongeacht de uitzonderingen op de ingrediëntenlijst! Glutenbevattende granen en afgeleide producten* Schaaldieren en afgeleide producten Eieren en afgeleide producten* Vis en afgeleide producten* Aardnoten en afgeleide producten Soja en afgeleide producten* Melk en afgeleide producten* 21

22 voorverpakte voedingsmiddelen 2. Ingrediëntenlijst Allergene ingrediënten: (vervolg) Schaalvruchten en afgeleide prod.* Selderij en afgeleide prod.* Mosterd en afgeleide prod.* Sesamzaad en afgeleide prod. Zwaveldioxide en sulfieten ( concentraties >10 mg/kg of > 10 mg/l uitgedrukt als SO 2 ) * KB van 13/01/2006 : Lijst van stoffen die tot 25/11/07 geschrapt worden uit bijlage IIIbis de categoriën blijven bestaan maar een aantal stoffen vallen weg (vb mosterd blijft maar mosterdolie niet) 22

23 voorverpakte voedingsmiddelen 3. Hoeveelheid ingrediënt is verplicht als het ingrediënt : in de verkoopsbenaming voorkomt opvallend in woord of beeld gebracht wordt van wezenlijk belang is om een voedingsmiddel te karakteriseren of te onderscheiden van andere lm Maar uitzonderingen ( ) uitgedrukt in procenten en komt meestal overeen met hoeveelheid ingrediënt op ogenblik van gebruik van het ingrediënt komt voor: in of nabij de verkoopsbenaming of in de lijst van de ingrediënten 23

24 voorverpakte voedingsmiddelen 4. Datum van minimale houdbaarheid of uiterste consumptiedatum ten minste houdbaar tot (einde) + datum of + plaats waar de datum staat + ev bewaarvoorwaarden Datum = dag + maand + jaar < 3 maanden: dag + maand 3 18 maanden: maand + jaar > 18 maanden: jaar Mag niet gewijzigd worden 24

25 voorverpakte voedingsmiddelen 4. Datum van minimale houdbaarheid of uiterste consumptiedatum Niet nodig voor: Vers fruit en groenten (niet behandeld!) (maar wel voor gekiemde zaden en scheuten) Wijn Dranken > 10 % alcohol Azijn, keukenzout, suiker(goed), kauwgom Afzonderlijke porties consumptie-ijs Brood en patisserie om binnen 24 u te verbruiken Frisdranken, vruchtensappen en alc dranken van > 5 l voor collectiviteiten 25

26 voorverpakte voedingsmiddelen 4. Datum van minimale houdbaarheid of uiterste consumptiedatum Voor microbiologisch zeer bederfelijk voedingsmiddelen (als er na korte tijd onmiddellijk gevaar voor de gezondheid kan zijn, vb: vlees, vis, salades ) te gebruiken tot + datum of + plaats datum + bewaarvoorwaarden Datum = dag + maand + eventueel jaar Mag niet gewijzigd worden 26

27 voorverpakte voedingsmiddelen 5. Bijzondere bewaar- en gebruiksvoorschriften Verplicht bij te koelen levensmiddelen:voor gepasteuriseerde melk, verse of gepasteuriseerde room, verse of gepasteuriseerde karnemelk, (m.u.v. UHTbehandelde producten) Yoghurt en andere gefermenteerde melksoorten dan deze die thermisch behandeld en aseptisch afgevuld werden Verse kaas Andere producten: Dragen vermelding dat zij koel moeten bewaard worden Yoghurt: Bewaren op max. 7 C 27

28 voorverpakte voedingsmiddelen 5. Bijzondere bewaar- en gebruiksvoorschriften (vervolg) Bij diepvriesproducten: Verkoopbenaming aangevuld met diepvries de periode, de temperatuur en/of de installatie voor bewaring bij de eindverbruiker moeten vermeld worden na ontdooiing niet opnieuw invriezen Niet van toepassing op consumptie-ijs 28

29 voorverpakte voedingsmiddelen 6. Naam en adres fabrikant/verpakker/verkoper 7. Gebruiksaanwijzing 8. Effectieve alcoholvolumegehalte in volumeprocent 29

30 voorverpakte voedingsmiddelen 9. Nettohoeveelheid Vloeibare in volume (l/cl/ml), andere in gewicht (kg/g) Yoghurt en andere gefermenteerde melk en sauzen: volume of gewicht Niet gebruiksklare soep: gewicht, of volume na bereiding Consumptie-ijs: volume + ev. gewicht Vast vm in opgietvloeistof: ook netto uitlekgewicht Voorverpakkingen bestaande uit a zelfde verpakkingen van b : nettohoeveelheid = a x b 30

31 voorverpakte voedingsmiddelen 9. Nettohoeveelheid Niet nodig voor: Producten met groot verlies aan gewicht/volume en die per stuk verkocht worden of in aanwezigheid van de koper worden gewogen < 5 g of 5 ml (uitz. specerijen en kruiden) Normaal verkoop per stuk en aantal stuks te zien of op etiket vermeld 31

32 voorverpakte voedingsmiddelen 10. plaats van oorsprong bij mogelijke verwarring 11. bijkomende verplichte vermeldingen (beschermde atmosfeer, zoetstoffen, aspartaam, zoethout) 32

33 voorverpakte voedingsmiddelen Zichtbaarheid zichtbaar, duidelijk leesbaar en onuitwisbaar op voorverpakking of een etiket (niet verborgen, bedekt of gescheiden door andere aanduidingen) moeten in hetzelfde gezichtsveld voorkomen: verkoopsbenaming houdbaarheidsdatum of uiterste verbruiksdatum effectieve alcohol-volumegehalte nettohoeveelheid 33

34 Voedingswaarde-etikettering = alle vermeldingen m.b.t. de energetische waarde de volgende voedingsstoffen : eiwitten, koolhydraten, vetten, voedingsvezels,natrium en bepaalde vitamines en mineralen Algemeen: facultatief 34

35 Voedingswaarde-etikettering Verplicht als in de etikettering, in de aanbiedingsvorm of in de reclame een bewering inzake de voedingswaarde voorkomt (vb light, suikervrij of producten met extra voedingsstoffen, ) Uitzondering: indien vermelding beschreven is in de wetgeving, voorbeelden: Magere melk Magere kaas Magere yoghurt Verdunde room Is wél verplicht bij bv. light kaas, magere pudding enz. 35

36 Voedingswaarde-etikettering Groep 1: Energetische waarde Gehalte aan eiwitten, koolhydraten en vetten Groep 2: bij bewering over suikers, verzadigde vetten, voedingsvezels of natrium Energetische waarde Gehalte aan eiwitten, koolhydraten en vetten + suikers, verzadigde vetzuren, voedingsvezels en natrium 36

37 Voedingswaarde-etikettering Mogen vermeld worden: zetmeel, polyolen, enkelvoudige en meervoudige onverzadigde vetzuren, cholesterol, de in de bijlage genoemde vitaminen en mineralen die in significante hoeveelheden aanwezig zijn Als een bewering hierop slaat moet het vermeld worden (vb product rijk aan calcium dan moet calciumgehalte vermeld worden) 37

38 Voedingswaarde-etikettering alle vermelding m.b.t. de voedingswaarde op één plaats In tabelvorm goed leesbaar, onuitwisbaar, op in het oog vallende plaats energetische waarde en de gehalte moeten in vaste eenheden uitgedrukt worden (vb energetische waarde in kj en in kcal) Informatie over voedingswaarde wordt per 100 g of 100 ml vermeld (eventueel ook per portie) vermelde gehalten moeten betrekking hebben op het voedingsmiddel zoals het te koop is aangeboden gehalten mogen betrekking hebben op het verbruiksklare voedingsmiddel indien bereidingswijze vermeld (vb poeder voor bereiding van pudding gehalten in bereide pudding) 38

39 Voedingswaarde-etikettering gehalten aan vitamines en mineralen moeten ook in procenten van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid uitgedrukt worden wanneer het gehalte aan suikers, zetmeel en/of polyolen vermeld wordt, moet dit onmiddellijk na het gehalte aan koolhydraten vermeld worden ; en het gehalte aan bepaalde vetzuren en/of cholesterol moet onmiddellijk na het gehalte aan vetten vermeld worden de vermelde voedingswaarden moeten naar behoren vastgestelde gemiddelde waarden zijn 39

40 Reclame & Claims Reclame Verbod op vermelding hygiëne, medisch, ziekte, ziek, ziektebenaming en samenstellingen met deze termen Verbod op verwijzingen naar organen, bloed, bloedvatenstelsel, zenuwstelsel, vermageren, medisch beroep Mag geen vrees of angst opwekken Mag niet gebruikt worden als er niet voldaan is aan alle bijhorende voorwaarden: biologisch, organisch, reform, natuur, puur, zuiver en samenstellingen/vertalingen van deze termen Mag niet misleidend zijn Over effect op metabolisme en gezondheid: bewijsbaar 40

41 Reclame & Claims Claim = aanduiding die niet verplicht is en die stelt, de indruk wekt of impliceert dat een levensmiddel een bepaalde eigenschap bezit: voedingsclaim => voedingseigenschap: Energetische waarde Nutriënten en andere stoffen (vb. probiotica) gezondheidsclaim: Legt een verband tussen een levensmiddelencategorie, een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid Voorwaarden: voldoen aan vereisten, bewijsbaar, niet misleidend, begrijpelijk, geen twijfel, vrees noch excessief gebruik opwekkend 41

42 Reclame & Claims Voedingsclaims: Positieve lijst in Verordening (EG) Nr. 1924/2006 voorbeelden: light, mager, zonder toegevoegde suikers, zoutarm, vetvrij, bevat, bron van vezels, eiwitrijk, van nature/natuurlijk enz. Mits voldaan aan de bijhorende voorwaarden Mits voedingswaarde-etikettering Uitzondering: zijn GEEN voedingsclaims: Magere melk, mager kaas, magere yoghurt, verdunde room Vanaf voedingsprofielen, dan geen voedingsclaims meer toegelaten voor ongezonde voedingsmiddelen 42

43 Reclame & Claims Gezondheidsclaims Positieve lijst voorzien tegen Tot dan overgangsperiode: zie toegelaten reclame 43

44 Inhoudstafel Inleiding Algemene bepalingen Specifieke bepalingen voor zuivelproducten Identificatiemerk Diersoort Rauwe melk/rauwmelkse producten Vermelding vetgehalte en andere Vragen Referenties 44

45 Specifieke bepalingen zuivelproducten Identificatiemerk (voorheen keurmerk) Verplicht op producten van dierlijke oorsprong gehanteerd in inrichtingen die erkend moeten worden volgens V.853/2004 Vorm: BELGIE HP 1234 EG of BE HP 1234 EG 45

46 Specifieke bepalingen zuivelproducten Identificatiemerk uitzonderingen In het identificatiemerk i.p.v. vermelding erkenningsnummer een verwijzing naar de plaats op de verpakking waar het erkenningsnummer staat Bij herbruikbare flessen volstaat landinitialen en erkenningsnummer Vervoerscontainers of grote verpakkingen: op buitenkant van de containers of verpakking Bij bulktransport van vloeibare, korrel- of poedervormige producten: niet vereist indien de gegevens voorkomen op de begeleidende documenten 46

47 Specifieke bepalingen zuivelproducten Diersoort Bij zuivelproducten van melk van andere diersoorten dan van runderen, dient de diersoort vermeld te worden op de verpakking/in het etiket Voorbeeld: bij geitenkaas, schapenkaas, paardenmelk 47

48 Specifieke bepalingen zuivelproducten Rauwe melk en rauwmelkse producten Bij rauwe melk: verplichte vermeldingen: rauwe melk koken voor gebruik Bij rauwmelkse zuivelproducten: verplichte vermelding: bereid met rauwe melk 48

49 Specifieke bepalingen zuivelproducten Vermelding vetgehalte Bij gerijpte kaas m.u.v. wrongelkaas en Brusselse kaas: Bij < 20% vet: Magere kaas Tussen 20% en 35% vet: Magere kaas of Halfvette kaas Opgelet: vetgehalte bij kaas is berekend op droge stof! Bij halfharde en harde kaas: Aanduiding vetgehalte 20+, 30+, 40+, 45+, 48+, 50+, 60+ Onuitwisbaar, op elke zijde, drukletters van min. 3 cm hoog Vanaf de rijping tot bij de verkoop in kleinhandel Bij room: Vermelding vetgehalte bij verdunde room verplicht 49

50 Specifieke bepalingen zuivelproducten Vermelding vetgehalte en zoutgehalte Bij boter: Vermelding vetgehalte in gewichts% verplicht Bij gezouten boter: vermelding percentage zout + benaming gezouten boter Vermelding vetgehalte en bewaring Bij yoghurt en andere gefermenteerde melk: Vermelding vetgehalte in gewichts% verplicht Bewaren bij max. 7 C 50

51 Specifieke bepalingen zuivelproducten Productbenaming volgens het melkvetgehalte Bij consumptie-ijs: Roomijs: min. 8% melkvet + geen ander vetstoffen als ingrediënt Melkijs: min. 2,5% melkvet + geen ander vetstoffen als ingrediënt Indien wél met ander vetstoffen: Ijs => benaming roomof melkijs NIET toegelaten Bij consumptie-melk van koemelk: Magere melk: max. 0,5% melkvet Halfvolle melk: tss. 1,5% en 1,8% melkvet Volle melk: min. 3,5% melkvet 51

52 Inhoudstafel Inleiding Algemene bepalingen Specifieke bepalingen voor zuivelproducten Vragen Referenties 52

53 Inhoudstafel Inleiding Algemene bepalingen Specifieke bepalingen voor zuivelproducten Vragen Referenties 53

54 Referenties Wetgeving van toepassing: Algemene Koninklijk Besluit van 13 september 1999 betreffende de etikettering van voorverpakte levensmiddelen Koninklijk Besluit van 9 februari 1990 betreffende de vermelding van de partij waartoe een voedingsmiddel behoort Koninklijk Besluit van 8 januari 1992 betreffende de voedingswaarde-etikettering van voedingsmiddelen Koninklijk Besluit van 17 april 1980 betreffende de reclame voor voedingsmiddelen Verordening (EG) Nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen 54

55 Referenties Wetgeving van toepassing: Zuivel Verordening (EEG) Nr. 1898/87 van de Raad van 2 juli 1987 betreffende de bescherming van de benaming melk en zuivelproducten bij het in de handel brengen Verordening (EG) Nr. 853/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 houdende vaststelling van specifieke voorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong Consumptiemelk Verordening (EG) Nr. 2597/97 van de Raad van 18 december 1997 houdende aanvullende voorschriften voor de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector melk en zuivelproducten met betrekking tot consumptiemelk Koninklijk Besluit van 22 november 2005 betreffende de hygiëne van levensmiddelen van dierlijke oorsprong 55

56 Referenties Wetgeving van toepassing: Kaas Koninklijk Besluit van 15 december 1932 betreffende het reglement op de kaashandel Ministerieel Besluit van 16 augustus 1947 betreffende het merken van de harde of halfharde kaassoorten naar gelang het vetgehalte Boter Verordening (EG) nr. 2991/94 van de Raad van 5 december 1994 tot vaststelling van normen voor smeerbare vetproducten Koninklijk Besluit van 6 mei 1988 betreffende boter en boterproducten 56

57 Referenties Wetgeving van toepassing: Yoghurt Koninklijk Besluit van 18 maart 1980 betreffende yoghurt en andere gefermenteerde melk Room Koninklijk Besluit van 23 mei 1934 houdende het reglement op de handel in room Consumptie-ijs Koninklijk Besluit van 11 juni 2004 betreffende consumptie-ijs 57

58 Referenties Algemene gegevens etikettering en wetteksten te vinden op: via FAVV>Beroepssectoren>wetgeving 58

59 Einde Hartelijk dank voor uw aandacht Ir. Kris Ternier PCE Oost-Vlaanderen Sector Primaire Productie 59