TWISTER. September 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TWISTER. September 2009"

Transcriptie

1 TWISTER September 2009

2 2 Colofon Inhoudsopgave Woordje van de voorzitter 3 TWister is het tijdschrift van T.W.I.S.T., de studievereniging voor (Vergelijkende Indo- Europese) Taalwetenschap aan de Universiteit Leiden. Redactie: Jurgen van den Heuvel Nina Ouddeken Matthias Franken Vormgeving: Matthias Franken Jaargang: 7 nr. 4 Oplage: 120 stuks Reacties en kopij: Website: Een nieuw bestuur 4 t schoon Vlaams 7 door Matthias Franken Delilah 9 Filosofie 10 Recensie 13 door Alain Corbeau Computer leert gebarentaal 15 Klusperanto 16 Taalkronkels 18 ingezonden door Alain Corbeau Van onze buitenlandcorrespondente 19 door Marieke Meelen

3 3 Woord van de voorzitter Lieve leden, De eerste colleges zijn weer van start gegaan. De nieuwe studenten zijn verwelkomd en er is bijgepraat met oude bekenden. De zomer is nu definitief voorbij en er is geen ontkomen meer aan. Het wordt weer een jaar lang hard studeren! Maar een nieuw studiejaar betekent dat er ook een nieuw bestuur van TWIST komt. Dit is natuurlijk een heuglijk feit. Dit nieuwe bestuur zal bestaan uit Saskia Lensink, Olivier Melle en Nina Ouddeken. Verderop in deze Twister zullen zij zich voorstellen. Een nieuw bestuur betekent echter ook dat het oude bestuur zal aftreden. Daarbij wil ik graag alle bestuursleden van nogmaals hartelijk danken: Matthias Franken, voor het met zorg beheren van het geld, Chantal van Vliet, voor haar inzet als secretaris, en Nina Ouddeken, voor haar bereidheid Chantals functie over te nemen gedurende de laatste periode. Met deze gemengde gevoelens begint een nieuw jaar vol nieuwe avonturen en onbekende paden. Gelukkig is er dan nog één ding dat onveranderd is gebleven: de Twister! Ook dit keer hebben wij voor jullie weer alle leuke, rare, interessante, grappige en nutteloze taalgerelateerde dingen ondergebracht in een boekje. Wij hopen dat jullie ervan genieten en dat het jullie op weg helpt tijdens de eerste collegeweken. Jurgen van den Heuvel Voorzitter TWIST 08-09

4 4 Een nieuw bestuur Met het nieuwe collegejaar is er ook een nieuw bestuursjaar aangebroken voor TWIST, waarin ik als voorzitter van TWIST samen met Nina Ouddeken en Olivier Melle mijn uiterste best ga doen om er weer een geweldig jaar van te maken met volop TWIST activiteiten. Zo zullen er natuurlijk de maandelijkse borrels zijn, de fameuze TWIST conferentie, zul je onze TWISTER in je brievenbus krijgen en tussen alle colleges, papers en tentamens door zullen we voor het nodige vertier zorgen. Ik zal me even voorstellen voor de mensen die mij nog niet kennen. Mijn naam is Saskia Lensink en ik ben een TWeedejaars studente Algemene Taalwetenschap. Drie jaar geleden ben ik in Leiden begonnen met de studie Vergelijkende Indo-Europese Taalwetenschap. Een jaar later besloot ik genoeg laryngalen en Beekes gezien te hebben en ben ik overgestapt naar Algemene Taalwetenschap. Hoewel ik ben overgestapt, draag ik VIET nog steeds een warm hart toe en ik ben nog regelmatig tussen mijn oude studiegenoten te vinden. Ik ben in ieder geval blij van beide kanten van de taalkundige medaille iets af te weten een aanrader voor de liefhebber! Namens ons allemaal heel veel succes toegewenst voor de rest van dit studiejaar. Wij zullen voor de nodige diepgang en ontspanning zorgen! Saskia Lensink

5 5 Beste allemaal, Mijn naam is Nina Ouddeken, en komend jaar zal ik de taak van secretaris op mij nemen. Het kan zijn dat sommigen van jullie zich mij herinneren. De laatste maanden van het afgelopen jaar heb ik namelijk Chantal van Vliet vervangen als secretaris. Omdat het me wel beviel om in het bestuur van T.W.I.S.T. te zitten, heb ik besloten nog een jaartje door te gaan. Ik ben TWeedejaars Algemene Taalwetenschap. Ik ben toevallig achter het bestaan van Taalwetenschap gekomen, op een open dag van de VU. Ik was meteen enthousiast, en ben toen ook in andere steden gaan kijken. Uiteindelijk heb ik voor Leiden gekozen, omdat ik de stad en mensen erg leuk vond, en omdat ik niet al te ver van Leiden woonde. Sinds het begin van het studiejaar woon ik echter in Leiden, wat me uitstekend bevalt. Naast mijn studie doe ik vrijwilligerswerk voor Unicef, in de evenementencommissie. Samen organiseren we activiteiten voor Unicef, zoals een sponsorloop of een zwemestafette. In mijn vrije tijd rijd ik paard, lees ik graag een goed boek of klets ik wat. Ook ben ik wel eens te vinden op mijn studentenvereniging, Catena. Ik hoop jullie allemaal te zien op een van onze activiteiten! Liefs, Nina Ouddeken

6 6 Ik ben Olivier van Melle. Ik zal dit jaar als penningmeester op de centen van de vereniging letten zodat we de leukste T.W.I.S.T.-evenementen voor jullie kunnen organiseren. Ik ben geboren in São Paulo in Brazilië. Nederlandse ouders hebben mij geadopteerd. Ik ben erg blij zo de kans te hebben gekregen om te gaan studeren. Op de middelbare school was ik altijd al bezig met de klanken van mijn kunsttaal. Toen ik het hierover had met een tante vertelde ze me over een studie die ze altijd had willen doen. Algemene Taalwetenschap. Ik had al besloten naar Leiden te gaan. Na een voorlichtingsdag liep ik een dag mee om te kijken wat TW nou eigenlijk inhield. Ik heb nog zitten TWijfelen of ik niet Culturele Antropologie zou gaan doen. Ik besloot me voor TW in te schrijven. Het bevalt me heel erg goed! Het is nu mijn derde jaar. Ik volg nu eerste en TWeedejaarsvakken omdat ik een tijdje uit de routine ben geweest. Naast mijn studie werk ik met veel plezier bij de Zaailing, een biologische winkel in Leiden. Het werk is heel afwisselend. De ene keer ben ik bij het brood te vinden en de andere keer bij de kassa. In mijn vrije tijd ben ik vooral bezig met lezen en schrijven van verhalen en gedichten. Als ik er de tijd voor heb werk ik aan mijn Portugees. Op sport gebied doe ik aan joggen in de ochtend maar ook aan fitnessen. Ik hoop jullie vaak te zien bij de borrels en de andere activiteiten. Verder wens ik iedereen een goed begin van het studiejaar toe. De groeten, Olivier van Melle

7 7 t Schoon Vlaams door Matthias Franken Bij het begin van het nieuwe tv-seizoen in Vlaanderen ontstond er meteen een heftig debat om het taalgebruik in TWee nieuwe Vlaamse series, Los Zand en Code 34. Velen spreken van taalverloedering, doelend op de taalvarianten die in de series gebruikt worden door de acteurs. Deze TWee series staan echter niet alleen in dit opzicht. In het algemeen is het duidelijk dat de personages in Vlaamse series meer en meer tussentaal of zelfs dialectisch gekleurde taal gebruiken. Zover komt het soms zelfs dat een serie als De smaak van De Keyser, die zich volledig in Limburg afspeelt, in Brabantse tussentaal werd geacteerd, zonder ook maar een enkel Limburgs spoor in het taalgebruik. Stijn Verrept, professor zakelijke communicatie, heeft het over dat pseudo- Brabants en een slordigheid die het product is van onderwijs dat zijn plicht niet heeft gedaan. Toch beweert men aan de opleiding drama van het conservatorium te AnTWerpen dat in de opleiding veel aandacht wordt besteed aan de uitspraak van de standaardtaal. Blijkbaar gebruiken acteur eens ze afgestudeerd zijn die vaardigheid bewust niet meer. Waarom niet? Acteur Axel Daeseleire, die vooral voor televisie werkt, bedient zich in zijn vertolking inderdaad nauwelijks van de standaardtaal. Hij vindt ook niet dat dat moet. "Wij tonen personages van vlees en bloed. Mensen die leven, mensen die je gelooft. Die spreken geen standaardtaal". En inderdaad, de modale Vlaming spreekt geen Standaardnederlands, en heeft dat ook nooit gedaan. De standaardtaal is in Vlaanderen nooit meer geweest dan schrijftaal, of de taal van voorbereide teksten. Waarom zouden personages in fictiereeksen dat dan moeten doen? Willen zij dan niet op een realistisch manier een Vlaams verhaal in beeld brengen? Bij het googelen naar de internetfora waarop gediscussieerd wordt over het taalgebruik in voorgenoemde series, kom je opvallend veel mensen tegen die het hebben over taalverloedering. Nochtans kan je er donder op zeggen dat ook zij in het dagelijks leven dat verkavelingsvlaams - of een variant die daar op lijkt - gebruiken. Waarom is die taalvariant dan zo slecht? In ieder geval heeft de Vlaamse openbare omroep (VRT) officieel in voorbeeldfunctie op het gebied van het Belgisch Nederlands. In het taalcharter van de omroep staat namelijk dat de VRT de norm voor de Belgische variant van de Nederlandse standaardtaal (wil) zijn en blijven. Hij hanteert daarom een aantrekkelijke, duidelijke en correcte standaardtaal die rekening houdt met en afgestemd is op de kijkers en de luisteraars. Dialect en tussentaal zijn niet uitgesloten, maar ze kunnen alleen worden gebruikt in programma's waarin ze functioneel zijn, met name in fictie en in uitzendingen over streekcultuur. De vraag wanneer dat dialect of die tussentaal dan wel functioneel is, blijft natuurlijk open voor discussie. Anderzijds is er nergens een officieel vastgelegde norm voor die zogenaamde Belgische variant van de Nederlandse standaardtaal. In zekere zin heeft de VRT dus een relatieve vrijheid over die specifiek Belgische taalnorm. Door de jaren heen is wel duidelijk geworden dat de VRT zich nu meer dan enkele decennia geleden

8 8 houdt aan dat Belgische aspect van de standaardtaal. Terwijl zij zich zoveel jaren geleden nog een taalgebruik aanmat die sterker bij de noordelijke norm aansloot, merken we nu een duidelijker verschil tussen de taal op de VRT en die op de Nederlandse tv-zenders. En dat is maar goed ook. Er kan natuurlijk over gedebatteerd worden in hoeverre de VRT op een goede manier waakt over die Belgische norm. In het algemeen staat deze norm tamelijk ver van de taal die in Vlaanderen gehanteerd wordt. Op het symposium Standaardtalen in Beweging, dat in augustus in Leiden werd gehouden, werd door één van de sprekers reeds geopperd dat de Vlaamse en de Nederlandse taal uit elkaar (zullen) groeien. Deze spreker is zeker niet de eerste om te constateren dat, ondanks de convergentie in de schrijftaal, de spreektaal in Vlaanderen en Nederland elk hun eigen weg lijken te gaan. Maar is dat wel goed? Willen we eigenlijk wel een Nederlands en een Vlaams dat binnenkort niet meer te beschouwen is als een enkele taal? Zo n vaart zal het de eerstkomende decennia niet lopen, maar in ieder geval kunnen we opmerken dat zowel politiek als economisch het waatschijnlijk niet de meest opportune ontwikkeling zou zijn. Met 22 miljoen is het Nederlands al geen grote taal, maar voorlopig lijkt ze toch haar mannetje te kunnen staan. Met 6 miljoen Vlamingen wordt dat al heel wat moeilijker. In die zin is de ontwikkeling van de Vlaamse omgangstaal misschien geen goed nieuws, mede omdat ze de Belgische norm enigszins in gevaar lijkt te brengen: steeds meer ziet men Vlamingen op tv gewoon de omgangstaal gebruiken. Maar of de VRT daar effectief een grote rol in kan spelen of de talige evolutie in Vlaanderen kan bijsturen, is maar de vraag. Waar ik tenslotte nog op in wil gaan is het feit dat in Vlaanderen er de laatste jaren zeer veel kritiek is op de ontwikkeling en de opkomst van dat verkavelingsvlaams. Enkele weken geleden was in een artikel in de Standaard te lezen dat de Brabantse tussentaal in alsmaar meer situaties het Standaardnederlands verdringt. Met name de reacties van de lezers op de site van de krant stonden vol met kritiek op dat lelijke verkavelingsvlaams. Het is een Nederlander (Rik Schutz) die in al deze commotie rond het verkavelingsvlaams op een positieve ontwikkeling in Vlaanderen wil wijzen: terwijl de Vlaming vroeger groot werd met de angst dat als hij iets spontaan zei, het waarschijnlijk dialect of vertaald Frans, en dus fout was, spreken Vlamingen nu steeds meer onbekommerd en spontaan hun moedertaalvariant. Als Belgische student kom ik in Nederland mensen tegen die tot mijn grote verbazing er vanuit gaan dat ze spontaan of van thuis uit Standaardnederlands, of althans iets wat er zeer sterk op lijkt, spreken. Iets wat redelijk onbegrijpelijk is voor iemand die inderdaad vanuit de lessen Nederlands het gevoel krijgt dat spontaan taalgebruik fout Nederlands is. Met de ontwikkeling van een volwaardige Belgische variant van het Nederlands vermindert blijkbaar ook dat minderwaardigheidscomplex dat de Vlaming onterecht over zijn spontaan taalgebruik heeft, wat natuurlijk een positief gevolg is. Laten we dus niet te veel gal spuien over de Vlaamse omgangstaal. De geschiedenis leert ons immers dat je zelfs met bakken kritiek de ontwikkeling van een taal meestal niet verandert. Laten we ons vooral erop verheugen dat er ook iets positiefs zit in de taalontwikkeling in Vlaanderen.

9 9 Delilah Deze keer verwelkomt Delilah de nieuwe eerstejaars, en geeft ze tips over integratie. Mocht je er niet uitkomen, dan kun je natuurlijk altijd langskomen op één van de activiteiten! Een mensje zwaait. TWaalf feiten dat werkt dat zwaaiden. Sociaal-economische brandstof zwaaide. Laat zwaaiende verantwoorden achter. Ik zwaai. Zwaai. Kwaadaardig plezier zwaaide. De NachTWacht zwaait. Veel gedachtetjes zwaaiden. Niet elke vraag of blijkt besefte integratie zwaait. Wenst integratie te merken of blijkt dat. Verf integratie. Moeie integratie sliep. Druk integratie cultureel. Zeg niet iedere integratie dat werkt zwaaiende gezag. Hoorde integratie ondanks menige punctietje waarom werkt dat. Sla integratie. Integratie verbeterde. Geniet integratie vanuit vasten. Had platte integratie begrepen of blijkt gelezen water. Integratie overleed. Integratie staat. Kleed integratie aan. Iedere integratie wist waarom je komt. Integratie heeft geconcurreerd. Integratie sneed. Integratie verantwoordt dat u zwaait. Zwaai. Negenennegentig dagjes dat je overlijdt zwaaiden. U zwaait. Bestudeer zwaaiend evenwicht. Jij zwaait. Deze tumoren zwaaiden. Het land zwaait. Zwaaide niet iedere migrant. Kom zwaaiende democratie na.

10 10 Filosofie Voor het laatste deel van deze rubriek gaan we verder met logica. We zullen een aantal bijzondere vormen van logica behandelen, natuurlijk zoals jullie gewend zijn op een luchtige manier. Het post hoc ergo propter hoc misvatting Vertaald betekent het: na dit, daarom wegens dit. Het gaat hier om de foute aanname dat omdat het een iets anders volgt, het ook door dat andere is veroorzaakt. Every morning, she steps out onto her front stoop and exclaims, Let this house be safe from tigers! Then she goes back inside. Finally, we said to her, What s that all about? There isn t a tiger within a thousand miles of here. And she said, See? It works! An older Jewish gentleman marries a younger lady, and they are very much in love. However, no matter what the husband does sexually, the woman never reaches orgasm. Since a Jewish wife is entitled to sexual pleasure, they decide to ask the rabbi. The rabbi listens to their story, strokes his beard, and makes the following suggestion: Hire a strapping young man. While the TWo of you are making love, have the young man wave a towel over you. That will help the wife fantasize and should bring on an orgasm. They go home and follow the rabbi s advice. They hire a handsome young man and he waves a towel over them as they make love. It doesn t help, and she is still unsatisfied. Perplexed, they go back to the rabbi. Okay, says the rabbi to the husband, let s try it reversed. Have the young man make lover to your wife and you wave the towel over them. Once again, they follow the rabbi s advice. They young man gets into bed with the wife, and the husband waves the towel. The young man gets to work with great enthusiasm and the wife soon has an enormous, room-shaking, screaming orgasm. The husband smiles, looks at the young man and says to him triumphantly, Schmuck, that s the way you wave a towel!

11 11 An octogenarian man in a nursing home comes up to an elderly lady wearing hot pink Capri pants and says, Today s my birthday! Wonderful, she replies. I bet I can tell you exactly how old you are. Really? How? The lady says, Easy. Drop your pants. The man drops his pants. Okay, she says, now drop your shorts. The man does her bidding. She fondles him a moment and says, You re eighty-four! He says, How did you know that? And she says, You told me yesterday. Cirkelredenering Een cirkelredenering is een argument waarbij het bewijs voor een propositie de propositie zelf bevat. Als dit nog iets te moeilijk was volgt hier een duidelijk voorbeeld: It was autumn, and the Indians on the reservation asked their new chief if it was going to be a cold winter. Raised in the ways of the modern world, the chief had never been taught the old secrets and had no way of knowing whether the winter would be cold or mild. To be on the safe side, he advised the tribe to collect wood and be prepared for a cold winter. A few days later, as a practical afterthought, he called the National Weather Service and asked whether they were forecasting a cold winter. The meteorologist replied that, indeed, he thought the winter would be quite cold. The chief advised the tribe to store even more wood. A couple of days later, the chief checked in again with the Weather Service. Does it still look like a cold winter asked the chief. It sure does, replied the meteorologist. It looks like a very cold winter. The chief advised the tribe to gather up every scrap of wood they could find. A couple of weeks later, the chief called the Weather Service again and asked how the winter was looking at that point. The meteorologist said, We re now forecasting that it will be one of the coldest winter on record! Really? said the chief, How can you be so sure? The meteorologist replied, The Indians are collecting wood like crazy! Argumentum ad Verecundiam (argument van respect voor een autoriteit) Jezelf beroepen op een autoriteit is prima, maar slechts respect voor die autoriteit gebruiken als enige bevestiging is niet toegestaan. Ted meets his friend Al and exclaims, Al! I heard you died! Hardly, says Al laughing. As you can see, I m very much alive. Impossible, says Ted. The man who told me that is far more reliable than you.

12 12 Four rabbi s used to argue theology together, and three were always in accord against the fourth. One day, the odd rabbi out, after losing three to one again decided to appeal to a higher authority. O god! He cried. I know in my heart that I am right and they are wrong! Please give me a sign to prove it to them! It was a beautiful, sunny day. As soon as the rabbi finished his prayer, a storm cloud moved across the sky above the four rabbis. It rumbled once and dissolved. A sign from God! See, I m right, I knew it! But the other three disagreed, pointing out that storm clouds often form on hot days. So the rabbi prayed again. O, God, I need a bigger sign to show that I am right and they are wrong. So please, God, a bigger sign! This time four storm clouds appeared, rushed toward each other to form one big cloud, and a bolt of lightning slammed into a tree on a nearby hill. I told you I was right! cried the rabbi, but his friends insisted that nothing had happened that could not be explained by natural causes. The rabbi was getting ready to ask for a very, very big sign, but just as he said, O, God, the sky turned pitch-black, the earth shook, and a deep, booming voice intoned, HEEEEEE S RIIIIGHT! The rabbi put his hands on his hips, turned to the other three, and said, Well? So, shrugged one of the other rabbi s, now it s three to TWo. Paradoxen Ter afsluiting van deze reeks over logica zijn er nog een aantal paradoxen waar jullie over na kunnen denken. There is a town in which the sole barber a man by the way shaves all the townsmen, and only those townsmen, who do not shave themselves. Does the barber shave himself? If a man tries to fail and succeeds, which did he do? True or false: This sentence is false. Uit: Cathcart, T. & Klein, D. Plato and a platypus walk into a bar

13 13 Boekrecensie door Alain Corbeau Paulien Cornelisse Taal is zeg maar echt mijn ding Uitgeverij Contact 2009, 231 blz. ISBN ,50 Ditmaal niet zozeer een boek voor taalwetenschappers, als wel voor taalliefhebbers. Aangezien eerstgenoemden in mijn beleving een deelverzameling vormen van de laatstgenoemden, lijkt me toch wel dat dit een geschikt boek is om te recenseren voor de lezers van de TWister. Cornelisse, cabaretière en columniste, heeft een uiterst vermakelijke verzameling van korte stukjes (waaronder haar columns voor NRC.next) over taalgebruik gebundeld onder een titel die eenieder die deze leest toch minstens de wenkbrauwen moet doen fronsen. Dit is ook de bedoeling van de schrijfster. De stukjes, die in lengte variëren van één regel tot een pagina of vijf, gaan over haar observaties aangaande het taalgebruik van de Nederlander. Van anglicismen tot verstemlozing, van hippe stopwoordjes tot oude uitdrukkingen, Cornelisse beschrijft een keur aan (zeer herkenbare) rariteiten. De rangschikking van de artikeltjes is enigszins willekeurig, maar dat is geen bezwaar, omdat meer samenhang ook niet noodzakelijk is. Wel worden de langere stukjes afgewisseld met korte en met plaatjes. Je zou misschien kunnen denken dat een amateur weinig belangwekkende dingen kan opmerken die de taalwetenschapper zelf niet allang opgevallen zijn, maar het valt nog aardig mee wat dat betreft. (Al krijgt Marc van Oostendorp vast een déjà vu bij het lezen van het stukje over de r van koningin Beatrix.) Sommige bespiegelingen zijn inderdaad meer van sociale aard met slechts een klein raakvlak aan de taal, maar in andere gevallen slaat Cornelisse de spijker op de kop. Dat zijn dan gevallen waarvan je als lezer denkt: Ja, nou je t zegt! Zo heeft ze het onder andere over sportverslaggevers die hun eigen jargon zodanig bezigen, dat de toehoorder vanzelf gaat denken dat het algemeen aanvaarde termen betreft. Dit legt ze uiteraard op geestige wijze uit, met illustratieve voorbeelden. Ook beschrijft ze het in en uit de mode raken van bepaalde kreten; waarvan je sommige alweer vergeten was, maar die je nu weer even fris in het geheugen worden gebracht. Soms deel ik als lezer niet de mening van de schrijfster, maar vaker ben ik het zo sterk met haar eens dat ik blij ben niet de enige te zijn die dit gelezen zal hebben. Bijvoorbeeld haar stukje genaamd Aanhalingstekens. Over reclameborden waar woorden tussen aanhalingstekens op staan die ironie zouden moeten aanduiden, terwijl dat helemaal niet bedoeld is. Dat levert dan vreemde teksten op. Cornelisse trof eens een bord bij een café aan: De koffie is vers Vervolgens vroeg ze zich natuurlijk terecht af hoe vers die koffie dan wel was.

14 14 Opvallend weinig zegt de schrijfster over enkele opvallende zaken (zoals bijv. het gebruik van als in een vergrotende trap). Dit zie ik echter als een pluspunt, want dan blijft het interessant om te lezen en des te meer krijg je voorgeschoteld over minder voor de hand liggende zaken. Met bijvoorbeeld het stukje over toch laat ze zien niet alles helemaal door te hebben, of op zijn minst graag een beetje te overdrijven. Ze refereert aan een situatie waarin iemand op een terrasje zei: Hè, wat zitten we toch lekker!, waarop een ander zei: Ja, wat zitten we toch lekker. Toch wel. Ondanks dat het verder zo n klotedag is. Cornelisse is het eens met deze ridiculisering. Volgens haar heeft het overmatig gebruik van toch iets te maken met onze calvinistische moraal, in de zin van ondanks dat wij allen zondaars zijn. De schrijfster vergeet hierbij dat toch niet alleen een tegenstellend voegwoord kan zijn, maar ook gewoon een bijwoord. Maar goed, het gaat hier dan ook niet om een taalkundige analyse van bijwoordgebruik. Grafisch gezien heeft het boek ook nog wat aardigheidjes. Elke zoveelste bladzijde is versierd met een cartoon van een of ander beestje dat een cliché uitspreekt en daar een bijbehorende tronie trekt. Daarnaast golven de letters over het papier in de stukjes over intonatie om het toonverloop van de beschreven uiting weer te geven. Origineel, onverwacht en doeltreffend. Ik wil niet ongezegd laten dat toen ik de eerste keer dat ik Taal is zeg maar echt mijn ding in de boekwinkel zag liggen, ik vervolgens ook tien minuten heb staan lezen, daarbij soms met moeite de neiging om het uit te lachen onderdrukkend. Bijvoorbeeld als ze bespreekt hoe knullig niet-rijmende sinterklaasversjes zijn. Vaak gaat het bij het gebruik van een woord of een constructie ook gewoon om smaak, maar Cornelisse geeft dat ook toe. Zoals ze zelf schrijft: Kortom, elke bewering over taal is volstrekt subjectief en je kunt er niets over zeggen. Juist daarom is het zo leuk om er van alles over te zeggen. En dat doet ze dan ook. Het is een lekker luchtig boekje, zeker voor een taalkundig onderlegd publiek, maar daar wordt de lol niet minder om.

15 15 Computer leert gebarentaal van tv Uit: Een virtuele doventolk die automatisch de programma s voor de dove kijkers gebaart. Met nieuw ontwikkelde software lijkt het in de toekomst mogelijk te zijn. De software analyseert de gebaren van een menselijke doventolk en koppelt deze aan de ondertiteling. Zo leert hij zichzelf gebarentaal. Britse onderzoekers van de Universiteit van Oxford en van Leeds hebben samen software ontwikkeld die zichzelf gebarentaal kan leren. De software maakt hiervoor gebruik van de ondertiteling van tv-programma s. Na een nauwkeurige analyse van de gebaren van een doventolk, koppelt de computer zijn waargenomen bewegingen aan de woorden uit de ondertiteling. Zo leert hij zichzelf welk gebaar bij welk woord hoort. Ondertiteling De onderzoekers hebben eerst een computerprogramma geschreven dat de gebaren van de doventolk kan herkennen. Dit programma kijkt naar de stand van de armen om de locatie van de handen vast te kunnen stellen. Vervolgens gebruikt hij de huidkleurige pixels om de precieze handgebaren te identificeren. Toen de computer zo verschillende soorten gebaren kon herkennen, hebben de onderzoekers hem tien uur lang televisie laten kijken. De computer keek naar programma s die zowel van ondertiteling als van een doventolk voorzien waren. De taak die de computer bij het tv-kijken meekreeg, was om 210 woorden (zelfstandige naamwoorden en bijvoeglijke naamwoorden) te herkennen. De software ging daarom op zoek naar de gebaren die de tolk maakte wanneer één van die woorden in de ondertiteling voorkwam. Als niet duidelijk was welk gebaar nu precies bij het woord hoorde, vergeleek de computer de gebaren met de gebaren die de tolk maakte als het woord ergens anders in de ondertiteling voorkwam. Het gebaar dat telkens gemaakt werd als dat woord voorkwam, was hoogstwaarschijnlijk ook het gebaar voor dat woord. Na tien uur tv-kijken kende de computer 136 van de 210 gebaren, dat is 65 procent. Volgens Everingham, één van de onderzoekers, is dat zeker geen slechte score. Sommige woorden hebben afhankelijk van de context verschillende gebaren. Zo heeft cutting in cutting a tree een ander gebaar dan cutting a rose. Virtuele doventolk De nieuwe software zou een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van een virtuele doventolk. Verschillende partijen, zoals IBM en BBC, zijn al langer bezig om zo n digitale gebarende avatar te ontwikkelen voor de Britse gebarentaal.. Een virtuele doventolk herkent de spraak en vertaalt deze vervolgens naar gebarentaal. Een virtuele doventolk zou ervoor kunnen zorgen dat veel meer programma s voor doven en slechthorenden te volgen zijn.

16 16 Column uit Trouw (Jan Kuitenbrouwer) Mister Hans! Listen, wir mussen praten kucken slapkammer where you want radiator. Oké, moment, ik show you position. Come mit me. Pozycja! Ha ha, mister Hans speak Polish. Njet! Woordenboek, eh, wörterbuch, eh. Da! Slownik. Lexicon! Oké. So morgen: wieviel guys? Eh, Jarek, Darek, Arek, Marek, Tarek en Garek. Oké, also six leute. And what are they? People! Polish people! Yes, I know, but trade, ehdicipline? Yes! Discipline gut! Everything gut! No I mean eh specialité? Ah, rzemios! Fachmeister! Eh, stolarz, malarz, murarz, dacharz, gipsiarz und dekarz. Juist. Eh Aber multiprofessional! Oké. So now, mister Hans, where machen radiator? Ah, yes. Sie kommen, ich showen. Radiator, eh. plusminus híer. Ah, oké. You havet pencil? How you call, potlootje? Yes, potlood. No, I not havet. Jarek, Darek, Arek, Marek, Tarek, Garek! Olowek! Ah, Olowek? Neue guy? Klusperanto

17 17 Nein! Olowek is pencil! Olowek! Hahaha! Mister Hans speak polish! Ja, haha! So, allright, see, Ich machen line, mit owolek Wek! Olowek! Oké. With olowek, line, hier and hier. See? Thére kommen radiator. Oké mister Hans. Tomorrow we fix. Not today? Impossible! Why? Ah, mister Hans, today many working leute machen project problems haben yes plan, no plan, change plan, plan plan where is plan, sagen yes, machen nein, for alles making neue people finish making, first demolition later construction, alles crazy bullshit total chaos! Yes, but aber Listen, I talk to guys, maybe arbeiten zatterdag zonderdag, beetje roestig, kucken, couple guys, couple hours, making cv, making roof, mit schoorstein, ketel, isolatie, tam tam, alles netjes, alles goed, machen gips, plientjes, elektra, alles finish boem boem fertig klaar. Ja, aber but And now I have to go appointment, many working situation, finish große project in Sintmichelsgasstel, so please please please mister Hans: tomorrow. Ich garantiere. Hm, oké. Aber tomorrow he? Jutro! Yes! Jutro goed. Because otherwise I eh Yes? Ik eh. Hahaha, mister Hans maken grapje. Also, tot ziens mister Hans, thank you later I go. Eh, oké. Pozniej!

18 18 Posnië? Yes, is later, in Polish. Ah! Pozniej. /Pozzznjiejj/. Haha, you practice. So, bingo ciao auf wiedersehen, I calling you from car! Taalkronkels

19 19 Van onze buitenlandcorrespondente Marieke Meelen is onlangs voor negen maanden naar Wales vertrokken, om aan haar scriptie te werken. Het komende jaar zal ze jullie in de Twister op de hoogte houden van al haar belevenissen. Hier kunnen jullie haar eerste verslag lezen. Afscheid nemen De afgelopen weken werd ik herhaaldelijk benaderd door vrienden en familie: of ik nog even langs wilde komen voor ik naar Wales ging... Nu is iets meer dan 9 maanden geen eeuwigheid, is Wales niet onoverkomelijk ver weg en had ik de afgelopen weken vooral zoveel ander dingen te doen dat ik nog niet eens goed en wel besefte van wie ik allemaal tijdelijk afscheid moest nemen. Sameer Vasta, die ik vorig jaar op Mauritius leerde kennen had gelijk toen hij vorige maand op zijn geweldige weblog schreef dat afscheid nemen altijd veel moeilijker is voor diegenen die achterblijven, omdat zij niet allemaal nieuwe avonturen tegemoet gaan. Daar dacht ik over na toen ik vanuit de trein het Limburgse heuvelland zag wegglijden, vanuit de auto mijn flat in Leiden en vanaf de boot het laatste stukje 'prachtig industrieel' Nederland. Ga nu maar, ik ben niet goed in afscheid nemen. zei de een; ik heb Mexicaanse griep, ik kan je niet omhelzen begreep ik van de ander. Reizen heb ik altijd geweldig gevonden en 'heimwee' heb ik enkel gekend als het gevoel van terug willen zijn bij de mensen die ik onderweg ontmoette. Nu heb ik de kans om hier een jaar te zijn, vakken te volgen, mijn scriptie te schrijven en hopelijk tussendoor nog wat mooie bergwandelingen te maken. In de zomer ga ik wel weer terug naar Nederland om af te studeren, maar tot die tijd ga ik genieten van alle nieuwe uitdagingen hier! Liefs, Marieke

20 20 Achterwaartse agenda 1 juli t/m 31 augustus Vakantie 2 september Borrel en uit eten Agenda sept. Eerstejaarsweekend 23 sept. Wissel-ALV

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 2.1: My family Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: brother, sister, cousin, mother, father, aunt, uncle, grandmother,

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

In the classroom. Who is it? Worksheet

In the classroom. Who is it? Worksheet In the classroom 1 Lees wat de meester doet als hij s morgens op school komt. Lees ook wat een leerling doet. Wie van de twee doet het meest voordat de les begint? First, I go to my desk and take out my

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 4.1: Sports and weather Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: tennis, football, goal, swimming pool, field, sun,

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet 1 Free time! read a Stel je hebt een dag vrij van school. Schrijf op wat je dan gaat doen. b Lees de tekst en schrijf op welke dingen Brian en Brenda voorstellen om te doen op een vrije dag. Free time

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Martin Garrix and his fans

Martin Garrix and his fans Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Martin Garrix and his fans Martin Garrix is more than a young star and producer. He s also a super nice guy! If there are fans who want his autograph,

Nadere informatie

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships?

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? 1 Animal friends read Lees de tekst. Waar gaat deze tekst over? Animal friends You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? Look at this mouse

Nadere informatie

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg Je ziet hier een plaatje van een man die aan het lopen is. Over de manier van lopen kun je aanvullende informatie geven. The man is walking fast. The man is walking slowly. De man loopt snel. De man loopt

Nadere informatie

k ga naar school go to school

k ga naar school go to school Nederlandstalig onderwijs k ga naar school go to school Nederlands English k ga naar school go to school Wat heb ik goed geslapen. Mama helpt me bij het wassen en aankleden. Ze vertelt me dat ik mijn knuffel

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend PRESENT SIMPLE TENSE ( onvoltooid tegenwoordige tijd ) Hoe? > hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is!! als een werkwoord eindigt op een s-klank ( s,ch x) werkw. + es!! als een

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum?

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? 1 Shopping mall Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? The Tower - Shopping mall 1 Bookshop Blackwell s Waterstones

Nadere informatie

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM READ ONLINE AND DOWNLOAD EBOOK : HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN Click button to download this ebook READ ONLINE AND DOWNLOAD

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER Dank je wel voor het downloaden van de vragenkaartjes. Graag delen we vrijblijvend een paar van onze ervaringen: 1. Wij lieten mensen eerst een minuut of tien

Nadere informatie

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger.

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. 1 What do you want to be? Lees de tekst. Kruis daarna één van de zinnen aan. De tekst gaat over beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. grow up job future choose space groot worden baan toekomst

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

We gaan het hebben over de woordvolgorde in Engelse zinnen.

We gaan het hebben over de woordvolgorde in Engelse zinnen. Wordorder. We gaan het hebben over de woordvolgorde in Engelse zinnen. 2. SVO In de taalkunde wordt Engels als een SVO-taal beschouwd, vanwege de volgorde van woorden in een zin. SVO staat voor Subject,

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

HELLO (ADELE) refrein: Hello from the other side I must've called a thousand times to tell you I'm sorry,

HELLO (ADELE) refrein: Hello from the other side I must've called a thousand times to tell you I'm sorry, Hello, it's me I was wondering if after all these years You'd like to meet, to go over everything They say that time's supposed to heal ya But I ain't done much healing Hello, can you hear me I'm in California

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 3.1: School Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. - Nouns: school, teacher, playground, head teacher, classroom, pencil,

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Isn t it incredible? After only two years of learning English you can write your own English WhatsApp messages, tweets and emails. You can also post some lines on an international

Nadere informatie

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: m.com

The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.:  m.com The upside down Louisa tutorial by Dorothée: Noortjeprullemie.blogspot.be Written for Compagnie M.: www.compagnie- m.com Dorothée heeft een unieke Compagnie M. hack gemaakt: de Louisa op zijn kop. Als

Nadere informatie

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben?

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? Shopping 1 Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? I would like to have Ed Sheeran webshop Lego House hoody Jacket Cap Necklace This grey men s hooded

Nadere informatie

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3 Chapter 1 Stone 1 Zo toon je interesse in iemand How do you feel? How is life? What's wrong with you? What's bothering them? You look happy. You seem worried. Hoe voel

Nadere informatie

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten?

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? 1 Let s celebrate! read Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? Let s celebrate! Guy Fawkes Night People in Britain celebrate Guy Fawkes Night. It s on the 5th of November.

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

Toetsonderdeel R T1 T2 I Totaal aantal items Totaal aantal punten. Totaal percentage (%)

Toetsonderdeel R T1 T2 I Totaal aantal items Totaal aantal punten. Totaal percentage (%) Toetsonderdeel R T1 T2 I Totaal aantal items Totaal aantal punten A Vocabulary 2 6 8 8 B Vocabulary 2 4 2 8 8 C Grammar 2 5 1 8 8 D Grammar 1 8 1 10 10 E Grammar 3 7 10 10 F Grammar 1 7 8 8 G Grammar 7

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen.

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Beste cursist, De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Aan het eind van de cursus ga je met je groep optreden voor familie en vrienden. Iedere

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 6.1: Partytime! Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: crisps, chips, grapes, fruit salad, strawberries, apples,

Nadere informatie

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle

Handleiding The very hungry caterpillar. Eric Carle Handleiding The very hungry caterpillar Eric Carle In the light of the moon a little egg lay on a leaf. One Sunday morning the warm sun came up and pop! - out of the egg came a tiny and very hungry caterpillar.

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

The 10 funniest apologies

The 10 funniest apologies 1 The 10 funniest apologies read Lees de lijst met tien beste, grappigste, gekste smoesjes. Wanneer kun je deze smoesjes gebruiken? I m really sorry I m late, but... 1 the bus driver got lost! 2 my bike

Nadere informatie

LES 10. Naar onze buurt verhuisd. Sabbat Doe Lees Johannes 1 en Hebreeën 2.

LES 10. Naar onze buurt verhuisd. Sabbat Doe Lees Johannes 1 en Hebreeën 2. LES Naar onze buurt verhuisd Ben je ooit verhuisd naar eenn nieuw huis? Vroeg je je af of je in de nieuwe buurt zou passen? Misschien is er een nieuw persoon in jouw buurt komen wonen. Wat heb je gedaan

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee. Fact sheet.

This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee. Fact sheet. 1 This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee In the Glee club, the pupils sing famous songs from Britney Spears to One Direction,

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Bewijzen en Technieken 1 7 januari 211, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe.

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie

Woordenlijst Nederlands Engels

Woordenlijst Nederlands Engels Taaltalent deel 1 Methode Nederlands voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Woordenlijst Nederlands Engels Hoofdstuk 1 De cursus Henny Taks Katja Verbruggen u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2014

Nadere informatie

Zelf-Healing-Moment Litouwen Mei Gepland

Zelf-Healing-Moment Litouwen Mei Gepland Zelf-Healing-Moment Litouwen Mei Gepland Evenementendata zijn nog niet bevestigd. Ervaringsavond Vrijdag, 5 Mei 19:00 22:00 : Balance-Recovery Ervaringsavond Financiële Compensatie: 15,- Boek dit Evenement

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN)

Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN) Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN) [Type text] NL: Verkoopt u producten die niet aan jonge bezoekers verkocht mogen worden of heeft uw webwinkel andere (wettige) toelatingscriteria? De Webshophelpers.nl

Nadere informatie

A2 Workshops Grammatica Toekomst

A2 Workshops Grammatica Toekomst Bestuderen Future Simple Normaal Hoe maak je de Future Simple? We beginnen met een rijtje voorbeelden. I will stay You will stay He will stay She will stay He will stay It will stay We will stay You will

Nadere informatie

Examen Moderne Vreemde Taal Engels (lezen en schrijven)

Examen Moderne Vreemde Taal Engels (lezen en schrijven) Examen Moderne Vreemde Taal Engels (lezen en schrijven) Niveau : KSE 2 Opgavenummer : EN2(0) Examenduur : 60 minuten Instructies Dit examen bevat 6 opdrachten. Vul in het onderstaande vak uw gegevens in.

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

handleiding 3-4 Handleiding Take it easy_groep 3-4.indd 1 1/07/16 14:03

handleiding 3-4 Handleiding Take it easy_groep 3-4.indd 1 1/07/16 14:03 handleiding 3-4 Digibordapplicatie Het uitgangspunt van Take it easy groep 1-4 is de digibordapplicatie. Er zijn tien units. Iedere unit sluit aan bij vier subthema s. In het overzicht ziet u de thema

Nadere informatie

ROC Ter AA. Gesprekken bouw BKM Hand and Design niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon

ROC Ter AA. Gesprekken bouw BKM Hand and Design niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon ROC Ter AA Gesprekken bouw BKM Hand and Design niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon 09 Gesprekken Bouw/BKM en Hand & Design A2 Gesprekken A2 A.1 A complaint A.2. Making an appointment A.3. Driving lessons

Nadere informatie

Gesprekken Electrotechniek niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon

Gesprekken Electrotechniek niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon Gesprekken Electrotechniek niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon 2009 Gesprekken elektrotechniek A2 A.1 A complaint A.2. Making an appointment A.3. Helicopter assembly kit A.4. Driving lessons A.5 New series

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

For us a child is born today Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, Nowell,

For us a child is born today Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, For us a child is born today Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, Nowell, SANTA CLAUS IS COMING TO TOWN He, pas nu goed op, En huil niet zo dom, Pruilen is een flop, Ik zeg je waarom Hij maakt nu een lijst,

Nadere informatie

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum Stille Jouw persoonlijke notities momenten met teksten van Mirjam van der Vegt Boekencentrum Vormgeving omslag en binnenwerk Studio Vrolijk ISBN 978 90 239 2643 6 NUR 707 2012 Uitgeverij Boekencentrum,

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

Who s that? Luister naar het verhaaltje. Kruis het juiste antwoord aan.

Who s that? Luister naar het verhaaltje. Kruis het juiste antwoord aan. two Wo s tat? Test Luister naar et veraaltje. Kruis et juiste antwoord aan. Wat zegt Racel? a I m Britis. b I m Iris. Wat zegt Mitcell? a I m from Sweden. b I m from America. Jerry is... a Mitcell s friend.

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Analyse 6 januari 203, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Eindejaarswandeling Regio Breda-Tilburg

Eindejaarswandeling Regio Breda-Tilburg Eindejaarswandeling Regio Breda-Tilburg En dan sta je op uit je bed, op de tweede januari 2016. Na een zonnige kerstperiode regent het nu, afwisselend miezerig tot hard. De lucht pikzwart, en stevige windvlagen.

Nadere informatie

PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd )

PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd ) PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd ) Hoe? Vervoeging Vorm van het werkwoord to be + werkwoord + ing Je kiest de vorm van to be die bij het onderwerp past Achter het werkwoord plaats

Nadere informatie

present perfect simple.

present perfect simple. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON SIX Beste leerling. Toch nog één keer een tip voor het leren van Engelse woordjes en zinnetjes. Voor het studeren geldt iets heel bijzonders: bij studeren is 3 X 1 meer

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart:

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart: Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011 Week 14 feb. 18 feb. : Week 21 feb. 25 feb.: Week 28 feb-4 maart: Week 7 maart- 11 maart: dieren op het land dieren in de lucht dieren in de

Nadere informatie

vrij gedeelte

vrij gedeelte Wanda Project: resultaten www.wanda.community: vrij gedeelte Algemene informatie Methode Doelgroep Getuigenissen als teaser Informatie over Wanda trainingen Vorming op maat Open training Wanda gecertificeerde

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje.

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FIVE Beste leerling! Fijn dat je er nog steeds aan werkt om je kennis van de Engelse taal te verbeteren! Daar zul je straks in de brugklas veel voordeel van hebben! HOE

Nadere informatie

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren 5082IMOP6Y maandag 16 november 2015 13:00 15:00 Schrijf je naam en studentnummer op de regel hieronder. Sla deze pagina niet om tot de surveillant vertelt dat het

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Extra. Lesvoorbereiding

Extra. Lesvoorbereiding thema 1 school Dit eerste thema is een introductiethema waarin Bobo, de rockster, met zijn Bobo-band wordt voorgesteld aan de kinderen met een liedje en waarin het thema school centraal staat. Dit is het

Nadere informatie

Hiphop Deze tekst gaat over hiphop. Wat is hiphop?

Hiphop Deze tekst gaat over hiphop. Wat is hiphop? Gym Class Heroes ft. Adam Levine 1 Hiphop Deze tekst gaat over hiphop. Wat is hiphop? 1 We ll start with the arms. Make a nice box with your arms. Hip-hop Hip-hop dance started many years ago, in the 1970

Nadere informatie

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van G eluidssystemen Cultuur ontwikkeling technologie Voorbeeld: luidsprekertechnologie & line arrays Technologie cultuur & gedrag

Nadere informatie

Nederlandse consument blijft een traditionele shopper

Nederlandse consument blijft een traditionele shopper Nederlandse consument blijft een traditionele shopper De ; slechts 29% van alle consumenten doet het merendeel van zijn aankopen versus 56% in de Waar heb je jouw aankopen gedaan? 1% 4 7 (e.g catalogue)

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Exploitant. CM-Bureau

Exploitant. CM-Bureau Van Exploitant Naar CM-Bureau You do not lead by hitting people over the head that s assault, not leadership MT MediaGroep BV 2014, Berend Jan Veldkamp Dwight D. Eisenhouwer Over MT MediaGroep boeit en

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Travel General. General - Essentials. General - Conversation. Asking for help. Asking if a person speaks English

Travel General. General - Essentials. General - Conversation. Asking for help. Asking if a person speaks English - Essentials Can you help me, please? Asking for help Do you speak? Asking if a person speaks Do you speak _[language]_? Asking if a person speaks a certain language I don't speak_[language]_. Clarifying

Nadere informatie

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0)

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) De wasstraat Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) 20 370 51 42 hello@fonk-amsterdam.com Why? Een van de belangrijkste vragen die je jezelf moet vragen als startup is

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Nederlands leren in de bibliotheek In Bibliotheek Zuid-Kennemerland kun je Nederlands leren met boeken

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren NEDERLANDS LEREN IN DE OBA In de OBA kun je Nederlands leren met boeken en op de computer. Op de 5de

Nadere informatie

Gesprekken ICT niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon

Gesprekken ICT niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon Gesprekken ICT niveau A2 ROC Ter AA Mevr. L. Filon 2009 Gesprekken ICT a2 A.1. Computer bestellen in Amerika A.2. JA s Computer World. A.3. Asking for a job interview A.4. Leaving a message A.5. A complaint

Nadere informatie