Rapport. Uitbuiting in andere sectoren dan de seksindustrie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rapport. Uitbuiting in andere sectoren dan de seksindustrie"

Transcriptie

1 Rapport Uitbuiting in andere sectoren dan de seksindustrie Eline Willemsen Bonded Labour in Nederland BLinN Humanitas/Oxfam Novib Amsterdam, augustus 2010

2 Colofon Tekst Eline Willemsen Met dank aan Bernice Boermans Sandra Claassen Hua Yin Gao Sanne Kroon Hanka Mongard Cristi Vasilescu Romaike Zuidema Dit rapport werd mogelijk gemaakt met financiële steun van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. BLinN neemt volledige verantwoordelijkheid voor de inhoud van het rapport. Bonded Labour in Nederland (BLinN) BLinN Humanitas/Oxfam Novib Postbus AB Amsterdam T: E: 2

3 Inhoudsopgave Lijst van gebruikte afkortingen 4 Samenvatting 5 1. Inleiding Context Doelstellingen Activiteiten Bevindingen van het project Opbouw rapport Andere vormen van mensenhandel Achtergrond Jurisprudentie Culturele aspecten Signalering van slachtoffers van mensenhandel in andere sectoren Route naar aangifte Betrokken actoren Slachtoffers van mensenhandel in andere sectoren Cijfers uit het project Chinese slachtoffers van mensenhandel Poolse slachtoffers van mensenhandel Roemeense, Bulgaarse en Roma slachtoffers Slachtoffers uit andere regio s Uitbuiting in de huishoudelijke sector 33 Gebruikte literatuur 47 Bijlage: Casussen 48 3

4 Lijst van gebruikte afkortingen AI ATW NRM BLinN CoMensha CNV EMM FNV IND KMar NGO OKIA OM OvJ SIOD VNG WAV WML Arbeidsinspectie Arbeidstijdenwet Nationaal Rapporteur Mensenhandel Bonded Labour in Nederland Coördinatiecentrum Mensenhandel Christelijk Nationaal Vakverbond Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel Federatie van Nederlandse Vakverenigingen Immigratie- en Naturalisatiedienst Koninklijke Marechaussee niet-gouvernementele organisatie Ondersteunings Kommitee Illegale Arbeiders Openbaar Ministerie officier van Justitie Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst Vereniging van Nederlandse Gemeenten Wet Arbeid Vreemdelingen Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag 4

5 Samenvatting De aanleiding voor het pilotproject om slachtoffers van andere vormen van uitbuiting te signaleren was het feit dat er sinds de wetswijziging in 2005 weinig slachtoffers in beeld kwamen bij politie, justitie en hulpverleningsorganisaties. Dit terwijl er genoeg signalen waren dat uitbuiting al dan niet op grote schaal plaatsvindt. Er was weinig bewustwording bij slachtoffers, overheidsinstellingen, hulpverleners en de Nederlandse bevolking. In dit rapport zijn de ervaringen beschreven die BLinN tijdens het project heeft opgedaan bij het signaleren van uitbuiting in andere sectoren. Er is veldwerk gedaan en gesproken met en gewerkt aan deskundigheidsbevordering bij betrokkenen. Het werken met cultural mediators, met dezelfde achtergrond als de slachtoffers, is onmisbaar gebleken om slachtoffers te vinden en te ondersteunen. Hoewel de looptijd van het project kort was, heeft BLinN gezien dat de aangiftebereidheid onder de groepen niet altijd hoog is. Dit heeft te maken met het feit dat slachtoffers de voorkeur geven aan ander werk zoeken indien mogelijk. Ook speelt loyaliteit richting werkgever en collega s mee. Zij willen hun collega s niet verraden. Het gebrek aan vertrouwen in de overheid, door ervaringen vanuit eigen land, en de in hun ogen lage straffen zorgen ervoor dat weinig slachtoffers naar de politie stappen. Vaak denkt men geen rechten te hebben als (illegale) werknemer, in ieder geval minder rechten dan Nederlanders. In Nederland valt echter elke werknemer, dus ook illegalen, onder het Nederlandse arbeidsrecht en moeten ook arbeidsmigranten in geval van uitbuiting gewezen worden op de mogelijkheden van loonvordering. De jurisprudentie op het gebied van uitbuiting in andere economische sectoren wordt inmiddels langzaam opgebouwd. Met name de laatste twee relevante veroordelingen kunnen een positieve uitwerking hebben op de bereidheid bij de politie/om om zaken te onderzoeken. De afhankelijkheid van het slachtoffer en de subjectieve beleving, twee bepalende factoren voor het niet-doen van aangifte, lijkt nu beter zichtbaar voor de zittende magistratuur. Culturele aspecten die leven bij het slachtoffer, zoals gevoeligheid voor hiërarchische verhoudingen, de slechtere arbeidsomstandigheden in het land van herkomst die zij als eigen maatstaf blijven hanteren en de familiedruk om financieel te slagen in het buitenland wegen hierin mee. Naast BLinN zijn de volgende actoren zijn betrokken bij de signalering van slachtoffer in andere economische sectoren: ministerie van Sociale Zaken (SIOD en AI), EMM, (Vreemdelingen)politie, detentiesector, gemeenten/vng, ministerie van Buitenlandse Zaken, ambassades en consulaten, Stichting M, vakbonden, advocatuur, CoMensha, hulpverlening en overige maatschappelijke organisaties. BLinN heeft het afgelopen anderhalf jaar 51 slachtoffers van mensenhandel van overige uitbuiting ondersteund en 121 mensen die werkten onder slechte arbeidsomstandigheden. BLinN maakt dit onderscheid met behulp van artikel 273f Wetboek van Strafrecht, jurisprudentie en eigen ervaringen. Bij sommige mensenhandelzaken waren meerdere slachtoffer betrokken, wat cijfers aangaande regio afkomst en sector enigszins kan vertekenen. Uitbuiting en mensenhandel in andere economische sectoren kent de volgende kenmerken. Slachtoffers worden vaak gebonden aan de werkgever door schulden en/of boetes. Illegaliteit maakte sommige slachtoffers erg kwetsbaar omdat ze weinig alternatieven hadden of omdat hun paspoort werd ingenomen. Maar een groot deel van de slachtoffers was afkomstig uit een van de nieuwe lidstaten van de EU. Het feit dat zij legaal in Nederland verblijven en werken heeft hen niet minder kwetsbaar gemaakt. Weinig kennis van rechten en een weinig assertieve instelling maakte hen kwetsbaar voor uitbuiting. Sectoren waar deze schending met name voorkomt is de uitzendbranche, de land- en tuinbouw en ook criminele uitbuiting werd relatief veel 5

6 gemeld. Slachtoffers waren afkomstig uit landen uit de hele wereld, alleen Latijns-Amerika was ondervertegenwoordigd. BLinN kwam in contact met slachtoffers via haar eigen spreekuur, hulpverleners, advocaten, kerken, ambassades, detentie en particulieren. Met name de cultural mediators met een Chinese en Poolse achtergrond hebben veel slachtoffer uit die landen weten te bereiken. Bij Chinezen speelt met name de afhankelijkheid van de eigen gemeenschap een grote rol. Ook angst voor gezichtsverlies door de uitbuitingssituatie en een hoge acceptatiegraad van uitbuiting maakt hen kwetsbaar. Voor deze groep is weinig hulp. De bevindingen lieten zien dat Polen veelal in de veronderstelling zijn dat ze minder rechten hebben dan Nederlanders. Veel uitzendbureaus werven Poolse werknemer in het thuisland en laten hen grote bedragen en boetes betalen voor niet-gemaakte kosten. Ook werden de slachtoffers die BLinN sprak nauwelijks uitbetaald en aan het lijntje gehouden door de belofte dat uitbetaling snel zou plaatsvinden. Roemeense, Bulgaarse en Roma slachtoffers hebben te kampen met vergelijkbare problemen. Ze mogen nog niet in loondienst werken, doen vaak seizoenswerk en integreren niet in Nederland omdat ze zo snel mogelijk willen terugkeren naar huis en familie. Een specifieke sector die aandacht verdient is die van het huishoudelijk werk. Au pairs en bedienden van diplomaten hebben meer informatie nodig over hun rechten en een onafhankelijk steunpunt. Ze zijn vaak geïsoleerd, inwonend bij de werkgever, en hebben een afhankelijke verblijfsvergunning. Over het algemeen is een goede samenwerking op gang gekomen met de nieuwe partners betreffende de signalering en ondersteuning van slachtoffers in andere economische sectoren. BLinN is in de praktijk knelpunten tegengekomen in met name de uitvoering van het beleid. Deze knelpunten worden nu pas zichtbaar omdat andere vormen van uitbuiting voor velen een relatief nieuw begrip is en er dus niet eerder aandacht voor is geweest. Het gaat om de volgende knelpunten: 1. Bestaande koppeling tussen bescherming en aangifte zorgt voor schrijnende situaties 2. Interpretatie van het wetsartikel mensenhandel te vrij 3. Conflicterende taken bij overheidsinstanties maakt signalering van slachtoffers moeilijk 4. Signalering door inspectiedienst niet voldoende 5. Door versnippering komen signalen van mensenhandel niet bij elkaar 6. Belang van betrokkenheid hulpverlening wordt niet altijd onderkend 7. Onduidelijkheid over rol en regie bij aangifte 8. Problemen bij aanbieden B9-regeling en terugkoppeling door politie 9. Onduidelijkheid over toegang tot de B9-regeling voor onderdanen nieuwe lidstaten 10. Gebrek aan kennis over mensenhandel in andere sectoren bij overheidsinstanties 11. Gebrek aan kennis over mensenhandel en B9-procedure bij maatschappelijke organisaties en andere instanties 12. Slachtoffers kennen hun rechten niet en aangiftebereidheid is laag 13. Samenwerking niet altijd mogelijk 14. Opvang is ontoereikend en is niet beschikbaar voor slachtoffers vóór ze in de B9-regeling zitten 6

7 1. Inleiding 1.1. Context Dit rapport is een inventarisatie van het fenomeen uitbuiting in andere economische sectoren zoals de bouw, land- en tuinbouw, horeca en huishoudelijke sector. Dit rapport is een weergave van BLinN s ervaringen die zij heeft opgedaan tijdens het zestien maanden durende onderzoek. BLinN had slechts capaciteit om een aantal specifieke groepen te benaderen en pretendeert daarom geen volledig overzicht te geven van uitbuiting die in Nederland in andere sectoren plaatsvindt; het onderzoek ten behoeve van het rapport is praktisch en observerend en is niet wetenschappelijk onderbouwd. Mensenhandel komt niet alleen voor in de seksindustrie, maar ook in andere sectoren. Aangezien het gaat om een veelheid van sectoren en vormen, hanteert BLinN diverse termen. In dit rapport wordt gesproken over uitbuiting in andere economische sectoren, maar ook over overige uitbuiting of andere vormen van mensenhandel Zie Hoofdstuk 4 voor een beschrijving van de criteria die BLinN hanteert voor de kwalificatie mensenhandel. Hoewel de wetswijziging in 2005 ervoor zorgde dat uitbuiting in andere economische sectoren dan de seksindustrie ook strafbaar werd gesteld en daarmee ook de slachtoffers uit deze groepen bescherming van de B9-vergunning verleend, kwam BLinN sporadisch in aanraking met deze slachtoffers 1. Er waren slechts enkele cliënten die de weg naar BLinN vonden, maar dit bleek vooral toeval te zijn. De gedachte bestond dat er meer slachtoffers waren dan degenen die zich meldden. De situatie in buurlanden liet zien dat zij door verhoogde aandacht voor deze groep meer zicht hadden op de slachtoffers. Deze statistieken waren aanleiding om te veronderstellen dat in een soortgelijke economie als Nederland de situatie niet anders zou zijn. Het probleem was dat niemand, hulpverleners niet maar ook de overheid niet, werkelijk op zoek ging naar slachtoffers. Dit was voor BLinN reden meer te gaan doen aan signalering. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat mogelijke slachtoffers van mensenhandel over het algemeen slecht op de hoogte zijn van hun rechten. 2 Voor de groep slachtoffers van overige uitbuiting geldt dit in sterkere mate omdat deze moeilijk bereikbaar is voor signalerende instanties. Dit komt onder meer omdat weinig maatschappelijke organisaties zich specifiek richten op deze groep en actief zijn met veldwerk, waardoor slachtoffers geen hulpverleners tegenkomen. Ook bij opsporingsinstanties staat signalering van overige uitbuiting nog in de kinderschoenen. Resultaat hiervan is dat er weinig zicht is op het aantal slachtoffers van overige uitbuiting. In enkele steden zijn initiatieven genomen tot een uitbreiding van de keten mensenhandel 3 naar uitbuiting in andere sectoren maar de focus blijft veelal liggen op uitbuiting in de seksindustrie. Zo blijft de misdaad veelal onopgemerkt en onbestraft. De slachtoffers blijven dan onbeschermd. BLinN is in november 2008 gestart met een pilotproject om beoogde slachtoffers van uitbuiting in andere sectoren te signaleren, te informeren over hun rechten en praktische hulp te bieden. Het ging met name om informatievoorziening en concrete juridische ondersteuning van potentiële slachtoffers. BLinN zette hiervoor cultural mediators in. Daarnaast werd samenwerking gestart met andere actoren die signalen van mensenhandel kunnen tegenkomen en/of mogelijke slachtoffers informatie kunnen verstrekken, zoals migrantenzelforganisaties en -kerken, organisaties die ongedocumenteerden en 1 Het feit dat uitbuiting in andere economische sectoren dan de seksindustrie volgens artikel 273f Wetboek van Strafrecht niet strafbaar was gesteld, betekende niet dat er geen uitbuiting plaatsvond in deze sectoren. Bovendien konden uitbuiters wel worden vervolgd op grond van andere wetsartikelen. 2 Van der Leun en Vervoorn genaamd Slavernij-achtige uitbuiting in Nederland, 2004, Vijfde rapportage van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Ketenoverleg mensenhandel is een overlegorgaan met betrokken partners op het gebied van mensenhandel per regio. 7

8 vluchtelingen ondersteunen, advocatuur en overheidsinstanties als de politie, de arbeidinspectie (AI) en de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD). Dit project werd gefinancierd door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het pilotproject richtte zich op moeilijk bereikbare slachtoffers van uitbuiting in de bouw, tuinbouw, horeca en andere risicosectoren Doelstellingen De doelstellingen van het project waren als volgt: Meer inzicht in de aard en omvang van mensenhandel in andere economische sectoren; Vergroting van het bewustzijn en kennis van mogelijke slachtoffers van mensenhandel over hun rechten en juridische positie in Nederland; Meer inzicht in ondersteuningsbehoefte van slachtoffers van mensenhandel uit andere economische sectoren; Bewustwording over mensenhandel in andere economische sectoren, met name onder migrantenorganisaties en migrantenkerken; Deskundigheidsbevordering van relevante actoren in het veld over mensenhandel in andere economische sectoren, vanuit een slachtofferperspectief: arbeidsinspectie, maar ook werkgevers, vakbonden, uitzendbureaus, hulpverlening en advocatuur Activiteiten In de eerste maanden van het project is praktische informatie over mensenhandel in andere sectoren ingewonnen. BLinN heeft gesprekken gevoerd met zeven migrantenorganisaties en vier migrantenkerken. De nadruk heeft gelegen op Poolse, Roemeense, Bulgaarse, Chinese en Afrikaanse organisaties en kerken. Er is daarnaast contact geweest met ongeveer vijftien organisaties die in contact kunnen staan met slachtoffers van mensenhandel, zoals organisaties die ongedocumenteerden en vluchtelingen ondersteunen. Verder is gesproken met hulpverleners van slachtoffers van mensenhandel, de Arbeidsinspectie, SIOD, politie, Expertisecentrum Mensenhandel Mensensmokkel van de politie (EMM), de sector vreemdelingendetentie, advocatuur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel (NRM), CoMensha, de landelijke officier van Justitie mensenhandel, ambassades en vakbonden. In totaal zijn gesprekken met ruim 50 personen gevoerd. De insteek van de gesprekken was zicht te krijgen op de omvang van mensenhandel in andere sectoren, de werkzaamheden van de verschillende organisaties op het gebied van signalering, de aanwezige kennis over mensenhandel en mogelijkheden voor samenwerking. BLinN heeft bij al deze gesprekken steeds het slachtofferperspectief proberen te verhelderen. Een belangrijke activiteit in het project was de informatievoorziening aan mogelijke slachtoffers van overige uitbuiting. Hiervoor heeft BLinN extra foldermateriaal ontwikkeld, dat actief is ingezet tijdens veldwerk en voorlichtingsactiviteiten. Met de ontwikkeling en verspreiding van foldermateriaal zijn meer dan 500 mogelijke slachtoffers van mensenhandel geïnformeerd over hun rechten in Nederland. Vervolgens hebben individuele gesprekken plaatsgevonden met slachtoffers, zijn advertenties geplaatst over uitbuiting in anderstalige kranten en zijn interviews gegeven aan anderstalige kranten en radio in Nederland waarin werd benadrukt waar slachtoffers, betrokkenen en geïnteresseerden terechtkunnen voor informatie. BLinN heeft tijdens het pilotproject tot nu toe contact gehad met 172 personen die potentieel slachtoffer waren van mensenhandel. Na een intakegesprek is voor 51 van hen de inschatting gemaakt dat zij slachtoffer zijn van mensenhandel. De andere 121 personen hadden te maken met slechte werkomstandigheden, maar op het eerste gezicht ging het niet om uitbuiting in de zin van mensenhandel. Niet voor iedereen was intensieve, persoonlijke begeleiding mogelijk of nodig. Sommige cliënten zijn doorverwezen en voor sommige was uitgebreide ondersteuning door capaciteitstekort niet 8

9 mogelijk. Met de directe begeleiding is inzicht verkregen in de ondersteuningsbehoefte van slachtoffers uit andere sectoren. Zo merkte BLinN dat slachtoffers uit andere sectoren snel behoefte hebben aan ander werk; zij willen graag weer aan de slag en hebben moeite met het wachten op de benodigde vergunningen en/of mogelijkheden tot werk. Soms is het lastig opnieuw aan de slag te gaan: een Chinees slachtoffer dat BLinN begeleidt, is uitgebuit binnen de eigen gemeenschap. Hij wil graag werken maar spreekt geen Nederlands en is daardoor aangewezen op de Chinese horeca om weer werk te zoeken. Daar kan hij echter problemen krijgen omdat de dader zich in hetzelfde circuit beweegt. Verder hebben ook deze slachtoffers tijd nodig om kennis te verwerven van de Nederlandse samenleving en taal. Vaak waren ze tijdens de uitbuitingssituatie geïsoleerd en hebben ze nog geen kennis van Nederland. Het kost tijd vertrouwen te krijgen in het Nederlandse systeem en de rechten die ze hier hebben. Een belangrijk aandachtspunt bij deze groep slachtoffers is een eventuele civiele procedure: een procedure om niet-betaald loon te vorderen. Met behulp van een arbeidsrechtadvocaat is soms voor de rechter aan te tonen dat er gewerkt is en dat de cliënt nog recht heeft op loon. Ook valt te denken aan oneigenlijk verkregen gewin aan de kant van de werkgever: deze heeft minder (loon)kosten gemaakt omdat het slachtoffer vaak veel overuren maakte en deze niet of nauwelijks betaald kreeg. Door achterstallig loon te vorderen kan het slachtoffer enige genoegdoening krijgen. Cultural mediation BLinN heeft in het pilotproject gebruik gemaakt van cultural mediators: personen met een niet- Nederlandse achtergrond die goed bekend zijn met zowel de Nederlandse als de eigen cultuur en daardoor een brug kunnen slaan tussen het mogelijke slachtoffer van mensenhandel en de Nederlandse hulpverlening. In het pilotproject hebben vier cultural mediators gewerkt aan de signalering, informatievoorziening en ondersteuning van specifieke doelgroepen. BLinN heeft gewerkt met een Chinees/Indonesische, Poolse, Roemeense en Afrikaanse cultural mediator. Zij hadden toegang tot specifieke migrantengroepen, -organisaties en -kerken binnen hun gemeenschap via welke zij informatie hebben kunnen overbrengen over mensenhandel. De Poolse cultural mediator heeft zelf veldwerk gedaan. De Chinese cultural mediator deed dit niet expliciet omdat vanuit de Chinese gemeenschap werd gewaarschuwd voor de gevaren bij het direct benaderen van potentiële slachtoffers. Zij zou dan op de werkplekken van slachtoffers kunnen komen en in contact kunnen komen met de dader. De inzet van cultural mediators heeft veel informatie opgeleverd over de achtergronden van de verschillende migrantengroepen in Nederland, de omstandigheden waaronder zij hier werken en de belemmeringen om ernstige uitbuiting te kunnen signaleren. Het werken met cultural mediators bij slachtoffers van mensenhandel heeft vele voordelen. Culturele aspecten zoals beleving van arbeidsomstandigheden en misbruik van de positie hebben vaak een culturele achtergrond. Deze achtergrond kent de cultural mediator waardoor hij in staat is dit probleem te constateren en eventueel te benoemen. Het slachtoffer voelt zich begrepen en ziet dat de cultural mediator de brug kan slaan tussen hemzelf en de Nederlandse instanties. Twijfels en vragen kunnen eerder worden besproken en worden weggenomen. Verder zijn taalproblemen en miscommunicatie minder aan de orde; doordat de cultural mediator vaak dezelfde taal spreekt als de cliënt verloopt de communicatie soepel. Een nadeel bij het werken met cultural mediators kan zijn dat het soms lastig blijkt iemand te vertrouwen uit de eigen cultuur. Zo zou een cliënt huiverig kunnen zijn om zijn verhaal te vertellen aan iemand met dezelfde culturele achtergrond omdat hij bang is voor stigmatisering en doorbreken van vertrouwelijkheid. Zeker in gemeenschappen waarin het collectief en de gemeenschap een grote rol speelt, zijn slachtoffers bang dat hun verhaal gaat rondzingen en dat zij hun status of positie verliezen. Uiteraard speelt angst voor de handelaren ook een grote rol; deze beweegt zich soms binnen dezelfde 9

10 culturele gemeenschap. BLinN heeft deze nadelen in de praktijk overigens niet ondervonden Bevindingen van het project Als resultaat van het pilotproject ziet BLinN dat het tijd kost vertrouwen te winnen binnen de verschillende gemeenschappen. Ook heeft het tijd nodig door te dringen tot de daadwerkelijk ernstige gevallen van uitbuiting. De problematiek van mensenhandel in andere sectoren lijkt anders dan die van slachtoffers in de prostitutie. Bij overige uitbuiting verkiezen slachtoffers vaak werk bij een nieuwe werkgever boven aangifte. Ook het feit dat slachtoffers geen collega s willen verraden of benadelen speelt een rol. Het betrokken bedrijf zal na aangifte immers onder de loep worden genomen door justitie en ongedocumenteerde collega s zullen mogelijk worden uitgezet. Dit alles komt de zichtbaarheid van uitbuiting in andere sectoren niet ten goede. Wat verder opviel was dat in driekwart van de gevallen (alleen) sprake was van slechte werkomstandigheden. Daarbij moet opgemerkt worden dat dit een inschatting is op basis van de eerste informatie die BLinN van cliënten krijgt. Soms blijkt dat er meer speelt en kan het toch gaan om uitbuiting. Hoewel het project bedoeld is om ernstige gevallen van arbeidsuitbuiting op te sporen, geven deze gevallen wel zicht op de problematiek van arbeidsmigranten. In de pilot is duidelijk geworden dat voor deze groep migranten met arbeidsrechtelijke vragen weinig directe ondersteuning bestaat. BLinN heeft geprobeerd andere organisaties als vakbonden en advocatuur te informeren en te stimuleren om zich hard te maken voor deze groep. Door bezig te zijn met deze vragen, heeft BLinN meer kennis van en inzicht gekregen in civielrechtelijke procedures (loonvorderingen en letselschade) die nuttig zijn voor de uitbuitingsgevallen Opbouw rapport Dit rapport is als volgt opgebouwd. In Hoofdstuk 2 wordt mensenhandel in andere economische sectoren besproken aan de hand van de jurisprudentie tot nu toe en worden de ervaringen en dilemma s van betrokken actoren besproken. In Hoofdstuk 3 worden de actoren beschreven die een rol spelen in de signalering van slachtoffers van mensenhandel in andere sectoren. In Hoofdstuk 4 wordt de groep slachtoffers van mensenhandel beschreven met wie BLinN in het pilotproject in aanraking is gekomen, aan de hand van cijfers en kenmerken. Ook komen hier de moeilijkheden naar voren met betrekking tot aangifte. Vervolgens worden verschillende groepen onder de aandacht gebracht: Chinese slachtoffers, Poolse slachtoffers, Roemeense, Bulgaarse en Roma slachtoffers, huishoudelijk werkers en overige slachtoffers. In de bijlage wordt een aantal casussen beschreven van cliënten die BLinN heeft begeleid. Op basis van de bevindingen uit het project heeft BLinN een aantal knelpunten en aanbevelingen geformuleerd. Deze worden in deze versie van het rapport alleen kort benoemd. Voor meer informatie en een uitgebreidere omschrijving kunt u contact opnemen met BLinN. 10

11 2. Andere vormen van mensenhandel 2.1. Achtergrond Er is veel literatuur- en wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mensenhandel in andere economische sectoren. Zo verscheen in 2004 het rapport van Van der Leun en Vervoorn genaamd Slavernij-achtige uitbuiting in Nederland. In deze literatuurstudie staat onder meer beschreven dat er weinig bekend is over uitbuiting in andere sectoren in Nederland. BLinN vond het belangrijk meer zicht te krijgen op de problematiek vanuit het perspectief van de slachtoffers en koos hiervoor een praktische strategie van veldwerk, informatievoorziening en ondersteuning. BLinN heeft getracht met slachtoffers in contact te treden om een beter beeld te krijgen van de omvang van het probleem en de aard van uitbuiting waar zij het slachtoffer van zijn. Mensenhandel staat in Nederland strafbaar gesteld in artikel 273f lid I sub I Sr en is voor wat betreft de overige uitbuiting geënt op de definitie van mensenhandel in art. 3(a) VN Palermo Protocol en art. I sub I Kaderbesluit mensenhandel. Strafbaar is het werven, vervoeren, overbrengen, huisvesten en opnemen van een ander door gebruik van dwang, met het oogmerk die ander uit te buiten. 4 De intentie om uit te buiten, zonder daadwerkelijk uitbuiting, is dus voldoende om te spreken over uitbuiting. Naast dwang en (dreiging met) geweld, worden ook andere middelen genoemd om iemand te kunnen uitbuiten: (dreiging met) een andere feitelijkheid, afpersing, fraude, misleiding of misbruik van uit feitelijke omstandigheden voorvloeiend overwicht, misbruik van een kwetsbare positie en het geven of ontvangen van betalingen en voordelen om de instemming van een persoon te verkrijgen die zeggenschap over die ander heeft. 5 Met name deze laatste uitingen van dwang blijken cruciaal te zijn in het oordeel van de rechter. Een slachtoffer van mensenhandel kan aangifte doen van het delict mensenhandel bij de politie. De politie moet bij geringe aanwijzing van mensenhandel het slachtoffer de bedenktijd van de B9-procedure aanbieden waarbij het slachtoffer drie maanden tijd krijgt om te beslissen of hij officieel aangifte wil doen tegen de uitbuiter of niet. In de tussentijd kan het slachtoffer gebruik maken van de voorzieningen van de B9-regeling. Indien het slachtoffer aangifte doet binnen de drie maanden van de bedenktijd krijgt hij een verblijfsvergunning in het kader van de B9-regeling voor zolang het onderzoek tegen de dader of de eventuele rechtszaak loopt. Indien dit proces langer dan drie jaar duurt, kan het slachtoffer voortgezet verblijf aanvragen. Indien de dader veroordeeld wordt, kan het slachtoffer een aanvraag voortgezet verblijf doen. Dit is de formele route van de B9-regeling Jurisprudentie De wetgever heeft ervoor gekozen de reikwijdte en nadere invulling van het begrip uitbuiting over te laten aan de rechtspraktijk. Het ontbreken van een scherpe definitie heeft echter gevolgen voor de opsporing en vervolging van mensenhandel, met name in andere economische sectoren. De jurisprudentie van overige uitbuitingszaken is nog beperkt. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel heeft twaalf zaken onderzocht waarbij mensenhandel een rol speelde. In zeven zaken is hoger beroep ingesteld en een zaak is bij de Hoge Raad geweest. 6 Er zijn tot nu toe vijf veroordelingen van mensenhandel in andere sectoren en er lopen nog enkele zaken in hoger beroep. Van belang is een zaak van Chinezen die werden uitgebuit in een Chinees restaurant. Onlangs is in die zaak de verdachte veroordeeld voor mensenhandel. Dit was de eerste veroordeling van uitbuiting binnen een bedrijf; bij eerdere veroordelingen ging het om uitbuiting in de privé-sfeer. Bij de zaken waarbij het eerder tot een veroordeling kwam, was duidelijk sprake van dwang en geweld; echter bij uitbuiting in andere sectoren 4 NRM 7, blz NRM 7, blz NRM 7, blz. 532,

12 gaat het juist ook om subtiele vormen van misbruik van iemands positie. 7 Uit de zaken blijkt dat de rechter een hoge bewijslast vraagt en dat de afhankelijkheid voor de rechter in veel gevallen niet evident is. De rechter toetst het bewijs aan drie bestanddelen: gedraging, middel en oogmerk. Bij het bewijzen van de handelingen deden zich geen bijzondere moeilijkheden voor; gebrek aan bewijs van het dwangmiddel en de uitbuiting deed echter veel zaken stranden. 8 Zo hechtte de rechter in een casus waarde aan het feit dat het initiatief voor de tewerkstelling kwam van het slachtoffer terwijl dat niets afdoet aan de ernst van de uitbuiting. 9 Illegaal verblijf, een slechte economische positie en het niet machtig zijn van de Nederlandse taal leveren een kwetsbare positie op. Indien iemand misbruik maakt van deze kwetsbare positie, er voordeel uit trekt, zou men kunnen spreken van mensenhandel. 10 De jurisprudentie laat verder zien dat de rechter het feit of de relatie tussen dader en slachtoffer persoonlijk of verstikkend was, mee laat wegen in zijn oordeel. 11 Een probleem in de beoordeling van de mate van druk die het slachtoffer ervaart is dat dit altijd een subjectieve beleving is van de persoon in kwestie. Wellicht is in sommige gevallen praktische of fysieke onttrekking uit de situatie mogelijk, maar is dit in de ogen van het slachtoffer geen optie. 12 De vraag die bij het slachtoffer altijd speelt is of hij een redelijk alternatief heeft. 13 Uit het onderzoek naar de twaalf zaken blijkt dat rechters hier verschillend naar kijken. De laatste twee veroordelingen, in de zaak van de Chinese horeca en die van de Kroepoekzaak, laten zien dat de rechters meer grip krijgen op het thema. Ze hebben in deze zaken de afhankelijkheidspositie van slachtoffers serieus mee laten wegen. Het artikel dat mensenhandel strafbaar stelt, 273f Sr, maakt geen onderscheid tussen mensenhandel in de seksindustrie en in andere sectoren. Ook de B9-regeling staat open voor beide typen slachtoffers en de politie besteedt in haar opleidingen aandacht aan beide vormen van uitbuiting. Echter, NRM en BLinN zien dat in de praktijk politie en hulpverlening in de seksindustrie rekening houden met de mogelijkheid van mensenhandel en dat in andere economische sectoren eerder wordt gekeken naar illegale tewerkstelling en slecht werkgeverschap in plaats van mensenhandel. Dit is ook de ervaring van het pilotproject. In andere sectoren wordt uitbuiting vaak gezien als een overtreding van arbeidsrecht of bestuursrecht waardoor slachtoffers niet altijd krijgen waar zij recht op hebben. Er wordt inmiddels onderzoek en opsporing gedaan naar uitbuiting in andere sectoren maar nog steeds blijft het aantal zaken sterk achter bij zaken van mensenhandel in de seksindustrie. In België echter, waar uitbuiting in andere sectoren al langer strafbaar is, zien we dat van beide vormen van uitbuiting ongeveer evenveel zaken voor de rechter komen. Nederland en België zijn vergelijkbare landen en we hebben dan ook geen reden om te denken dat uitbuiting hier minder voorkomt dan in België Culturele aspecten In de gevallen van uitbuiting die voor de rechter zijn gekomen, hadden slachtoffer en dader veelal dezelfde etnische achtergrond. In een aantal gevallen ging de verwantschap nog verder door familiebanden tussen het slachtoffer en de dader. NRM heeft onderzocht of de culturele achtergrond een rol speelt in de beoordeling van de rechter. De achtergrond kan immers voor een groot deel de afhankelijkheid van het slachtoffer bepalen: discriminatie omdat het slachtoffer behoort tot een minderheidsgroep bijvoorbeeld. Ook kunnen culturele waarden en achtergrond bepalen wat voor iemand acceptabele werkomstandigheden zijn en welke positie iemand inneemt. 15 Zo zijn er een aantal 7 NRM 7, blz NRM 7, blz NRM 7, blz. 532, NRM 7, blz NRM 7, blz. 535/ NRM 7, blz Zie casus Poolse vrouwen in de bijlage 14 NRM 7, blz. 510, 512, NRM 7. blz

13 mensenhandelzaken geweest binnen familieverband waarbij uithuwelijking en druk van de schoonfamilie een grote rol speelde. 16 De inzet van cultural mediators zorgt voor specifieke aandacht voor deze culturele aspecten. 16 Zie casus Mildred, Tony en Roy en casus Chantal in de bijlage. 13

14 3. Signalering van slachtoffers van mensenhandel in andere sectoren 3.1. Route naar aangifte Er zijn voor slachtoffers globaal drie wegen denkbaar om in aanmerking te komen voor de B9- procedure. De eerste: het slachtoffer meldt zich bij de politie. De politie houdt een intakegesprek met het slachtoffer en biedt de bedenktijd aan. De tweede: het slachtoffer meldt zich zelf bij een hulporganisatie. Met instemming van het slachtoffer schakelt deze de politie in. De politie houdt een intakegesprek met het slachtoffer en biedt de bedenktijd aan. In de derde route wordt het slachtoffer in de uitbuitingssituatie gesignaleerd door een opsporings- of inspectiedienst. Indien het de AI betreft, speelt zij de signalen door naar de SIOD; de SIOD stuurt deze signalen door naar het EMM. Niet duidelijk is bij wie de signalen (EMM/politie) en bij welke afdeling (binnen de politie) moet worden gemeld, hoe de doorverwijzing verloopt áls er al wordt doorverwezen en wie de regie houdt Betrokken actoren Er zijn verschillende instanties en organisaties betrokken bij de signalering van slachtoffers van mensenhandel in andere sectoren. Het zijn gedeeltelijk andere dan die betrokken zijn bij de signalering in de prostitutiesector. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste actoren, met een korte beschrijving van hun rol en verantwoordelijkheden maar eerst volgt een beschrijving van de route naar aangifte. Ministerie van Sociale Zaken Het ministerie van Sociale Zaken wil uitbuiting in andere sectoren aanpakken. De SIOD en de AI vallen onder het ministerie van Sociale Zaken en spelen een belangrijke rol in het signaleren en aanpakken van uitbuiting. Daarnaast informeert het ministerie het publiek en potentiële slachtoffers over uitbuiting. Het ministerie heeft indirect een signalerende taak. SIOD De SIOD krijgt de komende jaren een belangrijke taak in het aanpakken van mensenhandel in andere economische sectoren. Sinds de introductie van de huidige mensenhandelartikel voert de Sociale Inlichtingen en Opsporingsdienst (SIOD), al dan niet in samenwerking met de politie en/of Koninklijke Marechaussee (KMar), strafrechtelijke onderzoeken naar overige uitbuiting uit. Rechercheurs worden op het moment van schrijven van dit rapport getraind in het herkennen van mensenhandel in arbeidssituaties en de vereiste benadering van slachtoffers door het International Centre for Migration Policy Development (ICMPD) uit Wenen. SIOD-rechercheurs kunnen slachtoffers attenderen op de B9- regeling maar zijn niet aangewezen om deze zelf aan te bieden. Indien het slachtoffer gebruik wil maken van de B9-regeling wordt door de SIOD de politie ingeschakeld. Arbeidsinspectie De Arbeidsinspectie controleert, vaak samen met de (vreemdelingen)politie, arbeidssectoren. De AI controleert onder andere op de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML), op de Wet Arbeid Vreemdelingen, de Arbeidstijdenwet (ATW) en de Arbeidsomstandighedenwet. Met name de directie Arbeidsmarktfraude wil een actievere rol spelen in het signaleren van uitbuiting. De AI kan met betrekking tot de WML, direct een bestuurlijk boete en een dwangsom opleggen. Werknemers hoeven dan zelf niet meer naar de rechter te stappen. Alle arbeidsmarktfraude-inspecteurs zullen worden geschoold in het herkennen van signalen van mensenhandel en de vereiste benadering van slachtoffers. Inspecteurs die signalen opvangen worden geacht deze direct te melden bij de SIOD, die dit op haar beurt onmiddellijk meldt aan het EMM. De AI onderscheidt de volgende risicosectoren: 14

15 bouw, uitzendbranche, land- en tuinbouw en horeca. 17 Helaas weten slachtoffers van uitbuiting niet dat de AI ook iets voor hen kan betekenen in het ontvangen van achterstallig loon, is de ervaring van BLinN. In België, met name in Brussel, is de Sociale inspectie (vergelijkbaar met de AI) al langer actief in het ondersteunen van slachtoffers van uitbuiting en mensenhandel. Ze stellen zich met regelmaat burgerlijke partij voor het slachtoffer om onder meer achterstallig loon te vorderen. Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM) Sinds enige jaren bestaat het EMM waarin de politie (Nationale Recherche), de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), KMar en SIOD samenwerken. Deze diensten zijn speciaal getraind in het herkennen van signalen van mensenhandel. In de aanwijzing Mensenhandel van het Openbaar Ministerie is voor het EMM de taak weggelegd om alle signalen Mensenhandel te ontvangen, te registreren, te analyseren en ze daarna op te waarderen tot interne sturingsdocumenten. Dergelijke rapporten worden gebruikt om onderzoek naar mensenhandel te starten bij de diverse partners in het veld. (Vreemdelingen)politie De Vreemdelingenpolitie (VP) komt, met name bij controles in samenwerking met de AI, op plaatsen waar mogelijke slachtoffers van mensenhandel werken of worden uitgebuit. De VP controleert arbeidsmigranten op geldige verblijfsdocumenten en identiteit. Steeds meer worden zij getraind in het herkennen van signalen van mensenhandel. Voor de VP geldt dat zij bij signalen van mensenhandel, slachtoffers de B9-procdure moet aanbieden. Vaak gaat de arbeidsinspectie in de praktijk ook op pad met wijkteams van de reguliere politie. Deze zijn vaak niet of minder getraind in het herkennen van slachtoffers van mensenhandel. De politie werkt hieraan. Gecertificeerde politiemensen kunnen slachtoffers de B9-regeling aanbieden. Zij zullen bij uitbuiting in andere sectoren de gesprekken met slachtoffers zoveel mogelijk doen in samenwerking met de SIOD, die vervolgens de onderzoeken zal uitvoeren. Detentiesector Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak geen verblijfsstatus in Nederland. Als zij bij controle door de (vreemdelingen)politie niet als slachtoffer herkend worden, kunnen zij in vreemdelingendetentie worden geplaatst. Signalering van mensenhandel kan vervolgens toch nog in vreemdelingendetentie plaatsvinden. De instanties en functionarissen die daar werkzaam zijn, kunnen een rol spelen: medische dienst, terugkeerfunctionarissen, geestelijk verzorgers en Dienst Terugkeer en Vertrek (onderdeel van het ministerie van Justitie). BLinN werkt in de diverse detentiecentra aan een betere signalering van mensenhandel. Gemeenten/VNG Gemeenten hebben de beschikking over bestuurlijke instrumenten om mensenhandel aan te pakken. Dit kan middels de inrichting van de 11 Regionale Informatie en Expertisecentra (RIEC). De RIEC s hebben de keuze of ze mensenhandel tot speerpunt maken. Gemeenten hebben kennis van de lokale situatie en verschillende gemeentelijke diensten kunnen uitbuiting en mensenhandel signaleren, bijvoorbeeld als het gaat om huisvesting van werknemers, brandveiligheid en andere zaken. Ministerie van Buitenlandse Zaken Het ministerie van Buitenlandse Zaken speelt een rol bij de dienstbetrekking van huishoudelijk bedienden van diplomaten. Diplomaten mogen, afhankelijk van hun functie, buitenlands personeel in dienst nemen voor de duur van hun functie. Dit personeel ontvangt een afhankelijke verblijfsvergunning (geprivilegieerd document) waarop de naam van de werkgever staat. Bij de Nederlandse ambassade in 17 NRM 7, blz

16 het land van herkomst wordt hen het inreisvisum persoonlijk overhandigd en wordt hen verteld over de rechten die zij hebben. Het ministerie van Buitenlandse Zaken onderhoudt contacten met het diplomatieke personeel en geeft de verblijfspas voor de bediende uit. Zij kan dus zicht krijgen op uitbuitingssituaties. Ook Nederlandse consulaten/ambassades in het buitenland kunnen signalen van mensenhandel ontvangen via contact met garantstellers in verband met de verstrekking van visa. Buitenlandse ambassades en consulaten Ambassades en consulaten van herkomstlanden van slachtoffers blijken regelmatig meldingen te krijgen van personen die worden uitgebuit. BLinN heeft in 2009 contact gelegd met een aantal van hen en geeft voorlichting over hoe ze slachtoffers kunnen doorverwijzen. Stichting M M is de meldlijn van de politie waar men anoniem informatie kan delen over criminele feiten. Hier kunnen ook tips over uitbuiting bij zitten. M heeft een doorverwijsfunctie naar de SIOD, AI, politie en ook naar BLinN. Vakbonden Vakbonden komen op voor de rechten van werknemers in Nederland. Hier vallen ook arbeidsmigranten onder. Vanuit deze rol kunnen zij misstanden signaleren en werknemers informeren en ondersteunen. Bovendien kunnen zij in gevallen van slechte arbeidsomstandigheden al in een vroeg stadium actie ondernemen (bijvoorbeeld in het geval van de aardbeienplukkers in de zomer van 2009), waardoor deze niet ontaarden in ernstige uitbuiting of mensenhandel. Advocatuur Advocaten die gespecialiseerd zijn in vreemdelingen- en arbeidsrecht spreken veel mogelijke slachtoffers van mensenhandel. Dit geldt in grote mate voor advocaten met een andere culturele achtergrond. BLinN ziet dat veel slachtoffers, als zij de mogelijkheid hebben, zich wenden tot juridische hulpverleners binnen de eigen gemeenschap. BLinN werkt met een aantal van deze advocaten en krijgt regelmatig doorverwijzingen van mogelijke slachtoffers van mensenhandel. Samenwerking met arbeidsrechtadvocaten is belangrijk omdat juist slachtoffers uit andere economische sectoren belang kunnen hebben bij een loonvordering. CoMensha CoMensha is het Coördinatiecentrum Mensenhandel en fungeert als landelijk punt voor de aanmelding, plaatsing en registratie van slachtoffers van mensenhandel. Hoewel ze geen concrete taak heeft in de signalering, organiseert en coördineert ze de eerste opvang van (vermoedelijke) slachtoffers van mensenhandel en zet ze de hulpverlening in gang. Zorgcoördinatoren mensenhandel en maatschappelijk werk Deze hulpverleners ondersteunen al gesignaleerde slachtoffers van mensenhandel maar kunnen ook zelf signaleren. Zij opereren lokaal en hebben kennis van de lokale situatie. Zij kunnen slachtoffers informeren over de B9-procedure. Overige maatschappelijke organisaties Organisaties en migrantenkerken waar (uitgeprocedeerde) vluchtelingen en ongedocumenteerden hun heil zoeken, hebben vaak het meeste vertrouwen van de migrant. Ook worden veel zelforganisaties opgezet waarbij het bestuur zelf uit migranten bestaat, evenals de leden. Deze organisaties zouden mensenhandel kunnen signaleren. 16

17 4. Slachtoffers van mensenhandel in andere sectoren 4.1. Cijfers uit het project BLinN heeft in de periode november 2008 maart 2010 in totaal 51 slachtoffers van overige uitbuiting begeleid, waarvan 9 een B9-status hebben gekregen. Daarnaast heeft BLinN 121 cliënten gesproken die te maken hebben gehad met slechte arbeidsomstandigheden. Dit resultaat lijkt het topje van de ijsberg. De Poolse cultural mediator krijgt sinds maart 2010 steeds meer meldingen van misstanden in bedrijven waar per bedrijf tot honderden Poolse werknemers werkzaam zijn. Mensenhandel of slechte arbeidsomstandigheden? Als BLinN tijdens het project in contact komt met een mogelijk slachtoffer van overige uitbuiting, wordt gekeken naar de ernst van het misbruik: gaat het om slechte arbeidsomstandigheden of mensenhandel? BLinN baseert zich hierbij op de definitie zoals die staat beschreven in artikel 273 f Sr, op de informatie van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel, jurisprudentie en op eigen ervaring in de begeleiding van slachtoffers. Leidraad is de afhankelijkheid; de beleving hiervan door het slachtoffer en de intenties van de dader zijn van doorslaggevend belang. Het feit dat iemand illegaal is maakt hem daarbij extra kwetsbaar. In andere gevallen verblijven slachtoffers legaal in Nederland en kennen dus geen afhankelijkheid in die zin. Maar dan spelen soms schulden bij het uitzendbureau op het moment dat ze Nederland binnenkomen om te werken. Hoge kosten voor transport naar Nederland, scholingskosten en andere onduidelijke kosten maken dat zij eerst moeten werken om deze af te betalen. In zo n geval kunnen we spreken van gebonden arbeid. Er komen in sommige gevallen steeds nieuwe kosten bij: boetes bij ongelukjes met apparatuur en premies die de werknemer zelf moet betalen. Hierdoor raken deze werknemers verstrikt in een financieel web. Ze willen blijven werken omdat ze hoop hebben dat hun loon wel betaald zou worden. De werkgever houdt deze gedachte in stand door hen maandelijks een klein bedrag te betalen. Dit voorbeeld laat zien dat de grens tussen slechte arbeidsomstandigheden en mensenhandel niet altijd duidelijk is. Tijdens het project heeft BLinN in eerste instantie alleen de hele duidelijke gevallen als mensenhandel gekwalificeerd. Maar het is mogelijk dat, in een aantal gevallen die in eerste instantie niet gezien werden als mensenhandel, het door een combinatie van factoren hier toch om mensenhandel blijkt te gaan. In de tabel hieronder wordt een splitsing gemaakt tussen mannen en vrouwen en tussen mensenhandel en slechte arbeidsomstandigheden. Opvallend is bij slechte arbeidsomstandigheden meer mannen dan vrouwen bereikt zijn, terwijl onder de slachtoffers van mensenhandel meer vrouwen dan mannen waren. BLinN heeft niet direct contact gehad met minderjarige slachtoffers, maar wel twee gevallen gesignaleerd waar de uitbuiting zich voltrokken heeft terwijl de slachtoffers nog minderjarig waren. 18 Waarvan B9-status Geslacht Ja Nee Eindtotaal Mensenhandel Man Vrouw Totaal mensenhandel Geslacht Eindtotaal Slechte arbeidsomstandigheden Man 98 Vouw 23 Totaal slechte arbeidsomstandigheden Zie casus Rachid en casus Mildred, Tony en Roy in de bijlage./ 17

18 Omdat BLinN veel veldwerk heeft gedaan zijn ook een tiental gevallen gemeld van uitbuiting in de seksindustrie. Deze zijn niet in de cijfers opgenomen omdat dit rapport gaat over uitbuiting in andere sectoren. Slachtoffers van seksuele uitbuiting zijn doorverwezen naar de lokale zorgcoördinatoren. Slachtoffers van overige uitbuiting begeleidde BLinN in het kader van het project totdat duidelijk was of de cliënt met de politie wilde spreken of niet. Pas op dat moment waren er voorzieningen in het kader van de B9. In principe krijgt een slachtoffer van mensenhandel na een intakegesprek bij de politie drie maanden bedenktijd in het kader van de B9-regeling aangeboden. Soms komt het voor dat slachtoffers direct aangifte willen doen. Voor het slachtoffer is er, ondanks uitleg van BLinN, niet veel verschil tussen een intake en een aangifte bij de politie; het gaat om die eerste stap naar de politie. Slachtoffers hebben informatie nodig over het Nederlandse systeem, de B9-procedure, de consequenties van aangifte en dit alles vóór een eerste gesprek met de politie. BLinN geeft hen over deze zaken voorlichting, meestal in diverse gesprekken. BLinN heeft in de cijfers alleen slachtoffers van mensenhandel opgenomen met wie zij tenminste één gesprek heeft gehad of waarvoor zij zaken in gang heeft gezet. In totaal ging het om 38 verschillende zaken: 34 zaken van individuen, en vier zaken waarbij meerdere slachtoffers betrokken waren. Van deze vier zaken heeft BLinN alleen de slachtoffers waarbij BLinN betrokken was in de cijfers opgenomen, soms waren er nog meer slachtoffers in dezelfde zaak die ook uitgebuit werden. Die blijven hier buiten beschouwing. Bij de vier zaken waarbij meerdere mensen het slachtoffer waren van mensenhandel ging het in één zaak om een zus met twee broers die in familieverband waren uitgebuit. 19 Ook was een echtpaar dat inwoonde bij een familie het slachtoffer van mensenhandel. Bij de twee andere zaken ging het om Oost-Europese werknemers die werden uitgebuit in de land- en tuinbouw. 20 De slachtoffers die BLinN spreekt uit deze laatste zaken durven geen van allen aangifte te doen maar twee slachtoffers van één zaak hebben wel gesproken met de politie. In beide zaken gaven de slachtoffers aan dat er tientallen anderen worden uitgebuit door dezelfde werkgever. Signalering door andere instanties Een aantal zaken van overige uitbuiting is het afgelopen jaar in de media verschenen. BLinN heeft in een zaak 21 direct contact opgenomen met het desbetreffende politiekorps en aangegeven dat ze betrokken wilde zijn bij de voorlichting aan de slachtoffers over de B9-procedure. 22 Het betrokken korps gaf aan dat we in een later stadium contact konden opnemen met de slachtoffers via CoMensha. BLinN denkt dat het van belang is dat slachtoffer ook spreken met hulpverleners, omdat deze vanuit een andere positie met slachtoffers kunnen spreken en een andere vertrouwensband kunnen opbouwen. Op die manier kunnen zij goed geïnformeerd beslissen of zij wel of niet gebruik willen maken van bedenktijd en of ze aangifte willen doen. In dat geval komen zij in aanmerking voor bescherming en ondersteuning van de B9-regeling. B9-vergunningen Van de 51 slachtoffers van mensenhandel in andere sectoren die tijdens het project bij BLinN in beeld kwamen, hebben er negen een B9-status gekregen. Aan drie slachtoffers werd geen B9-status verleend. Eén geval betrof een slachtoffer van huishoudelijk werk. 23 De politie gaf na het eerste gesprek geen duidelijkheid over het wel of niet aanbieden van de B9-regeling waardoor het slachtoffer geen vertrouwen had in de procedure. Zij is met behulp van BLinN en de advocaat teruggekeerd naar haar 19 Zie casus Mildred, Tony en Roy in de bijlage. 20 Zie casus Poolse vrouwen in de bijlage. 21 Het gaat hier om de Indonesische kroepoekzaak in Den Haag. 22 Het gaat hier om de Indonesische kroepoekzaak in Den Haag. 23 Zie casus Kristina in de bijlage. 18

19 land van herkomst. De andere twee slachtoffers konden geen aangifte doen vanwege een ongewenstverklaring. De andere 39 slachtoffers van overige uitbuiting die BLinN heeft ondersteund hebben (nog) geen aangifte gedaan. Zeventien van hen bevinden zich nog in de uitbuitingssituatie. BLinN bespreekt met hen de mogelijkheid van aangifte. Ze zijn bang voor de werkgever en voor verlies van hun baan en bijbehorende woonruimte. Een aantal heeft geen alternatief in het land van herkomst omdat ze laagopgeleid en boven de 45 jaar oud zijn. Daar komt bij dat zij het nut niet zien van aangifte; ze verwachten niet veel van een onderzoek en verblijven al legaal in Nederland. Ze willen het liefst hun achterstallig loon vorderen en daarna doorstromen naar een volgende baan. Ook tien anderen durfden of wilden geen aangifte doen: redenen die genoemd werden waren angst voor represailles, gezichtsverlies binnen de gemeenschap, loyaliteit richting de werkgever of de andere werknemers in het bedrijf. BLinN heeft vijf cliënten ondersteund bij terugkeer naar hun land van herkomst. Zeven slachtoffers vertrokken met onbekende bestemming zodat BLinN niets meer voor ze heeft kunnen doen. Onder hen waren vier slachtoffers die waren geklinkerd (de bewaring was opgeheven zonder dat er sprake was van een verblijfsvergunning) uit vreemdelingendetentie, en daarna onvindbaar waren. Cliënten vertrekken niet zomaar met ombekende bestemming: BLinN vermoedt dat er geen vertrouwen was in politie en hulpverlening. Sectoren Sector Mensenhandel Slechte arbeidsomstandigheden Eindtotaal Land- en tuinbouw Horeca Onbekend 7 7 Criminele uitbuiting 6 6 Huishoudelijk werk Dienstbaarheid binnen de familie 5 5 Productiewerk Uitzendwerk Divers 1 1 Massagesalon 1 1 Zzp 1 1 Transport Bouw 2 2 Eindtotaal Een sector die er uitspringt bij slechte arbeidsomstandigheden is de uitzendbranche. Er is een wildgroei aan kleine malafide bureaus die mensen leveren, maar zich niet houden aan het Nederlandse arbeidsrecht. Soms gebeurt dit met medeweten van de inlener (degene die de persoon uiteindelijk tewerkstelt). Er vindt veel intimidatie plaats en enkele uitzendbureaus lijken te werken met zwarte lijsten zodat iemand die zijn rechten opeist, nergens meer werk kan vinden, soms zelfs niet in zijn eigen land. Deze informatie komt van enkele Poolse werknemers die BLinN sprak in samenwerking met de vakbond CNV. De volgende problemen worden gemeld: uitzendkrachten worden in het hele land tewerkgesteld maar krijgen geen reistijdvergoeding, loon wordt niet of te laat uitbetaald om mensen aan het lijntje te houden, 19

20 men maakt extreem lange werkdagen onder meer door lange reistijden. Mensen moeten soms beschikbaar zijn maar worden een uur van te voren afgebeld. Soms gebeurt dit dagen achtereen waardoor ze geen inkomsten hebben. Vaak worden nul-urencontracten afgesloten met ingewikkelde constructies die wellicht legaal zijn maar de werknemer in een zeer slechte arbeidssituatie plaatsen. BLinN schakelt in dit soort zaken advocaten in. Soortgelijke aspecten van uitbuiting doen zich voor bij de slachtoffers uit de land- en tuinbouw. Zij zijn dan wel direct in dienst bij de werkgever, met tussenkomst van iemand die hen ronselt in het land van herkomst. BLinN heeft zes gevallen van criminele uitbuiting gesignaleerd. 24 Hierbij ging het om het gedwongen plegen van criminele feiten. Bij vier slachtoffers waren de criminele feiten nog niet gepleegd en was de aanzet hiertoe door de handelaar reden om weg te lopen en hulp te zoeken. In de andere gevallen is de hulp te laat gekomen en hebben de slachtoffers strafbare feiten begaan. In vier gevallen ging criminele uitbuiting gepaard met seksuele uitbuiting. Land van herkomst Land van herkomst Mensenhandel Slechte arbeidsomstandigheden Eindtotaal Polen China Slowakije 6 6 Suriname 4 4 Roemenië Egypte 2 2 India 2 2 Ghana 2 2 Hongarije 2 2 Indonesië Tsjechië 1 1 India 1 1 Guinee 1 1 Maleisië 1 1 Tanzania 1 1 Nepal 1 1 Kameroen 1 1 Oeganda 1 1 Pakistan 1 1 Irak 1 1 Azerbeidzjan 1 1 Kroatië 1 1 Eindtotaal De tabel met landen van herkomst van slachtoffers laat zien dat slachtoffers uit veel verschillende landen afkomstig zijn, met name uit Centraal- en Oost Europa, Azië en Afrika. BLinN heeft veel Poolse en Chinese slachtoffers begeleid wat is te danken aan de inzet van de cultural mediators. Daarnaast kreeg BLinN meldingen van uitbuiting onder Polen via de vakbond en sleutelfiguren uit de Poolse gemeenschap. 24 Zie voorbeeld casus Sunil in de bijlage. 20

21 Wat opvalt is dat Latijns-Amerika niet vertegenwoordigd is. BLinN heeft in het verleden twee cliënten begeleid uit dit continent die te kampen hadden met slechte arbeidsomstandigheden maar over het algemeen lijken zij de problemen zelf of binnen de eigen gemeenschap op te lossen. Dit betekent niet dat er geen uitbuiting en mensenhandel onder deze groepen plaatsvindt. De Oost-Europese slachtoffers die BLinN ondersteunde waren meestal legaal door hun EU burgerschap. Ook zijn twee cliënten ondersteund die een tewerkstellingsvergunning hadden en legaal in Nederland verbleven maar toch ernstig werden uitgebuit. De overige slachtoffers waren illegaal in Nederland. De conclusie is dat een legale status geen garantie is voor goede werkomstandigheden. Ook mensen met een legale status worden slachtoffer van uitbuiting, en illegaliteit maakt extra kwetsbaar. Cruciaal hierin is kennis van rechten. Een veel gehoorde opmerking van Oost-Europese slachtoffers is dat ze denken minder arbeidsrechten te hebben dan Nederlanders. Leeftijd Van veel slachtoffers van mensenhandel en werknemers die werkten onder slechte arbeidsomstandigheden wist BLinN niet exact de leeftijd. BLinN moet een vertrouwensband opbouwen met cliënten en naar iemands geboortedatum vragen voor registratie wekt argwaan. Zeker bij Poolse en Chinese cliënten die vanuit hun eigen land vervelende ervaring hebben met een controlerende overheid wekt dit geen vertrouwen. Chinese slachtoffers zijn bovendien bang om te worden teruggestuurd; met hun geboortedatum zijn ze eerder traceerbaar in het Chinese geboorteregistersysteem. Bij slachtoffers van mensenhandel is de informatie gedeeltelijk wel bekend, omdat BLinN vaak langer contact met hen heeft gehad en daardoor een vertrouwensband heeft kunnen opbouwen. Wat opvalt is dat veel slachtoffers met wie BLinN contact heeft gehad, ouder zijn dan 40 jaar. Dit leeftijdsaspect lijkt een factor te zijn die mensen extra kwetsbaar maakt voor uitbuiting, omdat zij in het land van herkomst zeer moeilijk aan het werk komen, juist vanwege de leeftijd. Bij gebrek aan alternatief accepteren velen hele slechte werkomstandigheden, tot uitbuiting aan toe. Aanmelding Aangemeld door Mensenhandel Slechte arbeidsomstandigheden Eindtotaal Ambassade Zelf, via de website Hulpverlening Kerk

22 Detentie Spreekuur Advocaat 7 7 Particulier 6 6 Vakbond Tijdschrift 1 1 inspectiedienst 1 1 Onbekend 1 1 Eindtotaal Aanmeldingen van mensenhandel kwamen via verschillende niet-reguliere kanalen als kerken, advocaten en particulieren. Dit zijn kanalen waar BLinN tijdens het project goed op heeft ingezet. Gevallen van slechte arbeidsomstandigheden werden met name aangemeld via ambassades en de website (slachtoffers zelf). Regio in Nederland 22

23 Bij de informatie uit bovenstaande tabellen moet de kanttekening geplaatst worden dat deze gebaseerd zijn op het aantal cliënten, en niet op het aantal zaken. Op het moment dat er in één zaak meerdere (soms tot 40) slachtoffers zijn, neemt het aandeel van de betreffende regio fors toe. Wat opvalt, is dat uitbuiting in andere sectoren in verschillende delen van Nederland voorkomt. Hoewel BLinN kantoor houdt in Amsterdam en veel contacten heeft in de Randstad, ontving zij veel meldingen van misstanden uit het hele land, met name Limburg en Brabant. Uitbuiting komt in die regio vooral voor in de land- en tuinbouw industrie. Van een aantal slachtoffers is de plek waar de uitbuiting plaatsvond onbekend. Dit komt doordat een aantal cliënten niet weet waar hij is uitgebuit; geen kennis van Nederland of niet Nederlands kunnen lezen zijn hiervan de oorzaak. Slechte arbeidsomstandigheden Veel arbeidsmigranten zijn in hun trots gekrenkt. Een deel van hen wordt vernederd en afspraken die de baas met hen maakt worden niet nagekomen. Hun vertrouwen is ernstig geschaad. Lange werktijden, geen overuren betaald krijgen, geen of weinig loon ontvangen, geen kennis van het arbeidscontract of het ontbreken daarvan, gevaarlijk werk, boetes bij bepaalde onzinnige overtredingen, bedreigingen en intimidatie, controle en manipulatie. In sommige gevallen was sprake van een arbeidsongeval waarbij de werkgever de werknemer na het ongeval direct liet terugkeren naar zijn land van herkomst. Zo werd de werknemer de kans ontnomen om een letselschadeclaim in te dienen of gebruik te maken van de ziektewet. Uit de gesprekken die BLinN gevoerd heeft met migranten komen de volgende klachten naar voren over de werkomstandigheden, die in sommige gevallen, en zeker in combinatie, duidelijk als uitbuiting kunnen worden aangemerkt. Veel werknemers werken zonder arbeidsovereenkomst. Soms is er alleen een arbeidsovereenkomst in het Nederlands. Omdat het contract niet begrijpelijk is voor de werknemer, is het voor hen onduidelijk wat ze ondertekenen. Regelmatig is er slechts een mondelinge overeenkomst. Er worden veel slechte werkomstandigheden gemeld: lange werktijden, gevaarlijk werk, hoge boetes voor bepaalde overtredingen tijdens het werk, op eigen kosten aanschaffen van werkkleding. Soms moet werk gedaan worden dat niet was afgesproken of worden geen goede instructies geboden voor werk met (gevaarlijke) machines of moet betaald worden voor instructies; uiteraard verhoogt dit de kans op arbeidsongevallen. Ongevallenverzekeringen ontbreken vaak; arbeidsongevallen worden niet gemeld aan het UWV. BLinN werkt samen met een Poolse arbeidsrechtjurist en kent twee gevallen die beamen dat bij een arbeidsongeval de gedupeerde meteen naar huis wordt gestuurd zonder de kans te krijgen om een uitkering of schadevergoeding aan te 23

januari 2010 Migrantenrechten

januari 2010 Migrantenrechten januari 2010 Migrantenrechten Migranten die in Nederland werken hebben rechten! Als je werkt onder slechte omstandigheden, wordt uitgebuit of ernstige problemen hebt met je baas, kun je BLinN om advies

Nadere informatie

September 2010. B9-procedure

September 2010. B9-procedure September 2010 B9-procedure Rechten voor slachtoffers van uitbuiting en mensenhandel In deze folder staat welke rechten jij in Nederland hebt als slachtoffer van uitbuiting. Het gaat over jou en daarom

Nadere informatie

Rechten voor slachtoffers van uitbuiting en mensenhandel

Rechten voor slachtoffers van uitbuiting en mensenhandel Pagina 1 van 8 B9-procedure Rechten voor slachtoffers van uitbuiting en mensenhandel In deze folder staat welke rechten jij in Nederland hebt als slachtoffer van uitbuiting. Het gaat over jou en daarom

Nadere informatie

Signalering van slachtoffers van arbeids- en criminele uitbuiting in vreemdelingendetentie

Signalering van slachtoffers van arbeids- en criminele uitbuiting in vreemdelingendetentie Signalering van slachtoffers van arbeids- en criminele uitbuiting in vreemdelingendetentie Eline Willemsen FairWork Amsterdam, december 2011 Tekst Eline Willemsen Met dank aan Bernice Boermans FairWork

Nadere informatie

mr. M.K.A. Wijnbelt officier van justitie Mensenhandel

mr. M.K.A. Wijnbelt officier van justitie Mensenhandel mr. M.K.A. Wijnbelt officier van justitie Mensenhandel Seksuele uitbuiting Arbeidsuitbuiting Seksuele uitbuiting / voorbeeld 1 Natasja (19 jaar) uit Hongarije Wordt door Hongaarse groepering naar Nederland

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

Gedurende de bedenktijd wordt het vertrek van het vermoedelijke slachtoffer van mensenhandel uit Nederland opgeschort.

Gedurende de bedenktijd wordt het vertrek van het vermoedelijke slachtoffer van mensenhandel uit Nederland opgeschort. B8/3 Slachtoffers en getuige-aangevers van mensenhandel 3.1 Beleidsregels Voor zover indicaties van mensenhandel zich voordoen bij een vreemdeling die via Schiphol Nederland inreist zijn de bevoegdheden

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Juridische Begeleiding

Methodiekbeschrijving Juridische Begeleiding Methodiekbeschrijving Juridische Begeleiding Inleiding Slachtoffers van mensenhandel vormen een specifieke doelgroep met complexe problemen. Veel van hen hebben steun nodig om te herstellen van traumatische

Nadere informatie

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter,

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter, 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. de voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie mevrouw L. Ypma Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt

Nadere informatie

VERBORGEN SLAVERNIJ IN NEDERLAND

VERBORGEN SLAVERNIJ IN NEDERLAND VERBORGEN SLAVERNIJ IN NEDERLAND MODERNE SLAVERNIJ, DICHTERBIJ DAN JE DENKT Inhoudsopgave Inleiding 3 Feiten en cijfers 4 Het verhaal van Anna en de rol van cultural mediators 5 Het verhaal van Marek en

Nadere informatie

Relatie tussen illegale prostitutie en mensenhandel?

Relatie tussen illegale prostitutie en mensenhandel? mr. E.D.I. Martens Senior officier van justitie Mensenhandel Het gaat ons allemaal aan CIROC 3 december 2014 Doel presentatie: Relatie tussen illegale prostitutie en mensenhandel? 1. Wat is illegale prostitutie?

Nadere informatie

B17. Slachtoffers van vrouwenhandell

B17. Slachtoffers van vrouwenhandell B17 Slachtoffers van vrouwenhandell B17 Slachtoffers van vrouwenhandel Algemeen Toezicht: opschorting van de verwijdering Algemeen Slachtoffers van vrouwenhandel Getuige-aangevers Vergunning tot verblijf

Nadere informatie

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Toespraak van de Nationaal rapporteur mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen mr. Corinne Dettmeijer-Vermeulen Ter gelegenheid van de aanbieding van het rapport

Nadere informatie

Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie

Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie 1 De Arbeidsinspectie in het kort De Arbeidsinspectie (AI) maakt deel uit van het ministerie van Sociale Zaken en

Nadere informatie

Huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, mensenhandel, achterlating en uw verblijfsvergunning

Huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, mensenhandel, achterlating en uw verblijfsvergunning Huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, mensenhandel, achterlating en uw verblijfsvergunning Deze publicatie is speciaal voor mensen die een verblijfsvergunning willen aanvragen en die slachtoffer zijn

Nadere informatie

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor opvang bij ernstige incidenten Sint Clemensschool School Sint Clemensschool Bevoegd gezag Stichting Catent Bestuursnummer

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Rechtshandhaving en Criminaliteitsbestrijding Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Bijeenkomst in het kader van overige vormen van uitbuiting.

Bijeenkomst in het kader van overige vormen van uitbuiting. Inspectie SZW (voorheen AI, SIOD en IWI) Bijeenkomst in het kader van overige vormen van uitbuiting. Peter de Wit Accountmanager Inspectie SZW (opsporing). Regio Zuid-Nederland 06-12549583 Pmdwit@inspectieszw.nl

Nadere informatie

Maandrapportage juli 2013

Maandrapportage juli 2013 Maandrapportage juli 2013 Inhoudsopgave 1.... Uitgelicht... 2 2.... Aard en omvang slachtoffers van mensenhandel... 3 2.1.. Aantal aanmeldingen... 3 2.2... Verzoeken om opvang... 4 2.3... Plaatsingslijst...

Nadere informatie

Overige vormen van uitbuiting Aangiften met weinig opsporingsindicaties

Overige vormen van uitbuiting Aangiften met weinig opsporingsindicaties Speech C.E. Dettmeijer-Vermeulen, Nationaal Rapporteur Mensenhandel Aanbieding Zevende Rapportage tijdens de Werkconferentie mensenhandel van de Task Force Aanpak Mensenhandel Leiden, 29 oktober 2009 Inleiding

Nadere informatie

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1

Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt. 1 contactpersoon Fractie ChristenUnie Tweede Kamer T.a.v. mw. mr. M.H. Bikker Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG datum 19 februari 2015 Voorlichting e-mail Voorlichting@rechtspraak.nl telefoonnummer 06-46116548

Nadere informatie

Hoenu verder? Belangrijke telefoonnummers INFORMATIE VOOR SLACHTOFFERS VAN MENSENHANDEL. IND (ook voor asiel) T 033 448 11 86 T 0900 123 45 61

Hoenu verder? Belangrijke telefoonnummers INFORMATIE VOOR SLACHTOFFERS VAN MENSENHANDEL. IND (ook voor asiel) T 033 448 11 86 T 0900 123 45 61 Belangrijke telefoonnummers COMENSHA IND (ook voor asiel) T 033 448 11 86 T 0900 123 45 61 POLITIE KMAR T 0900 88 44 T 0343 52 89 99 SLACHTOFFERHULP SCHADEFONDS NEDERLAND GEWELDSMISDRIJVEN T 0900 01 01

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 17 050 Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied van belastingen, sociale zekerheid en subsidies Nr. 385 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE

Nadere informatie

12 years [and] a slave!!

12 years [and] a slave!! 12 years [and] a slave Martine Wouters We mogen er als Nederlanders niet trots op zijn: de prominente rol in de die onze voorouders hebben gehad in de slavenhandel. Maar zijn we ons er wel van bewust dat

Nadere informatie

Corporate brochure RIEC-LIEC

Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC 1 De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vraagt om een gezamenlijke, integrale overheidsaanpak. Daarbij gaan de bestuursrechtelijke, strafrechtelijke

Nadere informatie

Maandelijkse rapportage cijfers (mogelijke) slachtoffers mensenhandel

Maandelijkse rapportage cijfers (mogelijke) slachtoffers mensenhandel Maandelijkse rapportage cijfers (mogelijke) slachtoffers mensenhandel Maand: april 2012 Deze rapportage beschrijft het aantal aangemelde (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel bij CoMensha van 1 januari

Nadere informatie

Hoe nu verder? INFORMATIE VOOR SLACHTOFFERS VAN MENSENHANDEL

Hoe nu verder? INFORMATIE VOOR SLACHTOFFERS VAN MENSENHANDEL Hoe nu verder? INFORMATIE VOOR SLACHTOFFERS VAN MENSENHANDEL Als je niet kunt gaan en staan waar je wilt, als iemand je paspoort in beslag heeft genomen, als iemand je geld opeist... dan kan het zijn dat

Nadere informatie

Wat doet de Inspectie SZW?

Wat doet de Inspectie SZW? Wat doet de Inspectie SZW? De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen 2 Wat doet de Inspectie SZW? 1 Organisatie Meer effect met één Inspectie SZW

Nadere informatie

d.d. 7 augustus 2006. 1 Aan Klantdirecteuren IND Directeur Procesvertegenwoordiging Van Hoofddirecteur IND

d.d. 7 augustus 2006. 1 Aan Klantdirecteuren IND Directeur Procesvertegenwoordiging Van Hoofddirecteur IND Werkinstructie Openbaar Aan Klantdirecteuren IND Directeur Procesvertegenwoordiging Van Hoofddirecteur IND Datum 12 juni 2015 Kenmerk Vindplaats InformIND Onderwerp Rol contactpersonen mensenhandel & gendergerelateerde

Nadere informatie

B16 / Deel B16 Voortgezet verblijf

B16 / Deel B16 Voortgezet verblijf B16 / Deel B16 Voortgezet verblijf 7 Klemmende redenen van humanitaire aard Indien de vreemdeling niet in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning voor voortgezet verblijf op grond van artikel 3.50

Nadere informatie

Wat doet de Inspectie SZW?

Wat doet de Inspectie SZW? Wat doet de Inspectie SZW? 2 Wat doet de Inspectie SZW? 1 Organisatie Nieuwe Inspectie SZW per 1 januari 2012 Op 1 januari 2012 is de Inspectie SZW van start gegaan. De Inspectie SZW voegt de organisaties

Nadere informatie

CAO voorlichting en handhaving in de uitzendbranche

CAO voorlichting en handhaving in de uitzendbranche CAO-vragen? Neem contact op met de SNCU! SNCU Postbus 9438 3007 AK Rotterdam Telefoon algemeen: 0180-642-530 Fax: 0180-642-539 E-mail: info@sncu.nl Helpdesk: 0800-7008 (gratis) www.sncu.nl www.meldenhelpt.nl

Nadere informatie

12 Uitbuiting in andere sectoren dan de seksindustrie

12 Uitbuiting in andere sectoren dan de seksindustrie 12 Uitbuiting in andere sectoren dan de seksindustrie 12.1 Inleiding Sinds de uitbreiding van het mensenhandelartikel met uitbuiting in andere sectoren dan de seksindustrie (verder te noemen overige uitbuiting

Nadere informatie

Slachtoffers achter de tralies

Slachtoffers achter de tralies Slachtoffers achter de tralies Signalering van slachtoffers van mensenhandel in vreemdelingendetentie en knelpunten bij aangifte en verlening van de B9-status Bernice Boermans Natisja Habich FairWork Amsterdam,

Nadere informatie

Factsheet bij Mensenhandel in en uit beeld ii

Factsheet bij Mensenhandel in en uit beeld ii Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen Factsheet bij Mensenhandel in en uit beeld ii Cijfermatige rapportage 2008-2012 Goed meten is weten wat te doen Mensenhandel in en uit

Nadere informatie

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag,

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag, P5_TA(2002)0591 Verblijfstitel met een korte geldigheidsduur * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de verblijfstitel met een korte

Nadere informatie

5 B9 en voortgezet verblijf (B16/7)

5 B9 en voortgezet verblijf (B16/7) 5 B9 en voortgezet verblijf (B16/7) 5.1 Inleiding Voor vreemdelingen die (mogelijk) slachtoffer of getuige zijn van mensenhandel, en die niet over een geldige verblijfstitel beschikken, is een aantal vreemdelingenrechtelijke

Nadere informatie

DRAAIBOEK MULTIDISCIPLINAIRE CONTROLE ARBEIDSUITBUITING

DRAAIBOEK MULTIDISCIPLINAIRE CONTROLE ARBEIDSUITBUITING DRAAIBOEK MULTIDISCIPLINAIRE CONTROLE ARBEIDSUITBUITING VERTROUWELIJKE INFORMATIE Inhoudsopgave: 1. Algemene informatie 2. Aanleiding controle 3. Deelnemende instanties 4. Operationeel projectleider, coördinator

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum 18 april 2016 Betreft Kamervragen hotels

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum 18 april 2016 Betreft Kamervragen hotels > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

De Rotterdamse aanpak van jeugdprostitutie

De Rotterdamse aanpak van jeugdprostitutie De Rotterdamse aanpak van jeugdprostitutie Klaas Ridder ketenregisseur jeugdprostitutie Overzicht Introductie / begrippenkader Situatie vóór 2004 2004 een initiatief voor een ketenaanpak 2005 de inrichting

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011 2012 32 420 Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van de richtlijn nr. 2008/115/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 december

Nadere informatie

Stroomschema: klachtenroutes bij Ongewenste Omgangsvormen

Stroomschema: klachtenroutes bij Ongewenste Omgangsvormen Stroomschema: klachtenroutes bij Ongewenste Omgangsvormen De Wet schrijft voor dat elke school een klachtenregeling heeft. Iedereen binnen de school (leerlingen, ouders, docenten, leidinggevenden, overige

Nadere informatie

slachtoffers beter te identificeren en te beschermen; en verhoog de inspanningen om het bewustzijn met betrekking tot mensenhandel te verhogen.

slachtoffers beter te identificeren en te beschermen; en verhoog de inspanningen om het bewustzijn met betrekking tot mensenhandel te verhogen. Suriname - Tier 2 Watch List ----------------------------------- Suriname is een bronland, doorvoerland, alsook het land van bestemming voor vrouwen en kinderen die onderworpen worden aan sekshandel, en

Nadere informatie

DAN MOETEN ZE HUN MOND MAAR OPEN DOEN! Slachtoffers van mensenhandel in vreemdelingenbewaring

DAN MOETEN ZE HUN MOND MAAR OPEN DOEN! Slachtoffers van mensenhandel in vreemdelingenbewaring SANDRA CLAASSEN Programma Bonded Labour in Nederland BLinN Humanitas/Novib Amsterdam, juli 2005 DAN MOETEN ZE HUN MOND MAAR OPEN DOEN! Slachtoffers van mensenhandel in vreemdelingenbewaring COLOFON Tekst

Nadere informatie

Seksbranche zonder mensenhandel. Hoe (zorg)professionals gedwongen prostitutie kunnen helpen bestrijden

Seksbranche zonder mensenhandel. Hoe (zorg)professionals gedwongen prostitutie kunnen helpen bestrijden Seksbranche zonder mensenhandel Hoe (zorg)professionals gedwongen prostitutie kunnen helpen bestrijden Deze brochure is bedoeld voor hen die hulp bieden aan sekswerkers, zoals: GGD-medewerkers en aanverwante

Nadere informatie

De SIOD. Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst. Seminar CCV Den Haag 30 November 2010

De SIOD. Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst. Seminar CCV Den Haag 30 November 2010 De SIOD Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst Seminar CCV Den Haag 30 November 2010 Kader Mensenhandel - Mensenhandel = uitbuiting (i.t.t. mensensmokkel) - Wereldwijd leven 27 miljoen mensen in slavernij

Nadere informatie

MEERJARENBELEIDSPLAN FAIRWORK 2012-2014

MEERJARENBELEIDSPLAN FAIRWORK 2012-2014 MEERJARENBELEIDSPLAN FAIRWORK 2012-2014 Voorwoord Voor u ligt het meerjarenbeleidsplan van de stichting FairWork voor de periode 2012-2014. Dit plan geeft het inhoudelijke raamwerk weer van de organisatie

Nadere informatie

Help voor het Verjaringsprogramma zeden

Help voor het Verjaringsprogramma zeden Help voor het Verjaringsprogramma zeden Inleiding Het is voor de professional in het zedenvakgebied steeds gecompliceerder geworden om de verjaring van een zedenzaak te berekenen. Dit is het gevolg van

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 15972 31 juli 2012 Besluit van de Minister voor Immigratie, Integratie en Asiel van 20 juli 2012, nummer WBV 2012/16,

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

binnen een vrij Onderzoek Amsterdamse prostitutiebranche

binnen een vrij Onderzoek Amsterdamse prostitutiebranche 32 secondant #2 mei 2011 Onderzoek Amsterdamse prostitutiebranche Uitbuiting en m binnen een vrij Met verschillende landelijke en lokale maatregelen ter regulering van prostitutiebranche, is de afgelopen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 28 638 Mensenhandel Nr. 124 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Jeugd gezond heids zorg. 0-19 jaar

Jeugd gezond heids zorg. 0-19 jaar Jeugd gezond heids zorg 0-19 jaar Ongewenst gedrag binnen het onderwijs Meldingsregeling Vertrouwenspersoon Inleiding Meldingen van machtsmisbruik Soms is er sprake van meldingen over een vorm van machtsmisbruik

Nadere informatie

Protocol 2: het vermoeden van seksuele intimidatie tussen kinderen onderling in de schoolsituatie.

Protocol 2: het vermoeden van seksuele intimidatie tussen kinderen onderling in de schoolsituatie. Pagina 1 van 7 2.2.10. PROTOCOL PREVENTIE MACHTSMISBRUIK Bron:: JGZ protocol PMM - concept 4 GGD Hart voor Brabant Moet iedereen het weten? Draaiboek bij crisissituaties seksuele intimidatie in het primair

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Logopedie en Kindermishandeling Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF) Juni 2009 Inleiding Omgaan met (vermoedens van) kindermishandeling

Nadere informatie

Project KOMPAS. Interventieproject huisvesting Moe-landers West Friesland

Project KOMPAS. Interventieproject huisvesting Moe-landers West Friesland Project KOMPAS Interventieproject huisvesting Moe-landers West Friesland initiatief van de negen West-Friese gemeenten Aanleiding project veel arbeidsmigranten in West-Friesland illegale huisvestingvormen

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen.

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen. Op 24 juni 1998 is de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) gewijzigd. Deze wijziging komt voort uit de wens van de Tweede Kamer om te komen tot een strengere aanpak van gevaarlijk rijgedrag in het verkeer.

Nadere informatie

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 )

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 ) Aanvraag subsidie Scharlaken Koord 2012 Scharlaken Koord Scharlaken Koord is een christelijke organisatie die sinds 1987 werkzaam is onder prostituees op de Wallen in Amsterdam. Daamaast heeft Scharlaken

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding en doel van het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding en doel van het onderzoek Samenvatting Aanleiding en doel van het onderzoek Sinds 2009 stelt de regering voor om nieuwe wetgeving in te voeren om de misstanden in de prostitutiebranche aan te pakken. Onderdeel van dit wetsvoorstel

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, (M. Rutte)

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, (M. Rutte) Wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen in verband met de werving van arbeidsaanbod uit landen van buiten de Europese Economische Ruimte op een bij convenant overeengekomen wijze Memorie van antwoord

Nadere informatie

VERTROUWENSPERSOON. z.v.v. Blauw Wit 66

VERTROUWENSPERSOON. z.v.v. Blauw Wit 66 VERTROUWENSPERSOON z.v.v. Blauw Wit 66 Februari 2015 1 Inhoud 1. Doel en aanpak pag. 3 2. Regelement vertrouwenspersoon pag. 5 Vastgesteld door het bestuur d.d. 2 februari 2015 - Holten 2 De vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Stappenschema 1: De vraagouder heeft een vermoeden dat het kind in het gastgezin wordt mishandeld

Stappenschema 1: De vraagouder heeft een vermoeden dat het kind in het gastgezin wordt mishandeld Stappenschema 1: De vraagouder heeft een vermoeden dat het kind in het gastgezin wordt mishandeld Fase 1: De vraagouder heeft een vermoeden De vraagouder legt de waarnemingen( eventueel) aan de gastouder

Nadere informatie

Rapport. Rapport betreffende een klacht over de Vreemdelingenpolitie van het regionale politiekorps Gelderland-Midden uit Zevenaar.

Rapport. Rapport betreffende een klacht over de Vreemdelingenpolitie van het regionale politiekorps Gelderland-Midden uit Zevenaar. Rapport Rapport betreffende een klacht over de Vreemdelingenpolitie van het regionale politiekorps Gelderland-Midden uit Zevenaar. Datum: 17 juni 2011 Rapportnummer: 2011/178 2 Klacht Verzoeker klaagt

Nadere informatie

Notitie van Stichting De Rode Draad voor de Commissievergadering van 12 juni 2012

Notitie van Stichting De Rode Draad voor de Commissievergadering van 12 juni 2012 De Rode Draad is het kennis- en informatiecentrum voor sekswerk in Nederland. Onze missie is om de positie van sekswerkers te verbeteren door te informeren, signaleren, onderzoeken, adviseren en verbinden.

Nadere informatie

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Debat Kiezen voor kinderen 26 september 2013 De Balie wie ben ik en waarom sta ik hier? Annet Kramer Landelijk parket, cluster kinderporno en

Nadere informatie

Je bent niet van ons - Ga toch naar je eigen land terug. Opzet

Je bent niet van ons - Ga toch naar je eigen land terug. Opzet Je bent niet van ons - Ga toch naar je eigen land terug NRV 9 november 2011 Opzet 1. migratiecijfers; migratiedoelen 2. spanning mensenrechten en eigenbelang 3. vluchtelingen en vluchtelingenbeleid 4.

Nadere informatie

Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente

Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente Samenwerkingsafspraken ten behoeve van de preventieve - en de veiligheidsaanpak van (potentiële) slachtoffers van eergerelateerd geweld in Twente. Vanuit

Nadere informatie

Protocol Hulp aan leerling en personeel

Protocol Hulp aan leerling en personeel Protocol Hulp aan leerling en personeel IV PROTOCOL Agressie, geweld, seksuele intimidatie, discriminatie en pesten binnen de school (Dit protocol is gebaseerd op het beleidsplan in bijlage I) Hieronder

Nadere informatie

Regeling Vertrouwenspersonen Leerlingen

Regeling Vertrouwenspersonen Leerlingen Regeling Vertrouwenspersonen Leerlingen Preambule Op grond van Arbo-wet en de CAO Voortgezet Onderwijs heeft de werkgever de plicht om beleid te voeren dat is gericht tegen seksuele intimidatie, pesten,

Nadere informatie

Kinderen, ouderen en het huisverbod

Kinderen, ouderen en het huisverbod Een korte introductie Bureau voor beleidsonderzoek, advies en detachering Kinderen, ouderen en het huisverbod Alle relevante beleidsthema s, van arbeid, onderwijs en zorg tot criminaliteit & veiligheid

Nadere informatie

Bestuurlijke boete en dwangsom: bezwaar, beroep en betaling

Bestuurlijke boete en dwangsom: bezwaar, beroep en betaling Bestuurlijke boete en dwangsom: bezwaar, beroep en betaling 2 Bestuurlijke boete en dwangsom: bezwaar, beroep en betaling 1 Arbeidsomstandighedenwet, Arbeidstijdenwet, Wet arbeid vreemdelingen, Wet minimumloon

Nadere informatie

Ingevuld door :... Degene(n) die de waarneming hebben gedaan (tbv. Eigen administratie)

Ingevuld door :... Degene(n) die de waarneming hebben gedaan (tbv. Eigen administratie) Bijlage 6: MELDING AAN POLITIE/ BELASTINGDIENST SIGNAAL MENSENHANDEL/ ILLEGALE PROSTITUTIE; POLITIE GEBRUIKT (VOORALSNOG) BVH CODE: MENSENHANDEL F5293/ HORECABEDRIJF DE15 Ingevuld door :... Degene(n) die

Nadere informatie

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL Klachtenregeling Berg en Boschschool - april 2015 1 1 Inleiding In artikel 3 van de Arbowet is opgenomen dat het bevoegd gezag beleid betreffende preventie en bestrijding

Nadere informatie

Rapport inzake Mensenhandel 2014

Rapport inzake Mensenhandel 2014 Suriname BUREAU VOOR CONTROLE OP EN BESTRIJDING VAN MENSENHANDEL Rapport inzake Mensenhandel 2014 Tier 2 Watch List Suriname is een bron- en bestemmingsland voor vrouwen, mannen en kinderen die worden

Nadere informatie

VERBORGEN SLAVERNIJ IN NEDERLAND

VERBORGEN SLAVERNIJ IN NEDERLAND VERBORGEN SLAVERNIJ IN NEDERLAND MODERNE SLAVERNIJ, DICHTERBIJ DAN JE DENKT Inhoudsopgave Inleiding 3 Feiten en cijfers 4 Het verhaal van Anna en de rol van cultural mediators 5 Het verhaal van Marek en

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond onderzoek

Samenvatting. Achtergrond onderzoek Samenvatting Achtergrond onderzoek Verschillende Europese landen hebben regelingen getroffen waardoor (vermoedelijke) slachtoffers van mensenhandel in aanmerking kunnen komen voor verblijf, begeleiding

Nadere informatie

Letseldiagnostiek bij kinderen

Letseldiagnostiek bij kinderen Letseldiagnostiek bij kinderen Informatie voor verwijzers Letseldiagnostiek bij kinderen De Forensische Polikliniek Kindermishandeling (FPKM) verricht letseldiagnostiek bij 0- tot 18-jarigen. Dit gebeurt

Nadere informatie

Opgesteld nov 2013 maart 2014. Vertrouwenspersoon Binnen de LKO

Opgesteld nov 2013 maart 2014. Vertrouwenspersoon Binnen de LKO Opgesteld nov 2013 maart 2014 Vertrouwenspersoon Binnen de LKO Vooraf In de klachtenregeling van de stichting (30 september 2014) staan elementen opgenomen over de taken en verantwoordelijkheden van de

Nadere informatie

Mensenhandel is om ons heen. Factsheet bij de Negende rapportage van de Nationaal rapporteur

Mensenhandel is om ons heen. Factsheet bij de Negende rapportage van de Nationaal rapporteur Mensenhandel is om ons heen Factsheet bij de Negende rapportage van de Nationaal rapporteur Mensenhandel is om ons heen Mensenhandel is om ons heen. De laatste jaren wordt duidelijk dat mensen op vele

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Silvie van Halder Ketenregisseur mensenhandel Gemeente Eindhoven. Mensenhandel

Silvie van Halder Ketenregisseur mensenhandel Gemeente Eindhoven. Mensenhandel Silvie van Halder Ketenregisseur mensenhandel Gemeente Eindhoven Mensenhandel 4 Pijlers 1. Zorg & opvang slachtoffers/ preventie risicogroepen 2. Bestuurlijke informatiepositie 3. Ketenregie & inzet bestuurlijke

Nadere informatie

Samenvatting. De au-pairregeling

Samenvatting. De au-pairregeling Samenvatting De au-pairregeling De au-pairregeling is bedoeld om jongeren uit landen buiten de Europese Unie kennis te laten maken met de Nederlandse samenleving en cultuur. De au pair verblijft bij een

Nadere informatie

Raadsfractie CU t.a.v. F. Visser

Raadsfractie CU t.a.v. F. Visser Gemeente Haarlem Retouradres Postbus 511, 2003PB Haarlem Raadsfractie CU t.a.v. F. Visser Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer E-mail Onderwerp 13 januari 2015 2014/482633 J.A.M. Lubbers 023-5113815

Nadere informatie

mr Jack Blom 13-09-2011 Functioneel Parket De juiste zaken goed doen

mr Jack Blom 13-09-2011 Functioneel Parket De juiste zaken goed doen mr Jack Blom 13-09-2011 Functioneel Parket De juiste zaken goed doen Wabo Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Indeling Inwerkingtreding Doel Vraag -Strafrechtelijk -Bestuursrechtelijk Conclusie Toekomst

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig Misdrijf Verkeersongeluk Calamiteit Juridisch Emotioneel Praktisch Veelzijdig deskundig biedt juridische, praktische en emotionele hulp aan slachtoffers van een misdrijf, calamiteit of verkeersongeluk.

Nadere informatie

NB: Uit deze omschrijving kan worden afgeleid dat onder kindermishandeling ook ernstige verwaarlozing valt.

NB: Uit deze omschrijving kan worden afgeleid dat onder kindermishandeling ook ernstige verwaarlozing valt. Inleiding Dit protocol beschrijft de stappen die een medewerker in de vrouwenopvang behoort te zetten bij (vermoedens van) kindermishandeling van kinderen van cliënten die verblijven in de vrouwenopvang.

Nadere informatie

In het project zijn verder de volgende inspectiepunten meegenomen: -verdrinkingsgevaar, -instructie, -persoonlijke beschermingsmiddelen en -werkdruk

In het project zijn verder de volgende inspectiepunten meegenomen: -verdrinkingsgevaar, -instructie, -persoonlijke beschermingsmiddelen en -werkdruk projectverslag A27 hotelschepen projectverslag A27-999 Hotelschepen "Arbeids - & Rusttijden Horecapersoneel aan boord van Nederlandse en buitenlandse hotelschepen" Versie: 20 juni 2000 Uitvoeringsperiode:

Nadere informatie

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007 Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres Postbus 16119 2500 BC Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Telefax (070) 340 51 40 www.igz.nl Internet Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Beste relatie, Hierbij ontvangt u de digitale nieuwsbrief van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze speciale nieuwsbrief over personentoetsingen is opgesteld

Nadere informatie

Meldcode Cibap Vakschool

Meldcode Cibap Vakschool Meldcode Cibap Vakschool Breng de signalen in kaart Vraag advies aan BSS en eventueel het Steunpunt Veilig Thuis Bespreek de signalen met de student Weeg het risico op gevaar voor de student: terugkoppeling

Nadere informatie

In- of uitlenen van arbeidskrachten

In- of uitlenen van arbeidskrachten In- of uitlenen van arbeidskrachten Stelt u arbeidskrachten ter beschikking oftewel; leent u personeel uit tegen betaling? Dan moet u dat sinds 1 juli 2012 vermelden in het Handelsregister. Dit is het

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling REGELING INZAKE HET OMGAAN MET EEN VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND HOOFDSTUK 1. DEFINITIES Artikel 1. Definities In deze regeling worden de volgende definities gebruikt: betrokkene: degene die al dan niet in

Nadere informatie

Camera-toezicht op de werkplek

Camera-toezicht op de werkplek Camera-toezicht op de werkplek december 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 20 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 20 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie