RIAGG Cursus Omgaan met spanningsklachten voor allochtone vrouwen. ...en adem uit...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RIAGG Cursus Omgaan met spanningsklachten voor allochtone vrouwen. ...en adem uit..."

Transcriptie

1 RIAGG Cursus Omgaan met spanningsklachten voor allochtone vrouwen...en adem uit...

2 Veilig Colofon: Teksten: Bureau Vice Versa, Zwolle Fotografie: Merel Schoot Fotografie, Utrecht Vormgeving: Stam grafisch Ontwerp, Zwolle 2004 Riagg Zwolle

3 Eén voor één komen ze binnen. Nadire, Elif, Hasret, Naciye en Fatma. Ook Çicek de bezoekvrouw en Neriman de tolk zijn aanwezig. De vrouwen schenken zichzelf koffie of thee in en nemen plaats op een van de stoelen in de kring. Er wordt geanimeerd in het Turks gepraat. Gestart wordt met een aantal lichaamsoefeningen. Loop vrij door de ruimte, loop zoals je loopt in een bos, loop zoals je loopt in een drukke Intro Een toenemende stroom van asielzoekers en vluchtelingen leidde er vanaf 1994 toe dat binnen RIAGG Zwolle de eerste projecten opgestart werden gericht op de allochtone hulpvrager. Anno 2005, ruim tien jaar verder, biedt RIAGG Zwolle een gevarieerd aanbod voor jeugd en volwassenen uit deze doelgroep. Vanuit de multiculturele preventiehoek is de cursus Balans, oftewel Omgaan met spanningsklachten voor allochtone vrouwen geïnitieerd. Met als doel deelnemende vrouwen inzicht te geven in het functioneren van het eigen lichaam en het herkennen van het verschil tussen pijn veroorzaakt door lichamelijke ziektes en pijn veroorzaakt door spanning, ging de cursus in (jaartal) voor het eerst van start. Met veel succes zo blijkt uit de praktijk. Huisartsen geven aan dat vrouwen die de cursus gevolgd hebben, minder frequent het spreekuur bezoeken. Inmiddels is de cursus meerdere malen herhaald en heeft er een segmentering van de doelgroep plaatsgevonden. Zowel deelnemers van de eerste als de tweede generatie Turkse vrouwen kunnen nu in aparte groepen meedoen aan de cursus. Inmiddels is er ook een groep voor Arabisch sprekende vrouwen van start gegaan. winkelstraat, loop zoals je loopt met een klein kind aan je hand. Cirkel je voeten heen en weer. Beweeg je schouders omhoog en omlaag... De sfeer is ontspannen en er wordt veel gelachen. De vrouwen voelen zich zichtbaar op hun gemak. Samenwerking Een werkgroep met daarin diverse huisartsen, fysiotherapeuten, Algemeen Maatschappelijk Werk en RIAGG is vanaf de startfase in (jaartal) bij de cursus Omgaan met spanningsklachten betrokken. De bijeenkomsten worden door RIAGG Zwolle uitgevoerd, in samenwerking met AMW (de Kern) en één van de bezoekvrouwen. De bezoekvrouw functioneert vanuit TRAVERS als intermediair voor de doelgroep en is ook aanwezig bij de bijeenkomsten. Daarnaast is er een tolk bij elke bijeenkomst betrokken. De cursus wordt geleid door een preventiemedewerker van de RIAGG en een maatschappelijk werker van de Kern.

4 Ciçek bezoekvrouw vanuit Travers: Ik voel veel respect voor deze vrouwen Je kunt wel stellen dat ik binnen dit project een sleutelrol vervul naar twee kanten toe. Aan de ene kant leg ik contacten met allochtone vrouwen in Zwolle, aan de andere kant leg ik verbindingen met instellingen, huisartsen en bijvoorbeeld psychologen. Ik probeer altijd naar het belang van de vrouwen te kijken, daarvoor verdiep ik me in hun achtergronden. Ik bezoek ze thuis en vraag ze dan soms waarom ze niet deelnemen aan bepaalde activiteiten die voor hen in het wijkcentrum georganiseerd worden. Soms hebben ze een duwtje in de rug nodig om te gaan. Zelf neem ik vanuit mijn functie deel aan de bijeenkomsten die voor Eerste generatie Turkse vrouwen met spanningsklachten georganiseerd worden. Ik voel veel respect voor deze vrouwen. Ze hebben vaak de Nederlandse taal niet leren spreken, meestal hebben ze geen of weinig familie in dit land. Sommige vrouwen worden door hun man mishandeld, ze mogen niet doen wat ze zelf willen. Geen wonder dat ze in een isolement zijn geraakt en allerlei klachten hebben gekregen! Voor deze vrouwen zijn de gezamenlijke bijeenkomsten een uitkomst. Ze kunnen hun ervaringen delen en vinden een luisterend oor. De combinatie met het lichaamsgericht werk is een uitkomst. Ik pleit er dan ook voor dat deze groepen blijven doorgaan en ook in andere wijken van Zwolle worden opgezet. De deelnemers van nu zijn mijn beste ambassadeurs, ze enthousiasmeren andere vrouwen om deel te nemen! Eerste generatie Turkse vrouwen De eerste generatie Turkse vrouwen leeft sterk geïsoleerd. Ze spreken vaak nauwelijks de Nederlandse taal en ze nemen meestal niet of nauwelijks deel aan de Nederlandse samenleving. Deze geïsoleerde positie heeft voor de vrouwen allerlei gevolgen: velen van hen hebben bijvoorbeeld last van psychosomatische klachten waaronder spanningsklachten. Met deze klachten zijn de vrouwen regelmatige op het spreekuur van hun huisarts te vinden. De cursus Omgaan met spanningsklachten is dan ook op verzoek van verschillende huisartsen tot stand gekomen. Doel en frequentie De cursus Omgaan met spanningsklachten bestaat uit tien wekelijkse bijeenkomsten van twee uur. De bijeenkomsten hebben tot doel deelnemende vrouwen te laten kennismaken met hun eigen lichaam en ze het verschil tussen pijn veroorzaakt door lichamelijke ziektes en pijn veroorzaakt door spanning duidelijk te maken. Integer

5 Activiteiten Ontspanningsoefeningen Psycho-educatie Informatie gegeven door een gastdocent (fysiotherapeut) over het functioneren van het lichaam Chris te Riele, preventiemedewerkster RIAGG en groepsbegeleidster: Werken met metaforen sluit aan bij de kracht van mensen Met de bijeenkomsten voor allochtone vrouwen met spanningsklachten proberen we verschillende doelen te bereiken. We willen vrouwen allereerst de kans geven om contact met elkaar te maken. Meer over je lichaam leren is verder belangrijk, ook willen we graag dat vrouwen meer leren over psychische klachten en dan met name over depressies. Het belang van lichamelijk bewegen wordt steeds benadrukt. Wat me zo aangrijpt in deze groep vrouwen, is hun overlevingskracht. Ze hebben vaak al zoveel meegemaakt maar steeds is er een hele sterke innerlijke drijfveer die hen er doorheen sleept. In eerste instantie zijn ze vaak heel bescheiden: Mag ik me wel laten horen? Daar moet je eerst doorheen. Sommige vrouwen spreken erg slecht Nederlands. Vooral emoties zijn moeilijk in een andere taal uit te drukken. Daarom is er een tolk aanwezig tijdens de bijeenkomsten. De vrouwen die deelnemen aan de groep hebben vaak klachten die liggen op het gebied van hoofd- nek- en rugpijn, maar ook buik en maagklachten komen voor. Over somberheid, isolement, angst en paniekaanvallen en depressies wordt vaak geklaagd. Ernstige relationele problemen komen binnen deze groep regelmatig voor. Tijdens de bijeenkomsten probeer ik de klachten hanteerbaar te maken voor de deelneemsters. Het delen en gehoord worden is de eerste stap naar een oplossing voor welk probleem dan ook. Verder doen we veel lichaamswerk. De deelnemers zitten meestal gewoon op hun stoel terwijl ze de oefeningen uitvoeren. Op die manier is het minder bedreigend om mee te doen, het vermindert eventuele schaamtegevoelens. Het zijn eenvoudige oefeningen die de vrouwen zelf ook thuis kunnen doen. Soms moet ik de angst voor emoties wegnemen. Er is veel opgekropte woede of onderdrukt verdriet. Dat kan zich gaan vastzetten in het lichaam. De vrouwen meer inzicht in dat mechanisme geven, dat is een van mijn belangrijkste doelen. Ik werk veel met metaforen, omdat ze aansluiten op de kracht van mensen. Metaforen halen je af van vanzelfsprekende denkpatronen. Soms werken ze troostend. Werken met kleuren bijvoorbeeld heeft een goed resultaat. Ik laat vrouwen hun favoriete kleur benoemen en daarna laat ik ze uitspreken waar die kleur volgens hen voor staat. We schilderen wat af! Ook staat er altijd een houten weegschaal in de groep: de weegschaal symboliseert het belang van de balans tussen draagkracht en draaglast. Met steentjes laat ik de bakjes vullen. Wat doe je als je eenzaam en verdrietig bent om de last te verlichten en weer in balans te komen? Ik wil de deelneemsters graag leren inzien dat ze naast ballast ook over kracht beschikken. Het logboek vervult een belangrijke rol tijdens de bijeenkomsten. Daarin schrijven de vrouwen om de beurt over hun ervaringen. Er worden ontroerende dingen in beschreven. Het delen van ervaringen Informatie over de gezondheidszorg in Nederland Massageoefeningen Elke week neemt een vrouw het logboek mee naar huis. Elif heeft er dit keer iets in geschreven. Bedankt voor de fijne bijeenkomsten. Ik heb er echt iets aan, vertaalt Neriman de tolk Elifs woorden vanuit het Turks. (Illustratie: foto logboek)

6 Leerzaam Naciye, deelnemer aan de groep voor de eerste generatie Turkse vrouwen: Ik merk dat ik minder hoofdpijn heb als ik meer beweeg! Via Ciçek, de bezoekvrouw in mijn wijk, werd ik uitgenodigd om deel te nemen aan de groep. Eerst was ik niet zo gemotiveerd, maar ik vond het toch wel belangrijk om wat meer onder de mensen te komen. Ik heb altijd last van migraine gehad en een te hoge bloeddruk, dus ik kwam veel bij de huisarts. Ook hij stond er achter dat ik zou gaan deelnemen. In mijn omgeving merkte ik eerst wel veel vooroordelen. Sommige mensen denken dat je gek bent als je aan activiteiten als deze meedoet. Vanaf het eerste moment had ik het naar mijn zin in de groep. Vooral de bewegingsoefeningen vind ik leuk. Thuis oefen ik ook, want ik merk dat ik minder hoofdpijn heb als ik meer beweeg. De sfeer in de groep is prettig, we vertellen elkaar over onze problemen. Dat is belangrijk, dat je dingen die je dwars zitten kunt delen met elkaar. Maar we lachen ook veel hoor! En hoewel ik denk dat ik met mijn 65 jaar wel ongeveer wel de oudste deelneemster ben, toch merk ik veel herkenning. Ik zou graag willen doorgaan met sporten. Alleen thuiszitten is in elk geval niet goed voor mij! Thema s: Draagkracht/draaglast Samenhang tussen lichaam en geest Psychische klachten: wat zijn dat en hoe herken je ze? Lichaamsbewustzijn Socialisatie Positie als vrouw Vertrouwen/wantrouwen Wat te doen bij psychische klachten Steunvragen: Hoe vraag je steun en wat accepteer je? Isolement Weerbaarheid Depressie/Angst/Paniek (Illustratie: foto Naciye)

7 Neriman, tolk bij de Turkse vrouwengroep: Om goed te kunnen vertalen moet ik tegelijkertijd onzichtbaar en één zijn Twee jaar geleden ben ik betrokken geraakt bij de groep Allochtone vrouwen met spanningsklachten. Het begon als een pilot en ik heb het project in de tijd dat ik er bij betrokken ben enorm zien groeien. Chris, de begeleidster van de groep, spreekt Nederlands. Ik vertaal haar woorden naar het Turks en andersom vertaal ik de reacties van de deelneemsters naar het Nederlands. Dat blijkt niet storend te zijn voor het proces in de groep. Omdat ik in de eerste persoon vertaal, kan ik direct de emoties benoemen waarmee de deelnemers hun verhalen doorspekken. Alhoewel ik zelf wel eens ontroerd raak door de verhalen die ik hoor, toch moet ik professioneel blijven. Om goed te kunnen vertalen moet ik tegelijkertijd onzichtbaar en één zijn. Gelukkig wordt er ook veel gelachen tijdens de bijeenkomsten. Humor blijkt een heel krachtig wapen te zijn, waarmee beladen onderwerpen ter sprake gebracht kunnen worden. Ik vind het mooi dat er veel gewerkt wordt met symbolen, spreekwoorden en gezegdes. Soms breek ik mijn tong bijna om een gezegde goed te kunnen vertalen. Tijdens de samenkomsten zie mijzelf als bruggenbouwster. Het verloop van de bijeenkomsten wisselt steeds, daardoor is de brug steeds anders. Gelijkwaardig Cijfers inwoners van Zwolle (januari 2004) Zwolle: inwoners Niet Nederlandse herkomst: Niet westerse allochtonen: Westerse allochtonen: Turken: Antillianen/Arubanen: Surinamers: Marokkanen: 596

8 Tweede generatie Turkse vrouwen Deelnemers uit de tweede generatie Turkse vrouwen leven tussen twee culturen. Ze zijn opgevoed volgens de vaak traditionele regels in het ouderlijk gezin en worden daarnaast geconfronteerd met normen en waarden van de Nederlandse samenleving. De vrouwen bevinden zich hierdoor in een moeilijke situatie. Dit kan leiden tot chronische psychosomatische klachten, waaronder spanningsklachten. Met deze klachten bezoeken de vrouwen veelal het spreekuur van hun huisarts. Om de klachten serieus te nemen is ervoor gekozen een passend aanbod te creëren. Op verzoek van verschillende huisartsen is de cursus dan ook tot stand gekomen. Türkan, deelnemer aan de groep voor de tweede generatie Turkse vrouwen: Alles wat besproken wordt blijft in de groep Ik heb deelgenomen aan de groep voor vrouwen met spanningsklachten omdat ik in die tijd behoefte had aan ontspanning. Adelet, de bezoekvrouw, belde mij op om te vragen of ik mee wilde doen. In mijn Turkse opvoeding ligt de basis voor mijn klachten. Mijn vader woonde al zeven jaar in Nederland toen ik met mijn moeder en de rest van ons gezin naar Nederland verhuisde. Er woonde geen familie in de omgeving, het was een moeilijke tijd. Ik had veel problemen met mijn vader en mijn moeder kon niet voor mij opkomen. Zelf heb ik het gevoel dat de spanningen die deze situatie opleverde, in mijn lichaam is gaan zitten. In de groep kon ik over mijn problemen praten. Dat was soms best moeilijk, maar ik voelde me veilig in de groep. Het is nu eenmaal niet gemakkelijk om over negatieve dingen te praten. Mijn woonplaats Kampen is niet zo groot en iedereen kan alles over je te weten komen. Maar alles wat besproken werd, bleef in de groep. De deelnemers waren allemaal Turkse vrouwen van mijn eigen leeftijd, dus er was onderling veel herkenning. Aan de lichaamsoefeningen die we tijdens de bijeenkomsten deden, heb ik veel gehad. Ik heb een mapje waarin ze stap voor stap staan beschreven. Als ik me niet goed voel ga ik ze thuis weer doen. Ik ben veel bij psychiaters geweest en ik heb veel medicijnen gebruikt. Deze groep zie ik ook als een soort medicijn. (Illustratie foto Türkan) De cursus wordt uitgevoerd in samenwerking met AMW (de Kern) en één van de bezoekvrouwen. De bezoekvrouw is een intermediair voor de doelgroep en is ook aanwezig bij de bijeenkomst. De cursus wordt geleid door een preventiemedewerker van de RIAGG en een maatschappelijk werker van de Kern. Afhankelijk van de taalproblemen/vaardigheden wordt er in de cursus voor de tweede generatie Turkse vrouwen al dan niet gewerkt met een tolk. Humor

9 Vertrouwen Arabisch sprekende vrouwen Naast de cursussen voor eerste en tweede generatie Turkse vrouwen, is inmiddels ook een groep voor Arabisch sprekende vrouwen opgestart. De opzet van deze cursus is gelijk aan de bijeenkomsten voor Turkse vrouwen. Tot dusver blijken deelnemende vrouwen vooral uit Irak te komen, maar in principe zouden alle niet westerse Arabisch sprekende vrouwen mee kunnen doen. Noer, deelnemer aan de groep voor Arabisch sprekende vrouwen: We delen niet alleen onze problemen met elkaar maar ook het eten Sawsan, de bezoekvrouw, belde mij op een gegeven moment op. Of ik wilde meedoen aan een groep voor Arabisch sprekende vrouwen. Ze vertelde dat de groep was bedoeld om te leren omgaan met spanningsproblemen. Dat is goed, dacht ik, dat past bij mij. Hier ben ik een buitenlander. Alles is hier anders. Ik heb veel problemen met de taal gehad, maar ook aan de opvoeding van de kinderen worden hier in Nederland hele andere eisen gesteld. Ik vond het allemaal heel moeilijk en kreeg er hoofdpijn van. In de groep doen we veel met z n tweeën. We masseren elkaar bijvoorbeeld om de beurt. Dat ontspant en helpt. Ik heb veel geleerd over een juiste lichaamshouding. Ik kom uit Irak, daar zitten we veel op de grond. Hier zit ik vaak helemaal verkeerd op een stoel en dat levert allerlei klachten op. Door de bewegingsoefeningen ook thuis te doen kan ik mezelf helpen. Bijna altijd neemt een deelnemer wel een lekker hapje mee naar de bijeenkomst. Koekjes, dadels of iets anders. We doen het eten in een mooie schaal, die altijd in het midden van de kring staat. Zo delen we niet alleen onze problemen met elkaar, maar ook het eten. (invoegen foto Noer (handen)

10 Succesfactoren De cursus Omgaan met spanningsklachten is inmiddels verschillende keren aan de diverse doelgroepen aangeboden. Geconstateerd kan worden dat de bijeenkomsten zeer succesvol zijn. Uit de praktijk is gebleken dat het succes samenhangt met de volgende factoren: De bijeenkomsten zijn laagdrempelig en toegankelijk. Om mee te kunnen doen is geen verwijzing van een arts nodig. Deelnemers hoeven niet als cliënt ingeschreven te staan. Aan de deelnemers wordt geen financiële bijdrage gevraagd. De bijeenkomsten zijn wijkgebonden. Er is sprake van een vraaggerichte aanpak. In de cursus wordt gebruik gemaakt van verschillende werkvormen. Deze werkvormen worden niet alleen verbaal aangeboden, maar er wordt ook gebruik gemaakt van rollenspel, tekenen en lichaamsoefeningen. Werken met metaforen en symbolen speelt een grote rol binnen de bijeenkomsten. Chris te Riele, preventiemedewerkster RIAGG en groepsbegeleidster: Verdere samenwerking is onontbeerlijk voor de toekomst.. Ik hoop van harte dat we in de toekomst vanuit de multiculturele preventie een vervolg kunnen aanbieden aan de verschillende groepen. Ik denk daarbij aan een pakket van aaneensluitende activiteiten volgens de ketenaanpak. Samenwerking, waarbij ieder een rol vervult vanuit de eigen deskundigheid, is daarbij onontbeerlijk: tussen de GGZ en Maatschappelijk Werk, maar ook met intermediairs als bezoekvrouwen en huisartsen. Effecten De cursus Omgaan met spanningsklachten voor allochtone vrouwen maakt voor de deelnemers klachten hanteerbaarder. Door problemen te delen en gehoord te worden, treedt bij de vrouwen niet alleen een gevoel van herkenning maar ook van erkenning op. Vrouwen worden gestimuleerd met elkaar lichaamsoefeningen te doen, dit maakt dat er een groot saamhorigheidsgevoel ontstaat bij de deelnemers. Ze leren vooral via het lichaamsgerichte werk hun eigen grenzen kennen en soms ook om die grenzen te verleggen. Ziel

11 Respect

12 Riagg Zwolle Adres Postcode plaats tel. fax. internet. Veilig

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Training: Mindfulness 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Waarom? Leven in deze hectische tijd vraagt veel van ons dat maakt dat we ons vaak uitgeput

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015!

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015! Agenda 2015 SEPTEMBER 22 september Start training: Mindfulness VOL! 23 september Start training: Mindfulness NOG 2 PLAATSEN! DECEMBER 1 december start extra training: Mindfulness In de onderstaande pagina

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

leren van elkaar Cursusgids Cursusgids je staat er niet alleen voor! samen aan de slag oplossingen / ervaringen delen

leren van elkaar Cursusgids Cursusgids je staat er niet alleen voor! samen aan de slag oplossingen / ervaringen delen leren van elkaar Cursusgids Cursusgids je staat er niet alleen voor! samen aan de slag oplossingen / ervaringen delen Iedereen maakt wel eens moeilijke tijden door. Meestal kunnen mensen hun problemen

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Training - Begeleiding - Coaching BALANS DE BAAS VOOR VROUWEN DIE MAMA ZIJN OF WORDEN

Training - Begeleiding - Coaching BALANS DE BAAS VOOR VROUWEN DIE MAMA ZIJN OF WORDEN Training - Begeleiding - Coaching BALANS DE BAAS VOOR VROUWEN DIE MAMA ZIJN OF WORDEN HERKEN JE DIT? Heb je steeds het gevoel het net niet goed genoeg te doen voor iedereen? Zijn de dagen te kort voor

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat?

Zingeving op MAAT. Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Zingeving op MAAT Wat zijn de effecten van aandacht voor levensvragen en hoe meet je dat? Hoe maken we het hard? Aandacht voor levensvragen en ouderen in zorg en welzijn Expertisenetwerk Levensvragen en

Nadere informatie

Therapiegroep voor zwangeren met psychische klachten

Therapiegroep voor zwangeren met psychische klachten Therapiegroep voor zwangeren met psychische klachten Albert Schweitzer ziekenhuis april 2011 pavo 0746 Inleiding De afdeling Psychiatrie heeft een therapiegroep voor zwangeren van achttien jaar en ouder

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Sterk Weerbaarheidstraining

Sterk Weerbaarheidstraining Een cursus van Doras, Blijfgroep en Combiwel Sterk Weerbaarheidstraining Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Sterk Weerbaarheidstraining Doras Algemeen Maatschappelijk Werk, Blijfgroep Amsterdam

Nadere informatie

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N Volwassenen Geen paniek! Deze cursus wordt aangeboden door de afdeling Preventie en Generalistische Zorg van RIAGG Amersfoort & Omstreken in samenwerking met Indigo. Informatie en aanmelding Voor meer

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel ZIEKTEBELEVING. (NON) HODGKIN Ziektebeleving

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel ZIEKTEBELEVING. (NON) HODGKIN Ziektebeleving Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin onderdeel ZIEKTEBELEVING (NON) HODGKIN Inhoud... 3 Emoties... 4 Omgaan met de ziekte... 4 Praten over uw gevoelens... 5 Uw gedachten opschrijven... 5 Andere

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie.

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De Psychosomatisch Fysiotherapeut heeft zich gespecialiseerd

Nadere informatie

NEDERLANDS - ARABISCH Waar kunt u hulp vinden voor uw psychische klachten? Informatie voor vluchtelingen 9 Voorbeeld maatschappelijk werk De problemen van Amar en Fatiha Amar (37 jaar) is met zijn vrouw

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker Psychosociale problemen bij kanker mogelijkheden voor begeleiding in het azm Psychosociale problemen bij kanker Inleiding 3 Reacties 3 Begeleiding 3 Wanneer hulp inschakelen 4 Vroegtijdige herkenning 4

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

De rol van emoties bij het tegengaan van bekkenpijn

De rol van emoties bij het tegengaan van bekkenpijn Vertaling van het blogbericht op de site van Pelvic Health & Rehabilitation Center in California (www.pelvicpainrehab.com): The Role of Emotions in Relieving Pelvic Pain van Lorraine Faehndrich - Women

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Groepswerk CMWW CMWW. Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww.

Groepswerk CMWW CMWW. Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww. CMWW Groepswerk CMWW Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww.nl Uitgave 28-06-07 Opvoedingsondersteuning Ouders van Pubers

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren Bouwen aan zelfvertrouwen Jeugd 1. Weerbaarheidstrainingen voor kinderen Heeft uw kind moeite met voor zichzelf op te komen? Of is uw kind wellicht te weerbaar?

Nadere informatie

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep GGZ nederland Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers 41 Mind-Spring Psycho-educatie en psychosociale ondersteuning voor en door asielzoekers

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger!

Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger! Psychisch verzuim voorkomen kán! Zo werk je prettiger! Vooraf Psychisch verzuim Problemen. Op het werk of privé. Die Psychisch verzuim is ziekteverzuim vanwege hebben we allemaal wel eens. Uw psychische

Nadere informatie

Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks?

Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks? Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks? Jolanda Kragten Bekkenfysiotherapeut, psychosomatisch fysiotherapeut,haptonomisch werkend fysiotherapeut Zorggroep Almere, NPI 22-03-2013 Verwijzingen

Nadere informatie

Zelfsturing betekent openstaan voor een duurzame verandering: GRIP op ZELFSTURING

Zelfsturing betekent openstaan voor een duurzame verandering: GRIP op ZELFSTURING Zelfsturing betekent openstaan voor een duurzame verandering: GRIP op ZELFSTURING 12 april 2014 Waarom is ZELFSTURING ineens zo MODERN? Wat is het belang van het ZELF? WHO noemt 2 belangrijke aspecten

Nadere informatie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie FIBROMYALGIE 286 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen. U leest meer over

Nadere informatie

In de put, uit de put

In de put, uit de put In de put, uit de put Ouderen In de put, uit de put Introductie Wachten tot het beter gaat? Wachten in de hoop dat het gepieker en verdriet vanzelf overgaat? In de put, uit de put 1 Veel piekeren, weinig

Nadere informatie

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Bijeenkomst 1: Kennismaking 1 Bijeenkomst 2: Familie en vrienden Gesprek over subthema 1: Ouders en Grootouders : Wie was uw

Nadere informatie

Nieuwsbrief praktijk de groene vlinder

Nieuwsbrief praktijk de groene vlinder Nieuwsbrief praktijk de groene vlinder De vogeltjes fluiten, de krokusjes bloeien al weer in verschillende kleuren en het is al weer wat langer licht. De lente komt eraan! Dit betekent dat de winter weer

Nadere informatie

Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom.

Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom. Even voorstellen Graag wil ik me aan u voorstellen Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom. Voordat ik aan mijn praktijk begon heb

Nadere informatie

Onbegrepen lichamelijke klachten

Onbegrepen lichamelijke klachten Onbegrepen lichamelijke klachten Er zijn veel mensen met onbegrepen lichamelijke klachten, klachten waarvoor men (nog) geen verklaring heeft kunnen vinden op lichamelijk gebied. Onderzoek, doorsturen naar

Nadere informatie

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Financiers: Gemeente Rotterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 8

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 8 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 8 Algemeen Goede informatie is belangrijk om de juiste keuze te maken. In de puberteit moeten jongeren veel belangrijke keuzes maken. Op veel plaatsen zijn

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Secundaire traumatisering

Secundaire traumatisering SECTORFONDSEN ZORG EN WELZIJN Secundaire traumatisering In de welzijnssector Informatie voor werknemers Weer een verhaal over incest: ik kan er niet meer tegen Als ik zo n lieve vader op de crèche zie,

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

Uitkomst onderzoek EFFECTEN ZELFREALISATIE

Uitkomst onderzoek EFFECTEN ZELFREALISATIE Uitkomst onderzoek We geven in dit verslag een aantal samenvattende uitkomsten weer van het onderzoek onder de deelnemers die in de periode 2012-2015 hebben deelgenomen aan de zesdaagse Zelfrealisatie.

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start 30 maart 2012 Open Avond: 6 maart a.s. WAAROM EEN MASTERCLASS

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is.

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is. De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008 Lieve mensen, Allereerst wens ik iedereen een vreugdevol nieuw jaar toe. Misschien begin je dit jaar met de beste voornemens, zoals altijd en heb je bewust gekeken naar

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Psychosomatiek Eikenboom

Psychosomatiek Eikenboom specialistische geestelijke gezondheidszorg informatie voor patiënten en verwijzers Psychosomatiek Eikenboom Er zijn mensen, die jarenlang tobben met lichamelijke klachten waarvoor artsen geen afdoende

Nadere informatie

Open communicatie leidt tot minder stress. introductie. 1 methode familiezorg introductie

Open communicatie leidt tot minder stress. introductie. 1 methode familiezorg introductie Methode Familiezorg Open communicatie leidt tot minder stress introductie 1 methode familiezorg introductie Voorwoord Inleiding Het hart van de zorg is daar waar de zorg gegeven wordt, waar kwetsbare families

Nadere informatie

Hoe ontstaat hyperventilatie?

Hoe ontstaat hyperventilatie? Hyperventilatie Wat is hyperventilatie? Ademhalen is een handeling die ieder mens verricht zonder er bij na te denken. Het gaat vanzelf en volkomen onbewust. Ademhaling is de basis van onze gezondheid.

Nadere informatie

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten In deze folder vindt u informatie over de training Stressreductie en Stressregulatie, die verzorgd wordt door de afdeling Medische

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

DERMATOLOGIE. Training ontspanningsoefeningen

DERMATOLOGIE. Training ontspanningsoefeningen DERMATOLOGIE Training ontspanningsoefeningen bij jeuk Training ontspanningsoefeningen bij jeuk Stress en (spier)spanning kunnen ervoor zorgen dat lichamelijke klachten verergeren. Dit geldt ook voor klachten

Nadere informatie

Praktijk voor psychologische zorg en psychotherapie

Praktijk voor psychologische zorg en psychotherapie INTAKEVRAGENLIJST VOLWASSENE U wordt vriendelijk verzocht deze vragenlijst thuis in te vullen en ingevuld mee te nemen naar het intakegesprek. De gegevens die u verstrekt, zullen door ons vanzelfsprekend

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Daarvoor gaat u naar Minters

Daarvoor gaat u naar Minters Opvoeden & Opgroeien Eigen functioneren & Relaties Een leefbare buurt Daarvoor gaat u naar Minters U weet zelf vaak het beste wat goed is voor uzelf of uw gezin. En u gaat voor goede raad of praktische

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass o.l.v. Annet van Laar, voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start: 14 februari 2014 Introductieworkshop:

Nadere informatie

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Therapie en training, iets voor jou? Als je bij De Hoenderloo Groep komt wonen, heb je vaak al veel meegemaakt in je leven. Het valt niet altijd

Nadere informatie

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl Psychiatrie Therapieprogramma www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het therapieprogramma... 3 Waarom groepstherapie?... 3 De groepsindeling... 4 De observatiegroep... 4 De behandelgroep... 4 Werkwijze therapeuten...

Nadere informatie

AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING

AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING Om in aanmerking te komen voor Oncologische Nazorg dient u het aanmeldingsformulier invullen en binnen drie weken retourneren

Nadere informatie

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Aya Crébas Programma - Voorstellen, ZBK gezamenlijk project - Optimale preventie begint voor de geboorte - Geboortecultuur en nieuwe Nederlanders

Nadere informatie

Wist je dat... Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015. In deze nieuwsbrief:

Wist je dat... Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015. In deze nieuwsbrief: Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015 In deze nieuwsbrief: Wist je dat... Thema's en cursussen in maart Lezersvraag: "Moet ik mijn zoon verplichten met andere kinderen te spelen?" Mamatijd Moeders

Nadere informatie

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien Nummer 1 December 2011 Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien LANDELIJK HEEFT 16% VAN DE JONGEREN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN. Scoop richt zich bij coaching, counseling en training

Nadere informatie

Ons vignet laat zien wat we graag willen bereiken, namelijk mensen tot groei en bloei brengen als persoon en in hun relaties met andere mensen.

Ons vignet laat zien wat we graag willen bereiken, namelijk mensen tot groei en bloei brengen als persoon en in hun relaties met andere mensen. OptiMent OptiMent is er voor kinderen, jongeren en volwassenen die een steun(tje) in de rug kunnen gebruiken. We helpen om psychische klachten zo goed mogelijk te voorkomen. Wie al problemen heeft, kan

Nadere informatie

ONDERSTEUNING VAN KINDEREN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL EN HUN OUDERS

ONDERSTEUNING VAN KINDEREN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL EN HUN OUDERS Ondersteuning van kind en gezin ONDERSTEUNING VAN KINDEREN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL EN HUN OUDERS Voorpagina: Deborah Corpeleijn: Door de ondersteuning ervaar ik

Nadere informatie

Samen bewegen Samen plezier maken Evaluatie Menterwolde beweegt! Gemeente Menterwolde

Samen bewegen Samen plezier maken Evaluatie Menterwolde beweegt! Gemeente Menterwolde Samen bewegen Samen plezier maken Evaluatie Menterwolde beweegt! Gemeente Menterwolde COLOFON Samenstelling Cora Heijkoop Myrte de Jong Vormgeving binnenwerk SGBO Benchmarking Druk SGBO Benchmarking SGBO

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie EIGEN BLOED Ik zie het koppie al, zegt de huisarts tegen de dertienjarige Henny Paniek Ze kwam bij hem vanwege buikpijn Dan gaat alles razendsnel Met een ambulance wordt Henny naar het ziekenhuis gebracht

Nadere informatie

Inspiratie. Werkplaats Aandachtig Leven. Mindfulness betekent aandacht geven op een bepaalde manier gericht in het hier en nu niet (ver)oordelend.

Inspiratie. Werkplaats Aandachtig Leven. Mindfulness betekent aandacht geven op een bepaalde manier gericht in het hier en nu niet (ver)oordelend. Werkplaats Aandachtig Leven WERKPLAATS AANDACHTIG LEVEN: INSPIRATIE, BEZIELING, SPIRITUALITEIT, LEVENSWERK PSYCHO-SOCIAAL THERAPIE, SABBATICAL COACHING, MINDFULNESS TRAINING Nieuwsbrief 3 februari 2011

Nadere informatie

Praten met kinderen!!

Praten met kinderen!! Praten met kinderen!! over (intiem) geweld www.seksueelmisbruikbijkinderenvoorkomen.nl Kindermishandeling moet stoppen Wie ben ik? Petra van der Pool Oprichter COB Laat je horen! Maatschappelijk werkster

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Bij huiselijk geweld tussen (ex) partners worden KINDEREN vaak over het hoofd gezien. Toch hebben zij meer in de gaten dan u denkt. Dit kan

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Hulp aan het thuisfront Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

Bijeenkomst 8 Module Informatie, advies en begeleiding

Bijeenkomst 8 Module Informatie, advies en begeleiding Module Informatie, advies en begeleiding Doelen van deze bijeenkomst Doelen voor de cursusbegeleider: b persoonlijk contact tot stand brengen tussen deelnemers en hulpverleners en verwijzers b overbrengen

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 3 Cognitieve gedragstherapie Een effectieve psychotherapie In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Rugrevalidatieprogramma

Rugrevalidatieprogramma FYSIOTHERAPIE Rugrevalidatieprogramma BEHANDELING Rugrevalidatieprogramma U hebt het advies gekregen deel te nemen aan het rugrevalidatieprogramma op de afdeling Fysiotherapie van het St. Antonius Ziekenhuis.

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding

Psychosociale begeleiding Borstkliniek Voorkempen Psychosociale begeleiding Borstkliniek Voorkempen Sofie Eelen psychologe AZ St Jozef Malle 9-12-2008 1 Diagnose van kanker Schokkende gebeurtenis Roept verschillende gevoelens en

Nadere informatie

Je vindt geen vrede door de omstandigheden van je leven te veranderen, maar door te beseffen wie je ten diepste bent.

Je vindt geen vrede door de omstandigheden van je leven te veranderen, maar door te beseffen wie je ten diepste bent. Energetische Meditatie Je vindt geen vrede door de omstandigheden van je leven te veranderen, maar door te beseffen wie je ten diepste bent. - Eckhart Tolle - Wat is het? De grondlegger van Energetische

Nadere informatie

Patiënt Educatie Programma Parkinson (PEPP) Een oppepper voor patiënt én partner Revalidatiecentrum Breda

Patiënt Educatie Programma Parkinson (PEPP) Een oppepper voor patiënt én partner Revalidatiecentrum Breda Patiënt Educatie Programma Parkinson (PEPP) Een oppepper voor patiënt én partner Revalidatiecentrum Breda Leven met de ziekte van Parkinson Het hebben van de ziekte van Parkinson heeft niet alleen lichamelijke,

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie