b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning."

Transcriptie

1 Uitwerkingen opgaven hoofdstuk Automaten Opgave 1 Opgave 2 Opgave 3 In een robot is de elektrische bedrading te vergelijken met de zenuwen. Het zenuwstelsel kun je dan vergelijken met de printplaten. Een robot kan met het geheugen op zijn printplaten slechts een aantal vaste programmaregels uitvoeren waar (nog) niet van afgeweken kan worden door zelf genomen beslissingen. a De grootheid druk wordt omgezet in een spanningssignaal. Als je niet hard genoeg drukt, houd je een laag signaal en zal het voetgangerslicht niet reageren. Druk je wel hard genoeg, dan ontstaat een hoog signaal. b De drie verwerkers zijn: een verwerker die na een kort signaal van de drukknop de klok inschakelt; een verwerker die bepaalt hoe lang de klok moet lopen; een verwerker die het signaal afgeeft waardoor de kleur van het licht verspringt en waardoor het tempo van het tikkend geluid verandert. c De uitvoerelementen zijn: een zoemer of luidspreker en een LED of lamp. a Signaal S 1 is geluidsintensiteit; S 2 is elektrische spanning. Zie figuur 1.1. Figuur 1.1 b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning. Opgave 4 a De elektrische spanning is een analoge grootheid. De grootte van de spanning kan elke waarde aannemen tussen twee uiterste waarden. b De frequentie is hier een digitaal signaal. De frequentie heeft namelijk een vaste waarde. c De lichtsterkte is een analoge grootheid. De lichtsterkte hangt samen met het vermogen dat de lamp opneemt. Het vermogen hangt weer samen met de spanning. Omdat de spanning een analoog signaal is, is de lichtsterkte dat ook. Opmerking De lichtsterkte is hier niet evenredig met de spanning, omdat door de traagheid in bijvoorbeeld het opwarmen en afkoelen van de gloeidraad de verandering in de lichtsterkte afgezwakt wordt. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 1 van 16

2 Opgave 5 a De massa is een digitale grootheid. De waarde van de massa verandert niet. Als de massa wel zou veranderen, bijvoorbeeld door verdampen van een aantal moleculen, dan verandert de massa met sprongetjes. Dus zijn niet alle waarden mogelijk binnen een bepaald bereik. b Het volume is een analoge grootheid. Als de temperatuur stijgt, wordt het volume groter door uitzetten van het materiaal. Binnen een bepaald bereik zijn dus alle waarden mogelijk. c De zwaartekracht is een analoge grootheid. De zwaartekracht kun je berekenen met F zw = m g. De massa verandert niet, maar de waarde van de valversnelling wel. Veronderstel dat de massa van de aarde en van het cilindertje constant zijn. De zwaartekrachtversnelling g hangt af van de plaats op aarde. De verandering van g is geleidelijk: alle waarden binnen een bepaald bereik zijn mogelijk. Dus de waarde van de valversnelling is analoog en daarmee ook de zwaartekracht. 1.2 Sensoren Opgave 6 a De grafiek is eenvoudig te tekenen en goed af te lezen. Je kunt gemakkelijk interpoleren en extrapoleren. Daardoor is het ook gemakkelijk om onbekende waarden te bepalen. b Zie figuur 1.2. Figuur 1.2 De gevoeligheid bepaal je met behulp van de steilheid van de raaklijn aan de grafiek. In figuur 1.2 valt de raaklijn aan de grafiek samen met de grafieklijn zelf. ΔU (5,0 2,0) V De gevoeligheid bij 20 C is dus gelijk aan = = 0,12. Δt (35, 0 10, 0) C c In het algemeen moet het meetinstrument de te meten waarde zo min mogelijk beïnvloeden. Stel nu dat de temperatuur van een sensor lager is dan de temperatuur van de vloeistof. De vloeistof zal dan afkoelen als de koude sensor in de vloeistof wordt gedaan. Als de sensor klein is in vergelijking met de hoeveelheid vloeistof zal de temperatuurverandering van de vloeistof verwaarloosbaar zijn. Dus bij het meten van de temperatuur van een druppel water moet je een kleine sensor gebruiken. Bij het meten van de temperatuur van het zwembadwater kun je zowel een grote als een kleine sensor gebruiken. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 2 van 16

3 Opgave 7 a Zie figuur 1.3. Figuur 1.3 De gevoeligheid kun je bepalen met behulp van de steilheid van de raaklijn aan de grafiek. De steilheid neemt toe. Dus neemt de gevoeligheid toe. b Zie figuur 1.3. In figuur 1.3 is de raaklijn aan de ijkkromme getekend. De steilheid van de raaklijn aan de ijkkromme is bij 95 db ΔU (5, 4 0) V = = 0, 20 ΔL (105 78) db Opgave 8 Een passend meetbereik voor de huiskamertemperatuur is 10 C tot 50 C. Dat geldt alleen voor de sensoren 1 en 2. De meest gevoelige sensor is de sensor met de grootste steilheid. Dus hij moet sensor 2 kiezen. Opgave 9 a Zie figuur 1.4. Figuur 1.4 b Tussen de gele en de rode aansluitdraad van de temperatuursensor, dus over R 1, staat de spanning van 5,0 V. Als de temperatuur stijgt, neemt de weerstandswaarde van een NTC af. Omdat de spanning gelijk blijft, neemt de stroomsterkte dus toe. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 3 van 16

4 c Hij verbindt nu de zwarte aansluiting van de sensor met de stroommeter, en hij verbindt de gele aansluiting van de sensor met de rode stekkerbus (figuur 1.5). Vervolgens moet hij de gehele sensor weer verwarmen. Als R 2 temperatuuronafhankelijk is, zal de stroomsterkte door de stroommeter niet veranderen. Figuur 1.5 Opgave 10 A B C 1 t ( C) 4,0 2 R NTC (Ω) I totaal (ma) 4,55 4 U AB (V) 0,455 5 U NTC (V) 4,55 a C3=1000*5,0/(100+C2), want 5,0 5,0 5,0 I = totaal (A) 1000 (ma) R = totaal R = NTC RNTC b C4=100*C3/1000, want U AB = 100 I totaal (weerstand in Ω; stroomsterkte in A) c C5=C2*C3/1000 of C5=5,0 C4, want U NTC = R NTC I totaal = 5,0 U AB d Het gebruik van U AB is beter, omdat dan bij toename van de temperatuur ook de spanning die de sensor afgeeft, groter wordt. 1.3 Invoer- en uitvoerelementen Opgave 11 a De drukschakelaar en de pulsgenerator geven een digitaal signaal af. b De variabele spanning kan een sensor nabootsen. Opgave 12 a Zie figuur 1.6. De rode stekkerbus van het systeembord is verbonden met de 5,0 V van de spanningsbron van het systeembord. De zwarte stekkerbus is verbonden met de aarde van het systeembord. Als de drukschakelaar gesloten wordt, moet de rode LED gaan branden. De LED staat in de doorlaatrichting als de linkerzijde verbonden is met de pluspool en de rechterzijde met de minpool, dus moet een gesloten drukschakelaar verbonden zijn met de 5,0 V van de spanningsbron. De rechterzijde van de LED is geaard. Bij een geopende drukschakelaar geeft de voltmeter 0,0 V aan; bij een gesloten drukschakelaar geeft de voltmeter 5,0 V aan. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 4 van 16

5 b/c Zie figuur 1.6. Figuur 1.6 Opgave 13 a Zie figuur 1.7. Figuur 1.7 Voor het getal 5 branden de LED s A, B, C, F en G. b Zie figuur 1.8. Figuur 1.8 Met A, C, D, F en G krijg je het getal 3. 1 Opgave 14 De pulsgenerator staat op 8,0 Hz de tijdsduur per puls = 8,0 = 0,125 s de tijd die is verlopen als er 20 pulsen zijn geteld = 20 0,125 = 2,5 s Opgave 15 a De uitvoerelementen van het systeembord (LED s en zoemer) zelf vragen een gering vermogen, dat gemakkelijk door het systeembord geleverd kan worden. Er is geen andere bron nodig. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 5 van 16

6 b De schakelaar in het relais is nu wel gesloten, maar de LED is nog steeds niet opgenomen in een volledige stroomkring met een spanningsbron. c Zij moet een verbindingsdraad aanbrengen tussen de hoge stekkerbus linksonder en de rode stekkerbus bij sensor. Zie figuur 1.9. Een andere mogelijkheid is de hoge stekkerbus linksonder te verbinden met de stekkerbus bij de drukschakelaar of met de ingang van het relais. Figuur 1.9 Opgave 16 a De metalen delen bestaan uit materiaal dat door een magneet aangetrokken wordt. Bijvoorbeeld ijzer. b Zie figuur Figuur Verwerkers Opgave 17 Zie figuur 1.11a en b. Zie tabellen 1.1 en 1.2. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 6 van 16

7 Figuur 1.11a Figuur 1.11b NEN-poort NOF-poort EN-poort NEN-poort OF-poort NOF-poort ingang ingang uitgang uitgang ingang ingang uitgang uitgang x y p z x y q z Tabel 1.1 Tabel 1.2 Opgave 18 a S 1 is een analoog signaal: de lichtsterkte kan alle waarden hebben binnen een bepaald bereik. S 2 is een analoog signaal: de spanning die de lichtsensor afgeeft, is evenredig met de lichtsterkte. Zie ook figuur 1.45 in het kernboek op bladzijde 31. S 3 is een digitaal signaal: het signaal is hoog of laag. S 4 is een digitaal signaal. S 5 is een analoog signaal. Als de bureaulamp brandt, is hij aangesloten op de netspanning. De lichtsterkte is dan een analoge grootheid. Zie opgave 4. b Als het donker genoeg is, is de spanning die de sensor afgeeft kleiner dan 1,6 V. De uitgang van de comparator is dan laag. Om de LED te laten branden, is een hoog signaal nodig. Dus moet er een invertor tussen de comparator en de LED geplaatst worden. c De comparator moet bij een hogere verlichtingssterkte schakelen. Dus moet de referentiespanning op een hogere waarde ingesteld worden. d Er is een relais nodig. Een bureaulamp moet aangesloten worden op de netspanning. Je hebt dus een externe stroomkring nodig. Die kring kun je inschakelen met een relais. Opgave 19 a Zie figuur Figuur 1.12 UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 7 van 16

8 De gevoeligheid bepaal je met behulp van de steilheid van de lijn in het lineaire gebied. ΔU uit 4,0 1,0 V V s De gevoeligheid is gelijk aan = = 0,30 = 0,30. Δv 15,0 5,0 m/s m b Zie figuur Figuur 1.13 De EN-poort geeft alleen een hoog uitgangssignaal B als de ingangssignalen C en E hoog zijn. Comparator 1 geeft een hoog uitgangssignaal C bij windsnelheden groter dan 3,0 m/s. Comparator 2 geeft een hoog uitgangssignaal D bij windsnelheden groter dan 15,0 m/s. De invertor zorgt ervoor dat het ingangssignaal van EN-poort E alleen hoog is bij windsnelheden lager dan 15 m/s. De beide ingangssignalen C en E van de EN-poort zijn dan hoog bij windsnelheden tussen 3,0 m/s en 15 m/s. c Comparator 1. Aflezen in figuur 1.12 bij 3,0 m/s U ref,1 = 0,45 V Comparator 2. Aflezen in figuur 1.12 bij 15 m/s U ref,2 = 4,0 V Opgave 20 a Zie figuur Figuur 1.14 De gevoeligheid bepaal je met behulp van de steilheid van de lijn. Deze is ΔU 4,0 1,0 gelijk aan = = 0, 011 V/lux. ΔE b Zie figuur De referentiespanning moet op 1,8 V ingesteld worden. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 8 van 16

9 c Zie figuur Figuur Binaire getallen Opgave 21 a Het aantal combinaties met vier bits is 2 4 = 16. b Het binaire getal 0000 is een van de zestien combinaties of het decimale getal 0 is een van de zestien getallen die van een binaire code worden voorzien. c Met zeven bits zijn er 2 7 = 128 combinaties mogelijk. Dus het hoogste decimale getal dat je kunt maken is 127. Het binaire getal is dan Opgave 22 a Getal 1: 1010 = = = 10 Getal 2: = = = 25 Getal 3: = = = 37 Getal 4: = = = 46 b Het laatste cijfer in een binair getal is = 0 of = 1. De andere cijfers in het binaire getal leveren altijd een even bijdrage, omdat het machten van 2 zijn (0, 2, 4, 8, 16 enz.). Als de laatste bit een 0 is, dan is het geval dus even. Als de laatste bit een 1 is, is het getal een even getal + 1 en dus oneven. Opgave 23 a 13 = = = Dus het binaire getal is b 56 = = Dus het binaire getal is c 427 = = Dus het binaire getal is Opgave 24 a Zie figuur Geheugencel en pulsenteller Figuur 1.16 UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 9 van 16

10 Als op A een hoog signaal staat, is de bovenste ingang van de OF-poort hoog. In dat geval is de uitgang C van de OF-poort altijd hoog. b Zie figuur Het lage signaal van B wordt na de invertor hoog in D. Op de EN-poort staan dan twee hoge signalen (van A en F), dus de uitgang van de EN-poort in F is hoog. Er is dus weer minstens één ingangssignaal van de OF-poort hoog, dus C blijft hoog. c Zie figuur Figuur 1.17 Opgave 25 a De pulsgenerator is ingesteld op 2,0 Hz de pulsgenerator geeft twee pulsen per seconde één puls duurt dus 0,50 s. Tijdens het knipperen is de LED even lang aan als uit tijdens één puls is de LED dus 0,25 s aan en 0,25 s uit. b Zie figuur Figuur 1.18 Als je drukschakelaar 1 even indrukt, wordt het ingangssignaal (A) van de geheugencel even hoog het uitgangssignaal van de geheugencel (C) wordt hoog en blijft hoog het ingangssignaal van de EN-poort (C) is hoog en blijft hoog. Het ingangssignaal (D) van de EN-poort wordt door het uitgangssignaal UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 10 van 16

11 van de pulsgenerator afwisselend hoog/laag het uitgangssignaal van de ENpoort (E) is hoog als het ingangssignaal (D) hoog is en laag als het ingangssignaal (D) laag is: de LED knippert. Door even op drukschakelaar 2 te drukken, activeer je de reset van de geheugencel (B) en maak je het uitgangssignaal van de geheugencel laag het ingangssignaal (C) van de EN-poort wordt laag het uitgangssignaal van de EN-poort (E) wordt laag, dus de LED gaat uit. Opgave 26 diameter van het fietswiel: d = 71 cm = 0,71 m omtrek van een cirkel = 2 π r = π d omtrek van het fietswiel = π d = π 0,71 = 2,23 m De teller staat op binair getal macht van twee decimaal getal = = = 165 het fietswiel heeft in 1,0 min 165 omwentelingen gemaakt stotaal stotaal,fiets = v t v = t s1 wielomwenteling = 2, 23 m stotaal,fiets = 165 séén wielomwenteling t = 1, 0 min = 60 s 165 2,23 v = = 6,1 m/s 60 UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 11 van 16

12 Opgave 27 Zie figuur Figuur 1.19 Opgave 28 Zie figuur Figuur 1.20 UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 12 van 16

13 Als je de drukschakelaar even indrukt, wordt het uitgangssignaal van de geheugencel (A) hoog en blijft hoog de gloeidraden worden ingeschakeld en de teller begint te lopen. De pulsgenerator is ingesteld op 2,0 Hz de pulsgenerator geeft twee pulsen per seconde. De gloeidraden moeten na 40 seconden worden uitgeschakeld; de teller moet bij 80 de geheugencel uitschakelen. Als de teller op 80 staat, dan zijn de uitgangen 64 (B) en 16 (C) van de teller hoog (80 = ). Je hebt een EN-poort nodig om deze twee signalen tegelijkertijd te schakelen. De uitgang (D) van de EN-poort wordt hoog bij 80. Verbind de uitgang van de EN-poort (D) met de reset (E) van de teller en met de reset (F) van de geheugencel. De uitgang van de geheugencel (A) wordt laag, en de gloeistaven worden uitgeschakeld, en op hetzelfde moment wordt de teller op 0 gezet. Het geheel staat nu klaar voor de volgende keer dat je de broodrooster wilt gebruiken. b Om de gloeitijd langer te maken, moet de tijd tussen twee pulsen groter zijn. Dus moet de pulsgenerator op een kleinere frequentie worden ingesteld. 1.7 Meet-, stuur- en regelsystemen Opgave 29 a Er wordt alleen alarm gegeven; de vochtigheidsgraad wordt niet gecorrigeerd. Het is dus een stuursysteem. b Alleen de waarde van de luchtvochtigheid wordt afgelezen; er wordt niets mee gedaan. Het is dus een meetsysteem. c Een te hoge of een te lage waarde van de vochtigheid wordt gecorrigeerd; dit is een correctie. Er vindt dus een terugkoppeling plaats: een regelsysteem. d Zie figuur Figuur 1.21 Opgave 30 a Het is een regelsysteem. Het opwarmen van het water in de wasmachine gebeurt tot een bepaalde vastgestelde waarde. Na afkoeling vindt eventueel een correctie plaats. b Zie figuur Figuur 1.22 UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 13 van 16

14 Opgave 31 Zie figuur Figuur 1.23 Opgave 32 a Zie figuur Stel: kandidaat A drukt als eerste op zijn drukschakelaar S A. De bovenste ingang (A) van de EN-poort wordt dan hoog. De onderste ingang (B) van de EN-poort is hoog zolang er van de kandidaten B en C een laag signaal komt. (Ingang (D) is laag, dus ingang (B) is hoog.) De uitgang (C) van de EN-poort en de set van de geheugencel is dan hoog de geheugencel wordt geactiveerd en levert een blijvend hoog signaal aan LED A. Deze LED blijft branden tot de quizmaster de geheugencel met drukschakelaar S Q reset. Het uitgangssignaal (E) van de geheugencel moet naar de systeemborden van de kandidaten B en C om de signalen van B en C te blokkeren. Als een van de andere twee kandidaten, B of C, eerder dan kandidaat A op zijn drukknop gedrukt had, dan was de uitgang (D) van de OF-poort hoog geworden en het onderste signaal (B) van de EN-poort vanwege de invertor laag. De uitgang van de EN-poort kan dan niet hoog worden LED A kan dan niet gaan branden. Figuur 1.24 UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 14 van 16

15 Als de accuspanning kleiner wordt dan de referentiespanning van de comparator, dan wordt de uitgang van de comparator (A) laag. De ingang van de invertor (B) is dan laag, dus de uitgang van de invertor wordt dan hoog. De bovenste ingang (C) van de EN-poort is dan hoog. De pulsgenerator levert voortdurend wisselende pulsen aan ingang (D) van de EN-poort. Als die pulsen hoog zijn, dan is de uitgang van de EN-poort (E) hoog. Als die pulsen laag zijn, dan is de uitgang van de EN-poort (E) laag. Het lampje knippert dus in dezelfde frequentie als de pulsgenerator. b Zie figuur Wanneer de teller op 32 is gekomen, wordt de 32-uitgang van de teller en dus ook de set van de geheugencel hoog. De invertor zorgt er dan voor dat de bovenste ingang van de EN-poort laag wordt, waardoor ook de uitgang van de EN-poort laag wordt. Dan stopt de lift. c Zie figuur Als de accu is opgeladen, is de uitgang van de comparator hoog, waardoor de teller en de geheugencel zijn gereset. De uitgang van de geheugencel is laag. De invertor achter de geheugencel zorgt ervoor dat de bovenste ingang van de EN-poort dan hoog is. Wanneer de bedieningsknop wordt ingedrukt en ingedrukt blijft, zijn beide ingangen van de EN-poort hoog en dus ook de uitgang. De lift werkt dan weer normaal. Opgave 33 a Zie tabel 1.3. invoer verwerking uitvoer nummer zin drukschakelaar 5 rooksensor of variabele 1 spanning pulsgenerator pulsenteller 7 comparator 3 invertor geheugencel 4 zoemer 3, 4, 5, 7 Tabel 1.3 b Zie figuur Figuur 1.25 UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 15 van 16

16 Als er weinig of geen rook is, dan geeft de rooksensor een laag signaal (ongeveer 2,5 V), en als er veel rook is, dan geeft de rooksensor een hogere spanning af (ongeveer 5 V). (Zie figuur 1.70 in het kernboek op bladzijde 52.) De comparator heeft als referentiespanning ongeveer 4 V. Als er weinig of geen rook is, dan heeft de comparator een laag uitgangssignaal. Dit lage signaal wordt door de invertor omgezet in een hoog signaal, en dit hoge signaal zorgt ervoor dat de teller continu gereset wordt. Deze blijft dus op 0 staan. Als er (veel) rook is, dan geeft de rooksensor een spanning af die hoger is dan de referentiespanning van de comparator. Het uitgangssignaal van de comparator wordt dan hoog. Het uitgangssignaal van de invertor wordt laag en de teller blijft niet meer op 0 staan, maar begint te tellen. De teller telt tot 4 en geeft dan een hoog signaal af aan de geheugencel. Deze wordt geactiveerd en geeft een blijvend hoog signaal aan de zoemer. Via de drukschakelaar kan de zoemer uitgezet worden. Als de rook binnen vier seconden verdwenen is, en het afgegeven signaal door de rooksensor beneden de ingestelde waarde van de comparator komt, dan wordt het uitgangssignaal van de comparator laag; de invertor maakt er een hoog signaal van, en de teller wordt gereset. c De pulsgenerator moet op 1 Hz staan. Elke seconde wordt dan een puls gegeven. d Als er wel rook is, is de spanning die de rooksensor afgeeft ongeveer 5 V. De referentiespanning moet ruim hoger zijn dan die 2,5 V, bijvoorbeeld 4,6 V. UITWERKINGEN OPGAVEN HAVO 5 HOOFDSTUK 1 16 van 16

b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning.

b Geluid waarnemen, meten en omzetten in elektrische spanning. Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 1 1.1 Automaten Opgave 1 Opgave 2 Opgave 3 In een robot is de elektrische bedrading te vergelijken met de zenuwen. Het zenuwstelsel kun je dan vergelijken met de printplaten.

Nadere informatie

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C)

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C) Deze opgaven en uitwerkingen vind je op https://www.itslearning.com en op www.agtijmensen.nl Wat je moet weten en kunnen gebruiken: Zie het boekje Systeembord.. Eigenschappen van de invoer-elementen (sensor,

Nadere informatie

Antwoorden Systeembord 25012010. Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo

Antwoorden Systeembord 25012010. Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo 1 Inhoud: Antwoorden Systeembord 25012010 2. De invoer- en uitvoercomponenten...3 2.1 De drukschakelaar....3 2.2 Geluidsensor...3 2.3 Variabele spanning....3

Nadere informatie

Basisoefeningen en uitwerkingen Systeembord. Opgaven en antwoorden op It s learning en agtijmensen.nl

Basisoefeningen en uitwerkingen Systeembord. Opgaven en antwoorden op It s learning en agtijmensen.nl Opgaven en antwoorden op It s learning en agtijmensen.nl Opgave 1. Een spanning van V noemen we ook hoog of 1. Een spanning van 0 V noemen we laag of 0. In de schakeling van figuur 1 wordt op de punten

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

Signaalverwerking bovenbouw 17092010 havo p24-25 vwo p124-125 Naam:

Signaalverwerking bovenbouw 17092010 havo p24-25 vwo p124-125 Naam: havo p24-25 vwo p124-125 Naam: 1 Inhoud: Signaalverwerking bovenbouw 17092010 1. Inleiding... 3 1. Meetsysteem:... 3 2. Stuursysteem:... 3 3. Regelsysteem:... 3 Het systeembord... 3 2. Invoer- verwerkings-

Nadere informatie

Toetsstof havo 5 et3 volgens PTA: Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl havo5 h1: Signaalverwerking havo5 h2: Trillingen en golven

Toetsstof havo 5 et3 volgens PTA: Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl havo5 h1: Signaalverwerking havo5 h2: Trillingen en golven Toetsstof havo 5 et3 volgens PTA: Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl havo5 h1: Signaalverwerking havo5 h2: Trillingen en golven Opgave 1 Elektrische waterkoker Een waterkoker slaat automatisch

Nadere informatie

b) Teken op de bijlage welke lampjes van het klokje branden om 19:45:52. Schrijf eronder hoe je dit bepaald/berekend hebt. (3p)

b) Teken op de bijlage welke lampjes van het klokje branden om 19:45:52. Schrijf eronder hoe je dit bepaald/berekend hebt. (3p) NATUURKUNDE KLAS 4 PW HOOFDSTUK PW HOOFDSTUK 3-23/03/2011 Totaal: 3 opgaven, 29 punten. Gebruik eigen BINAS toegestaan. Opgave 1: binair klokje Er bestaan klokjes die de tijd binair weergeven. Zie figuur

Nadere informatie

+ - + - Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo versie 2011. & led SYSTEEMBORD. led. led. comparator. comparator. led. geluidsensor.

+ - + - Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo versie 2011. & led SYSTEEMBORD. led. led. comparator. comparator. led. geluidsensor. Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo versie 2011 sensor + - 2 3 1 4 0 5 V comparator + - 2 3 1 4 0 5 V comparator led led sensor & & led led geluidsensor EN-poort EN-poort drukschakelaar set

Nadere informatie

Technische automatisering

Technische automatisering Inhoud Technische automatisering... 2 Sensoren... 3 Practicum: temperatuursensor... 4 Analoge en discrete signalen... 5 Logische schakelingen... 6 Invoerelementen... 6 Verwerkers... 7 Uitvoerelementen...

Nadere informatie

2 hoofdstuk TA. Noordhoff Uitgevers bv

2 hoofdstuk TA. Noordhoff Uitgevers bv TA hoofdstuk TA Technische automatisering Een alarmsysteem en een thermostaat zijn automatische systemen. Zo n systeem zorgt dat er automatisch een reactie komt op een gebeurtenis met behulp van een elektrisch

Nadere informatie

Leid de spanning van het bijbehorende sensorsignaal af.

Leid de spanning van het bijbehorende sensorsignaal af. 1 TEMPERATUURSENSOR We maken een temperatuursensor door een NTC op te nemen in de schakeling van bijgaande figuur samen met een andere weerstand. We willen dat met stijgende temperatuur ook het sensorsignaal

Nadere informatie

Technische automatisering

Technische automatisering Inhoud Technische automatisering...2 Sensoren...3 Practicum: temperatuursensor...4 Analoge en discrete signalen...5 Binaire signalen...6 Opgave: Getallenstelsels...6 AD-conversie...7 Opgave: Codering...9

Nadere informatie

Stevin havo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 8 Signaalverwerking Pagina 1 van 12

Stevin havo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 8 Signaalverwerking Pagina 1 van 12 Stevin havo deel 1 Uitwerkingen hoofdstuk 8 Signaalverwerking Pagina 1 van 12 Opgaven 8.1 - Shakelen met poorten 1 a Als je S 1 indrukt, wordt de uitgang van de invertor laag en geeft de EN-poort een laag

Nadere informatie

UITWERKINGEN Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na

UITWERKINGEN Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na UITWERKINGEN KeCo-Examentraining SET-C HAVO5-Na UITWERKINGEN Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na EX.O... Lichtstraal A verplaatst zich van lucht naar water, dus naar een optisch dichtere stof toe. Er

Nadere informatie

Vernieuwde tweede fase 5vwo oefen-et 1 Dit opgaven en uitwerkingen vind je op

Vernieuwde tweede fase 5vwo oefen-et 1 Dit opgaven en uitwerkingen vind je op Dit opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Et-1 stof vow5: Vwo4 kernboek: Hoofdstuk 8: Elektriciteit Vwo5 kernboek: Hoofdstuk 1: Signaalverwerking Hoofdstuk 2: kromlijnige bewegingen Bij

Nadere informatie

Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 13.30 16.30 uur

Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 13.30 16.30 uur natuurkunde Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 3.30 6.30 uur 20 05 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 82 punten te behalen; het examen bestaat uit 26 vragen.

Nadere informatie

VANTEK Discovery set. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N991240#1

VANTEK Discovery set. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N991240#1 9 9 1. 2 4 0 VANTEK Discovery set N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Inhoudsopgave Binair rekenen Pulse en Countermodule blz. 3 Informatieverwerking Input en outputmodules blz.

Nadere informatie

Fysische Informatica met FLEC

Fysische Informatica met FLEC Fysische Informatica met FLEC Inleiding De werking van de schakelingen die je gemaakt hebt bij het onderwerp fysische informatica kunnen op 2 manieren gecontroleerd worden. De eerste manier is met behulp

Nadere informatie

Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na

Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na KeCo-Examentraining SET-C HAVO5-Na 1 Examentraining (KeCo) SET-B HAVO5-Na EX.O.1. 1. Op een wateroppervlak vallen drie rode lichtstralen op de manier zoals weergegeven in onderstaande figuur. Teken het

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2005-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2005-II Opgave 1 Marathonloper Tijdens hardlopen verbranden de spieren voedingsstoffen en zetten de energie die daarbij vrijkomt om in arbeid en warmte. Uit onderzoek blijkt dat een goed getrainde marathonloper

Nadere informatie

Fysische informatica P17

Fysische informatica P17 Fysische informatica P17 Inleiding Opbouw van het systeembord Een informatieverwerkend systeem is te beschrijven met een blokschema. Deze drie blokken zijn ook op het systeembord terug te vinden. Het invoerblok

Nadere informatie

Newton VWO 8 Technische automatisering Meet-, stuur- en regelsystemen. Werkboek Standaardbouwstenen en automaten

Newton VWO 8 Technische automatisering Meet-, stuur- en regelsystemen. Werkboek Standaardbouwstenen en automaten Newton VWO 8 Technische automatisering Meet-, stuur- en regelsystemen Werkboek Standaardbouwstenen en automaten Opbouw van het systeembord Een informatieverwerkend systeem is te beschrijven met een blokschema.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde havo II

Eindexamen natuurkunde havo II Eindexamen natuurkunde havo 999 - II Opgave Fietser Elementen van een berekening: Er geldt F w = F rol + F lucht. Uit de grafiek lees je af dat F rol = 4,0 N en dat F(5) = 8,0 N. Dus F w (5) = 8,0 N =

Nadere informatie

Repetitie Elektronica (versie A)

Repetitie Elektronica (versie A) Naam: Klas: Repetitie Elektronica (versie A) Opgave 1 In de schakeling hiernaast stelt de stippellijn een spanningsbron voor. De spanningsbron wordt belast met weerstand R L. In het diagram naast de schakeling

Nadere informatie

Fysische Informatica met Systemat versie 24 aug. 03

Fysische Informatica met Systemat versie 24 aug. 03 Fysische Informatica met Systemat versie 24 aug. 03 Inleiding De laatste twee paragrafen van hoofdstuk 8 hebben betrekking op het onderwerp fysische informatica. In deze paragrafen worden een groot aantal

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-II Opgave 1 Nerobergbahn In deze opgave worden wrijvingskrachten steeds verwaarloosd. De Duitse stad Wiesbaden heeft sinds 1888 een bijzondere attractie: de Nerobergbahn. Zie figuur 1. De bergbaan wordt aangedreven

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo I Eindexamen natuurkunde vwo 00 - I Beoordelingsmodel Opgave Couveuse maximumscore 4 3 uitkomst: R =, 4 0 Ω voorbeelden van een bepaling: methode U 0,70 3 R = 45 Ω ; I = = =,69 0 A. R 45 U 3,00 3 Rtot =

Nadere informatie

HANDLEIDING - LEVEL INDICATOR M A N U A L

HANDLEIDING - LEVEL INDICATOR M A N U A L HANDLEIDING - LEVEL INDICATOR M A N U A L Ondanks de grootst mogelijke zorgvuldigheid die Tasseron Electronics B.V. aan haar producten en de bijbehorende handleidingen besteedt, kunnen er onvolkomenheden

Nadere informatie

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3.

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. figuur 3 De schuifweerstand is zo ingesteld dat de stroomsterkte 0,50 A is. a) Bereken het

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2000-II Eindexamen natuurkunde -2 havo 2000-II 4 Antwoordmodel Opgave Slijtage bovenleiding uitkomst: m =,87 0 6 kg Het afgesleten volume is: V = (98,8 78,7) 0-6 5200 0 3 2 = 2,090 0 2 m 3. Hieruit volgt dat m

Nadere informatie

J De centrale draait (met de gegevens) gedurende één jaar. Het gemiddelde vermogen van de centrale kan dan berekend worden:

J De centrale draait (met de gegevens) gedurende één jaar. Het gemiddelde vermogen van de centrale kan dan berekend worden: Uitwerking examen Natuurkunde1 HAVO 00 (1 e tijdvak) Opgave 1 Itaipu 1. De verbruikte elektrische energie kan worden omgerekend in oules: 17 = 9,3 kwh( = 9,3 3, ) = 3,3 De centrale draait (met de gegevens)

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-II Eindexamen natuurkunde - havo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Fietsdynamo uitkomst: f = 49 Hz (met een marge van Hz) Twee perioden duren 47 6 = 4 ms; voor één periode geldt: T = Dus f = = = 49 Hz. - T 0,5

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1

Examen HAVO. natuurkunde 1 natuurkunde 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 24 mei 13.30 16.30 uur 20 05 Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen; het examen bestaat uit 25 vragen. Voor elk

Nadere informatie

BETA + KLAS 3. Digitaal! Ontwikkeld voor

BETA + KLAS 3. Digitaal! Ontwikkeld voor BETA + KLAS 3 Digitaal! Ontwikkeld voor Door Jeroen Borsboom Hans van Dijk Arjan de Graaff Jeroen Heilig Peter Keeven Nicole de Klein Wim Launspach Henk Ubbels De Praktijk Wessel van de Hoef Auteurs: Jeroen

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING

GEBRUIKERSHANDLEIDING SYSTEEMBORD GEBRUIKERSHANDLEIDING Beschrijving 0020 Het Systeembord (art. nr. 0020) INHOUDSOPGAVE I. Introductie... 3 II. Elementen van het Systeembord... 3 1. Opbouw van het Systeembord... 3 2. Het Invoer-blok...

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2008-I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2008-I Eindexamen natuurkunde vwo 008-I Beoordelingsmodel Opgave Jan-van-gent maximumscore 4 methode Voor een vrije val geldt: s gt t t = y 30 = 9,8 =,47 s. De snelheid op het water is dan: v= gt = 9,8,47 = 4,3

Nadere informatie

SYSTEEMBORD 0020 GEBRUIKERSHANDLEIDING

SYSTEEMBORD 0020 GEBRUIKERSHANDLEIDING SYSTEEMBORD 0020 GEBRUIKERSHANDLEIDING CENTRUM VOOR MICROCOMPUTER APPLICATIONS http://www.cma-science.nl Gebruikershandleiding Systeembord Revisiedatum: juni 2015 Cees van Bart, Vincent Dorenbos Hardware

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A)

Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A) Naam: Klas: Repetitie elektriciteit klas 2 1 t/m 6 HAVO (versie A) OPGAVE 1 Welke spanning leveren de combinaties van 1,5 volt-batterijen? Eerste combinatie: Tweede combinatie: OPGAVE 2 Stel dat alle lampjes

Nadere informatie

welke microfoon aan staat. Als er geen microfoon aan staat brandt er natuurlijk geen LED.

welke microfoon aan staat. Als er geen microfoon aan staat brandt er natuurlijk geen LED. Opdrachten Bij het maken van de schakelingen moet je er rekening mee houden dat, tenzij het in de opgave anders vermeld wordt: een toggle alleen gebruikt mag worden als truc om meer dan één drukschakelaar

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO en VHBO

Correctievoorschrift HAVO en VHBO -Q) "C.. c :::s ~ :::s :::s ; Z Correctievoorschrift HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak VHBO Tijdvak.r Inhoud Algemene regels Scoringsvoorschrift.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II Eindexamen natuurkunde havo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Vliegen met menskracht uitkomst: t = 5,0 (uur) s Voor de gemiddelde snelheid geldt: v gem =. t De gemiddelde snelheid van het vliegtuig is 8,9 m/s

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2002-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2002-I Eindexamen natuurkunde -2 havo 2002-I Opgave Binnenverlichting Maximumscore 4 uitkomst: R tot = 4 Ω voorbeelden van een berekening: methode Het totale vermogen van de twee lampjes is gelijk aan 25,0 =

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 compex havo 2008-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 compex havo 2008-I Eindexamen natuurkunde - compex havo 008-I Beoordelingsmodel Opgave Lensverwarming maximumscore 3 voorbeeld van een antwoord: De schakeling bestaat uit twee parallelle takken van twee in serie geschakelde

Nadere informatie

Auto Alarm FM5000 FM500 FM600 FM700 LCD MINI

Auto Alarm FM5000 FM500 FM600 FM700 LCD MINI Auto Alarm FM5000 FM500 FM600 FM700 LCD MINI I. Functies FM 2-weg autoalarm. 2. Alarm aan (stil) Druk nogmaals 1x op de knop van de afstandbediening om alarm in AUTO Localiseren status te activeren, indien

Nadere informatie

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3).

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3). jaar: 1989 nummer: 09 Men heeft een elektrisch schakelelement waarvan we het symbool weergeven in figuur 1. De (I,U) karakteristiek van dit element is weergegeven in de nevenstaande grafiek van figuur

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

VWO-gymnasium. VWO gymnasium practicumboek. natuurkunde

VWO-gymnasium. VWO gymnasium practicumboek. natuurkunde VWO-gymnasium 3 VWO gymnasium practicumboek natuurkunde natuurkunde 3 vwo gymnasium Auteurs F. Alkemade L. Lenders F. Molin R. Tromp Eindredactie P. Verhagen Met medewerking van Th. Smits Vierde editie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34 Logic 1-3- Colofon Auteur: Eindredactie: Thijs A. Afman Joost van den Brink Dit is een uitgave van Brink Techniek 2005. Deze uitgave mag vrij worden gekopieerd binnen educatieve instellingen. Deze uitgave

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2004-I

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2004-I Opgave 1 Broodrooster De broodrooster die in figuur 1 is afgebeeld, heeft twee gloeistaven. Ze bevinden zich aan weerskanten van de gleuf waar de snee brood in komt. In figuur 2 is ingezoomd op een van

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2

Examen HAVO. natuurkunde 1,2 natuurkunde 1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 13.30 16.30 uur 20 05 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Opgave 5 Solswitch. Eindexamen havo natuurkunde 2013-II

Opgave 5 Solswitch. Eindexamen havo natuurkunde 2013-II Opgave 5 Solswitch De Vrije Universiteit in Amsterdam heeft in 2008 een patent verworven op de Solswitch. De Solswitch is een dubbelwandig paneel van dat alleen licht doorlaat als het gevuld is met. Voorwerpen

Nadere informatie

Examen HAVO. tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur oud programma natuurkunde 1 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 18 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 28 tijdvak 2 woensdag 8 juni 3.3 6.3 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een werkbijlage. Dit examen bestaat 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Het grondtal van het decimaal stelsel is 10. Voorbeeld: het getal 8365. Poorten De tellereenheid Mevr. Loncke 1

Het grondtal van het decimaal stelsel is 10. Voorbeeld: het getal 8365. Poorten De tellereenheid Mevr. Loncke 1 1. Inleiding In vorig hoofdstuk hebben we het gehad over invoerelementen, verwerking en uitvoerelementen. Je hebt geleerd dat al deze elementen maar 2 toestanden kennen en kunnen verwerken, namelijk de

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2006-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2006-I Eindexamen natuurkunde - havo 006-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Itaipu uitkomst: In dat jaar waren er gemiddeld generatoren in bedrijf. voorbeelden van een berekening: methode Als een generator continu

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo II

Eindexamen natuurkunde 1 vwo II Opgave 1 Defibrillator Een defibrillator wordt gebruikt om het hart van mensen met een acute hartstilstand te reactiveren. Zie figuur 1. figuur 1 electroden De borstkas van de patiënt wordt ontbloot, waarna

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 14. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt.

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 14. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Examen VWO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 14 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij dit

Nadere informatie

Je geeft de antwoorden op deze vragen op papier, tenzij anders is aangegeven.

Je geeft de antwoorden op deze vragen op papier, tenzij anders is aangegeven. Examen HAVO 2009 tijdvak 1 donderdag 28 mei totale examentijd 3 uur tevens oud programma natuurkunde Compex natuurkunde 1,2 Compex Vragen 15 tot en met 23 In dit deel van het examen staan vragen waarbij

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 compex vwo I

Eindexamen natuurkunde 1-2 compex vwo I Eindexamen natuurkunde -2 compex vo 2009 - I Beoordelingsmodel Opgave Mondharmonica maximumscore 3 voorbeeld van een antoord: In figuur 3 zijn minder trillingen te zien dan in figuur 2. De frequentie in

Nadere informatie

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen NATUURKUNDE Havo. Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen Schoolexamen Havo-5: SE3: Na code:h5na2 datum : 10 dec 2008 tijdsduur: 120 minuten. weging: 30%. Onderwerpen: Systematische Natuurkunde

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2007-II

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2007-II Eindexamen natuurkunde vwo 007-II Beoordelingsmodel Opgave Koperstapeling maximumscore 3 64 64 0 64 64 Cu Zn + β ( + γ) of: Cu Zn + e 9 30 het elektron rechts van de pijl Zn als vervalproduct (mits verkregen

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2000-I

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2000-I - + - + Eindexamen natuurkunde havo 2000-I 4 Antwoordmodel Opgave LEDs voorbeelden van schakelschema s: 50 Ω V LED A 50 Ω A V LED Als slechts één meter juist is geschakeld: punt. Maximumscore 2 2 voorbeeld

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO

Correctievoorschrift HAVO Correctievoorschrift HAVO 0 tijdvak natuurkunde Het correctievoorschrift bestaat uit: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores Regels voor

Nadere informatie

Eindexamen havo natuurkunde 2012 - I

Eindexamen havo natuurkunde 2012 - I Opgave 1 Sprong op de maan Astronaut Young landde in 1972 met de Apollo 16 op de maan. Daar maakte hij op een gegeven moment een sprong recht omhoog. Die sprong is gefilmd. In het filmpje is te zien dat

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2007-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2007-II Eindexamen natuurkunde - vwo 007-II Beoordelingsmodel Opgave Tuinslang maximumscore 5 uitkomst: v = 5,7 m s voorbeeld van een bepaling: In figuur is de lengte van de rolmaat van de grond tot aan de spuitmond

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Examentraining HAVO5 Oriëntatietoets 1

Examentraining HAVO5 Oriëntatietoets 1 Examentraining HAVO5 Oriëntatietoets 1 1. Frits heeft voor een practicumproef 100 g alcohol nodig. Hij heeft alleen een maatcilinder tot zijn beschikking want de weegschaal is stuk. Hoeveel cm 3 alcohol

Nadere informatie

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6. 6.1 Elektrische lading; stroom, spanning en spanningsbron

Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 6. 6.1 Elektrische lading; stroom, spanning en spanningsbron itwerkingen opgaven hoofdstuk 6 6.1 Elektrische lading; stroom, spanning en spannings Opgave 5 a De wielen die het contact vormen tussen het vliegtuig en de grond zijn gemaakt van rubber, en rubber is

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2002-II

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2002-II Eindexamen natuurkunde vwo 00-II Opgave Picknicktafel Maximumscore 5 uitkomst: N 3,8 Van werkelijkheid naar filmnegatief geldt:,dus. b v f b 3, 4 0, 050 Hieruit volgt b 0,0507 m. b 0,0507 N,490. v 3, 4

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2010 - I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2010 - I + - Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2010 - I Opgave 1 Couveuse In een couveuse worden zieke of te figuur 1 vroeg geboren baby s in een gecontroleerde omgeving geobserveerd en verpleegd. Het is belangrijk

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2003-II

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2003-II Eindexamen natuurkunde vwo 003-II 4 Antwoordmodel Opgave Elektromotor voorbeeld van een antwoord: schuifweerstand en schakelaar volgens schema aangesloten op de spanningsbron kring met een deel van de

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

na havo deel 1 natuurkunde overal UITWERKINGEN derde druk, tweede oplage, 2007

na havo deel 1 natuurkunde overal UITWERKINGEN derde druk, tweede oplage, 2007 natuurkunde overal na havo deel 1 UITWERKINGEN derde druk, tweede oplage, 27 Pieter Hogenbirk Maria Cornelisse Jan Frankemölle Dik Jager Theo Timmers SPOT1_WKE_97891199234_BW.indd 1 11-6-27 9:52:6 inhoud

Nadere informatie

Hartelijk gefeliciteerd met de aanschaf van een COBRA alarmsysteem type 889.

Hartelijk gefeliciteerd met de aanschaf van een COBRA alarmsysteem type 889. COBRA 889 INLEIDING Hartelijk gefeliciteerd met de aanschaf van een COBRA alarmsysteem type 889. De belangrijkste vernieuwing in deze 889-serie bestaat uit het systeem, dat de herkenningscode van de afstandsbediening

Nadere informatie

8 Technische automatisering 8.1 lnleiding

8 Technische automatisering 8.1 lnleiding Newton vwo deel 1 Uitwerkingen HooÍdstuk 8 - Technische automatisering 122 8 Technische automatisering 8.1 lnleiding Voorkennis 1 Automaten a A Verwarmingsthermostaat: - Taak: in/uitschakelen verwarming

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 24 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. natuurkunde 1. tijdvak 2 woensdag 24 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde 1 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

MINIMODULES VOOR 3 VWO

MINIMODULES VOOR 3 VWO MINIMODULES VOOR 3 VWO Bioethanol Complex rekenen Cryptografie Digitaal! Evolutie van het oog Forensisch onderzoek Fractals Grafentheorie Navigatie Zonne-energie Ontwikkeld voor Door Jeroen Borsboom Hans

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2006-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 vwo 2006-I Eindexamen natuurkunde - vwo 006-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Steppen voorbeeld van een antwoord: Als de magneet naar de spoel beweegt, neemt de magnetische flux door het spoeltje toe. Er ontstaat een

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 Uitwerkingen Hoofdstuk 2 - deel 2 4 VWO 2.6 Serie en parallel 51. Vervanging 52. Bij de winkelstraat zijn de lampen parallel geschakeld en bij de kandelaar in serie. 53. Voorbeeld: Serie De stroom moet

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Het alarm. We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een. Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm in werking te zetten?

Het alarm. We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een. Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm in werking te zetten? 2 Het alarm We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een alarmsysteem. PROBLEEM Het alarmsysteem moet werken als: - - OPLOSSING ZOEKEN Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1

Examen HAVO. natuurkunde 1 natuurkunde 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 3 mei 13.3 16.3 uur 2 6 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen; het examen bestaat uit 24 vragen.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2004-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2004-I Opgave 1 Broodrooster De broodrooster die in figuur 1 is afgebeeld, heeft twee gloeistaven. Ze bevinden zich aan weerskanten van de gleuf waar de snee brood in komt. In figuur 2 is ingezoomd op een van

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2006-I

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2006-I Opgave 1 Itaipu Op de grens van Brazilië en Paraguay ligt de waterkrachtcentrale van Itaipu. Zie figuur 1. De stuwdam is een van de grootste ter wereld. In de dam zijn 18 generatoren aangebracht (zie figuur

Nadere informatie

Schakelingen Hoofdstuk 6

Schakelingen Hoofdstuk 6 Schakelingen Hoofdstuk 6 Een schakeling... I = 0,1 A = 100 ma U = 6 V Geen grote stroom door de lamp. Dit komt door de weerstand van die lamp. De weerstand kunnen we berekenen. Presentatie H6 1 De weerstand

Nadere informatie

5 Weerstand. 5.1 Introductie

5 Weerstand. 5.1 Introductie 5 Weerstand 5.1 Introductie I n l e i d i n g In deze paragraaf ga je verschillende soorten weerstanden bestuderen waarvan je de weerstandswaarde kunt variëren. De weerstand van een metaaldraad blijkt

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo I Eindexamen natuurkunde vwo 2009 - I Beoordelingsmodel Opgave Mondharmonica maximumscore In figuur zijn minder trillingen te zien dan in figuur 2. De frequentie in figuur is dus lager. Het lipje bij gat

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2

Examen HAVO. natuurkunde 1,2 natuurkunde 1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

aluminium 2,7 0, ,024 ijzer 7,9 0, ,012

aluminium 2,7 0, ,024 ijzer 7,9 0, ,012 DEZE TAAK BESTAAT UIT 36 ITEMS. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Dichtheid Soortelijke

Nadere informatie

INBOUW HANDLEIDING GT806 (GT804+GT844)

INBOUW HANDLEIDING GT806 (GT804+GT844) 1 INBOUW HANDLEIDING GT806 (GT804+GT844) Hartelijk dank voor het kiezen van een GT produkt. Onze materialen zijn met uiterste zorg gefabriceerd en getest. Mocht U vragen over onze produkten hebben, dan

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-I

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2005-I Eindexamen natuurkunde - havo 005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Bedleesbril uitkomst: n, 6 voorbeeld van een bepaling: 5 5 Voor de breking bij het linkervlak geldt: sin i. sin r n Hierin is hoek i gelijk

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde 1. tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2007 tijdvak 1 woensdag 23 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde 1 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Set-Up instructies MULTICONTROLLER _R02

Set-Up instructies MULTICONTROLLER _R02 Set-Up instructies NL MULTICONTROLLER 0664040_R02 Pagina 3 4 5 6 7 8 9 Beschrijving van de set-up mogelijkheden: 0-10V. Gebruik deze instelling indien u de ventilator 0-10V wilt regelen. Aan/Uit. Gebruik

Nadere informatie

Logische schakelingen of beslissen met poorten

Logische schakelingen of beslissen met poorten Lesbrief 3 Logische schakelingen of beslissen met poorten Theorie even denken Intro Een lamp die gaat branden zodra het donker wordt. Of ruitenwissers die vanzelf beginnen te werken wanneer het regent.

Nadere informatie

Compex natuurkunde 1-2 havo 2004-I

Compex natuurkunde 1-2 havo 2004-I Compex natuurkunde - havo 004-I 4 Beoordelingsmodel Opgave G-Force uitkomst: De G-force op Jo is gelijk aan,6. voorbeeld van een berekening: Uit de grafiek blijkt dat de maximale waarde van Fstoel,68 0

Nadere informatie

Uitwerking examen natuurkunde 2009 (tweede tijdvak) 1

Uitwerking examen natuurkunde 2009 (tweede tijdvak) 1 Uitwerking exaen natuurkunde 009 (tweede tijdvak) Opgave Optische uis. Teken eerst de verbindingslijn tussen de punten P en Q (lichtstraal in nevenstaande figuur). Deze rechte lijn is ongebroken en gaat

Nadere informatie

Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p

Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p Verantwoording: Opgave 1 uit havo natuurkunde 1,2: 2009_1 opg 4 (elektriciteit) Opgave 2 uit havo natuurkunde 1,2: 2009_2 opg 1 (licht en geluid)

Nadere informatie