deinhoud I 4 HANDBOEK VOOR EEN NIEUWE POLITIEKE KLASSE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "deinhoud I 4 HANDBOEK VOOR EEN NIEUWE POLITIEKE KLASSE"

Transcriptie

1

2 deinhoud 4 IMAGO POLITIEKE PARTIJEN "De marketing van de politiek is de beslissende factor in de verkiezingsstrijd geworden. De lijsttrekker is slechts een reclame-instrument. Een '/eading character' waar het hele produkt aan op wordt gehangen. Inderdaad, een Camel Man, die gelukkig wel iets zegt: namelijk die woorden die goed vallen. Communicatie-adviseur G.P. Hermans legt uit hoe politieke partijen zichzelf het beste kunnen verkopen. I 4 ILLEGALE ARBEID Nederland kent een omvangrijke 'onderwater-economie'. Sinds kort doet de overheid verwoede pogingen om de illegale arbeid te bestrijden. "De problemen in de confectie en andere arbeidsintensieve sectoren zijn niet nieuw. Ze zijn zo oud als het kapitalisme zèlf " Een reportage van Hans Krikke overhet falend beleid van de overheid. 35 OORLOGSVERWERKING "Je stompt af. Zo'n puur antisemitische brief van Rost van Tonningen- ik beschouw alle joden als ongedierte' - dat zie ik niet meer als bijzonder." Een interview met David Barnouw, stafmedewerker van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie en uitgever van het definitieve Anne Frankdagboek. 26 EMOTIE-TV Dramaturg Marijn van der Jogt raakte in de ban van de tvprogramma's die volgens de cultureel-correcte elite zo platvloers op de gevoelens van de kijker inspelen. "De zoektocht naar pijnlijke plekken, naar wonden en littekens, wordt gedreven door het verlangen naar heling. Eigenlijk is dat een prachtig, bijna religieus streven." 40 INDUSTRIEPOLITIEK "Ter linkerzijde heeft lange tijd de angst geheerst dat nadruk op industrie ten koste zou gaan van het milieu. Het sommetje 'industrie x extra aandacht = extra milieuvervuiling' is snel gemaakt, en roept schrikbeelden op van stinkende schoorstenen, geestdodend werk, hoog energieverbruik en van bergen onverwerkt afval", aldus Winfried Ruigrok en Rob van Tulder HANDBOEK VOOR EEN NIEUWE POLITIEKE KLASSE In samenwerking met politiek-cultureel centrum DE BALIE biedt DE HELLING hierbij alle lezers gratis een aflevering van het tijdschrift DE MIDDENPAGINA aan. In de vorm van een verklarende woordenlijst verschijnen in twaalf pagina's alle gruwelijke en schitterende woorden ten tonele die het huidige politieke spraakgebruik zijn binnengeslopen.

3 COMMENTAAR 9 De politieke cultuur van verkiezingsprogramma's Henk Krijnen 20 Burgers en hun niet altijd te waarborgen recht op veiligheid Hans Bunkers GELD 30 De afwezigheid van democratisch toezicht op het bankwezen Leo van Eerden RUBRIEKEN 25 Column 45 Column Jantine Oldersma Karin Spaink 46 WB-berichten ACHTERPAGINA Tom Schreuder 10 BURGERS EN POLITICI Politicoloog /do de Haan gaat na hoe de burger wordt opgevoerd in de recente verkiezingsprogramma's. "Eind jaren vijftig sprak men vooral over 'soberheid' en 'tevreden consumenten', in de eerste helft van de jaren zeventig voortdurend over 'participatie' en 'mentaliteitsverandering'. En nu dan over 'zelfstandige burgers' en 'burgerschap'." COLOFON De Helling, tijdschrift voor linkse politiek, is een onafhankelijk politiek magazine met belangstelling voor ontwikkelingen op het sociale en culturele vlak. Het wil een algemeen medium zijn voor linkse politieke meningsvorming en publieke debatten beïnvloeden. De Helling verschijnt viermaal per jaar. Losse nummers: f I 0, -, jaarabonnement: f39,50, gironummer: , Stichting Wetenschappelijk Bureau Groen Links (o.v.v. DE HELLING). Uitgever: Stichting Wetenschappelijk Bureau Groen Links. Redactie: Marianne van den Boomen, Els Diekerhof, Adriënne van Heteren, Henk Krijnen, Joost Lagendijk, jas van der Lans, Hans Schoen, Radi Suudi, Kees V end rik. Hoofdredactie: Henk Krijnen. Vormgeving & zetwerk: Richard Pollé/ Ruparo, Amsterdam. Druk: Drukkerij Raddraaier. Abonnement: De abonnee verplicht zich het abonnementsgeld over te maken vóór het begin van het nieuwe kalenderjaar. Niet voor I januari opgezegde abonnementen worden automatisch voor één jaar verlengd. Redactiesecretariaat, administratie & correspondentie: DE HELLING, Postbus 700; I 000 AS Amsterdam (020) Omslagfoto: Fran van der Hoeven I HH. ISSN

4 H.etcor orate 1ma e van partijen Het is zover: de kiezer (m/v) mag uit z,n winterslaap ontwaken. Want in 1994 wordt deze herontdekte vriend van de politieke partijen maar liefst drie keer opgeroepen de gang naar de stembus te maken. Tweede Kamer, gemeenteraad en het Europees Parlement zijn de alibi,s voor een weldra losbarstende nationale passie: het grote verleidingspel om de kiezer. Vandaar dat momenteel in rokerige politieke achterkamertjes tal van zeer deskundige mensen zich beraden over de twee, hooguit drie trefwoorden waarmee het hele verkiezingsprogramma is samen te vatten. De tijden veranderen, ook in de politiek. Vroeger stond de boodschap nog ècht centraal. Daarom was het schrijven van een verkiezingsprogramma een voorrecht voor de ftne reur van de partij. Nu is dat laatste tegenwoordig nog zo, maar het verschil is dat het niet meer de boodschap is die nog langer kiezers trekt. Het is de verpakking die de stemmen moet genereren. En dus gebeurt nu ook in dit landje precies hetzelfde wat al veertig jaar aan de gang is in de Verenigde Staten: het 'marketen' van de politiek. De consument, vroeger kiezer genaamd, heeft niet alleen een ruime keuze uit de politiek, hij kan zich zelfs de luxe permitteren om niet te gaan stemmen. En àls mensen tegenwoordig stemmen, dan doen ze dat als consument. Net als een produkt kies je dat merk waar je 'beter' van wordt. Of watje 'sympathiek' vindt. Of wat 'in' is. Maar waarom zou je nog politiek kiezen? De noodzaak van het stemmen is een beetje zoek. Natuurlijk, het hoort bij de democratie, maar met steeds lager wordende opkomstpercentages doemt de vraag op: wie z'n schuld is dat? De politiek? De kiezer? Of beiden? DANSI DANSI Hoe het ook zij, de politieke partijen schijnen het antwoord op de schuldvraag al te weten: de kiezer, hij is de schuldige. Die luistert niet, 'dus' net als bij slechtlopende limonade gaat de communicatie-trucendoos open om extra verkoop van het produkt te bewerkstelligen. Met nog mooiere posters; 'nu gratis button'; 'nu met gratis 4 de Helling- jaargang 6 - nummer 4 -winter

5

6 De politiek moet roos'; 'tijdelijk gratis goed gesprek met lijsttrekker'; 'gratis partner in de strijd tegen de afbraak'. Het produkt, de politiek, gaat zich weer extra goed aan 'het volk' presenteren, in de hoop dat daarmee de vraag positief beïnvloed wordt. De politiek zet haar beste beentje voor, of in 'communicatiejargon': zij probeert te kapitaliseren op hetcorporate image, op het beeld dat anderen van jouw onderneming en jouw produkten hebben. De performance telt. Hoe sta je op het schap? Naast welk produkt wil je absoluut nietgezien worden? Met welke producent ga je een joint promotion aan? Of vergroot je de 'distributie' van het produkt door je op meest onverwachte plekken te vertonen? Maar ja, hoe maak je een dansi dansi zonder dat een complete minderheidsgroep acute ademnood krijgt? Hoe houd je je schoenen heel bij de aftrap? Of voor de back benchers, hoe hou je je voeten warm achter het kraampje? De marketing van de politiek is de beslissende factor in de verkiezingsstrijd geworden. Vandaar dat (idealiter) de campagneleiders in die tijd de belangrijkste mensen van de partijen zijn. Zij, en niet de lijsttrekker, dienen de 'marketing-strategie' te bepalen, zo luidt het credo. De lijsttrekker is slechts een reclame-instrument. Een /eoding character waar het hele produkt aan op wordt gehangen. Inderdaad, een Camel Man, die gelukkig wel iets zegt: namelijk die woorden die goed vallen. Dus variaties op 'Nu gratis, spaar de hele serie, tijdelijk met knuffelbeer'. Ronald Reagan is het beste bewijs dat politiek niets anders is dan het kunnen verkopen van veelbelovende lucht. Wie niet mediageniek is, kan het verder vergeten. Een verstandige partijleider spreekt niet voor z'n beurt. Hij of zij dient het partijbelang het beste door precies te doen wat hem of haar verteld wordt. Campagneteams bestaan tegenwoordig dan ook uit hooggekwalificeerde communicatiedeskundigen. Zij koesteren het corporate image, of als het een beetje tegenzit: passen het aan. Gelukkig bestaat de vaderlandse communicatie-industrie uit een bonte stoet van geleerden, omhooggevallen HEAO-ers, gewiekste zakenlieden en moeilijk te hanteren creatievelingen. Ook wel 'de reclamewereld' genoemd. ledereen verdient daar volgens hardnekkige geruchten minimaal een ton en een turbo, en de belangrijkste bezigheid is het verplaatsen van lucht. Communicatiedeskundigen zijn er in velerlei uitvoering. De theoretici, de doctorandussen massacommunicatie, zitten bij elke politieke partij. Doorgaans zeer goed onderlegde lieden die met imponerende schema's en matrixen trefzeker de vinger op de zere plek weten te leggen. Net als bisschopconcurreren met de Love Letters van Linda, de pretletters van Duyvis en de koeieletters van het billboard pen, die vandaag de dag ook echt wel een mening hebben over de vraag of je het op zondagochtend niet één maar twee keer kunt doen, gaan dit soort intellectuelen zich nimmer te buiten aan de praktijk. Dat wordt overgelaten aan 'de bureauwere/d'. Zoals vier jaar terug, toen het bekende reclamebureau Saatchi & Saatchi de PvdA als prestigeklant verwierf. Jammer voor de socialisten, maar wat in Engeland wellukte met de Conservatieve Partij ('Labour doesn't work') leed om nimmer onthulde redenen schipbreuk in Nederland. Bureaus zijn fantastische instellingen die voor alles een oplossing weten. Al hangt er aan een dergelijk bureau wel een prijskaartje. De uitgebreide lunches, het legioen van ondefinieerbare 'lease-pakken', het ondeugende bezoek aan een bubbelbad met inhoud, al die dingen moeten tenslotte betaald worden. Dus komt op een bepaald moment de factuur binnen: 'Voor u op de hei gezeten, fase I, herpositionering, vijftigduizend gulden, exclusief BTW.' IDEALE SCHOONZOON Minder drastisch zijn de pr-bureaus. Doorgaans het type 'ideale schoonzoon/dochter'. Beleefd, vriendelijk, voorkomend en in het bezit van een lease-auto, en een enorme kring aan invloedrijke kennissen, staan zij de laatste maanden de politici bij. Hun aanwezigheid zie je overigens direct. Plotseling blijkt het scheerapparaat weer in ere te zijn hersteld. Worden nietsvermoedende peuters van de stoep geraapt voor een electorale knuffel, en wordt zelfs de partner van de lijsttrekker 'gerestyled' door haar te bombarderen tot succesvol penseel-autodidacte met een scherp oog voor de natuur. Is dit nu allemaal nodig? Vermoedelijk wel. De politiek moet concurreren met de Love Letters van Linda, de pretletters van Duyvis en de koeieletters van het billboard. Presentatie telt. Is vaak beslissend. Sterker nog: nu zelfs reumatische slechtzienden het zappen volledig onder de knie hebben, zal de politiek keihard moeten knokken om aandacht. Dat is geen sinecure, want het produkt politiek is zeker aan 'restyling' toe. Een paar voorbeelden. Politieke partijen zijn net V&D's. Ze hebben alles! Maar wat blijkt? De collectieve oplossingen spreken steeds minder mensen aan. Mensen maken tegenwoordig individuele keuzes, en gaan liever naar de leuke speciaalzaken. Ze willen zèlf kunnen kiezen. Word ik lid van Groenlinks of donateur van Greenpeace? De Groene V&D versus de Groene Lifestyle. Een ander probleem is dat de politiek een soort geheimzinnige sekte lijkt die 't doorgaans uitsluitend met zichzelf doet. De kleurrijke figuren zijn, dankzij de terreur van de profielschets, net als elders in de maatschappij verdwenen. De lastposten en de originele denkers hebben plaats moeten maken voor lieden die het politieke middenstandsdiploma gehaald hebben: de studie politicologie. Allemaal theoretici, terwijl de maatschappij langzamerhand snakt naar èchte mensen. (Neem de beschrijvingen van de kandidatenlijsten. Die mensen behoren toch stuk voor stuk tot de intieme vrienden van Onze Lieve Heer. Stuk voor stuk kanjers, die nog nooit een blunder hebben begaan.) En tenslotte kampt de politiek met het probleem dat ze verworden is tot een Low Interest Product. Vroeger kon je nog scoren met een mening. Immers, de jaren zeventig zijn het best te typeren als de jaren van 'de macht'. Om die te herverdelen ging je in de politiek. Maar het tij keerde. De aandacht voor politiek ebde weg. De jaren tachtig stonden in het teken van 'de energie'. ledereen werd opeens weer heel actief, in het persoonlijk leven wel te verstaan. Het joggen raakte in, en sinds enige tijd kun je in Nederland dan ook geen bos meer betreden zonder dat vanachter elke boom het trimmers-gehijg je tegemoet treedt. En nu, de jaren negentig? Niemand weet 't. Vermoedelijk zijn het de jaren van 'het gevoel'. Van het 'je thuis voelen' (Nederland voor de Nederlanders), van het 'je veilig voelen' (Pak de criminaliteit aan), 'je lekker voelen' (Niet alles is nog rationeel te verklaren). Hoe het ook zij, het lijkt om gevoelens te gaan. En de politiek verwordt tot een soort mental dressing. Vergelijk het met de modale boekenplank vol ongelezen ECI-Ciub-aanbiedingen. Zo'n boekenplankje oogt intellectueel en suggereert een enorme belezenheid. Het bezorgt je een heerlijk maar overigens wel gejat mentaal gevoel. Mental dressing, geestelijke modekleding. ledereen is gevoelig voor ideeën. En bepaalde standpunten zijn zelfs zó aantrekkelijk dat je persoonlijkheid er wel bij vaart. De bekendste vorm van mental dressing is D66. Je voelt je daar lekker bij. Dat mag je tegenwoordig ook gerust zeggen. D66 6 de Helling- jaargang 6- nummer 4- winter

7 staat op winst in de polls, dus stajij op winst. Want jij kiest een winnaar. Maar ook het CDA is mental dressing. En zelfs de PvdA ('oude formule') was tot voor kort een 'dressing' voor iedereen die een sociaal gevoel wenste te suggereren. Terug naar de campagneleiders, die zich momenteel suf peinzen over de vraag hoe hun lijsttrekkers zo voordelig mogelijk aan den volke te tonen. Hiervoor bestaan geen regels, maar je doet er als partij verstandig an om met je campagne niet teveel aan je bestaande corporate image te willen veranderen. Het beeld dat anderen van je hebben, ligt behoorlijk vast. Politiek is, zoals gezegd, een produkt. En hoelang duurt het niet eer je anders over Biotex, Dixan, Lux en Fa gaat denken? Jaren. Politieke partijen moeten daarom kapitaliseren op hun bestaande imago. De strijd wordt in de campagne op de winkelvloer gevoerd, en de verwachtingen van de consument mogen niet teleurgesteld worden. Zo doet D66 er verstandig aan om gewoon Marlboro te blijven. De door het leven getekende cowboy, Hans van Mierlo, doet het perfect. En zijn waarheden als koeien blijven telkens heel verrassend om aan te horen. De 'frontiergedachte', het verleggen van grenzen, is en blijft een prachtig verlangen zolang je 't maar niet in de praktijk hoeft te brengen. Het CDA is een partij waar je qua uithoudingsvermogen groot en groot respect voor moet hebben. Het is een soort Douwe Egberts Rood merk. Net zoals DE ongemerkt het pak koffie aanpast, kiest het CDA voortdurend een voorman die het goed doet in het tijdsgewricht. Nu is het Brinkman, die heel slim- compleet met een fraai geïllustreerde hagiografie - aan de goede vaderlander wordt gepresenteerd. Stem je CDA, dan stem je Hollands. Die partij voelt al honderd jaar feilloos aan wat de doorsnee-nederlander wil. Zekerheid, degelijkheid, geen rare fratsen, en vooral zuinige oppassendheid. Dat kan van de VVD momenteel niet gezegd worden. Die partij begint zich als een soort Reader's Digest te ontwikkelen. Sterker nog, de lijsttrekker Frits Bolkestein praat zelfs als eendirect marketing-brief, compleet met onderstrepingen, vetregels en uitroeptekens. Luister maar naar z'n intonaties. Nu is Reader's Digest een heel intelligent bedrijf, dat precies weet hoe je met een bepaalde doelgroep moet praten. En Frits Bolkestein is een intelligente man, en verder houdt in die partij iedereen z'n harses om de partijbaronnen niet tegen zich in het harnas te jagen. Kijk je naar 'klein-rechts', naar SGP, GPV en RPF, dan vertonen deze partijen stuk voor stuk een opvallende gelijkenis met Reformprodukten. De een zweert bij Dr. Kneipp, de ander bij Dr. Vogel en de meest wereldse kiest voor Dr. Oetker. De strijd in het schap gaan ze eigenlijk niet aan; ze hebben een zeer trouwe groep consumenten aan zich weten te binden. Het enige wat je soms ziet, is een verschuiving van Dr. Vogel naar Dr. Oetker, omdat die produkten blijkbaar wat vrouwvriendelijker zijn. COCA-COLA-TRUC Dan hebben we ook nog de Centrumdemocraten, die overigens geen echte partij zijn, maar veel eerder een manifestatie van een heersend gevoel. Geen enkele partij weet overigens raad met dat gevoel. De Centrumdemocraten sprongen eigenlijk in een gat in de markt, met Janmaat als 'leidsman' in zijn onnavolgbare vertolking van de nationale schlemiel. De Centrumdemocraten zijn absoluut handige communicatoren, die de gouden reclameregel 'Eén boodschap één', met verve toepassen. Hun Unique Se/ling Proposition (USP) zijn de buitenlanders. Daarmee is niet alleen alle ellende te verklaren. Nee, als Nederland vrij van allochtonen is, gaat het ook weer beter met de landbouw, het financieringstekort en zal het carpoolen ongetwijfeld weer toenemen. De Centrumdemocraten zijn al zó machtig dat hun USP zo'n issue geworden is dat alle partijen hun buitenlandersbeleid erop hebben aangepast. Van een heel andere orde is de Partij van de Arbeid. Daar is men nu druk bezig om de nieuwe verpakking bijtijds voor de verkiezing gereed te hebben. Waar de partij nu het best mee te vergelijken is, is moeilijk te zeggen. Ze heeft veel weg van Exota. Dat was jaren lang de nummer één in de frisdranken, maar twee exploderende flessen waren fataal oor het merk. Hetzelfde kan (wellicht) voor de PvdA gelden. De partij bleek toch niet zó betrouwbaar voor uitkeringsgerechtigden en arbeiders te zijn. Maar de PvdA kan ook met Coca Cola vergeleken worden. Felix Rottenberg is namelijk geen domme jongen, en misschien heeft hij wel een reclamehandboek gelezen, waar de Coca-Cola-story een echte 'case' is. Zoals bekend ging Cola opeens de receptuur vervangen, en werd de bestaande coke opgesierd met het etiket'c/assic'. De pleuris brak uit in Amerika. ledereen met een mening had wel een visie op Coca Cola. De gratis publiciteit was enorm. Verder kreeg Coca Cola meer ruimte in het schap (meer facings) en de nieuwe cola wilde iedereen op z'n minst één keer geproefd hebben. En zie wat gebeurde. Plotseling werden van coast to coast alle nieuwsuitzendingen onderbroken voor een special bulletin. Coca Cola keerde terug tot de oude receptuur. De vreugde was enorm. Tot op de dag van vandaag geloven nog steeds veel reclamemensen dat dit een zeer succesvolle vooraf bedachte truc uit Atlanta was. Coca Cola won namelijk behoorlijk marktaandeel terug. Rottenberg past momenteel exact dezelfde strategie toe. Blijft over de nog jonge partij GroenLinks. Die partij wil United Colours of Benneten zijn voor Zeeman- en Wibra-consumenten. Kijk maar naar de cijfers. GroenLinks komt op voor de zwakkeren, maar het produkt wordt niet door deze groep gekocht. De kopers zijn welgestelden met een groot maatschappelijk hart. De partij de Helling- jaargang 6 - nummer 4 - winter 19931/994 7

8 bedrijft een heel bijzondere vorm van marketing. Zelfs Felix Rottenberg weet dat je niet met twee gezichten op het pak moet gaan staan en heeft Piet Vreeman (of heet hij Veerman; nee die was van BZN), volledig weggedrukt. Maarwatgaat een kleine partij doen, die toch al om aandacht moet smeken: die komt in steeds wisselende verpakking op het schap. Niet echt handig, want consumenten wensen nu eenmaal duidelijkheid. Het corporate image is dus een groot goed voor politieke partijen. Het imago, het algemene beeld dat andere mensen over jouw partij hebben, ligt overigens behoorlijk vast. Het is er en het is moeilijk veranderbaar, zeker in een kortstondige en hectische periode als een verkiezingscampagne. Goede contacten met de pers zijn daarom van levensbelang. De vaderlandse parlementaire pers is echter zeer kritisch, en loert op kansen om de oplage dan wel de kijkcijfers te verhogen. Dit is een lastig gegeven voor wie een verhaal goed en op de eigen manier voor het voetlicht wil krijgen. Welk een Walhalla is in dit opzicht het reclamewereldje. Daar hoef je alleen maar de bladen te bellen met de mededeling: 'Ik ga masturberen', en prompt staatjan en Alleman op de stoep om zijn diensten aan te bieden. Blijft de vraag: hoe voer je een goede campagne? Het antwoord is te zien bij de kruidenier op de hoek. Oordeel zelf, en trek er lessen uit. Bijvoorbeeld dat er geen enkele producent lang van stof is. Goede produkten hebben eenmission Statement en bedienen zich vooral van veel beeld. Goede produkten in Nederland zijn gebaat met gedoseerde humor. Het zelfrelativerende vermogen (van Mierio's perfecte gecultiveerde permanente twijfel) scoort heel hoog in Nederland. Verder hebben goede produkten een 'emotionele produkt-pluswaarde'; ze verkopen een prettig gevoel mee. (Inderdaad, ment/ dressing. Consumenten willen trots zijn op hun keuzes). En verder zijn alle goede produkten heel duidelijk en vooral heel direct. Op de winkelvloer is geen plaats en tijd voor nuance. De politieke boodschap kan niet los gezien worden van het consumentengedrag. Meer en meer produkten spelen tegenwoordig op het gevoel van de consument. Zuiver rationele boodschappen worden nauwelijks meer gehoord. De politiek zal moeten verleiden. Niet zo zeer dat de Elco's en de lna's er verstandig aan doen om wat pikants uit de rekken van HIJ of ZIJ te halen. Maar er zit niks anders op om met hun boodschap wat meer te pronken of te lonken. De keuze tussen die twee is afhankelijk van de plaats die partijen innemen in het politieke spectrum. Pronken doe je als de succesvolle regeringspartij. Waarbij je hamert op het ontstaan van een heel ander 'nationaal gevoel' dat jij als partij bereikt hebt of nastreeft. Dus geen stompzinnige opsommingen van feiten, maar hameren op het gevoel dat we er weer tegenaan moeten, en dat het potverteren voorbij moet zijn. Je moet geen stemmen winnen, maar een winnaarsgevoel zien over te dragen. Oppositiepartijen moeten juist het àndere doen. Zij moeten lonken. Niet met droge berekeningen van het Centraal Planbureau, maar met nieuwe verlangens. Niet zeggen hoeveel werklozen er sinds de vorige verkiezingen zijn bij gekomen. Dat interesseert niemand. Nee, zij moeten een illusie aan hun produkt toevoegen. Een aantrekkelijk perspectief bieden. Een ideaal communiceren, waardoor de fantasie van kiezers geprikkeld wordt. Lonken doe je met spiritualiteit, en met originaliteit. Misschien zelfs wel met Hollandse koopmansgeest. Door een verkiezingscampagne te voeren die laat zien dat jouw politieke verlangens geld opleveren. den tot een boekje, en breng het in het voorjaar uit. Een bestseller. Natuurlijk je zult méér cases moeten verzinnen. Het 'probleem' van de democratie is dat de politieke partijen het monopolie op de besluitvorming hebben. Stenen gooien, of iemand overhoop schieten, gaat per slot van rekening sneller. Als kiezer kun je niet om de partijen heen. Maar, wie heeft er eigenlijk nog belang bij 'de politiek'11edereen1 Of is het slechts de bovenklasse, de mensen met betaalde arbeid, die een duidelijk aanwijsbaar belang hebben om naar de stembus te gaan. Maar de onderklasse? Is dat geen stemveel Een kudde die slechts met veel media-geweld nog vooruit te drijven is richting stemhok? Is het niet angstig, dat de politieke partijen alleen nog met commerciële communicatie hun kiezers kunnen bereiken? De billboards, die eigenlijk zelfbevlekkingsborden voor productmanagers met een ego-probleem zijn, worden nu ook door de campagneleiders bevlekt. Is dat niet een bewijs dat de verkoop van de politiek in een verschrikkelijk dal zit1 En dat zij weldra alleen nog schatrijke partijen de kiezers weet te bereiken? Of is het de tijdgeest? Gaat 't om de juiste coupure van de mental dressing/ De goede verpakking, en de lonkende danwel de pronkende vermogens van het teading character, vroeger de lijsttrekker genoemd? Of is Nederland àf1 Zijn de gemeenschappelijke idealen gerealiseerd, en is er niets meer om voor te strijden? Of is het politieke stelsel overleefd? Een soort analoog systeem, dat het digitale tijdperk absoluut niet meer kan bijhouden? Vragen waar verschillende antwoorden op mogelijk zijn. Maar, één conclusie kan al wèl getrokken worden: een goede campagne voor een positief corporate image is anno 1993 de beste politiek. G.P. Hermans G.P Hermans IS werkzoom b0 het communlcolieodvlesbureou G.P lnternotwnol 8 ABACADABRA Hoe? Door bijvoorbeeld nu al de munitie te verzamelen voor de politieke debatten van het voorjaar. Anonieme partijleden schrijven brieven aan lijsttrekkers om ze uit de tent te lokken. Bijvoorbeeld: 'Geachte lijsttrekker, Dit jaar ging ik met de OAD-bus op vakantie. Elke dag moesten we twee rijen in de bus naar voren schuiven, opdat iedereen èn eens mooi voorin zat èn ook een dag achterin mocht hobbelen. Dat bracht me op het idee om ook de arbeidsmarkt van zo'n mechanisme te voorzien. ledereen krijgt een arbeidspaspoort dat voor veertig jaar geldt. Daarmee mag je tien jaar bij de Overheid werken, of vrijwilligerswerk met behoud van uitkering verrichten. Tien jaar mag je in loondienst bij het bedrijfsleven zijn. Vijf jaar mag je ziek zijn, sabbatical years nemen of gewoon balen, en vijftien jaar ben je gewoon afroepkracht, freelancer, deel van een maatschap of een collectief, of zelfstandige. Je mag zèlf kiezen wanneer je wat doet. Is dat niet veel eerlijker? Ik weet wel dat dit systeem rücksichtlos geboycot wordt door de managers, want die hebben geen zin om te gaan freelancen. ('Tring, tring, nog leiding nog nodig vandaag? Nee, dank u, misschien volgende week'). Maar zo komen we wel af van de overwaardering van het zitvlees dat onze vaderlandse arbeidsmarkt zo star heeft gemaakt en waar vooral jongeren en vrouwen dupe van zijn. Ik hoor graag spoedig uw antwoord.' Op die manier vertaal je het politieke abacadabra in gewone-mensen-taal, en kun je heel makkelijk ontdekken wat het politieke produkt nu voorstelt. Bundel die antwoorde Helling- jaargang 6- nummer 4 -winter /

9 COMMENTAAR Verkiezingsprogramma's Het vreemde aan verkiezingsprogramma's is dat niemand erin gelooft terwijl ze door het gros van de mensen als onmisbaar worden beschouwd. De meeste burgers zien programma's als papieren tijgers, handig voor politici om naar te verwijzen als hen dat uitkomt maar zonder betekenis ih het dagelijkse spel van de politiek. Tot overmaat van ramp worden programma's geassocieerd met luidruchtige belangengroepen die in partijen hun zin proberen door te drijven. In het algemeen nemen linkse partijen verkiezingsprogramma's serieuzer dan rechtse. Want in dit soort documenten - zo wilde een hardnekkig bijgeloofwordt vastgelegd hoe de traditioneel gekoesterde idealen verwezenlijkt kunnen worden. Daar komt dit bij: hoe minder een partij zichzelf als potentiële regeringspartner zag, hoe radicaler de in het programma neergelegde punten konden zijn, hoe meer ook het programma de sporen droeg van verregaande wensen van belangengroepen. De amendementencircussen van de jaren zeventig en tachtig illustreerden hoezeer dit systeem van politiek bedrijven in zichzelf vastliep. De 'missiedrang' waaraan met name de linkse partijen in de afgelopen vijfentwintig jaar leden, zorgde voor ellenlange waslijsten vergezeld van een forse dosis politieke retoriek. Omdat deze retoriek almaar kunstmatiger aandeed, gingen verkiezingsprogramma's in de praktijk steeds meer als een boemerang werken. Bedoeld om te 'politiseren', deden ze in feite het tegenovergestelde: depolitiseren. Pijnlijke keuzen en complexe afwegingen werden uit de weg gegaan, beleidsmatige verantwoordelijkheid ontlopen. Hiermee werden programma's door de linkse partijen zèlf ongeloofwaardig gemaakt. 'Rechts' werkte hier ook aan mee, maar dan door programma's terzijde te schuiven zodra plaats werd genomen op het regeringspluche. Kortom: partijen maakten programma's 'politiek onbruikbaar' en vergrootten daarmee de kloof tussen de politici, die woordbreuk pleegden, en de burgers, die zich bedonderd voelden. Linkse partijen hadden hier het sterkst onder te lijden om de eenvoudige reden dat zij hun kiezers een onbereikbare sociale lotsverbetering beloofden. In de tweede helft van de jaren tachtig keerde het tij. Programma's werden nu een soort 'pedagogisch instrument' van de linkse partij-elites om het partijkader 'realisme' bij te brengen. Dit gebeurde eerst in de PvdA, met de verkiezingen van mei 1994 in het verschiet geschiedde dit nu ook in Groenlinks. En omdat D66 reeds enige tijd geleden haar politieke vernieuwingsidealen op de lange baan schoof, is het 'matigingsproces' in de progressieve partijen voltooid. Deze 'emancipatie' schept voor links evenwel een nieuw probleem: nu alle programma's zó opgesteld zijn dat ze 'doorrekenbaar' zijn voor het Centraal Planbureau, de opperkeurmeester van de Nederlandse politiek, worden deze tot een soort klonen van de 'echte' rijksbegroting. Wat in aanleg een goede gewoonte is, het financieel en beleidsmatig nemen van politieke verantwoordelijkheid, dreigt een handicap te worden: de verdwijning van elke vorm van begrijpelijke politieke profilering. Links versterkt hiermee de depressieve stemming rond het politieke bedrijf. De funeste gedachte dat de politiek niet meer dan een technisch beheer van de maatschappij kan zijn, wordt gevoed. De vraag is: wat doen de linkse partijen zèlf om het tanende geloof in de politiek te herstellen en op welke manier worden verkiezingsprogramma's daarvoor gebruikt? Maatgevend is of partijen in verkiezingsprogramma's de materie waarop de politiek greep dient te krijgen, geloofwaardig onder woorden weten te brengen. Deze gedrevenheid moet ook zichtbaar worden in opzet en stijl van de programma's. Laten we duidelijk zijn: alleen het verkiezingsprogramma van de PvdA kan in dit opzicht de toets der kritiek doorstaan. Het programma leest als een essay. Zoekend en tastend trachten de opstellers zich een beeld te vormen van een aantal kernproblemen van politiek en maatschappij. Een lofwaardig streven. Deze verkennende aanpak heeft toch ook nadelen: kiezers krijgen geen boter bij de vis èn vier jaar zwalkend beleid wordt makkelijk rechtgepraat. Maar deze nadelen poetsen het voordeel dat in algemene termen opnieuw de inzet van praktische politiek wordt geformuleerd, niet weg. Vergeleken met het PvdA-programma zijn de partijprogramma's van Groenlinks en D66 conventioneel te noemen. Ze zijn overgedetailleerd en weinig onderzoekend. Ze lijken vooral bedoeld om de eigen partij-achterban te doordringen van de noodzaak tot 'Realpolitik' en stellen in oppervlakkige termen Jan en Alleman tevreden. Het lijkt erop alsof D66 en Groenlinks het er vooral om te doen is zo min mogelijk politiek rumoer rond de eigen programma's te veroorzaken. De PvdA daarentegen heeft bij de totstandkoming en presentatie van het programma juist gekozen voor een scherpe openbare discussie. Als de tone ofvoice van partijprogramma's een maatstaf is voor het nastreven van een open politieke cultuur (en waarom zou dat niet zo zijn?), voldoet alleen het PvdA-programma hieraan. Opvallend is niet zozeer dat de programma's van Groenlinks en D66 nauwelijks de aandacht van de pers op zich hebben kunnen vestigen, maar veeleer dat de PvdA met meer daadkracht dan Groen Links en D66 het eigen programma voor het voetlicht trachtte te brengen. De PvdA heeft er duidelijk voor gekozen het partijprogramma tot een levend onderdeel te maken van de verkiezingscampagne. Doorslaggevend hierbij is de speelruimte die de partijtop zich toeëigent. Om een pluriform debat van de grond te tillen, moet het georganiseerd worden èn om de benodigde kwaliteit te verkrijgen, moet de voorhanden zijnde expertise rondom de eigen partij effectief benut worden. De mate waarin het een partij lukt om een centrale positie in het politieke debat te verwerven, hangt dus sterk af van de durf, vindingrijkheid en doortastendheid van de partijleiding. Begin oktober waren in de RAl in Amsterdam achthonderd mensen bij elkaar om te luisteren naar- door het landelijke partijbureau van de PvdA georganiseerde - debatten over de inhoud van het verkiezingsprogramma. De ontwerp-partijprogramma's van Groenlinks moesten het doen met een presentatie in Nieuwspoort. Partijprogramma's zijn nog altijd instrumenten voor het uitoefenen van politieke invloed. En als dat niet zo is, zou dat zo moeten zijn. Het heeft er alle schijn van dat in het progressieve kamp alleen de PvdA dit begrepen heeft. Henk Krijnen de Helling- jaargang 6 - nummer 4 -winter

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd?

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Profielschets Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Overzicht: Score hoog = 4-5 Score gemiddeld = 3 Score laag = 1-2 Deel 1: Gezondheid. Gemiddelde

Nadere informatie

Het waarom van ons aanbod

Het waarom van ons aanbod Pagina 1 van 5 - scroll Het waarom van ons aanbod Mensen laten zich leiden door ervaringen en de betekenis die zij daaraan hebben gegeven. Daarmee besturen zij zichzelf en daarmee geven zij iedere keer

Nadere informatie

En hoe blijf jij fit in je hoofd?

En hoe blijf jij fit in je hoofd? En hoe blijf jij fit in je hoofd? boekje-105x105-def.indd 1 30-01-2009 12:05:22 1,2,3,..., 10 stappen boekje-105x105-def.indd 2 30-01-2009 12:05:23 Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

En hoe blijf jij fit in je hoofd?

En hoe blijf jij fit in je hoofd? En hoe blijf jij fit in je hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven in je hoofd en hebben al heel

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK LOBBYEN IN DE PRAKTIJK Praktische handvatten om goed te lobbyen Aan de orde komen: Hoe krijg je een voet tussen de deur, Hoe stel je een lobbyplan op, Maak een lobbystrategie, Welke lobbyinstrumenten kun

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

365 Wonderdagen. Marianne WilliaMson. Uitgeverij de Zaak

365 Wonderdagen. Marianne WilliaMson. Uitgeverij de Zaak 365 Wonderdagen Marianne WilliaMson Uitgeverij de Zaak oorspronkelijke titel: a Year of MiraCles, Daily Devotions and Reflections Copyright 2013 Marianne Williamson Copyright 2015 Uitgeverij de Zaak Published

Nadere informatie

Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders,

Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders, Nu vooruit! Speech lijsttrekker Berend de Vries 11 januari 2014 Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders, Ik wens u allen een mooi en succesvol

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Wat kan ik zelf doen?

Wat kan ik zelf doen? Wat kan ik zelf doen? Korte omschrijving werkvorm : In vier groepjes voeren de leerlingen een opdracht uit. Alle opdrachten gaan over een methode om invloed uit te oefenen op politieke beslissingen. Op

Nadere informatie

Rapportage. Vertrouwelijk. De volgende tests zijn afgenomen: Persoonsgegevens Aanvullende persoonsgegevens. D. Emo. Naam.

Rapportage. Vertrouwelijk. De volgende tests zijn afgenomen: Persoonsgegevens Aanvullende persoonsgegevens. D. Emo. Naam. Rapportage De volgende tests zijn afgenomen: Test Persoonsgegevens Aanvullende persoonsgegevens Persoonlijkheidstest (MPT-BS) Status Voltooid Voltooid Voltooid Vertrouwelijk Naam Datum onderzoek Emailadres

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VOORBEDE Soms moeten gebeurtenissen en dingen met naam worden genoemd. Soms moet je de dingen meer openlaten, opdat iedereen zijn eigen ervaringen erin kan herkennen. De voorbede

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Tip 1. Voel je goed. Tip 2. Blijf trouw aan jezelf. Tip 3. Durf je kwetsbaar op te stellen.

Inhoud. Voorwoord. Tip 1. Voel je goed. Tip 2. Blijf trouw aan jezelf. Tip 3. Durf je kwetsbaar op te stellen. 1 Inhoud Voorwoord Tip 1. Voel je goed. Tip 2. Blijf trouw aan jezelf. Tip 3. Durf je kwetsbaar op te stellen. Tip 4. Ga hem niet verzorgen of bemoederen. Tip 5. Leer van het verleden en kies opnieuw.

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG

DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG Hoogbegaafden zijn snelle denkers. Ze leggen snel verbanden waardoor ze vaak snel en ver vooruit kunnen kijken. Ze verwerken grote hoeveelheden informatie in één keer, regelmatig

Nadere informatie

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het

Nadere informatie

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Anderen over het werk van David en Arjan: Met hun boek en hun seminars maken De Kock en Vergeer heel Nederland gelukkig.

Nadere informatie

Geachte Dames en Heren, geachte Mevrouw van Leeuwen,

Geachte Dames en Heren, geachte Mevrouw van Leeuwen, Geachte Dames en Heren, geachte Mevrouw van Leeuwen, Met grote interesse heb ik uw lezing gevolgd. Ik realiseer mij terdege dat wij vanuit de Koepel van WMO raden u haast een onmogelijk vraag hebben gesteld,

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Dames en heren, allen hier aanwezig. Het is voor mij een grote eer hier als pas benoemde burgemeester

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni 13.30 16.30 uur Nederlands Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 05 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen; het examen bestaat uit 19

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

BURGERPANEL CAPELLE OVER...

BURGERPANEL CAPELLE OVER... BURGERPANEL CAPELLE OVER... profiel nieuwe burgemeester Mei 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 15 e peiling met het burgerpanel van Gemeente Capelle aan den IJssel. Deze peiling

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek.

Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek. Conflicten hanteren Tijd: verdelen over twee bijeenkomsten. Bijeenkomst 1 Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek. De uitkomst van

Nadere informatie

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen.

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen. Hoofdstuk 1 Jezelf voorbereiden op succes In dit hoofdstuk: Een solide timemanagementsysteem opbouwen De grootste uitdagingen van timemanagement het hoofd bieden Het verband zien tussen doelen stellen

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009)

Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009) 1 Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009) De achtergrond van de vraag naar het belangrijkste gebod De vraag waar wij vanochtend mee te maken hebben is de vraag naar het grote of anders

Nadere informatie

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 donderdag 1 januari Nieuwjaarsdag En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 Gebouwd door God Vandaag slaan we de eerste bladzijde op van een nieuw jaar. Een

Nadere informatie

Oasemoment "De Heer is mijn herder" Parochie Sint-Willibrord - woensdag 22 mei 2013

Oasemoment De Heer is mijn herder Parochie Sint-Willibrord - woensdag 22 mei 2013 Oasemoment "De Heer is mijn herder" Parochie Sint-Willibrord - woensdag 22 mei 2013 Lezing (uit de Nieuwe Bijbelvertaling) Psalm 23 Een psalm van David. De Heer is mijn herder, het ontbreekt mij aan niets.

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Case studie JSO Expertisecentrum voor jeugd, samenleving en ontwikkeling

Case studie JSO Expertisecentrum voor jeugd, samenleving en ontwikkeling Case studie JSO Expertisecentrum voor jeugd, samenleving en ontwikkeling Case studie (->) JSO OPDRACHTGEVER JSO Expertisecentrum voor jeugd, samenleving en ontwikkeling. OPDRACHT Bedenk een nieuwe corporate

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen 30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen Waarom Jij koopt drie tot vier huizen in je leven. Je makelaar verkoopt er honderden. Hij kent dus het onderhandelingsspel beter dan jij. Wanneer

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ...

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ... Thema 1: De kern van het ondernemen overheid klanten leveranciers leefomgeving onderneming werknemers... mede-eigenaars drukkingsgroepen en actiecomités U Ondernemen doet iemand in de eerste plaats uit

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God?

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? 1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

screensh Spreken met je Vader Het gebed dat Jezus leert Wie bidt tot wie?

screensh Spreken met je Vader Het gebed dat Jezus leert Wie bidt tot wie? 110 Hoofdstuk 18 Bidden Ik probeer het wel: elke dag bidden, maar soms komt het er gewoon niet van. Vaak weet ik niet goed wat ik moet bidden. En hoort God me wel? Doet Hij wel iets met mijn gebed? screensh

Nadere informatie

Informatie over maatschappijwetenschappen 5 en 6 Vwo Elzendaalcollege 2011-2012. Voorlichting maatschappijwetenschappen 5 en 6 vwo Elzendaalcollege

Informatie over maatschappijwetenschappen 5 en 6 Vwo Elzendaalcollege 2011-2012. Voorlichting maatschappijwetenschappen 5 en 6 vwo Elzendaalcollege Voorlichting maatschappijwetenschappen 5 en 6 vwo Elzendaalcollege 1 Vooraf In het volgende overzicht wordt informatie gegeven over het vak Maatschappijwetenschappen; een nieuw keuzevak in de 5 e en 6

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen 10-9-2012 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

IK BEN GEEN DOELGROEP

IK BEN GEEN DOELGROEP Het Artikel IK BEN GEEN DOELGROEP Doelgroepen en individualisering Door: Jan Heij 481248 29 november 2012 Voor: Arthur Bennis en Job Vogel Hogeschool Arnhem en Nijmegen DMEC ODC-DT Inleiding De presentatie

Nadere informatie

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING Inleiding De door leidinggevenden gehanteerde stijlen van beïnvloeding kunnen grofweg in twee categorieën worden ingedeeld, te weten profileren en respecteren. Er zijn twee profilerende

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten 1. Met andere ogen Wetenschap en levensbeschouwing De wereld achter de feiten Dit boek gaat over economie. Dat is de wetenschap die mensen bestudeert in hun streven naar welvaart. Het lijkt wel of economie

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Bijna niet te geloven, maar iedereen leest. Uniek in Nederland!

Bijna niet te geloven, maar iedereen leest. Uniek in Nederland! Bijna niet te geloven, maar iedereen leest Uniek in Nederland! Het is bijna niet te geloven, maar iedereen leest Brabants Centrum! Brabants Centrum is al 70 jaar dé krant van Boxtel met een bereik van

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

Preek over psalm 42 (Hartstocht voor God) Overdenkingen bij het H. Avondmaal. Eerste tafel (Psalm 42:1-3)

Preek over psalm 42 (Hartstocht voor God) Overdenkingen bij het H. Avondmaal. Eerste tafel (Psalm 42:1-3) Preek over psalm 42 (Hartstocht voor God) Overdenkingen bij het H. Avondmaal Eerste tafel (Psalm 42:1-3) Hebben jullie wel eens een hinde zien smachten? De NBV vertaalt dat eerste vers een beetje te liefelijk

Nadere informatie

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Drijfveren. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Drijfveren Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Drijfveren (QDI) 2 Wat motiveert jou? Wat geeft jou energie? Waardoor laat jij

Nadere informatie

tips voor het sollicitatiegesprek

tips voor het sollicitatiegesprek tips voor het sollicitatiegesprek algemeen In elk gesprek komen vragen voor die op meer manieren te beantwoorden zijn. Hiermee probeert een selecteur duidelijkheid te krijgen over je echte motivatie, persoonlijkheid

Nadere informatie

4e zondag van Pasen - De Goede Herder.

4e zondag van Pasen - De Goede Herder. 4e zondag van Pasen - De Goede Herder. Het is één van de oerbeelden geworden van Jezus in de christelijke geloofstraditie. Elk jaar wordt deze derde zondag na Pasen er naar genoemd: zondag van de Goede

Nadere informatie

Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript

Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Lesbrief bij de strip- en cartoontentoonstelling Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Voor de leerling Lesbrief bij de strip- en cartoontentoonstelling Wat zeur je nou?! Discriminatie gestript Voor

Nadere informatie

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Bij Marcus 5 : 21-43 Voor mensen met school-gaande kinderen nadert de zomervakantie. Hier in de kerk blijven al enige tijd wat meer stoelen leeg om dat dan

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

F I T C H. i n t e r v i s i e VANDAAG VANDAAG

F I T C H. i n t e r v i s i e VANDAAG VANDAAG F I T C H i n t e r v i s i e VANDAAG VANDAAG Inleiding Algoritme verscherpingen Rapportage vernieuwingen Techniek Teammodule Module in de steigers Marketing Fitch Methode 1 algoritme verscherpingen ALGORITME

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders

Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders Bankieren kan echt anders en vooral normaler Beste lezer, Het vertrouwen in banken is historisch laag. En dat is niet verwonderlijk.

Nadere informatie

Bijlagen. bovenbouw 2015-2016 / 1. Inhoud

Bijlagen. bovenbouw 2015-2016 / 1. Inhoud 21e jaargang Trefwoord, aflevering 1 Copyright Kwintessens, 2015. Het is aan scholen, die geabonneerd zijn op Trefwoord, toegestaan alleen voor intern gebruik gedeelten van dit materiaal te kopiëren en

Nadere informatie

Zingeving, spiritualiteit en verpleegkundige zorg

Zingeving, spiritualiteit en verpleegkundige zorg Zingeving, spiritualiteit en verpleegkundige zorg Annemieke Kuin humanistisch geestelijk verzorger Westfriesgasthuis, Hoorn Spiritualiteit / Zingeving Aandacht voor eigen spiritualiteit In gesprek gaan

Nadere informatie

MOTIVEREN & STIMULEREN

MOTIVEREN & STIMULEREN INLEIDING INLEIDING Dit boekje hoort bij de vervolgtraining 'motiveren en stimuleren'. In dit boekje gaat het voornamelijk over kunnen, willen en doen. Probeer de stof die we hier beschrijven vooral als

Nadere informatie