Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa)"

Transcriptie

1 Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa)

2 Osteoporose en botdichtheidsmeting (DExa) Osteoporose of botontkalking is een aandoening waarbij botten dunner en zwakker worden, waardoor botbreuken gemakkelijk ontstaan. Naar schatting hebben ruim mensen in Nederland osteoporose. Jaarlijks breken ruim mensen ouder dan 55 jaar een bot als gevolg van deze aandoening. De meest voorkomende breuken zijn pols-, wervel- en heupbreuken. Botbreuken veroorzaken pijn, invaliditeit, verlies van zelfstandigheid en levenskwaliteit of vervroegde sterfte. Osteoporose komt vaker bij vrouwen voor, vooral na de overgang. Mannen kunnen ook osteoporose krijgen. Ongeveer één op de 3 vrouwen en één op de 5 mannen ouder dan 50 jaar krijgt één of meerdere botbreuken gedurende de rest van hun leven. De frequentie neemt toe met het ouder worden, maar ook jonge mensen kunnen osteoporose krijgen. Hoe ontstaat osteoporose? Bot bestaat vooral uit eiwitten (zoals collageen), mineralen (zoals calcium) en cellen die tijdens het hele leven voortdurend worden vernieuwd. Het is dus levend weefsel. Er zijn twee processen die verantwoordelijk zijn voor deze vernieuwing: botafbraak en botaanmaak. Oud bot wordt afgebroken en vervangen door nieuw bot. Dit proces heet botombouw. Voor het 25ste levensjaar is de aanmaak groter dan de afbraak, waardoor het bot steviger wordt en groeit. Daarna komen de twee processen in een evenwicht. Na de leeftijd van 40 jaar wordt de afbraak geleidelijk meer dan de aanmaak. Dit continue proces gaat de rest van het leven door en verloopt sneller bij vrouwen tijdens en na de overgang. De verstoorde balans tussen botafbraak en botaanmaak leidt tot verlies van botmassa en een verslechtering van de structuur van het botweefsel. Hierdoor wordt het bot minder stevig en brozer.

3 Risicofactoren voor botbreuken: - Oudere leeftijd. - Lage botmassa. - Botbreuken in de familie (bijvoorbeeld een gebroken heup of ingezakte wervels bij de ouders). - Eén of meerdere botbreuken na het 50ste levensjaar. - Langdurig gebruik van corticosteroïden (prednison). - Roken (meer dan één pakje per dag). - Hoog alcoholgebruik (meer dan 3 glazen per dag). - Geen of heel weinig lichaamsbeweging. - Laag lichaamsgewicht. - Overgang vóór de leeftijd van 45 jaar. - Tekort aan vitamine D. - Verhoogde neiging tot vallen. - Andere ziekten of aandoeningen: aandoeningen van het bewegingsapparaat met chronische ontstekingen (zoals reumatoïde artritis, Bechterew en SLE), hormoonafwijkingen, sommige bloedziekten, ziekten van de nier, maag-, darm- of lever en zeldzame erfelijke aandoeningen. - Geneesmiddelen zoals aromataseremmers, androgeendeprivatietherapie, SSRI s. Onderzoek: het meten van de botdichtheid De hoeveelheid mineralen met name het calcium in het bot (de botmineraaldichtheid) kan op een betrouwbare manier gemeten worden op de heup en de wervels met behulp van een botdichtheidsmeting (DEXA). Dit is een soort röntgenapparaat. De straling tijdens het onderzoek is laag. Het onderzoek duurt ongeveer 20 minuten. De botdichtheid wordt uitgedrukt in een zogenoemde T-score. Hoe lager de botdichtheid hoe groter de kans op een botbreuk. Normale botmassa: T-score tussen de +1 en -1. Verminderde botmassa (osteopenie): T-score tussen de -1 en -2,5. Ernstig verminderde botmassa (osteoporose): T-score onder de -2,5.

4 Andere onderzoeken Om onderliggende oorzaken voor osteoporose uit te sluiten worden naast het afnemen van een vragenlijst en het meten van de botdichtheid ook andere onderzoeken verricht. Dit zijn bloed- en urineonderzoeken en röntgenfoto s van de wervelkolom. Behandeling Voeding Om het bot sterker te maken is voldoende calcium en vitamine D belangrijk. Calcium zit vooral in zuivelproducten, groene bladgroenten, broccoli en noten. Het advies is om per dag mg calcium te gebruiken. Vitamine D wordt aangemaakt in de huid onder invloed van zonlicht. Mensen die weinig buiten komen of die gesluierd naar buiten gaan hebben een groot risico op vitamine D tekort. Bij onvoldoende calciumintake en vitamine D tekort wordt dit aangevuld. Bewegen Bewegen vermindert de kans op vallen en het versterkt de spierkracht. Daarnaast helpt het osteoporose tegen te gaan omdat door belaste beweging, zoals lopen of traplopen, de botkwaliteit verbetert. Alcohol, koffie en roken Gebruik matig alcohol en koffie. Probeer te stoppen met roken. Behandeling met medicijnen Met geneesmiddelen kan verder verlies van bot worden voorkomen en overgebleven bot worden verstevigd. De volgende geneesmiddelen beïnvloeden de botmineraaldichtheid: bisfosfonaten, strontiumranelaat, raloxifeen, denosumab, oestrogenen, teriparatide, alsmede calcium en vitamine D. 4

5 Bisfosfonaten Bisfosfonaten zijn wereldwijd de meest voorgeschreven medicijnen tegen osteoporose. Ze zijn goed en uitgebreid onderzocht. Deze medicijnen hechten zich aan het botoppervlak en maken cellen die het bot afbreken minder actief. Cellen die het bot opbouwen krijgen daardoor meer kans. Bisfosfonaten gaan hierdoor het botverlies tegen. Uit onderzoeken is gebleken dat de kans op fracturen op alle plaatsen aanzienlijk afneemt. Het is aan te bevelen dat bisfosfonaten gedurende 5 jaar gebruikt worden. Bisfosfonaten in de vorm van tabletten Het bisfosfonaat wordt éénmaal per week op een nuchtere maag ingenomen met een glas water. Belangrijk is dat u de medicijnen rechtopzittend inneemt en dat u hierna minimaal 30 minuten niet gaat liggen en niet gaat eten. Mogelijke bijwerkingen kunnen maag- of darmbezwaren en spierpijn zijn op de dag van inname. De laatste bijwerking verdwijnt geleidelijk. Soms komt irritatie van de slokdarm voor. Bij juiste inname komt deze bijwerking minder voor. Bisfosfonaten in de vorm van een infuus Biosfosnaten kunnen ook één keer per jaar per infuus worden gegeven indien er contra-indicaties bestaan voor de bisfosfonaten in tabletvorm. Het opnemen via een infuus duurt ongeveer 45 minuten. Mogelijke bijwerkingen kunnen met name de eerste maal optreden als u het infuus toegediend krijgt. Spierpijn op de dag van het infuus, hoofdpijn, koorts of algeheel onwel kunnen enkele dagen optreden. Houd hier rekening mee als u voor het eerst een infuus krijgt. Over het algemeen treden deze bijwerkingen bij herhaling van de infusen niet meer op. Indien u deze bijwerkingen ondervindt adviseren wij u paracetamol te gebruiken, maximaal 4x daags 1000 mg. Indien u dit wilt, kunt u dit vlak voor het infuus al innemen. 5

6 Indien er uitgebreide ingrepen aan uw gebit moeten plaatsvinden, bespreek dit dan voor de start van de behandeling. Een (zeldzame) bijwerking van de medicatie is kaaknecrose. Bij gebruik van een hogere dosis of toediening per infuus is dit risico groter. Uw tandarts kan namelijk bezwaar hebben dat de medicatie net voor zijn behandeling is gegeven. Stontiumranelaat Stontiumranelaat is de tweede keus na bisfosfanten en vermindert vooral de kans op wervel- en niet-wervelfracturen. Het vermindert het effect op heupfracturen, vooral bij vrouwen boven de 74 jaar. Het is de tweede keus na de bisfosfonaten. In de eerste twee maanden van het gebruik kan bijwerking optreden: huiduitslag, gewrichtsklachten en koorts. Het middel moet dan gestopt worden. Neem daarvoor contact op met uw behandelend arts. Andere vervangers voor bisfosfonaten Estrogeen receptor modulatoren Raloxifeen is een selectieve oestrogeen receptor modulator (SERM) en wordt alleen ingezet bij patiënten die geen andere mogelijke medicamenteuze therapie verdragen. Teriparatide injectie Teriparatide of forsteo stimuleert de botvorming. Teriparatide wordt dagelijks via een injectie onderhuids toegediend. Belangrijkste bijwerkingen zijn pijn in de ledenmaten, hoofdpijn, maag/darmproblemen, vermoeidheid, verhoogd calcium in het bloed, overgevoeligheidsreactie op de injectieplaats en voorbijgaande lage bloeddruk in staande houding. Denosumab injectie Denosumab wordt via een injectie éénmaal per half jaar toegediend in combinatie met calcium/vitamine D3 tabletten. Prolia is de merknaam voor denosumab. De eerste injectie wordt op de polikliniek gegeven, 6

7 soms kan dit ook bij de huisarts. Denosumab geeft remming van de botafbraak en doet de botdichtheid stijgen. Meest voorkomende bijwerkingen bij gebruik van denosumab zijn huiduitslag, eczeem en winderigheid (minder dan 3%). Een zeldzame bijwerking van denosumab is cellulitis, een huidontsteking (minder dan 0.3%). Vragen Bij vragen kunt u terecht bij de reumaconsulent of de reumatoloog via de polikliniek op telefoonnummer (023) Literatuur: Farmacotherapeutisch kompas en folder LUMC Mede namens M. van Lieshout, reumatoloog Spaarne ZH Auteur Dr K.S.S. Steen 19 september

8 Kennemer Gasthuis Locatie noord Vondelweg BW Haarlem Locatie zuid Boerhaavelaan RC Haarlem Postadres Postbus AK Haarlem Telefoon (023) Website

Osteoporose en Botdichtheidsmeting

Osteoporose en Botdichtheidsmeting Osteoporose en Botdichtheidsmeting Botontkalking en onderzoek hiernaar Wat is osteoporose? Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is een aandoening waarbij de botten dunner en zwakker worden

Nadere informatie

Osteoporose en botdichtheidsmeting

Osteoporose en botdichtheidsmeting Osteoporose en botdichtheidsmeting en de behandeling van osteoporose Wat is osteoporose? Osteoporose of botontkalking is terugloop van de sterkte van het botweefsel. Het ontstaat doordat er minder kalkhoudend

Nadere informatie

Botbreuk en botontkalking (osteoporose)

Botbreuk en botontkalking (osteoporose) Botbreuk en botontkalking (osteoporose) Op dit moment wordt u vanwege een botbreuk behandeld in het Radboudumc. Uit onderzoek blijkt dat bij vrouwen ouder dan 50 jaar en mannen ouder dan 65 jaar die een

Nadere informatie

Infobrochure. Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T mensen zorgen voor mensen Infobrochure Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T. 011 826 394 mensen zorgen voor mensen Titel Wat is osteoporose? Osteoporose, soms ook botontkalking genoemd, is een aandoening van het skelet

Nadere informatie

Osteoporose. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteoporose? Oorzaken van osteoporose

Osteoporose. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteoporose? Oorzaken van osteoporose Osteoporose Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Inhoudsopgave 1 Wat is osteoporose? 1 Oorzaken van osteoporose 1 Risicogroepen 2 Heb ik osteoporose? 2 Betekenis hoogte T- score 2 Voorkomen

Nadere informatie

Fractuur- en osteoporosespreekuur

Fractuur- en osteoporosespreekuur Fractuur- en osteoporosespreekuur HET FRACTUUR- EN OSTEOPOROSESPREEKUUR Het Kennemer Gasthuis(KG) heeft een spreekuur waar patiënten ouder dan 50 jaar met een botbreuk gecontroleerd kunnen worden op osteoporose.

Nadere informatie

Osteoporose. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen.

Osteoporose. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Osteoporose Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteoporose? 1 Oorzaken van osteoporose 1 Heb ik osteoporose? 2 Betekenis hoogte T- score 2 Osteoporose voorkomen 2 Behandeling

Nadere informatie

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Wat is botontkalking? Definitie osteoporose Een systemische

Nadere informatie

Inleiding. Wat is osteopenie? Hoe ontstaat osteopenie?

Inleiding. Wat is osteopenie? Hoe ontstaat osteopenie? Osteopenie Inleiding U heeft de uitslag van de botdichtheidsmeting (= botdensitometrie) ontvangen van de osteoporoseverpleegkundige. Uit de botdichtheidsmeting is gebleken dat u osteopenie heeft. De uitslag

Nadere informatie

Osteoporose VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER

Osteoporose VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER Osteoporose WAT IS OSTEOPOROSE WAT VERGROOT DE KANS OP OSTEOPOROSE GEVOLGEN VAN OSTEOPOROSE MEDICIJNEN BIJ OSTEOPOROSE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK

Nadere informatie

Osteoporose en een chronische longziekte (COPD)

Osteoporose en een chronische longziekte (COPD) COPD en Osteoporose Wat is osteoporose? Osteoporose is ook bekend onder de naam botontkalking. Het is een aandoening waarbij de botafbraak sneller gaat dan de botaanmaak. Hierbij verdwijnt er kalk uit

Nadere informatie

Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen.

Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen. Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen www.nwz.nl Inhoud Wat is osteopenie? 3 Wie krijgen osteopenie? 3 Hoe ontstaat osteopenie? 4 Hoe weet u of u osteopenie heeft? 6 Uw vragen 7 2 Bij het ouder worden,

Nadere informatie

H.366781.0614. Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker)

H.366781.0614. Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker) H.366781.0614 Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker) 2 Inleiding U wordt behandeld voor borstkanker, dit heeft invloed op uw botverlies. U krijgt praktische tips om uw botten gezond te houden.

Nadere informatie

Inleiding. Wat is osteoporose?

Inleiding. Wat is osteoporose? Botontkalking Inleiding U heeft van de arts gehoord dat u (mogelijk) botontkalking heeft. De medische benaming voor botontkalking is osteoporose. In deze folder leest u meer over osteoporose. Wat is osteoporose?

Nadere informatie

Botontkalking. Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2014 pavo 0298

Botontkalking. Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2014 pavo 0298 Botontkalking Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2014 pavo 0298 Inleiding U heeft van de arts gehoord dat u (mogelijk) botontkalking heeft. De medische benaming voor botontkalking is osteoporose. In

Nadere informatie

Polikliniek voor Fractuurpreventie en Osteoporose

Polikliniek voor Fractuurpreventie en Osteoporose U heeft een afspraak op de polikliniek voor Fractuurpreventie en Osteoporose van het Erasmus MC omdat u een botbreuk (fractuur) heeft opgelopen. Het kan zijn dat er sprake is van botontkalking (osteoporose).

Nadere informatie

Sarcoïdose. & botontkalking

Sarcoïdose.  & botontkalking Sarcoïdose & botontkalking Botproblemen bij sarcoïdose kunnen ontstaan door de ziekte zelf en door langdurig medicijngebruik. Beide kunnen leiden tot botontkalking. www.sarcoidose.nl Wat zijn botten? Het

Nadere informatie

Botdichtheidsmeting. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Botdichtheidsmeting. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Botdichtheidsmeting Dexametrie Informatie voor patiënten F0656-3415 februari 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat?

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat? Osteoporose Osteoporose betekent letterlijk poreus bot of bot met gaten en wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is de meest voorkomende stofwisselingsziekte van de botten, waarbij steeds meer botmassa

Nadere informatie

Een tekort aan botmassa Osteopenie. Osteoporose poli

Een tekort aan botmassa Osteopenie. Osteoporose poli 00 Een tekort aan botmassa Osteopenie Osteoporose poli Wat is osteopenie? Osteopenie is het voorstadium van osteoporose (botontkalking). Letterlijk betekent het: minder bot. Dat wil niet zeggen dat u te

Nadere informatie

Botontkalking. Osteoporose

Botontkalking. Osteoporose Botontkalking Osteoporose 2 Informatie voor vrouwen van 50 jaar of ouder en mannen van 65 jaar of ouder die een botbreuk hebben en behandeld worden op afdeling orthopedie Op dit moment wordt u in het CWZ

Nadere informatie

Osteopenie. Uitleg en leefstijladviezen. mca.nl

Osteopenie. Uitleg en leefstijladviezen. mca.nl Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen mca.nl Inhoudsopgave Wat is osteopenie? 3 Wie krijgen osteopenie? 3 Hoe ontstaat osteopenie? 3 Hoe weet u of u osteopenie heeft? 5 Uw vragen 6 Notities 7 Colofon

Nadere informatie

Zoledroninezuur Aclasta

Zoledroninezuur Aclasta Zoledroninezuur Aclasta Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: Hoe werkt zoledroninezuur? Zoledroninezuur

Nadere informatie

Bewegingsapparaat bij het ouder worden

Bewegingsapparaat bij het ouder worden Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat bij het ouder worden Sandrine Bours Reumatoloog MUMC+ Agenda Inleiding Osteoporose Artrose Artritis Reumatoïde artritis Jicht Inleiding Skelet nodig

Nadere informatie

BOT polikliniek. Informatie voor patiënten met Osteoporose. De BOT polikliniek is een samenwerkingsverband tussen:

BOT polikliniek. Informatie voor patiënten met Osteoporose. De BOT polikliniek is een samenwerkingsverband tussen: BOT polikliniek Informatie voor patiënten met Osteoporose U bent verwezen naar de BOT (Bot Ontkalkings Team) polikliniek. Op deze polikliniek wordt onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van osteoporose,

Nadere informatie

Het APD-infuus. Een behandeling voor osteoporose

Het APD-infuus. Een behandeling voor osteoporose Het APD-infuus Een behandeling voor osteoporose Inleiding Uw specialist heeft met u besproken dat u een behandeling krijgt met het medicijn APD. U krijgt dit medicijn via een infuus toegediend. Er kunnen

Nadere informatie

Botontkalking. Osteoporose

Botontkalking. Osteoporose Botontkalking Osteoporose 2 In Nederland hebben ongeveer 850.000 mensen osteoporose. Osteoporose komt zowel bij mannen als vrouwen voor. Veel mensen weten niet dat zij osteoporose hebben, omdat dit niet

Nadere informatie

Wat weet u van osteoporose? (botontkalking)

Wat weet u van osteoporose? (botontkalking) Wat weet u van osteoporose? (botontkalking) 3 Gevolgen van osteoporose Botontkalking (osteoporose) klinkt niet als een ernstige aandoening maar kan ernstige gevolgen hebben. Het belangrijkste gevolg van

Nadere informatie

Osteoporose. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Osteoporose. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Osteoporose Uw behandelend arts heeft bij u osteoporose (botontkalking) vastgesteld of wil laten onderzoeken of u osteoporose hebt. In deze folder leest u wat osteoporose is, hoe het ontstaat en wat de

Nadere informatie

U heeft osteoporose? Wat nu?

U heeft osteoporose? Wat nu? U heeft osteoporose? Wat nu? Wat is osteoporose? Tijdens ons leven maakt ons lichaam van nature nieuw bot aan en elimineert het ouder bot. Na de leeftijd van 30-45 jaar worden de cellen die nieuw bot opbouwen

Nadere informatie

Fractuur- en Osteoporose Polikliniek

Fractuur- en Osteoporose Polikliniek Fractuur- en Osteoporose Polikliniek 1 Patiënten van 50 jaar en ouder die in ons ziekenhuis behandeld worden voor een botbreuk kunnen zich laten onderzoeken op osteoporose (botontkalking). Opsporing en

Nadere informatie

Botdichtheidsmeting Dexametrie

Botdichtheidsmeting Dexametrie Botdichtheidsmeting Dexametrie U heeft een afspraak voor een botdichtheidsmeting. Dit onderzoek wordt ook wel dexametrie genoemd. Een botdichtheidsmeting is een onderzoek om vast te stellen of u osteoporose

Nadere informatie

sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond?

sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond? sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond? 2 3 U wordt behandeld voor borstkanker. In deze uitgave krijgt u informatie over de invloed van de behandeling op de gezondheid van uw botten,

Nadere informatie

Osteoporose (botontkalking)

Osteoporose (botontkalking) Osteoporose (botontkalking) Informatie van de afdeling Geriatrie Deze informatie gaat over osteoporose (botontkalking). Het is veel informatie die belangrijk voor u is. U leest informatie over: Wat is

Nadere informatie

De osteoporosespolikliniek

De osteoporosespolikliniek De osteoporosespolikliniek De Osteoporosepolikliniek Patiënten van 50 jaar en ouder die met een botbreuk op de spoedeisende hulp (SEH) van het St. Anna Ziekenhuis komen, krijgen binnen 3 maanden een uitnodiging

Nadere informatie

Meer informatie Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u contact opnemen met de specialist die uw osteoporose behandelt.

Meer informatie Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u contact opnemen met de specialist die uw osteoporose behandelt. Osteoporose Inleiding Osteoporose is een veel voorkomende aandoening die beter bekend staat als 'botontkalking'. 'Os' betekent bot en 'porose' betekent poreus, bros. Door allerlei oorzaken kan de hoeveelheid

Nadere informatie

Osteopenie. VFA VFA is een moderne DEXA methode. Deze methode geeft naast de botdichtheid ook informatie over de wervelstructuur.

Osteopenie. VFA VFA is een moderne DEXA methode. Deze methode geeft naast de botdichtheid ook informatie over de wervelstructuur. Osteopenie U bent in ons ziekenhuis onder behandeling geweest voor een breuk in een van uw botten. Omdat gebleken is dat mensen van uw leeftijd met een botbreuk vaak osteopenie (tekort aan botmassa) of

Nadere informatie

Botbreuken en osteoporose. Nucleaire geneeskunde

Botbreuken en osteoporose. Nucleaire geneeskunde Botbreuken en osteoporose Nucleaire geneeskunde imelda omringt u met zorg 2 Nota s Inhoud Welkom. 4 Wat is osteoporose? 5 Wat zijn de gevolgen van osteoporose? 7 Hoe wordt de diagnose gesteld? 8 Wat is

Nadere informatie

Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek

Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek Chirurgie/Orthopedie/Endocrinologie Patiënteninformatie Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek U ontvangt deze informatie, omdat u een onderzoek naar botontkalking krijgt op onze osteoporosekliniek.

Nadere informatie

Bisfosfonaten bij borstkanker

Bisfosfonaten bij borstkanker Oncologie i Bisfosfonaten bij borstkanker Patiënteninformatie Adjuvante therapie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw specialist heeft met u besproken dat u, naast de behandeling met hormonale therapie, in

Nadere informatie

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten dat u wordt behandeld met een Bisfosfonaat per infuus of tablet. Een Bisfosfonaat wordt voorgeschreven om de botten

Nadere informatie

Fysische Geneeskunde Reumatologie Revalidatie. Osteoporose

Fysische Geneeskunde Reumatologie Revalidatie. Osteoporose Fysische Geneeskunde Reumatologie Revalidatie Osteoporose Geachte mevrouw, mijnheer, In deze brochure vindt u informatie over osteoporose, in de volksmond botontkalking genoemd. Voorkomen, oorzaken en

Nadere informatie

Botontkalking Osteoporose. Osteoporose poli

Botontkalking Osteoporose. Osteoporose poli 00 Botontkalking Osteoporose Osteoporose poli Osteoporose, wat is dat? Osteoporose is het medische woord voor botontkalking. Het betekent poreus bot. Onze botten bestaan uit kalk (calcium), fosfor, merg

Nadere informatie

Informatie over het geneesmiddel Prednison/Prednisolon (Corticosteroïden)

Informatie over het geneesmiddel Prednison/Prednisolon (Corticosteroïden) Patiënteninformatie Informatie over het geneesmiddel Prednison/Prednisolon (Corticosteroïden) rkz.nl Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om

Nadere informatie

Osteoporose = Botontkalking

Osteoporose = Botontkalking Osteoporose = Botontkalking Wat u moet weten over botontkalking ernstige aandoening. Gelukig kan Osteoporose vroegtijdig worden Inhoudstafel Inleiding I. Ziektebeeld II. Risicofactoren III. Preventie IV.

Nadere informatie

Behandeling van osteoporose Botontkalking.

Behandeling van osteoporose Botontkalking. Behandeling van osteoporose Botontkalking www.nwz.nl Inhoud Wat is osteoporose? 3 Wie krijgen osteoporose? 3 Behandeling van osteoporose 4 Wat kunt u doen om uw botten te beschermen? 4 Het is belangrijk

Nadere informatie

Osteoporose (botontkalking)

Osteoporose (botontkalking) Osteoporose (botontkalking) Ziekenhuis Gelderse Vallei Osteoporose (botontkalking) is een aandoening die zowel bij mannen als bij vrouwen voorkomt. Osteoporose geeft zelf geen klachten, maar de botten

Nadere informatie

Beschrijving van osteoporose... 1. Verschijnselen van osteoporose... 1. Risicofactoren voor osteoporose... 2. Diagnose stellen bij osteoporose...

Beschrijving van osteoporose... 1. Verschijnselen van osteoporose... 1. Risicofactoren voor osteoporose... 2. Diagnose stellen bij osteoporose... Osteoporose Inhoudsopgave Beschrijving van osteoporose... 1 Verschijnselen van osteoporose... 1 Risicofactoren voor osteoporose... 2 Diagnose stellen bij osteoporose... 3 Preventie van / leefregels bij

Nadere informatie

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven APD infuus Inleiding U heeft van uw specialist gehoord dat infusie-therapie met APD van belang is bij de behandeling van uw ziekte. Uw specialist zal u al grotendeels op de hoogte hebben gesteld over

Nadere informatie

Behandeling van osteoporose

Behandeling van osteoporose Behandeling van osteoporose Botontkalking mca.nl Inhoudsopgave Wat is osteoporose? 3 Wie krijgen osteoporose? 3 Behandeling van osteoporose 4 Wat kunt u doen om uw botten te beschermen? 4 Het is belangrijk

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Wat weet u van osteoporose?

Wat weet u van osteoporose? Wat weet u van osteoporose? Evalueer uw risico op osteoporose Osteoporose kan vroegtijdig opgespoord en doeltreffend behandeld worden. Inhoudstafel Inleiding I. Ziektebeeld II. Risicofactoren III. Preventie

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose

Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose Inleiding Botopbouw Bot is levend materiaal; het wordt voordurend afgebroken en opgebouwd. Cellen met de naam osteoclasten breken

Nadere informatie

Osteoporose (botontkalking)

Osteoporose (botontkalking) Osteoporose (botontkalking) Deze informatie gaat over osteoporose (botontkalking). Het is veel informatie die belangrijk voor u is. U leest informatie over: Wat is osteoporose Wie krijgen osteoporose Welke

Nadere informatie

Osteoporose Inleiding Wat is osteoporose? Botopbouw en botafbraak, hoe zit dat?

Osteoporose Inleiding Wat is osteoporose? Botopbouw en botafbraak, hoe zit dat? Osteoporose Inleiding Osteoporose is een chronische botziekte die bij vrouwen en mannen voorkomt. Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Naar schatting hebben wereldwijd 200 miljoen mensen osteoporose

Nadere informatie

REUMATOLOGIE. Prednison. (corticosteroïden) BEHANDELING

REUMATOLOGIE. Prednison. (corticosteroïden) BEHANDELING REUMATOLOGIE Prednison (corticosteroïden) BEHANDELING Prednison (corticosteroïden) Uw reumatoloog heeft u prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed

Nadere informatie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? Wat zijn de gevolgen van osteopenie? Oorzaak van osteopenie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? Wat zijn de gevolgen van osteopenie? Oorzaak van osteopenie Osteopenie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Inhoudsopgave 1 Wat is osteopenie? 1 Wat zijn de gevolgen van osteopenie? 1 Oorzaak van osteopenie 1 Wie krijgen er last van osteopenie?

Nadere informatie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen.

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Osteopenie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? 1 Wat zijn de oorzaken en gevolgen van osteopenie? 1 Heb ik osteopenie? 2 Betekenis hoogte T- score 2 Osteoporose voorkomen

Nadere informatie

Botbreuken Een voorspoedig herstel

Botbreuken Een voorspoedig herstel Botbreuken Een voorspoedig herstel Afdeling Orthopedie Wat is een botbreuk? Een botbreuk heet in het medisch jargon: fractuur. Dit betekent letterlijk 'breuk'. Een botbreuk kan uiteenlopen van een scheurtje

Nadere informatie

Prednison. Reumatologie. alle aandacht

Prednison. Reumatologie. alle aandacht Prednison Reumatologie alle aandacht Prednison (Corticosteroïden) Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken,

Nadere informatie

Methotrexaat (Emthexate, Ledertrexate )

Methotrexaat (Emthexate, Ledertrexate ) Methotrexaat Methotrexaat (Emthexate, Ledertrexate ) Uw reumatoloog heeft u Methotrexaat voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is

Nadere informatie

Prednison/ prednisolon

Prednison/ prednisolon Patiënteninformatie Prednison/ prednisolon Informatie over dit medicijn bij reumatische aandoeningen 1234567890-terTER_ Prednison/ prednisolon Informatie over dit medicijn bij reumatische aandoeningen.

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM. Niet vallen maar opstaan. Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn Anne Wipkink

VAN HARTE WELKOM. Niet vallen maar opstaan. Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn Anne Wipkink VAN HARTE WELKOM Niet vallen maar opstaan Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn Anne Wipkink INHOUD PRESENTATIE Definitie Osteoporose en Artrose Osteoporose - oorzaak - gevolg - wat kun je zelf doen? - suppletieadvies

Nadere informatie

Behandeling met zoledroninezuur

Behandeling met zoledroninezuur REUMATOLOGIE Behandeling met zoledroninezuur BEHANDELING Behandeling met zoledroninezuur In overleg met uw reumatoloog wordt u binnenkort in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor osteoporose met het

Nadere informatie

Osteoporose voorkomen

Osteoporose voorkomen Osteoporose voorkomen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Inhoudsopgave 1 Wat is osteoporose? 1 Oorzaken van osteoporose 1 Risicogroepen 2 Heb ik osteoporose? 2 Voorkomen van osteoporose

Nadere informatie

Risedroninezuur. Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD

Risedroninezuur. Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD Risedroninezuur Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD Inhoud Hoe werkt risedroninezuur? 3 Voor welke aandoeningen wordt risedroninezuur gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran)

Azathioprine (Imuran) Azathioprine Azathioprine (Imuran) Uw reumatoloog heeft u Azathioprine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat

Nadere informatie

LefLunomide Het effect van Leflunomide Het gebruik samen met andere geneesmiddelen Wijze van innemen

LefLunomide Het effect van Leflunomide Het gebruik samen met andere geneesmiddelen Wijze van innemen Leflunomide Leflunomide (Arava) Uw reumatoloog heeft u Leflunomide voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat u er

Nadere informatie

Behandeling met zoledroninezuur

Behandeling met zoledroninezuur REUMATOLOGIE Behandeling met zoledroninezuur BEHANDELING Behandeling met zoledroninezuur In overleg met uw reumatoloog wordt u binnenkort in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor osteoporose met het

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Osteoporose. Botontkalking

PATIËNTEN INFORMATIE. Osteoporose. Botontkalking PATIËNTEN INFORMATIE Osteoporose Botontkalking 2 PATIËNTENINFORMATIE Wat is osteoporose? Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Als u osteoporose heeft worden uw botten erg broos en kunnen dan

Nadere informatie

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2 Osteoporose Inleiding U bent behandeld voor een botbreuk en middels onderzoek is bij u osteoporose vastgesteld. Deze brochure is bedoeld om u te informeren over wat osteoporose nu precies is en welke gevolgen

Nadere informatie

Methotrexaat. Poli Reumatologie

Methotrexaat. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog vragen dan kunt

Nadere informatie

OCT04 INFORMATIE VOOR DE PATIËNT OVER FOSAMAX 5 en 10 mg

OCT04 INFORMATIE VOOR DE PATIËNT OVER FOSAMAX 5 en 10 mg OCT04 INFORMATIE VOOR DE PATIËNT OVER FOSAMAX 5 en 10 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals

Nadere informatie

Over het afremmen van osteoporose en tips voor een aangepast bewegingspatroon

Over het afremmen van osteoporose en tips voor een aangepast bewegingspatroon Over het afremmen van osteoporose en tips voor een aangepast bewegingspatroon Het belang van bewegen Deze folder geeft uitleg over osteoporose en geeft aan wat u eraan kunt doen. Osteoporose is in feite

Nadere informatie

Osteoporose. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk

Osteoporose. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk Osteoporose T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 info@zol.be Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André Dumont Stalenstraat

Nadere informatie

Osteoporose Nog vragen? Patiëntenorganisaties Osteoporose Vereniging Is preventief onderzoek nuttig? Wat zijn de klachten?

Osteoporose Nog vragen? Patiëntenorganisaties Osteoporose Vereniging Is preventief onderzoek nuttig? Wat zijn de klachten? Osteoporose Osteoporose Osteoporose is ook bekend onder de naam botontkalking. Het is een aandoening waarbij de botafbraak sneller gaat dan de botaanmaak. Hierbij verdwijnt er kalk uit de botten en de

Nadere informatie

INFORMATIE OVER PREDNISON CORTICOSTEROÏDEN FRANCISCUS VLIETLAND

INFORMATIE OVER PREDNISON CORTICOSTEROÏDEN FRANCISCUS VLIETLAND INFORMATIE OVER PREDNISON CORTICOSTEROÏDEN FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw reumatoloog heeft u een ziekteremmend medicijn voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn

Nadere informatie

Prednison/Prednisolon

Prednison/Prednisolon Prednison/Prednisolon Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: prednison. Hoe werkt prednison? Bij patiënten

Nadere informatie

Zoledronaat-infuus (Aclasta ) bij osteoporose

Zoledronaat-infuus (Aclasta ) bij osteoporose geriatrisch dagziekenhuis informatiebrochure Zoledronaat-infuus (Aclasta ) bij osteoporose Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat is osteoporose? 4 3. Hoe wordt de diagnose gesteld? 4 4. De werking van zoledronaat

Nadere informatie

Cyclofosfamide (Endoxan ) tabletten bij reumatische aandoeningen

Cyclofosfamide (Endoxan ) tabletten bij reumatische aandoeningen Cyclofosfamide (Endoxan ) tabletten bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel cyclofosfamide te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Calcium + Vitamine D3:

Calcium + Vitamine D3: INCLUSIEF RICHTLIJNEN Calcium + Vitamine D3: O S T E O P O R O S E Inleiding Osteoporose is de medische aanduiding voor mensen bij wie de botafbraak (botontkalking) al een geruime tijd sneller gaat dan

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Wat is osteoporose?

1 Inleiding. 2 Wat is osteoporose? Osteoporose Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat is osteoporose?... 1 3 Hoe ontstaat osteoporose?... 3 4 Wat merkt u van osteoporose?... 4 5 Hoe wordt de diagnose gesteld?... 5 Bent u kleiner geworden?...

Nadere informatie

Sulfasalazine (Salazopyrine )

Sulfasalazine (Salazopyrine ) Sulfasalazine Sulfasalazine (Salazopyrine ) De reumatoloog heeft u Sulfasalazine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Zolendrolinezuur. Aclasta

PATIËNTEN INFORMATIE. Zolendrolinezuur. Aclasta PATIËNTEN INFORMATIE Zolendrolinezuur Aclasta Uw behandelend arts heeft u zoledroninezuur voorgeschreven voor de behandeling van uw osteoporose, met als doel het voorkomen van botbreuken. Om dit medicijn

Nadere informatie

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel sulfasalazine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft

Nadere informatie

az sint-lucas BRUGGE Osteoporose

az sint-lucas BRUGGE Osteoporose az sint-lucas BRUGGE Osteoporose 1. Wat is osteoporose en wat zijn de gevolgen? Osteoporose, of botontkalking, is een chronische aandoening van het skelet waarbij de botten steeds brozer worden. Dit is

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie

Methotrexaat (MTX) Medicatie. Poli Reumatologie 00 Methotrexaat (MTX) Medicatie Poli Reumatologie 1 U heeft in overleg met uw arts besloten Methotrexaat te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen nog

Nadere informatie

Wat is osteoporose en wat zijn de gevolgen?

Wat is osteoporose en wat zijn de gevolgen? Osteoporose Wat is osteoporose en wat zijn de gevolgen? Osteoporose, of botontkalking, is een chronische aandoening van het skelet waarbij botten steeds brozer worden. Dit is een natuurlijk proces dat

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

METHOTREXAAT BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN FRANCISCUS GASTHUIS

METHOTREXAAT BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN FRANCISCUS GASTHUIS METHOTREXAAT BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten (en hun naasten) die door de behandelend arts methotrexaat voorgeschreven hebben gekregen.

Nadere informatie

APD-infuus bij laesies in de botten

APD-infuus bij laesies in de botten APD-infuus bij laesies in de botten Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding Binnenkort wordt u behandeld met het medicijn APD. In deze folder leest u meer over deze

Nadere informatie

Osteoporose. Osteoporose (poli geriatrie) alle aandacht. Informatiebrochure botontkalking

Osteoporose. Osteoporose (poli geriatrie) alle aandacht. Informatiebrochure botontkalking Osteoporose Informatiebrochure botontkalking Osteoporose (poli geriatrie) alle aandacht Inhoud Inleiding 3 Botopbouw en botafbraak 3 Wie krijgen osteoporose? 4 Hoe weet ik of ik osteoporose heb? 5 Wat

Nadere informatie

Pamidroninezuur. APD (aminohydroxy propylideen disfonzuur), Pamipro

Pamidroninezuur. APD (aminohydroxy propylideen disfonzuur), Pamipro Pamidroninezuur APD (aminohydroxy propylideen disfonzuur), Pamipro Inhoud Hoe werkt pamidroninezuur? 3 Voor welke aandoeningen wordt pamidroninezuur gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik

Nadere informatie

Hydroxychloroquine (Plaquenil)

Hydroxychloroquine (Plaquenil) Hydroxychloroquine Hydroxychloroquine (Plaquenil) Uw reumatoloog heeft Hydroxychloroquine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is

Nadere informatie

ziekenhuis polikliniek ZorgSaam

ziekenhuis polikliniek ZorgSaam werken fractuur- bij en osteoporose divisie ziekenhuis polikliniek ZorgSaam 1 2 Botdichtheidsmeting: waarom en voor wie? Botbreuken bij mensen ouder dan 50 jaar zijn vaak het gevolg van te weinig bot (osteoporose).

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Leflunomide i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder kunt u lezen over het medicijn Leflunomide en waar u op moet letten wanneer u het

Nadere informatie

Osteoporose. Forte. Om je te ondersteunen in de dagelijkse inname van calcium/vitamine D3. Je vraag & antwoord -gids

Osteoporose. Forte. Om je te ondersteunen in de dagelijkse inname van calcium/vitamine D3. Je vraag & antwoord -gids Osteoporose Je vraag & antwoord -gids Forte citroen 1000 mg/800 I.E. Om je te ondersteunen in de dagelijkse inname van calcium/vitamine D3 Waarom calcium/vitamine D 3? Osteoporose ontstaat wanneer meer

Nadere informatie

APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten

APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0662 Inleiding Binnenkort wordt u behandeld met het medicijn APD. In deze folder leest u meer over deze behandeling

Nadere informatie