Risk assessment and treatability

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Risk assessment and treatability"

Transcriptie

1 'l. POF_ ivj A (1, Risk assessment and treatability Een eerste geannoteerde verkenning van de literatuur vanaf 1990 Samengesteld door C.J. van Netburg maart 1998 justitie Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

2 Verantwoording Dit is een eerste opzet van een geannoteerde literatuurlijst inzake 'risk assessment' bij het vaststellen van het recidive-risico van zwakbegaafde of psychisch gestoorde delinquenten van ernstig geweldsdelicten. Gezien de korte tijd die beschikbaar was (twee weken) moet deze lijst beschouwd worden als een eerste verkenning omtrent literatuur op dit gebied. Besloten is om de meest recente literatuur over dit onderwerp vanaf 1990 te zoeken in het documentatiebestand van het WODC en via Internet. In samenwerking met onderzoeker Ed. Leuw is een selectie gemaakt die in deze lijst is opgenomen. Er is voor gekozen om de literatuur in chronologische volgorde te presenteren en daarbinnen alfabetisch op auteursnaam. De betreffende literatuur zal nog nader bestudeerd moeten worden om tot een verantwoorde lijst te komen. i

3 2 Geannoteerde bibliografie Literatuur Andrews, D.A., J. Bonta and R.D. Hoge Classification for effective rehabilitation Criminal justice and behavior 17e jrg. (1990) nr. 1 (March) p Psychologisch inzicht in crimineel gedrag is noodzakelijk om justitiële behandelingsprogramma's een maximaal recidive-verminderend effect te laten sorteren. De auteurs gaan dieper in op enkele classificatie-principes op grond waarvan delinquenten kunnen worden onderscheiden in termen van de meest aangewezen behandelingsaanpak. Het eerst classificatie-principe is het recidiverisico dat met behulp van psychologisch testinstrumenten redelijk kan worden bepaald. Uit onderzoek blijkt dat delinquenten met een hoger recidive-risico meer gebaat zijn bij een intensief behandelingsprogramma terwijl omgekeerd delinquenten met een laag risico het meest profiteren van een minder intensief programma. Een ander differentiatie-criterium waarmee bij het behandelingsaanbod rekening moet worden gehouden, zijn de criminogene behoeften die ten grondslag liggen aan het delinquent gedrag. Deze behoeften kunnen eveneens psychometrisch worden bepaald. Een derde relevante factor is de receptiviteit van delinquenten voor verschillende behandelingsstijlen. 2. Ashford, J.B. en C.W. LeCroy Juvenile recidivism: a comparison of three prediction instruments Adolescence, 25e jr-. (1990) nr. 98 (summer) p Risk-assessment instruments are increasingly being used, the majority of research evaluating such instruments with adult offenders. The purpose of this study was to compare three models being used to predict recidivism in juvenile offenders. Discriminant analysis was used to examine the extent to which these various models could discriminate between recidivists and nonrecidivists. The results indicated that only one model (the Arizona Juvenile Risk Assessment Form) had adequate predictability. Since little research has been done with risk prediction instruments for juvenile offenders, these results offer tentative promise for the future development of such an instrument. 3. Pollock, N. L. Accounting for predictions of dangerousness International journal of law and psychiatry, 13e jrg. (1990) nr. 3, p In verband met de toenemende aandacht voor preventie probeert men de laatste jaren technieken te ontwikkelen om gevaarlijk gedrag te kunnen voorspellen, vaak

4 echter nog zonder veel succes. Aan de hand van enkele voorbeelden van mislukte voorspellingen van gevaarlijk gedrag bespreekt de auteur de problemen, die zich kunnen voordoen. Gevaarlijk gedrag is volgens hem niet te ontdekken via het gewone psychiatrisch onderzoek op grond van persoonlijkheidskenmerken alleen. Beter is het om bij beoordelingen van een delinquent uit te gaan van een klinische beslissingsstrategie met een goede theoretische onderbouwing en om daarmee bepaalde geweldspatronen in een individu vast te stellen. Van belang hierbij is dat er een geweldspatroon uit het verleden bekend is en dat de gecompliceerde interactie van persoonskenmerken en omgevingsfactoren bestudeerd wordt evenals de mogelijkheden tot zelfregulatie en de aanpassingsmechanismen van een delinquent. 4. Rice, M.E., G.T. Harris and V.L. Quinsey A follow-up of rapist assessed in a maximum-security psychiatric facility Journal of interpersonal violence 5e jrg. (1990) nr. 4 (December) p Het is van belang om na te gaan welke factoren, m.n. bijzondere kenmerken van verkrachters, tot recidive kunnen leiden. In verband hiermee werd onderzoek gedaan onder 54 ex-gedetineerden van een maximaal beveiligd psychiatrisch ziekenhuis gedurende een follow-up periode van 46 maanden (voor eind 1983 in vrijheid gesteld). Op grond van dossiers en laboratoriumonderzoek (phallometrische test) werden factoren bestudeerd als: persoonlijke kenmerken (mate van psychopathie); crimineel verleden; soort seksuele belangstelling (agressief/niet agressief) en recidivisme voor verschillende soorten delicten en de kans daarop. De onderzoeksresultaten wijzen uit dat recidive voor zeden- en geweldsdelicten het beste is te voorspellen door het testen van een soort seksuele belangstelling en het vaststellen van de mate van psychopathie (een criminele levensstijl en een exploiterende benadering van anderen). Literatuur McGrath, R.J. Sex-offender risk assessment and disposition planning: a review of empirical and clinical findings International journal of offender therapy and comparative criminology 35e jrg. (1991) nr. 4 (winter) p Het voornaamste doel van interventie aangaande misdrijven op seksueel gebied is het veiligstellen van cie omgeving voor herhalingen. Omdat de beschikbaarheid van detentiemogelijkheden afneemt, is het onvermijdelijk dat er onderscheid gemaakt wordt tussen daders die moeten worden afgezonderd en diegenen die mits onder toezicht gesteld, geen direct gevaar vormen voor de omgeving. Dit artikel behandelt het onderzoek naar cie factoren die verband houden met recidivisten van seksuele misdrijven, welke een kritische factor is met betrekking tot het nemen van deze beslissing. Vervolgens worden criteria onderzocht voor het vaststellen van de daders eigen verantwoordelijkheid ten opzichte van de behandeling. Ten slotte worden richtlijnen uitgewerkt ons de beslissingen te formuleren.

5 4 6. Milner, J.S. Physical child abuse perpetrator screening and evaluation Criminal justice and behavior 18e jrg. (1991) nr. 1 (March) p This article describes some of the risk/benefit issues in the use of assessment instruments in the screening and evaluation of physical child abuse perpetrators. Following a discussion of assessment issues are descriptions of the Child Abuse Potential Inventory, measures of problems in parenting, and selected measures of personality characteristics used in screening and evaluation of physical child abuse perpetrators. Literatuur Gohde, H. und S. Wolff "Gef^hrlichkeit" vor Gericht Kriminologisches journal 24e jrg. (1992) nr. 3, p Vanuit ethno-methoclologisch perspectief gaan de auteurs van dit artikel na hoe 'gevaarlijkheid' in strafprocessen geoperationaliseerd wordt. In het algemeen kan er onderscheid gemaakt worden tussen intuïtieve, statistische en klinische prognose. Psychiaters houden zich bezig met de laatste vorm. De onderzoekers proberen te reconstrueren hoe psychiaters handelen wanneer zij iemand als 'gevaarlijk' bestempelen. Aan de hand van een groot aantal rechtzaken wordt de specifieke methodiek die gehanteerd wordt, nauwkeurig geanalyseerd. Ook gaan zij in op het probleem van het voorspellen van 'gevaarlijkheid'. De empirische gegevens laten zien dat de classificering 'gevaarlijk' eerder uit pragmatische omstandigheden binnen de psychiatrisch-juridische interactie te verklaren is, dan uit individueel meetbare, voorspellende kenmerken van de onderzochte persoon. Het begrip 'gevaarlijk' wordt door de auteurs dan ook geherinterpreteerd als zijnde het resultaat van sociale interactie binnen de rechtbank. 8. Marie, H.J.C. van Voorspellen van gevaarlijkheid: consensus gewenst Tijdschrift voor psychiatrie 34e jrg. (1992) nr. 4, p Hoewel er steeds meer factoren aan het licht komen die invloed blijken te hebben op de herhaling van gevaarlijk gedrag, is er weinig overeenstemming in de wijze van rapporteren en advisering hierover. Intercollegiale en interdisciplinaire consensusvorming is aangewezen om in ieder geval tot een uniforme methode te komen. Een verbetering van het voorspellen van gevaarlijk gedrag is op dit moment in de eerste plaats gelegen in een verbetering van de methode aangezien factorgericht onderzoek niet bijdraagt aan de weging van elke factor in het individuele geval. Enkele parameters worden omschreven: multidisciplinair,

6 5 interactioneel onderzoek, het aangeven van de mate van waarschijnlijkheid, het expliciteren van normen door checklists en statistische gegevens, en een standaardevaluatie. 9. Motiuk, M.S., L.L. Motiuk and J. Bonta A comparison between self-report and interview-based inventories in offender classification Criminal justice and behavior 19e jrg. (1992) nr. 2 (june) p A paper-and-pentil measure of offender risk/needs was derived from the Level of Supervision Inventory (LSI), an interview-based classification instrument. This resulting Self-Report Inventory (SRI) was evaluated on 100 male inmates with respect to reliability, validity, and utility. A psychometric battery including the LSI was administered. The SRI demonstrated acceptable interrater reliability and internal consistency as well as modest validity. The result suggest that offender selfreports, in combination witij more traditional risks/needs assessment, can be useful for offerader prediction and the identification of needs. Literatuur Clark, D.A., M.J. Fisher and C. McDougall A new methodology for aslessing the level of risk in incarcerated offenders British journal of criminologie, 33e jrg. (1993) nr. 3 (summer) p A review of the literature relating to the assessment of risk in incarcerated offenders is given. A new methodology for the actuarial assessment of risk based on the prediction of the way in which offending behaviour traits will be manifest in the prison environment is described. A validation of this methodology is described giving a level of accuracy of 65 per cent. A measure of the accuracy, the rated percentage agreement (RPA), is described and the inter-rater reliability of the methodology is investigated. The utility of the instrument in a prison environment is outlined and implications for future refinement and validation are discussed. 11. Harris, G.T., M.E. Rice and V.L. Quinsey Violent recidivism of mentally disordered offenders; the development of a statistical prediction instrument Criminal justice and behavior 20e jrg. (1993) nr. 4 (December) p Multivariate techniques were used to derive and validate an actuarial instrument for the prediction of violent post release offenses by mentally disordered offenders. The 618 subjects were a heterogeneous group of men who had been charged with serious offenses. Approximately half had been treated in a maximum security psychiatrie institution and the rest had been briefly assessed prior to imprisonment. The actuarial instrument consisted of 12 variables and significantly predicted violent

7 6 outcome in each of five subgroups. The instrument's practical application and its use in clinical appraisals of dangerousness are discussed. 12. Managing risk in corrections (theme) Forum 5e jrg. (1993) nr. 2 (May) p C) 0 This issue focuses on managing risk in corrections both in the institutions and in the community. Contents :. How do experts make parole recommendations and are the accurate? - R.J. Brown and K.P. O'Brien;. Evaluation of the Independent Chairpersons Program - B. Boulerice and M. Brosseau;. When are sex offenders at risk for reoffending? Results of two long-term followup studies - S.M. Dwyer, B.R.S. Rosser, R.K. Hanson, R.A. Steffy and R. Gauthier;. Managing risk - whose problem is it anyway? - N.J. Pepino;. Where are we in our ability to assess risk? - L.L. Motiuk. Risk management: the views of the public and the challenge to corrections - J.V. Roberts;. Decision issues in risk assessment - R.C. Serin and H.E. Barbaree Risk markers for family violence in a federally incarcerated population - D.G. Dutton and S.D. Hart;. Intensive supervision of offenders on prerelease furlough; an evaluation of the Vermont experience - W. Bagdon and J.E. Ryan;. The probation evaluation project - J. McGuire, D. Broomfield, C. Robinson and B. Rowson;. Supervise whom? Disciplinary offences committed by incarcerated persons - M. Ouimet;. Urinalysis in risk management - C. Haskell. 13. Monahan, J., P.S. Appelbaum a.o. Ethical and legal duties in conducting research on violence: lessons from the MacArthur Risk Assessment Study Violence and victims 8e jrg. (1993) nr. 4 (winter) p This article addresses the ethical and legal duties that must be confronted in any study of the risk of interpersonal violence in the community. Ongoing research - the MacArtur Risk Assessment Study - on the markers of violence among released mental patients is taken as illustrative. Methods by which the researchers are discharging their legal and ethical duties are described and justified. Strategies center around the duty to protect research subjects from their own violence, and the duties to protect research staff and third parties form subjects' violence. By airing these rarely discussed issues, the authors hope to initiate a professional dialogue on crucial ethical and legal aspects of the research process.

8 7 14. Steadman, H.J., J. Monahan a.o. From dangerousness to risk assessment; implications for appropriate research strategies IN: S. Hodgins (ed.) Mental disorder and crime Newbury Park, Sage, 1993, p This part discusses which factors predict violent behavior in mentally disordered persons, and identifies the most effective strategies for managing patients who present a risk of violence. Practicle, feasible measures of each factor were then developed, and tested in a study conducted in three hospitals, which involved assessing and then following patients discharged to the community. Literatuur Eucker, S., U. Tolks-Brandau und R. Muller-Isberner Prognosebildung im Psychiatrischen Massregelvollzug Zeitschrift fur Strafvollzug und Straff^lligenhilfe 43e jrg. (1994) nr. 3 (juni) p In a factor analytic study six dimensions were found to play some significant role in the clinical assessment of dangerousness. These factors are: 1. disability to establish relations, 2. uncontrolled emotions, 3. lack of social support outside the hospital, 4 addiction, 5. conduct problems inside the hospital, 6. index delinquency committed unforced by circumstances. The factors explain 41 % of the total variance of the 46 characteristics of the check list. 22% of the variance of prognosis of further dangerousness operationalized as estimated further stay inside the hospital was explained by these factors. The prognostic variance was not increased by introducing further patient data McMurran, M. Assessment of criminal behaviours of clients in secure settings Psychology, Crime and Law le jrg. (1994) nr. 2, p Valid assessment of crime and related behaviours is important in predicting future risk, designing intervention programmes and evaluating outcome. Common sources of error are presented and suggestions for enhancing the validity of assessment are given. Each of the assessment methods described, has its advantages: self-report allows access to. information not available elsewhere; psychometric tests allow comparison between people and within any one person across time; analogue assessment allows attention to specific aspects of behaviour; and direct observation allows for the study of complex behaviours 'in situ'. Each method also has its disadvantages, relating to validity, applicability, and practicability.

9 8 17. Monahan, J. and H.J. Steadman (ed.) Violence and mental disorder; developments in risk assessment Chicago, University of Chicago Press, 1994 The aim of this work is to focus specifically on assessing risk and dangerousness. Contents:. J. Monahan and J. Steadman - Toward a rejuvenation of risk assessment research - J. Monahan and H.J. Steadman; Conclusion: To overcome the problems that have so far hobbled the scientific study of violence among the mentally disordered, clinicans must enrich their predictor variables, strengthen their criterion variables, broaden their subject sampling strategy, and synchronize their research efforts. If an actuarially vallid aray of risk markers for violence could be reliably identified, clinicans could be trained to incorporate these factors into their routine practice, and the accuracy of clinical predictons of violence among the mentally disordered would be commensurately increased. Future research on risk assessment should 1) be launched simultaneously in several sites using common predictors and criterion variables and a common research design, and 2) be planned and managed by an interdisciplinary team.. R.W. Novaco - Anger as a risk factor for violence among the mentally disordered;. E.S. Barratt - Impulsiveness and agression; Content: Barrett describes how impulsivity fits into personality theory more generally, and the specific role it may play in the genesis of aggression. He also reviews the large body of research that has been conducted using the Barrett Impulsivity Scale.. S.D. Hart, R.D. Hare and A.E. Forth - Psychopathy as a risk marker for violence: development and validation of a screening version of the revised psychopathy checklist;. J.W. Swanson - Mental disorder, substance abuse, and community violence: an epidemiological approach;. B.E. Link and A. Stueve - Psychotic symptoms and the violent/illegal behavior of mental patients compared to community controls;. P.J. Taylor, P. Garety a.o. - Delusions and violence;. D.E. McNiel - Hallucinations and violence;. T.A. Widiger and T.J. Trull - Personality disorders and violence; Content: The authors discuss disorders of personality. Despite the apparent relevance of personality disorder for violent behavior, they find that only two disorders, antisocial personality and borderline personality, have received research attention. An alternative framework for conceptualizing precurors of violence as dimensional factors of personality, rather than as categorical 'disorders' of personality, is presented.. D. Klassen and W.A. O'Connor - demographic and case history variables in risk assessment; Content:

10 9 C) The authors address the ways in which the interaction between a person's life history and demographic characteristics can lead to violence. They consider factors that can lead people to acquire violent tendencies, such as modeling; factors that can moderate the occurrence of violence, such as parental supervision; factors that can predispose toward violence, such as cognitive impairment; and factors that can affect the acceptability of violence, such as group norms. They speculate on how the interaction among these classes of variables can affect the type and level of violence that is observed.. S.E. Estroff and C. Zimmer - Social networks, social support, and violence among persons with severe, persistent mental illness; Content: The authors consider contextual variables that influence violent behavior. Based on a large study of patients with severe, persistent mental disorder, they find that the composition of a person's social network - including the presence or absence of mental health professionals - and the types of emotional and instrumental support available to the person affect both the likelihood of violence and the typical victims of violence.. H.J. Steadman, J. Monahan a.o. - Designing a new generation of risk assessment research; Content: The authors illustrate how Beven methodological principles can shape the design of a new generation of risk assessment research by describing how these principles were realized in one project, the MacArthur Risk Assessment Study. They present the results of the field trials that preceded full-scale research implementation, and detail the implications of those results for the final study design. 18. Webster, C.D., G.T. Harris a.o. The violence prediction scheme: assessing dangerousness in high-risk men Toronto, University of Toronto, 1994 In this work (66 pages of primary text plus three appendixes), the authors review the latest clinical and legal literature on violence prediction and furnish a conceptual framework for approaching the task of risk assessment. They describe their own systematic program that has taken place over many years at the Penetanguishene Mental Health Centre. Then they offer a tentative scheme to assess clinical factors relevant to violence and provide ideas about how to integrate actuarial and clinical predictors. Finally they offer advice on how to convey information on risk to the decision makers who need it. Literatuur Bonta, J., B. Pang and S. Wallace-Capretta Predictors of recidivism among incarcerated female offenders Prison journal 75e jrg. (1995) nr. 3 (September) p

11 10 Two studies were conducted to investigate the predictors of female recidivism. The first study attempted to validate a risk scale developed on a male offender population and found poor generazability. The second study explored additional possible predictors including victimization experiences. Once again, little progress was made. The implications for future research on female offender risk prediction and prison programming are discussed. 20. Howeli, J.C. and S. Bilchik (ed.) Guide for implementing the comprehensive strategy for serious, violent, and chronic juvenile offenders Washington, D.C., National Council on Crime and Delinquency/Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention, This guide provides the necessary tools and program information to systematically and comprehensiveley address rising violent juvenile crime. One of the subjects treated in this guide is: risk-assessment and classification for serious, violent, and chronic juvenile offenders (rationale, goals and uses; risk-assessment and prevention; risk-assessment and classification for detention decisions / placement decisionmaking / probation and parole supervision/ institutional custody). 21. Mulvey, E.P. and C.W. Lidz Conditional prediction: a model for research on dangerousness to others in a new era International journal of law and psychiatry 18e jrg. (1995) nr. 2 (Spring) p Het onderzoek over hoe gevaarlijkheid te voorspellen is, stagneert volgens de auteurs. Daarom hebben zij een model ontwikkeld om te bepalen wanneer voorspellingen wel werken en wanneer niet. Zij bespreken drie centrale aspecten van dit model. Het eerste draait om het begrip 'clinical concerns'. In plaats van een contextvrije voorspelling, zoals die in traditionele modellen te vinden is, moeten psychiaters een zeer contextgebonden oordeel geven over de patient. Het moet duidelijk zijn welke klinische beslissingen welke risico's met zich meebrengen. Ten tweede het aspect van 'specifications'. Hierbij gaat het om de hierarchie van gebeurtenissen die niet allen even provocerend voor de patient zijn. Ten derde is er het aspect van 'conditions'. Dit kunnen afzonderlijke gebeurtenissen zijn (de dood van een familielid), of steeds voortdurende gebeurtenissen (het samenwonen met partner). Het kunnen ook kenmerken zijn van het gedragspatroon van de patient. 22. Prins, H. Risk assessment: seven sins of omission Probation journal 42e jrg. (1995) nr. 4 (December) p Professor Prins of the Midlands Centre for Criminology and Criminal Justice at Loughborough University suggests a number of key areas of concern in weighing dangerousness, emphasises the importance of clear information about past

12 11 behaviour, and suggests seven awkward but essential questions which can aid assessment. 23. Quinsey, V.L. The prediction and explanation of criminal violence International journal of law and psychiatry 18e jrg. (1995) nr. 2 (Spring) p In dit artikel staat de voorspelling van gewelddadig gedrag van geestesgestoorde en niet-geestesgestoorde mannelijke delinquenten. Daarbij kunnen twee predictoren worden gebruikt. De eerste is het klinische oordeel over de kans op toekomstig gewelddadig gedrag. Uit onderzoeken blijkt dat dit een zwakke predictor is. Er is weinig inter-klinische overeenstemming en er wordt uitgegaan van factoren met een zwakke predictieve waarde. Als individuele klinische oordelen samen worden genomen en gemiddeld,.neemt de predictieve waarde ervan echter toe. De tweede predictor is een instrument bestaande uit 12 factoren die zijn afgeleid uit een statistisch onderzoek naar recidive van 618 mannelijke delinquenten die waren behandeld in een extra beveiligde inrichting. Er bleek een lineaire relatie te bestaan tussen de risicoscore op de 12 factoren en de kans op gewelddadige recidive. De sterkste predictor van de 12 is een instrument dat kenmerken meet, zoals gebrek aan empathie, geneigdheid tot verveling, impulsiviteit en onverantwoordelijkheid. Deze predictor verbetert de voorspelling nog wanneer de invloed van het criminele verleden statistisch is verwijderd. Opmerkelijk is de sterke invloed van factoren die betrekking hebben op de vroege jeugd van deze delinquenten. De auteur geeft verschillende biologische, sociale en omgevingsbepalende verklaringen. 24. Tallant, C. and R. Strachan The importance of framing; a pragmatic approach to risk assessment Probation journal 42e jrg. (1995) nr. 4 (December) p Probation officers are routinely required to make risk assessments which affect both the liberty of the individual and the safety of the community, often with incomplete information and within limited time frames. The authors examine lome of the decision-making processes used by professionals under conditions of uncertainty and risk and suggest that an appreciation of the pscyhological concept of 'framing' can provide a pragmatic, useful assessment tool. 25. Verhagen, M.F.M. en M.W.G. Philipse het voorspellen van het risico van delictherhaling in de TBS Tijdschrift voor psychiatrie 37e jrg. (1995) nr. 7, p Dit artikel gaat in op de vraag hoe bij personen die wegens geestesziekte ten tijde van het plegen van een delict tot TBS zijn veroordeeld, het risico van delictherhaling kan worden ingeschat. In de eerste plaats wordt het juridische en therapeutische kader geschetst waarbinnen deze inschatting moet worden gedaan.

13 12 Vervolgens wordt gepoogd de beschikbare literatuur over het thema 'delictgevaarlijkheid' toe te passen op de TBS-verlenging. Onduidelijkheid over de doelgroep waarover voorspeld moet worden, en begripsverwarring over het te voorspellen gedrag maken dat eerder onderzoek weinig aanknopingspunten biedt voor de situatie binnen de TBS. In eerder onderzoek gevonden predictorvariabelen zijn bovendien voornamelijk van statische aard en daardoor niet voor behandeling vatbaar. In het tweede deel van dit artikel worden de eerste resultaten gepresenteerd uit eigen onderzoek met een vragenlijst die beoogt het risico van delictherhaling te voorspellen. Het bleek mogelijk een vijftal voor behandeling vatbare indicatoren aan te wijzen die significant verband houden met feitelijke recidive. Dit zijn: - de mate waarin de persoon inzicht geeft in de manier waarop hij zijn (onbegeleid) verlof besteed; - de mate waarin de persoon zijn eigen mogelijkheden realistisch inschat (zelfkennis); - de mate waarin de persoon zich laat leiden door actuele impulsen en behoeften; - de mate waarin interpersoonlijke relaties worden gekenmerkt door afwisselend ophemelen en verguizen (borderline-symptoom); - de mate waarin de stafleden op hun hoede zijn in de omgang met de betreffende persoon. 26. Villeneuve, D.B. and V.L. Quinsey Predictors of general and violent recidivism among mentally disordered inmates Criminal justice and behavior 22e jrg. (1995) nr. 4 (December) p male inmates who had been released from a maximum-security inpatient psychiatric unit of a federal penitentiary were followed for an average of 92 months. An actuarial instrument developed using Nuffield's (1982) method correlated 43 with violent recidivism, resulting in 32% relative improvement over chance. The predictors of violent recidivism in this instrument were the following: juvenile delinquency, younger age at release, drugs involved in offenses, violent convictions, separation from parents before age 16, alcohol involved in offenses, criminal versatility, short periods of employment, and no psychiatric illness. These results support those of earlier studies, in particular, the negative assocation between psychosis and violent recidivism in high-risk samples and the use of actuarial instrument for appraising the long-term risk of violent recidivism. Literatuur Bonta, J., W.G. Harman a.o. The prediction of recidivism among federally sentenced offenders: a re-validation of the SIR scale Canadian journal of criminology 38e jrg. (1996) nr. 1 (January) p

14 13 Het voorspellen van de kans op recidive is een belangrijk onderdeel van het Canadese penitentiaire beleid. Tien jaar geleden is een objectief scoringsinstrument voor de toekomstige recidive van veroordeelden ontwikkeld: de zogenaamde Statistical Information on Recidivism (SIR) schaal. De auteurs hebben deze schaal opnieuw gevalideerd. Zij hebben daartoe gegevens verzameld over all 3267 mannelijke gedetineerden die in 1983 en 1984 uit een Canadese federale gevangenis werden ontslagen. De recidive-termijn was drie jaar. De correlatie tussen de SIRscores en de algemene recidive was hoog. Door middel van een bijzondere statistische techniek (ROC-analyse) hebben de onderzoekers de voorspellingskwaliteit van de SIR-schaal getoetst. Met de ROC-analyse kon ook worden vastgesteld of de indeling in vijf categorieën van recidive-risico binnen de SIR juist is. Dit laatste bleek het geval te zijn. Het voorspellen van gewelddadige recidive is lastiger, omdat dit soort recidive relatief weinig voorkomt. Toch bleek ook hier de SIR een behoorlijke voorspelling op te leveren. 28. Bonta, J., M. Law and K. Hanson Recidivism and MDO's; the prediction of criminal and violent recidivism among mentally disordered offenders: a meta-analysis Ottawa, z.uitg., 1996 C) Mentally disordered offenders (mdo's) are often viewed as significant risks to the safety of the community. The present meta-analysis asks the question of whether the predictors of recidivism for mdo's are different from the predictors for nondisordered offenders. Effect sizes were calculated for 35 predictors of general recidivism and 27 predictors of violent recidivism drawn from 64 unique samples. The results showed that the major predictors of recidivism were the same for mdo's as those found with non-disordered offenders. Criminal history variables were the best predictors and clinical variables showed the smallest effect sizes. The findings suggest that the risk assessment of mdo's can be enhanced with more attention to the general criminological literature and less reliance on models of psychopathology. 29. Clements, C.B. Offender classification: two decades of progress Criminal justice and behavior 23e jrg. (1996) nr. 1 (March) p This article reviews the literature of the past 20 years of offender classification. Early developments respresented a convergence of professional, legal, and political demands. Recent progress in several areas is noted: risk assessment and correctional supervision, classification based on psychological characteristics, and need assessment. An integration of trends argues for a systems approach to classification, connecting it more specifically to intervention. Current effort that warrant further attention are discussed.

15 Dembo, R., G. Turner a.o. Development of evaluation of a classification of high risk youths entering a juvenile assessment center Substance use and misuse 31e jrg. (1996) nr. 3 (February) p De auteurs houden een classificatieschema onder de loep dat in een jeugdgevangenis in Florida is ontwikkeld om probleemgedrag van justitiabele jeugdigen nader te duiden. Het schema resulteert in een typologie van jeugdigen met problemen variërend naar zwaarte. Het schema maakt onderscheid naar problemen overwegend rondom drugmisbruik en overwegend psychische problemen. Met behulp van cluster-analyse en discriminant analyse wordt de typologie op zijn waarde beoordeeld: hoe consistent is ze; hoe volledig en uitsluitend zijn de categorieën; wat is in individuele gevallen de voorspellende waarde van de typologie; en bijgevolg, wat is de praktische waarde bij justitiële interventies in de carriëres van delinquente jeugdigen. Toegepast op zo'n tweeduizend jeugdigen, bewijst het schema volgens de auteurs zijn houdbaarheid en nut. Zwaardere drug- en alcoholgebruik, en zwaardere psychische problematiek blijkt samen te hangen met relatief zwaardere en meer gewelddadige delictsoorten. Ook vertonen deze jongeren een hogere recidive. 31. Gardner, W., C.W. Lidz a.o. A comparison of actuarial methods for identifying repetitively violent patients with mental illnesses Law and human behavior 20e jrg. (1996) nr. 1 (February) p This is a progress report on the development of practical methods for actuarial prediction of violence. The literature indicates that actuarial prediction is more accurate than clinical prediction, but in practice actuarial methods seem to be used rarely. Here the authors address two obstacles to the clinical use of actuarial prediction method. To remedy this, they developed a regression tree screen that presents actuarial information about violence in a series of yes/no questions. Second, using actuarial methods to identify the small minority of violent patients in a general psychiatric population may be too costly. To remedy this, they developed a method to prescreen patients for intensive evaluation using an inexpensive assessment. They evaluated regression trees and two-stage screens by comparing their accuracies against conventional actuarial methods. The results showed that actuarial predictions based on regression trees and two-stage screens were as accurate as regression-based methods in identifying repetitively violent patients. These easier-to-use methods may therefore be useful techniques for actuarial predictions. 32. Gendreau, P., C. Goggin and M. Paparozzi Principles of effective assessment for community corrections Federal probation 60e jrg. (1996) nr. 3 (September) p

16 The authors discuss the predictability of the risk posed by community-based offender programs. The give insight into those offender characteristics which are the most proficient predictors of future criminal activity. Research has identified some psychometric measures of recidivism as being particularly useful. Finally, a more complete picture is emerging concerning the appropriate assessment of special offender groups (e.g. mentally disordered, violent and sex offenders). The authors conclude that offender characteristics predictive of recividism are no longer debatable. And the most effective effective model for their assessment (i.e., the actuarial technique) has been acknowledged for some time. As well, meaningful advance in knowledge has occurred with the realization that dynamic predictors (i.e., criminogenic need) are crucial for the accurate assessment of offender risk. 33. Hare, R.D. Psychopathy: a clinical construct whose time has come Criminal justice and behavior 23e jrg. (1996) nr. 1 (March) p Psychopaten kunnen worden beschreven als roofzuchtigen die charme, manipulatie, intimidatie en geweld gebruiken ten opzichte van anderen om hun eigen zelfzuchtige behoeften te bevredigen. Door hun gebrek aan geweten en gevoelens voor anderen nemen zij koelbloedig wat hen behaagt waarbij zij sociale normen en verwachtingen zonder het minste gevoel van schuld of spijt schenden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ondanks hun kleine aantal - 1% van de totale bevolking - zij 15% tot 25% van de totale gevangenispopulatie uitmaken en verantwoordelijk zijn voor een onevenredig deel van de zware misdrijven. De constructie van psychopatie is nuttig voor het strafrechtssysteem aangezien deze belangrijke implicaties biedt voor de opties m.b.t. veroordeling, diversie, plaatsing en behandeling en voor het beoordelen van de kans op recidive en geweldpleging. Hoewel de etiologie van de roofzuchtige koelbloedige aard van de psychopaat nog duister blijft, is te verwachten dat theorieën en methoden van cognitieve neurowetenschap en de erfelijkheidsleer m.b.t. het gedrag zullen leiden tot een beter begrip voor deze ziekte. 34. Monahan, J. Violence prediction: the past twenty and the next twenty years Criminal justice and behavior 23e jrg. (1996) nr. 1 (March) p Ruim twintig jaar geleden bestonden er slechts twee onderzoeken naar de accuratesse van klinische voorspellingen van gewelddadig gedrag. De 'waarpositieve' scores die uit de onderzoeken volgden, lagen tussen de 20 en 32%. Tegenwoordig zijn er meer onderzoeken bekend, waarbij de betrouwbaarheid van de voorspellingen is toegenomen tot de range van %. Niet alleen de methoden en resultaten zijn veranderd maar ook de onderzoeksvraag, van of geweld voorspeld kan worden naar hoe het voorspellen van geweld kan worden verbeterd. Dit heeft geleid tot actuarieel onderzoek bij het voorspellen van geweld en tot risico-

17 inschatting. De auteur verwacht dat risico-communicatie de komende twee decennia aan belang zal toenemen. 35. Serin, R.C. Violent recidivism in criminal psychopaths Law and human behavior 20e jrg. (1996) nr. 2 (April) p In dit artikel wordt de voorspellende waarde van de Psychopathy Checklist-Revised (PCL-R) vergeleken met die van drie statistische risico-schalen: de Base Expectancy Score, de Recidivism Predicton Scale en de Salient Factor Score. De onderzoeksgroep bestaande uit 81 ex-gedetineerden, werd onderverdeeld in drie groepen: niet-psychopaten, een gemengde groep en psychopaten. De voorspellende efficientie van de vier instrumenten werd berekend met de Relative Improvement Over Change (RIOC). In termen van regressie-analyse bleken alle vier instrumenten in principe gelijkwaardig te zijn, maar in termen van voorspellende efficientie was de PCL-R de beste. De factor 1-component (persoonlijkheidsvariabelen) van de PCL-R bleek een betere voorspeller te zijn van gewelddadige recidive dan de factor 2-component (levensstijlvariabelen). Wat betreft de algemene recidive leverde de PCL-R het grootste aantal juiste beslissingen op (60,5 %). Alleen de PCL-R kon gewelddadige recidive voorspellen (een RIOC waarde van 50%). Deze resultaten worden bevestigd door andere studies. Het klinische gebruik van PCL-R vereist vergeleken met de andere drie instrumenten wel meer voorbereiding, studie en inzicht in het begrip criminele psychopathologie. Literatuur 1997 S 36. Aldigé Hiday, V. Understanding the connection between mentall illness and violence International journal of law and psychiatry 20e jrg. (1997) nr. 4 (Fall) p To understand how mental illness and violence are associated, this paper presents a series of models based on empirical research that illuminate the statistica) association between the two phenomena. It begins with the most simple model showing a direct sequence of severe mental illness producing violence, then moves to build more complexity in the relationship with multiple paths involving socializing conditions and intervening experiences that connect active, major mental illness to violence. It concludes with a model suggesting that both violence and manifestations of mental illness largly grow from the structural arrangements in which individuals are embedded, and that the paths between mental illness and violence are mainly indirect and contingent.

18 37. Cooke, D.J. Psychopaths: oversexed, overplayed but not over here? Criminal behaviour and mental health 7e jrg. (1997) nr. 1, p Psychopathy - or at least Hare's conceptualisation of the disorder - is gaining currency in forensic practice witkin North America. The Psychopathy Checklist- Revised (PCL-R) is an integral part of a growing number of risk-assessment procedures including the Violence Risk Assessment Guide, the HCR-20 and the Spousal Assault Risk Guide. In addition, by administrative decree, the PCL-R is being used in assessments for conditional release of those detained in federal prisons and forensic hospitals within Canada and the United States. In a recent meta-analytic study of the predictive validity of the PCL-R, Salekin et al. (1996) argued that the PCL-R is a good predictor of recidivism in general, and violent recidivism in particular. They warned, however, that the generalisability of the PCL-R as a predictor beyond North American males has not been established. Given the salience of the concept in North American forensic practice, why is the concept used less frequently in the United Kingdom and the rest of Europe? 38. Green, B. and A. Baglioni, Jr. Judging the suitability for release of patients from a maximum security hospital by hospital and community staff International journal of law and psychiatry 20e jrg. (1997) nr. 3 (Summer) p A primary finding of this research was the substantial relationship found between release ratings and rated dangerousness and likelihood of future harm. The importance of positive mental-health factors such as response to treatment, insight, social supports, and treatment compliance was noted, and these constructs are hypothesised as acting as risk-reducing factors. Although participant characteristics were not found to affect release judgements, external contingencies were identified that might impact on release judgements. These factors include the perceived availability of aftercare services and time. The passage of time was described as being important in terms of fully assessing stability, compliance, and progress, although conversely it could indicate institutionalisation and hence reduced suitability for release. A secondary finding has been the lack of literature on patient release, especially literature dealing with release as a social process of clinical judgement. Considerable research effort has been expended in trying to determine the factors that might predict length of stay, subsequent violence, or offending. However, questions remain as to what factors influence the process of release and why patients are released when they are. This information is considered vital if clinical judgement models are to be meaningfully evaluated. For the purpose of examining release judgements, approaches sensitive to individual differences in judgement are necessary. The current research has supported the use of the repertory grid and the theory upon which it is based for this purpose.

19 Nedopil, N. Die Bedeutung von PersQnlichkeitsstdrungen fur die Prognose kunftiger Delinquenz Monatsschrift fur Kriminologie und Strafrechtsreform 80e jrg. (1997) nr. 2 (April) p The relative weight of dynamic and static predictors for risk assessment before a planned release from a forensic hospital was assessed in a sample of 63 patients. Dynamic predictors, like changes of psychopathology, insight into one's own pathology, compliance and social relations with possibility to control, were regarded to be more important in psychotic patients. Static predictors were in balance with dynamic predictors for personality disordered patients. The most important single predictor for them was the score of the PCL-R checklist by Hare, a predominantly static predictor. Parameters that assess the social environment after release, like possibilities of care and control, were regarded as the most powerful dynamic predictors. These findings imply that qualified outpatient treatment and a certain amount of professional control after release from the forensic hospital can be regarded as the most important factors to improve the prognosis and the outcome of treatment of personality disordered forensic patients. 40. Rice, M.E. and G.T. Harris Cross-validation and extension of the violent risk appraisal guide for child molesters and rapists Law and human behavior 21e jrg. (1997) nr. 2 (April) p A cross-validation of the Violence Risk Appraisal Guide (VRAG) was performed on a sample of 159 child molesters and rapists followed for an average of 10 years at risk. The performance of the instrument was also examined on a 10-year followup of 288 sex offenders that included both those in the original construction sample for the VRAG and the validation sample. The instrument performed as well as it had in construction for predicting violent recidivism in both the cross-validation and extended followup samples, and moderately well in the prediction of sexual recidivism. Survival analyses schowed that child molesters exhibited higher risk of sexual recidivism than rapists or offenders against both children exhibited higher risk of sexual recidivism than rapists or offenders against both children and adults, whereas the opposite was true for violent recidivism. As predicted, psychopathy and Phallometrically determined sexual deviance exhibited a multiplicative interaction effect on sexual recidivism. Proportional hazards event history analyses supported the use of the VRAG for the prediction of violent recidivism among sex offenders 41. Sims, B. and M. Jones This study examined the factors associated with success or failure on probation for North Carolina felony probationers who were removed from supervision between July 1 and October 31, Probationers were profiled on various demographic, sentence, and probation characteristics. Chi-square analysis was used to determine differences within various subgroups of the sample, and logistic regression was used to predict failure on probation in two separate models. The

20 19 findings suggest that risk assessment items used by probation officers to determine level of supervision for probationers perform well in a logestic regression equation. 42. ' Sreenivasan, S., P. Kirkish a.o. Predictors of recidivistic violence in criminally insane and civilly committed psychiatrie inpatients International journal of law and psychiatry 20e jrg. (1997) nr. 2 (Spring) p To identify risk markers for recidivistic violente in a broad-group spectrum of mentally ill patients, the authors chose to examine the relative contributions of three distinct routes of pathology to violence; psychiatrie disorder, psychopathic traits, and cognitive deficits in a broad spectrum of mentally ill patients. This study examines the association between current clinical measures and past behavior. Two specific neuropsychological measures shown in the literature to be sensitive to cognitive flexibility were selected for inclusion (WCST-PR and Trails B) as well as a spatial function measure (WAIS-R Block Design) that a prior study suggested discriminated between high and low violent psychiatrie patients. Conlusions of this study are: the treatment model of psychiatrie patients with repeated assaultive behavior should include an assessment of at least the three violence trigger controls, the authors have identified: reality-testing capacity, cognitive flexibility, and moral controls. Deficits of two or more of these triggers may sugges an increased risk for violent behavior. Literatuur Belfrage, H. A ten-year follow-up of criminality in Stockholm mental patients British journal of criminology 38e jrg. (1998) nr. 1 (Winter) p One thousand and fifty-six mental patients with the diagnosis of schizophrenia, affective psychosis or paranoia, who were discharged from mental hospitals in Stockholm in 1986 were followed up ten years later. The result is an overrepresentation of criminality among patients. Of those who were 40 years old or younger at the time of discharge, nearly 40% had a criminal record as compared to less than 105 of the general public. The most frequently occurring crimes are violent crimes. It is stressed that the figuren presented represent only an absolute minimum, since several sources of error have been identified, which are discussed in detail.

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl The Relation between Daily Stress and Affect with Moderating Influence of Coping Style Bundervoet Véronique Eerste

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis:

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis: Hechting en Psychose: Bieden Hechtingskenmerken een Verklaring voor het Optreden van Psychotische Symptomen? Attachment and Psychosis: Can Attachment Characteristics Account for the Presence of Psychotic

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Herkenning van Emotionele Gelaatsuitdrukkingen onder Gewelddadige Criminelen. Wie Bepaalt, Wie Betaalt?

Herkenning van Emotionele Gelaatsuitdrukkingen onder Gewelddadige Criminelen. Wie Bepaalt, Wie Betaalt? 1 Herkenning van Emotionele Gelaatsuitdrukkingen onder Gewelddadige Criminelen. Wie Bepaalt, Wie Betaalt? Facial Affect Recognition among Violent Offenders. Who s Dominant, Who s Submissive? Liesbeth Hobo

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie MAJOR DEPRESSION INVENTORY (MDI) Bech, P., Rasmussen, N.A., Olsen, R., Noerholm, V., & Abildgaard, W. (2001). The sensitivity and specificity of the Major Depression Inventory, using the Present State

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren : Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren Assessment of Counseling Communication Skills by Means of the Webcamtest: A Study of Reliability, Experience and Correlation

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Diabetespatiënten in Verpleeghuizen De Relatie tussen Diabetes, Depressieve Symptomen en de Rol van Executieve Functies

Diabetespatiënten in Verpleeghuizen De Relatie tussen Diabetes, Depressieve Symptomen en de Rol van Executieve Functies Diabetespatiënten in Verpleeghuizen De Relatie tussen Diabetes, Depressieve Symptomen en de Rol van Executieve Functies Diabetic Patients in Nursing Homes The Relationship between Diabetes, Depressive

Nadere informatie

Lijst met publicaties

Lijst met publicaties Lijst met publicaties Forensische psychiatrie (boeken) Hornsveld, R. H. J., & Kanters, T. (2015). Held zonder seksueel geweld, deel 3. Tweede editie: Cognitieve vervormingen (draai- en werkboek). Rijswijk:

Nadere informatie

Een Behoeftepeiling bij Voormalig Intensive Care Patiënten en hun Naasten betreffende een. Bezoek aan de Nazorgpoli

Een Behoeftepeiling bij Voormalig Intensive Care Patiënten en hun Naasten betreffende een. Bezoek aan de Nazorgpoli en hun Naasten betreffende een Bezoek aan de Nazorgpoli A Needs Assessment for Former Intensive Care Patients and their Caregivers regarding ICU Follow Up Elisabeth W. Overduin - de Vreede Eerste begeleider:

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun Running head: ANGSTIGE MOEDER, ANGSTIG KIND? Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en Sociale Steun Anxious Mother, Anxious Child? The Moderating Influence

Nadere informatie

LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische. Werkomgeving

LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische. Werkomgeving LMX EN LEARNING AGILITY LMX en Learning Agility: Bouwstenen voor Duurzame Inzetbaarheid in een dynamische Werkomgeving LMX and Learning Agility: Building Blocks for Sustainable Employability in a dynamic

Nadere informatie

Does the method of assessment affect memoryperformances?

Does the method of assessment affect memoryperformances? Beïnvloedt de wijze van testafname de geheugenprestaties? Onderzoek naar de validiteit van een woordenleertest binnen het Virtueel Laboratorium van de Open Universiteit Does the method of assessment affect

Nadere informatie

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School 1 LOGO SCHOOL Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Naam School Algemene gegevens School De Blijberg International Department BRIN 14 HB Directeur Mrs L. Boyle Adres Graaf Florisstraat 56 3021CJ ROTTERDAM

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden.

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Well-being of Family Caregivers in Flanders: The Relationships between Social

Nadere informatie

Van weerstand naar Acceptatie. Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance

Van weerstand naar Acceptatie. Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance Van weerstand naar Acceptatie Een Kwalitatief Onderzoek naar de Veranderde Percepties, Rouwverwerking en Mentale Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Patiëntveiligheid door Klinische Paden

Patiëntveiligheid door Klinische Paden Patiëntveiligheid door Klinische Paden Dr. Kris Vanhaecht CZV-KULeuven Secretary General European Pathway Association Kris.Vanhaecht@med.kuleuven.be Klinisch Pad Een middel om een patiëntgericht programma

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen op Mindfulness, Stressbeleving, Interne Locus of Control, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties en Kwaliteit van Leven The

Nadere informatie

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg.

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg. Drug Regimen Unassisted Grading Scale (DRUGS) Edelberg HK, Shallenberger E, Wei JY (1999) Medication management capacity in highly functioning community living older adults: detection of early deficits.

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias in Students with Anxiety Janneke van den Heuvel Eerste begeleider: Tweede

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Running Head EXECUTIEVE FUNCTIES EN EXTERNALISEREND GEDRAG BIJ ADOLESCENTEN

Running Head EXECUTIEVE FUNCTIES EN EXTERNALISEREND GEDRAG BIJ ADOLESCENTEN 1 Zelf Gerapporteerde Alledaagse Executieve Functies en Externaliserende Gedragsproblemen bij Adolescenten in en buiten de Jeugdhulpverlening Self-reported Everyday Executive Functioning and Externalising

Nadere informatie

DOELGROEP De WSD werd gevalideerd bij patiënten met een beroerte (Westergren et al. 1999).

DOELGROEP De WSD werd gevalideerd bij patiënten met een beroerte (Westergren et al. 1999). WESTERGREN S SCREENING FOR DYSPHAGIA (WSD) Westergren, A., Hallberg, I.R., & Ohlsson, O. (1999). Nursing assessment of Dysphagia among patients with stroke. Scandinavian journal of Caring Sciences, 13,

Nadere informatie

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten The Relationship between Self-Care, Glycemic Regulation and Depressive Symptoms in Diabetic Patients Jeff Bernaerts

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Prevalence of Subclinical Psychotic Symptoms in a Normal Nigerian Population, and the Association with Stress and Gender. Margriet Vermeiden-Snijder

Prevalence of Subclinical Psychotic Symptoms in a Normal Nigerian Population, and the Association with Stress and Gender. Margriet Vermeiden-Snijder Prevalence of Subclinical Psychotic Symptoms in a Normal Nigerian Population, and the Association with Stress and Gender Margriet Vermeiden-Snijder Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. N.E. Jacobs

Nadere informatie

Danny Wilms. Eerste begeleider: dr. Jef Syroit. Tweede begeleider: prof. dr. Jasper von Grumbkow. Versie: correctie (2) 8 oktober 2008

Danny Wilms. Eerste begeleider: dr. Jef Syroit. Tweede begeleider: prof. dr. Jasper von Grumbkow. Versie: correctie (2) 8 oktober 2008 1 Het Effect van Taakkenmerken op de Intrinsieke Motivatie en Arbeidssatisfactie en de Rol van Persoonsgerelateerde Groeibehoefte bij Preventiemedewerkers Werkzaam in de Transport en Logistiek Sector.

Nadere informatie

Welke functies moeten ingevuld worden?

Welke functies moeten ingevuld worden? Welke functies moeten ingevuld worden? De herziene Wod van papier naar praktijk! Jan-Bas Prins 17 juni 2014 Relevante documenten Europa 2010/63/EU EC Implementation, interpretation and terminology of Directive

Nadere informatie

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL (IBFAT) Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Meetinstrument Afkorting

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie