Leven in een Web van Relaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leven in een Web van Relaties"

Transcriptie

1 16 Familie als Gegeven Leven in een Web van Relaties Een handreiking voor bezinning, gesprek en oefening van de Protestantse Kerk in Nederland Generale Synode November 2013 LWK 13-02

2

3 16 Pagina 3 van 16 Inhoud 1 Familie als gegeven 5 2 Kind Gegeven begin Vragen en antwoorden Gespreksvragen Oefeningen 9 3 Familieleden Gegeven posities Verschillen Zorg Gespreksvragen Oefeningen 13 4 Familie van God Kind van God, Gods geliefde Gemeente als familie Gespreksvragen Oefeningen 16 Inhoudsopgave

4

5 16 Pagina 5 van 16 1 Familie als gegeven Er speelt nogal wat op het terrein van familie en gezin. Zet dit onderwerp op de agenda en iedereen denkt aan hot issues als echtscheiding, kinderopvang, samengestelde gezinnen, kindermishandeling, lesbische en homorelaties, mantelzorg voor de ouders. Komt familie in het publieke debat of de kerk aan de orde, dan gaat het over deze hot issues. Sommigen zeggen zelfs dat de familie in crisis is. Maar is dat zo? Moeten we meteen gaan fronsen als het over familie gaat? Of kunnen we het ook nog gewoon over gezin en familie hebben, over wat dat betekent? Leven in een gezin of het hebben van familie is vaak zoiets vanzelfsprekends dat het geen onderwerp lijkt om woorden aan vuil te maken. Maar is het niet noodzakelijk om eerst na te denken over wat dat betekent, leven in familie- en gezinsverband, voor we ons over de heikele onderwerpen buigen? Dit boekje gaat ervan uit dat dat de goede volgorde is. Het wil stof bieden voor bezinning op het feit dat we allemaal familiemensen zijn, hoe die familie er ook uitziet. We zijn allemaal familiemensen : we worden geboren in een web van relaties waar we niets in te kiezen hebben. Die gegeven kant van het familieleven willen we in dit boekje als startpunt nemen. Waarom? Het is een kant die gemakkelijk onderbelicht blijft in onze tijd. Het lijkt iets vanzelfsprekends, dat je niet kunt kiezen waar je geboren wordt, wie je ouders en verwanten zijn. Maar het is voor mensen van deze tijd ook iets ongemakkelijks. Dat er met familie zoveel gegeven, zoveel vastgelegd is staat op gespannen voet met het idee dat we allemaal self-made men en women willen zijn, unieke individuen met een eigen identiteit van de wieg tot het graf. De eigen vrije keuze is de alfa en omega van ons bestaan, denken we. Hoe vaak krijgen we niet te horen dat je zelf je leven moet maken. Daar past een gegeven familieverband niet zomaar bij. En daarom moeten we het er dus over hebben. Praten over familie is spannend, want familie is privéterrein, achter de voordeur. Erover spreken gaat over onszelf, raakt aan intieme en persoonlijke herinneringen, gelukkige en pijnlijke. Als het om familie gaat, hebben we vaak duidelijke overtuigingen en heftige gevoelens. Over trouw en ontrouw, over ouderschap, de crèche, zorgplicht voor bejaarde ouders. Als je daarover in gesprek gaat, liggen meningsverschillen op de loer en in het verlengde daarvan het risico op verwijdering. Misschien kun je eerst nog veilig in algemene termen erover spreken wat verwantschap betekent, of ouders zijn, trouwen, of kinderen krijgen. Maar als je doorpraat komen de eigen ervaringen in beeld in alle diversiteit: je leeft alleen, je bent veertig jaar getrouwd, je bent geadopteerd, je hebt stiefzusjes en halfbroers, je gaat zonder te trouwen een levensverbintenis aan, je voedt je kind alleen op, je houdt als vrouw van een vrouw of als man van een man. Die diversiteit zullen we in dit boekje niet steeds expliciet benoemen. We richten ons op wat we bij alle diversiteit gemeen hebben als het om familie gaat: leven in een web van relaties, dat je niet hebt gekozen. De familie als gegeven. Op deze manier over familie praten vraagt durf: je houdt niet halt bij het gegevene, met alle persoonlijke herinneringen en associaties. Er valt iets nieuws in te ontdekken, er valt nieuw licht op de zaak. Juist in de kerk kun je over zoiets alledaags als familie in gesprek gaan. Want de kerk is de plaats waar heel ons leven tegen het licht wordt gehouden, Gods licht. Samen kunnen we

6 Pagina 6 van 16 ontdekken wat er oplicht dat richting kan geven aan ons leven en handelen. Daarvoor is gesprek nodig. Inzetten bij het alledaagse feit van familie als gegeven is een goed vertrekpunt voor een gesprek waarin iedereen zich aangesproken weet. In dat gesprek gaat het er niet om nog weer eens je stokpaardjes te berijden, of eindelijk tot een definitief oordeel te komen. Het doel is iets nieuws te ontdekken in de vaak ongemakkelijke vanzelfsprekendheid die familie is in onze tijd. Om dit terrein te verkennen onderscheiden we drie thema s: 1) iedereen is kind, 2) iedereen bevindt zich in gegeven familieposities en 3) iedereen is familie van God. Met deze drie invalshoeken is niet alles gezegd. Het gesprek moet nog beginnen, gevoed door de concrete, heel verschillende familiesituaties van ieder die aan het gesprek deelneemt. Maar we geloven dat dit gesprek kan helpen om in al die diverse familiale levensvormen een weg te vinden. Familie is vooral onderwerp van gesprek als er problemen mee zijn. Erover praten is daarom niet makkelijk. Toch geloven we dat het kan: in de kerk wordt toch heel ons leven tegen Gods licht gehouden? Dit boekje wil het gesprek op gang brengen niet door meteen af te stormen op actuele hot issues, maar door stil te staan bij de vraag wat familie eigenlijk betekent. We zijn allemaal familiemensen, geboren in een gegeven, niet gekozen web van relaties. Wat dat betekent verkennen we vanuit drie invalshoeken: omdat iedereen kind, familielid en familie van God is. Dat we met die gegeven kant van familie wat moeten, is een vreemd geluid in een tijd waarin voorop staat dat we zelf bepalen wie we zijn. Redenen genoeg om juist over die kant van familie in gesprek te gaan.

7 16 Pagina 7 van 16 2 Kind 2.1 Gegeven begin Ieder mens is kind. Met het kind ontstaat er een nieuw begin van familie uit de families van de ouders. Maar dat nieuwe begin komt niet uit het niets. Het kind is de nieuwe generatie in een opeenvolging van generaties. Er ligt al een geschiedenis, die met het kind een voortzetting krijgt, toekomst. Wie gelooft, zegt dat die toekomst niet van het kind afhangt, maar in Gods hand is. Wij ervaren kind zijn tegenwoordig vooral als iets tijdelijks. Het is een fase. Kind zijn staat in het teken van het moment van kind-af zijn. Kind zijn is immers toegroeien naar zelfstandigheid. Het wordt vaak omschreven als worden wie je bent : een uniek mens, iemand die het leven aankan. Dat kun je, als je in staat bent om zelf keuzes te maken in wat je belangrijk vindt en die ook tot op zekere hoogte verwezenlijkt. Een volwassen mens kan normaal gesproken op eigen benen staan en zelf het hoofd boven water houden. Je kindertijd heb je dan achter je gelaten. In het perspectief van volwassen worden is de kind-fase van voorbijgaande aard. Het accent ligt op de toekomst, op de mens die uit het kind moet voortkomen. Volwassen worden is voor ieder individu een uniek project, dat ieder voor zich zelf vorm moet geven. Kijk je naar kind zijn vanuit de familie, dan verandert je blik. In de familie blijf je kind, zelfs als je volwassen wordt. Je wordt er steeds aan herinnerd dat het leven niet bij jou begonnen is en dat je niet op jezelf staat. Kind zijn is zo niet iets tijdelijks. Bovendien: kind ben je niet als individu op jezelf, het is iets wat je wordt in familieverband. Daarin ben je deel van een voorgegeven geheel. Je hebt een geschiedenis, je deelt in de verwachting van een toekomst. Je wordt door anderen grootgebracht, met liefde, zorg, verhalen, met ruzies, stiltes en gemis. 2.2 Vragen en antwoorden Wanneer uw kinderen u later vragen: Wat betekenen al die bepalingen en wetten en regels die de HEER, onze God, u heeft voorgehouden? geef dan dit antwoord: Wij waren in Egypte slaven van de farao, maar met sterke hand heeft de HEER ons uit Egypte bevrijd. Wij zagen met eigen ogen hoe hij tekenen en indrukwekkende wonderen deed, die groot onheil brachten over de Egyptenaren, de farao en zijn hof. Maar ons leidde hij weg uit Egypte, om ons hierheen te brengen en ons het land te geven dat hij onze voorouders onder ede had beloofd. Daarom gebood de HEER, onze God, ons al deze wetten na te komen en ontzag voor hem te tonen. Dan zou het ons goed gaan en zou hij ons leven sparen, zoals hij tot nu toe heeft gedaan. Als wij voor het oog van de HEER, onze God, deze geboden altijd naleven, zoals hij ons heeft opgedragen, zal het ons ten goede worden aangerekend. (Deut. 6:20-25) Kinderen stellen vragen. Ze vragen naar de betekenis van iets heel gewoons of iets heel ingewikkelds. Onderwerpen als dood, ziekte, God, de oorsprong van dingen zijn nog niet beladen. Vragen staat voor hen nog vrij. Ouders zijn bij uitstek degenen aan wie kinderen deze vragen stellen, vol vertrouwen op een antwoord. In de Bijbel is het niet anders. Kinderen vragen hun ouders naar de betekenis van Gods geboden en van godsdienstige gebruiken. Gods woorden moeten kennelijk worden uitgelegd. Die uitleg

8 Pagina 8 van 16 begint met het vertellen van de geschiedenis van God met het volk. Antwoorden kan niet zonder te vertellen wie God is geweest voor de vorige generaties. Het is God die hen uit de slavernij in Egypte heeft bevrijd en hen naar het land van de belofte heeft gevoerd. Daarom zijn ze geroepen om de geboden die God hun heeft gegeven door te geven aan hun kinderen. Dan is er toekomst. Door te vragen krijgt het kind deel aan het verleden en tegelijk ook aan de toekomstverwachting. In onze tijd wordt, aan de ene kant, veel verwacht van de antwoorden in familieverband. De wereld is nog nooit zo complex geweest en daar moeten kinderen op worden voorbereid, juist ook door hun ouders. Aan de andere kant ervaren die ouders vaak dat ze met lege handen staan en geen antwoorden hebben. We weten geen van allen wat er van onze visies en waarden stand zal houden in de wereld van morgen waarin de volgende generatie zal moeten leven, want de veranderingen gaan zo snel. Als het om geloven gaat, lijkt antwoord geven wel het meest ingewikkeld, omdat geloven steeds minder vanzelfsprekend wordt, ook voor onszelf. We zien het kind bovendien van meet af aan als een uniek individu dat eigen keuzes moet maken en zelf antwoorden bedenkt. Heeft antwoorden geven dan eigenlijk wel zin? Toch geven we ongemerkt meer antwoorden dan we denken. Als kind horen we allemaal familieverhalen, over moedige (over)grootouders in de oorlog, over het zwarte schaap in de familie, over wie niet te vertrouwen bleek of juist altijd voor iedereen klaarstond. We horen hoe onze ouders elkaar leerden kennen of waarom papa en mama altijd weer ruzie kregen. Waarom de een nog wel naar de kerk gaat en de ander niet meer. Dit soort verhalen vertel je vooral binnen je familie. Zulke familieverhalen zijn vaak meer dan leuke of trieste anekdotes. Ze getuigen van een bepaalde kijk op het leven: dit is goed om te doen en dat niet, dit is wat God van je vraagt en langs een andere weg gaat het fout. Dat zijn net zo goed antwoorden, is evengoed overlevering. Het is antwoorden in alle onbeholpenheid, bepaald door de blik en ervaringen van ouders of andere familieleden. Antwoorden hoeven geen definitieve antwoorden te zijn of perfecte voorbeelden. Om te kunnen antwoorden moet je zelf ook gevoed worden. Dat gebeurt door zelf ontvankelijk te zijn voor de overgeleverde verhalen. Door daar zelf vragen aan te stellen, en open te staan voor de antwoorden die de verhalen jou op die vragen geven. Om antwoorden te kunnen geven aan een kind, is het nodig zelf ook kind te zijn, kind te blijven, je te realiseren dat je zelf ook opgenomen bent in iets wat eerder dan jij is begonnen. Maar misschien is er in onze tijd door de verlegenheid om te antwoorden ook wel een verlegenheid om te vragen. Stellen we zelf nog de vraag: Wat is dat met die geboden van God? En verwachten we dat we dan ook antwoorden krijgen? Dat zullen dan geen kant-en-klare antwoorden zijn, maar antwoorden die we ons eigen maken en waar we zelf mee aan de slag moeten gaan. In de familie word je kind. Wat betekent dat? Het kind is begin van een nieuwe familie. Maar niemand begint uit het niets. Je erft een (familie-)geschiedenis. In de Bijbel wordt erop gerekend dat kinderen vragen stellen over die erfenis, en dat ouders antwoorden geven. In onze tijd zijn we verlegen met vragen en antwoorden. Toch vertellen we verhalen, ook over onze familie. Die bevatten ook antwoorden, ideeën over hoe je wel of niet moet leven. Niemand begint dus uit het niets te leven. Kinderen ontdekken door te vragen betekenis in wat gegeven is. Ze hebben antwoorden nodig, hoe onbeholpen ook, om zelf mee aan de slag te gaan. De familie zou een verband moeten zijn waarbinnen je telkens weer kunt vragen, kijken en ontdekken. En antwoorden kunt geven of ontvangen vanuit de geschiedenis en toekomstverwachting die je deelt.

9 16 Pagina 9 van Gespreksvragen - Op welke manier bepaalt jouw familiegeschiedenis mede wie je nu bent, ook als gelovige? Kun je daar voorbeelden van geven? Ervaar je dit als positief of negatief? - Herinner je je een (geloofs-)vraag die je erg bezighield toen je jong was, of die je bezighoudt nu je jong bent? Heb je die vraag ook aan mensen gesteld en zo ja, aan wie? En welke antwoorden kreeg je? - Wat verbaast/-de je het meest aan de leefstijl van de generatie van je ouders? En aan hoe jongeren leven? Leidt die verbazing bij jou vaak tot onbegrip? Wat zijn voor jou momenten waarop verschillen tussen de generaties niet op de voorgrond treden? Ervaar je die momenten ook in de kerk? - Is er in jouw familie een cultuur van vragen en antwoorden? En zo ja, neemt die de vorm aan van gesprekken of zijn er ook andere manieren? Maakt het hierbij uit of het om geloofsthema s gaat of juist niet? 2.4 Oefeningen - De vraag van vandaag - Sommige kinderen vragen heel erg veel, anderen niet. Probeer eens uit of je een vraag van vandaag kunt instellen: één vraag per dag, die op een centraal moment wordt beantwoord. Voor je (klein-)kinderen/neefjes en nichtjes, of voor jezelf als volwassen kind van je ouders. Een vraag voor elke dag, of alleen op bijzondere dagen (visites, logeren, zondagen, veertigdagentijd enzovoort). Over allerlei onderwerpen, of juist over specifieke (familiegeschiedenis, geloof, God enzovoort). - Ontdek jouw geschiedenis - Interview je ouders en/of opa en oma over hun jeugd en over wat jullie familie kenmerkt: hoe vier je verjaardagen, hoe houd je het huis schoon, hoe denk je aan familie die is overleden, hoe vier je de zondag enzovoort. - Schrijf een preek - Een preek kun je ook zien als vragen stellen en antwoorden geven; het vraagt een bepaalde ontvankelijkheid om je door de tekst te laten antwoorden. Schrijf eens een preek over Psalm 78:2-8.

10 Pagina 10 van 16 3 Familieleden 3.1 Gegeven posities Kijk je naar de mens vanuit het perspectief van familie als dat wat gegeven is, dan blijken we niet alleen kind te zijn. Er is nog meer gegeven: je komt ter wereld als dochter of zoon, vaak ook als broer of zus, halfbroer, stiefzus, neef, kleindochter enzovoort. Ieder mens is familielid in een web van relaties en neemt daardoor ten opzichte van alle andere familieleden een eigen positie in. In de loop van de tijd komen er vaak posities bij. Naast zoon of dochter word je soms ook broer of zus; van partners of echtgenoten kun je daarna ouders worden, oom, tante, oma, of opa. Deze posities overkomen je, of je wilt of niet. Dat geldt zelfs voor de posities van echtgenoten of ouders, posities die een bewuste keuze lijken te zijn: ze vallen je in de eerste plaats toe. Vervolgens kom je er niet meer los van. Ook als het tot een breuk komt tussen familieleden blijven ze elkaars verwanten. Je ouders blijven je ouders en jij hun kind. Ouders die scheiden zijn geen partners meer, maar blijven allebei ouders van hun kinderen. Dat je in je familie altijd gegeven posities inneemt, posities die je zomaar overkomen, is een vreemd fenomeen in een tijd waarin je voor de meeste posities een opleiding moet volgen en je geschiktheid moet bewijzen. Daarom kunnen we ons gemakkelijk door deze posities overvallen voelen of zelfs beperkt. Liever kiezen we onze posities zelf. Maar ook als we dat voor ons gevoel doen, bijvoorbeeld als we trouwen, kunnen we niet voorzien wat die positie allemaal met zich meebrengt. Misschien dat veel mensen daarom ook lang aarzelen voor ze trouwen, en blijven aarzelen in het huwelijk. Je lijkt je zo vast te leggen, en daardoor te beperken. We willen zo graag het goede doen, het liefst zouden we daarvoor (steeds weer) helemaal opnieuw beginnen, zelf onze posities kiezen en dán écht doen wat God van ons vraagt. Maar we bevinden ons hier en nu, op een specifieke plaats. We beginnen nooit met een schone lei. Op deze plaats, ook je plaats binnen je familie, word je geroepen om God lief te hebben en je naaste als jezelf. Neem je dat serieus, dan kun je je familieposities ook beschouwen als een positief beginpunt, een impuls om iets te zijn en te doen. Ook de positie van echtgenoot kun je ontvangen als een nieuw beginpunt dat kracht en richting geeft. Als je trouwt, word je met een nieuwe familie verbonden, met een gegeven geschiedenis, je ontvangt nieuwe posities. Vanaf dat moment schrijf je aan een nieuwe, bovenindividuele biografie. Wat daarin zal komen te staan, weet je niet, maar je begint eraan in de verwachting dat er onder Gods zegen toekomst is. Familieposities zijn blijvend. Je leeft met elkaar en hebt de tijd. Er is liefde en tederheid en er zijn conflicten. Je brengt tijd met elkaar door die niet direct nuttig is te noemen of efficiënt, gewoon omdat je samenwoont of als familie bij elkaar komt. Er is tijd om dingen te leren. Ook om te leren geduld te hebben met anderen. Zeker als we geloven dat God ook geduld met ons heeft, ons vergeeft, ons tijd van leven gunt. God is ons trouw, als een moeder, een vader. Wat trouw zijn betekent, ontdekken we juist in de familie. Deze intense manier van samenleven geeft inspiratie voor het leven met mensen buiten de familie.

11 16 Pagina 11 van Verschillen God schiep de mens als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep hij hem, mannelijk en vrouwelijk schiep hij de mensen (Gen. 1:27). Echter, in hun verbondenheid met de Heer is de vrouw niets zonder de man, en ook de man niets zonder de vrouw. Want zoals de vrouw uit de man is voortgekomen, zo bestaat de man door de vrouw en alles is ontstaan uit God. (1 Kor. 11:11-12) In de familie kun je verschillen niet negeren. Die verschillen zijn niet alleen een kwestie van karakter of persoon, maar komen ook voort uit de posities die we innemen. De posities veronderstellen elkaar en bepalen elkaar wederzijds: geen (groot-)ouders zonder (klein-)kinderen, geen ooms en tantes zonder neven en nichten en ga zo maar door. In de familie worden verschillen betekenisvol. Er moeten (groot-)ouders, ooms en tantes zijn om de kinderen te antwoorden. Er zijn vaders nodig en moeders. Zonder elkaar ben je niet compleet. Je bent op elkaar aangewezen. Dat betekent niet dat het gemakkelijk is om te leven met verschil. In de familie leiden die verschillen onontkoombaar tot botsingen of zelfs conflicten. Bij alle familieposities maken we onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke varianten: opa, vader, zoon, oom en neef naast oma, moeder, dochter, tante, nicht. In de familie beleef je dit verschil tussen mannelijk en vrouwelijk op een sterke manier. Een vrouw wordt moeder en een man vader in de familie. Daar ontvangen ze een specifieke positie als vrouw en man die ze zo niet hebben op andere plaatsen of in andere situaties, bijvoorbeeld op hun werk. In de familie ben je zoon of dochter. Er zijn genoeg oma s zonder opa aan hun zijde, maar toch zijn ze niet zomaar grootouder in het algemeen, maar oma. Wat is met dit onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke posities gegeven? Die vraag is lastig nu we ons ervan bewust zijn geworden dat in de geschiedenis man zijn vaak samenhing met de macht hebben, en vrouw zijn met aan die macht moeten gehoorzamen. Het beladen karakter van het onderscheid doet niets af aan het feit dat mens-zijn altijd die twee vormen aanneemt: mannelijk en vrouwelijk. Kijk je naar man en vrouw zijn vanuit de familie dan ontdek je dat het verschil tussen mannen en vrouwen betekent dat ze elkaar nodig hebben, naar elkaar verlangen, niet zonder elkaar kunnen. We zijn niet alleen als afzonderlijke, zelfstandige en gelijke mensen op elkaar aangewezen, maar ook als verschillende geslachten. In familieperspectief beleef je dus niet alleen het verschil sterk, maar ontdek je de bijzondere verbondenheid die daaruit voortkomt. We zijn niet hetzelfde en kunnen juist daarom niet zonder elkaar. Wat voor impuls geven deze voorgegeven verschillen aan wie we zijn, wat we doen? In onze tijd is dit een spannende vraag. Ondanks alle kritiek op seksestereotypen wordt kinderspeelgoed en -kleding vrijwel altijd specifiek voor jongens of meisjes ontworpen, heel voorspelbaar autootjes en poppen, in blauw en roze. Tegelijk benadrukken we voortdurend dat alle mensen gelijk zijn. Het lijkt er vaak op dat je over verschil maar moeilijk constructief kunt praten. Verschillen worden gemakkelijk sjablonen die voorschrijven hoe we ons man of vrouw zijn, vader- of moederschap enzovoort moeten beleven. Daar kennen we genoeg onderdrukkende voorbeelden van, ook nu nog. Om van de weeromstuit niet meer te praten over verschillen, en ze maar te bedekken met de mantel van de gelijkheid is echter ook geen oplossing. De gegeven familieposities dagen ons uit om opnieuw oog te hebben voor verschillen. Daarmee gaan we ook in tegen de neiging om in anderen vooral het herkenbare te zoeken, een bevestiging van onszelf. Een tijd die vooral inzet op jezelf zijn en trouw blijven aan jezelf kan die neiging versterken: hoeveel moet je je aantrekken van de andersheid van de ander?

12 Pagina 12 van 16 Paulus schrijft dat je in de Heer zonder de ander niets bent. Als God in het spel is, ben je geroepen niet onverschillig te staan tegenover verschil, ook niet dat tussen man en vrouw. Jij hebt de ander nodig in zijn of haar anders zijn, en de ander jou. Je hoeft je niet te verliezen in de aantrekkingskracht van het andere of in je onbegrip erover. De kracht van deze roeping voelen we juist waar familie toch een keuze-element heeft: in het huwelijk. In een romantische bui is het geen kunst te ervaren dat je zonder de ander niets bent. Als verschillen zich openbaren en gaan schuren is dat veel moeilijker. Vermijden we die verschillen, dan krijgt familie op dit punt geen betekenis. Betekenis geven aan verschil lijkt een van de grootste uitdagingen van familieleven in onze tijd. 3.3 Zorg Toen vroeg de HEER: Waar is Abel, je broer? Dat weet ik niet, antwoordde Kaïn. Moet ik soms waken over mijn broer? (Gen. 4:9) Betekenis geven aan verschil betekent ook de specifieke verantwoordelijkheden die voortkomen uit jouw familieposities serieus nemen. Die verantwoordelijkheden staan soms op gespannen voet met elkaar. Je wilt loyaal zijn aan je man, maar ook aan je kind, aan je ouders, maar ook aan je vrouw. En welke verantwoordelijkheden met een bepaalde positie gegeven zijn staat niet vast. Dat geldt in het bijzonder voor gebroken of samengestelde gezinnen, waar familieposities opnieuw uitgevonden moeten worden. Het Bijbelse waken over je broer wijst op een eigen dimensie van de verantwoordelijkheden en zorg binnen de familie. We moeten zelfs waken over de broers die ons ergeren en jaloers maken, wat Kaïn, de broers van Jozef en de broer van de verloren zoon allemaal moesten ontdekken. Zonder die ene broer zijn we als familie niet compleet, blijft er een positie binnen de familie onvervuld. Ook in die zin zijn familieleden niets zonder de ander : ze zijn afhankelijk van elkaar, niet alleen als ze kind zijn of ziek of oud. Ouders zijn net zo goed afhankelijk van hun kinderen en partners van elkaar. Hier blijkt dat afhankelijkheid bij ons mens-zijn hoort. Verantwoordelijkheden dringen zich sterk aan ons op als er zorg van ons wordt gevraagd: je draagt een kind, je vrouw wordt ziek, je moeder overlijdt en je vader blijft alleen achter, je tante zonder kinderen moet verhuizen naar een verpleeginrichting. We zouden er zelf niet zijn geweest als andere familieleden niet die verantwoordelijkheid voor ons hadden gedragen in zorg en toewijding, vanuit hun specifieke posities als vader, moeder, broer, zus, opa, oma enzovoort. Soms is die zorg het negen maanden dragen van nieuw leven, soms gaat het om een leven lang zorgen voor een gehandicapt kind. Zorgen heeft in de familie vaak een vanzelfsprekende plaats. Je doet het gewoon, zorgen voor je kind, voor je zieke partner, je ouders, vanwege jouw positie als vader of moeder, zoon of dochter enzovoort. Het is opeens aan de orde en soms met grote heftigheid, zonder dat je er klaar voor was. Een deel van de zorg hebben we toevertrouwd aan professionals buiten de familie. Dat heeft invloed op hoe we over zorg denken. Zorg moet efficiënt gebeuren. Het is iets wat je moet regelen. En iets waar je recht op hebt. De maatschappelijke waardering voor mensen die basale zorg verlenen is doorgaans niet erg hoog. In de setting van de familie krijg je een ander beeld van zorg. Daar merk je dat zorgen niet efficient is: het onderbreekt je nachtrust, je werkweek of zelfs je carrière. Het moet gewoon gebeu-

13 16 Pagina 13 van 16 ren, je doet het niet omdat die ander er recht op zou hebben. Voor de zorg die in familieverband wordt verleend, onbetaald en vaak onzichtbaar, is meestal ook weinig waardering. Hoe waardevol zorg is, komt vooral in beeld als de zorg niet meer uit de algemene middelen betaald kan worden. Des te belangrijker is het om oog te hebben voor de eigen logica van zorg in de familie die voortkomt uit gegeven verbanden. Ieder mens is familielid. Wat betekent dat? Niemand begint uit het niets. Je neemt een voorgegeven positie in. Eerst alleen die van zoon of dochter, later ook vaak andere posities. Deze posities overkomen je, of je wilt of niet. Dat geldt zelfs voor de posities van echtgenoot of ouder (m/v) die een bewuste keuze lijken te zijn: ze moeten je in de eerste plaats toevallen en daarop volgt veel wat je eenvoudigweg overkomt. Dat is een vreemd fenomeen in een tijd waarin je je geschiktheid voor posities altijd moet bewijzen en vrijheid en keuze veel aandacht krijgen. Kunnen we de familieposities ook zien als positief gegeven beginpunt, een impuls om iets te zijn en te doen? Die beginpunten zijn verschillend. Vooral het verschil tussen mannelijke en vrouwelijke posities beleef je sterk in familieverband. Maar daar ontdek je ook de bijzondere verbondenheid, en dat je zonder de ander niets bent. De verschillende posities zijn allemaal nodig. In die posities draag je verantwoordelijkheid voor elkaar. Ook in concrete zorg. Niemand kan leven zonder zorg. In familieverband leven en beleven we die afhankelijkheid. Dat geeft kracht. Het vraagt ook veel van ons, juist vanwege de voorgegeven verschillen. 3.4 Gespreksvragen - Vaak spreken we over verschillen tussen onze ouders. Was/is aan die verschillen in jouw gezin of familie een waardering gekoppeld: geldt de ene aanpak of houding als beter, worden bepaalde activiteiten meer gewaardeerd dan andere? Van welke aanpak ben jij zelf? En heeft dat iets te maken met je man of vrouw zijn? - Hoe zou jij je eigen positie binnen je familie omschrijven als kind? En in andere posities (vader, moeder, tante, oom, opa, oma, broer, zus enzovoort)? Zijn er ook bepaalde posities in de familie die in de praktijk voor jou nauwelijks betekenis hebben of waar je geen invulling aan geeft? Op wat voor momenten ervaar je dat je zonder de ander niets bent? En heeft die ervaring met je geloof te maken? - Dat ouders voor hun kinderen moeten zorgen is een vanzelfsprekende plicht en ook juridisch ben je verplicht voor je partner te zorgen. Wie hebben er voor jou gezorgd toen je zorg nodig had? Is er volgens jou ook een plicht om voor je ouders te zorgen? - In welke situaties heb je ervaren dat je familie niet compleet was? Hoe ging jij daarmee om? En hoe gingen andere familieleden ermee om? 3.5 Oefeningen - De kracht van verschil - Maak op een groot vel papier een overzicht van wat jouw familie- of gezinsleden graag doen binnen jullie familie of gezin, en waar ze een hekel aan hebben. Er zijn ook klussen die gewoon gedaan moeten worden, of je ze leuk vindt of niet: boodschappen, geldzaken, tuinieren, schoonmaken, wassen enzovoort. Staan die klussen ook in je overzicht? Wie neemt welke klussen voor zijn/haar rekening? - Tijd hebben - Neem de tijd om zomaar een dag(deel) door te brengen met een familielid dat wel wat extra zorg of waken kan gebruiken.

14 Pagina 14 van 16 4 Familie van God 4.1 Kind van God, Gods geliefde Toen Israël nog een kind was, had ik het lief; uit Egypte heb ik mijn zoon weggeroepen. (Hos. 11:1) Ik zal je voorgoed tot mijn vrouw maken, ik zal je hecht aan mij verbinden, door liefde en ontferming. Mijn vrouw zul je zijn, want ik beloof je trouw, en jij zult de HEER toegewijd zijn. (Hos. 2:21-22) De Bijbel staat bol van familieverhalen. God wil niet dat de mens zich zomaar voortplant, maar dat de mens met zijn familie op een bepaalde manier leeft. Dat blijkt een hele opgave. Ook op een andere manier is familie veelbetekenend in de Bijbel. Wij mensen worden er Gods kinderen genoemd of Gods geliefden. In deze beelden voor de relatie van God en de mensen herkennen we betekenissen van familieverhoudingen zoals we die we tot nu toe hebben ontdekt. God zorgt voor de mensen. Alledaagse dingen van het familieleven als eten en drinken, kleding en een huis, ontdekken de mensen als van God gegeven. Ze roepen tot God om hen te redden van het onheil van ziekte en onrecht. De relatie tussen God en de mensen is voorgegeven, je treft jezelf erin aan. Voor je geboren werd, lag er al een geschiedenis. God heeft zijn kinderen weggeroepen uit Egypte en jij mag je deel weten van die geschiedenis. Als je ervoor kiest daarbij te blijven horen, is er toekomst. In de Bijbel gaat het er vaak over dat de mensen zich aan deze relatie onttrekken. Hoe harder God roept, hoe meer zijn kinderen eigen wegen gaan. Ze zijn als echtgenoten die vreemd gaan met andere goden. Dat wij familie van God zijn, is dus niet zomaar een feit, maar moet steeds weer bevestigd en vernieuwd worden. We moeten ontdekken wat die relatie betekent, net zoals we dat bij onze aardse familie moeten ontdekken. Maar dat die relatie voorgegeven blijft en betekenis heeft, dat komt in de Bijbel nadrukkelijk naar voren. 4.2 Gemeente als familie Ga niet tekeer tegen een oude man. Als je hem vermaant, beschouw hem dan als een vader, zoals je jonge mannen als broers moet zien, oude vrouwen als moeders en jonge vrouwen als zusters en dit in alle zuiverheid. (1Tim. 5:1) Intussen waren zijn [Jezus ] moeder en zijn broers aangekomen. Ze stuurden iemand naar binnen om hem te halen. Zelf bleven ze buiten wachten. Er zat een groot aantal mensen om hem heen, en die zeiden tegen hem: Uw moeder en uw broers staan buiten en zoeken u. Hij antwoordde: Wie zijn mijn moeder en mijn broers? Hij keek de mensen aan die in een kring om hem heen zaten en zei: Jullie zijn mijn moeder en mijn broers. Want iedereen die de wil van God doet, die is mijn broer en zuster en moeder. (Marc. 3:31-35) Ook de gemeenschap van gelovigen wordt in de Bijbel als een familie voorgesteld. Dat is opvallend. Want de band tussen gelovigen lijkt op het eerste gezicht weinig overeenkomst te hebben

15 16 Pagina 15 van 16 met die van familieleden. Voor veel mensen is de kerk tegenwoordig iets waar je voor kiest. Die concrete gemeente waar je je thuis voelt, zijn dat je broers en zussen? Deze aanduiding kunnen we wel beter begrijpen als we denken aan de betekenissen van familie als dat wat gegeven is. In de gemeenschap van gelovigen treffen we onszelf ook aan met mensen die we niet hebben uitgekozen. En niet toevallig wordt de gemeente één lichaam genoemd. Net als in een familie nemen we in dat lichaam als leden verschillende posities in. Elk lid heeft zijn eigen plaats. We zijn verschillend. Het ene lid is niet beter dan het andere, we zijn allemaal nodig, als er één ontbreekt zijn we niet compleet. Ook hier zijn er ouderen en jongeren, ook hier worden verschillen betekenisvol. Ten slotte herkennen we het aspect van de voorgegeven geschiedenis. We delen als gelovigen de geschiedenis van God met de mensen en de verwachting van Gods toekomst. Ook over die geschiedenis en die verwachting mogen, ja moeten we elkaar vragen stellen. Op die manier Zo geven wij weer door wat ons is overgeleverd. Maar de gemeenschap van gelovigen is wel een nieuwe familie, een andere dan de natuurlijke. Daar zit ook een kritisch element in. Het leven in die nieuwe familie betekent in zekere zin afstand nemen van het gewone leven, ook van het leven in de familie. Dat komt duidelijk uit in de doop. Door de doop word je lid van een nieuwe familie, de familie van gelovigen. Dopen is het leven teruggeven aan God, in het geloof dat God het wil redden van de ondergang. Want het leven is uit zichzelf niet zomaar goed. God wil dat we op een bepaalde manier samenleven, wakend over je broer, maar dat komt er vaak niet van. We weten maar al te goed van onzuivere bedoelingen, eigenbelang en zelfliefde, ook in familieverband. Misbruik van kinderen blijkt het vaakst voor te komen in de kring van de familie, evenals het verborgen geweld dat we zo misleidend huiselijk noemen. En ook als we wel geborgen zijn in de kring van onze familie zijn we er nog niet. Maar dopen is hopen, geloven dat dat al te menselijke kwaad niet het laatste woord zal hebben in het leven. Je ontvangt het leven als nieuw geboren uit Gods hand. Het is geboren in een nieuwe familie: de gemeente van God die leeft van de hoop op een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. In het Bijbelboek Openbaring worden de bewoners van dat nieuwe rijk broeders en zusters van elkaar genoemd. Hoeveel deze nieuwe familie betekent, wordt duidelijk in Jezus kritische uitlatingen over de natuurlijke familiebanden. Als hij aan zijn moeder en broers wordt herinnerd, die naar hem vragen terwijl hij in heel andere kringen verkeert, wijst hij naar deze mensen, zijn volgelingen, als zijn moeder en broers. Op een ander moment zegt Jezus dat hem volgen betekent vader en moeder en vrouw en kinderen en broers en zusters achter je laten, met hen breken (Luc. 14:26). In het koninkrijk van God gaat het niet om die familiebanden. We zijn in de eerste plaats kinderen van God en broers en zussen van die andere volgelingen. Onze natuurlijke familie moet ons daar niet bij vandaan houden. In de kerk oefenen we om broers en zussen te zijn van elkaar en kinderen van God. In heel aandachtige en geconcentreerde vorm doen we dat als we avondmaal vieren. Dan eten we aan één tafel, delen we het brood zodat ieder iets heeft en drinken we uit één beker. We zijn elkaars gelijken voor God, in alle verscheidenheid. We delen in dezelfde geschiedenis. We verwachten hetzelfde vrederijk. Aan de avondmaalstafel valt het niet op hoe we thuis aan tafel zitten: alleen of met z n tweeën, met of zonder kinderen of ouders. Aan de avondmaalstafel beleven we een gemeenschap die hopelijk ook juist iets betekent als natuurlijke verbanden falen of wegvallen: bij ruzie of scheiding, of als een familielid sterft. Als er iemand ontbreekt aan de tafel van de Heer is de familie niet compleet. We moeten erop uit om wie ontbreekt te zoeken. Ook als dat familielid er heel andere opvattingen op nahoudt dan wijzelf. Het verschil moet worden gezien, we moeten ernaar vragen en erover in gesprek gaan. Ook in de familie van God leiden verschil-

16 Pagina 16 van 16 len tot conflicten. De familieband drukt uit dat er onder die verschillen steeds iets blijft bestaan wat verbindt, zelfs als een familielid niet meer aan tafel verschijnt. Dat onze natuurlijke familie soms in concurrentieverhouding staat met de familie van God, betekent niet dat we ze tegen elkaar moeten uitspelen. De familie van God is enerzijds beeld van de natuurlijke familie en we kunnen die dus niet begrijpen zonder onze ervaringen met onze eigen familie. Het beeld van de familie van God helpt ons anderzijds in de natuurlijke familie betekenissen te ontdekken, en op te roepen als ze al te ver zijn weggezakt. In de Bijbel blijkt familie veelbetekenend. Israël of de gelovige wordt er Gods kind genoemd of Gods geliefde. God heeft een geschiedenis met de mensen. God zorgt voor hen. Maar de mensen willen daar vaak niet aan. Toch houdt God de familieband in stand. De gemeenschap van gelovigen heet in de Bijbel ook een familie. Het is een gegeven, niet gekozen verband tussen heel verschillende mensen. Ze delen een geschiedenis en een verwachting. De doop maakt dat zichtbaar. In de doop worden we opnieuw geboren in een nieuwe familie, gered van de ondergang. Want het leven is niet zomaar goed, ook niet in de familie. Jezus waarschuwt voor veeleisende familiebanden, en noemt zijn volgelingen broers en zussen. Wat dat betekent oefenen we met het avondmaal. 4.3 Gespreksvragen - Heb je een geestelijke vader of moeder (gehad) en waarom zou je die persoon zo noemen? - Wat voor gedachten heb jij bij het idee dat een dopeling in je gemeente lid van de familie wordt (waarvan jij ook al lid bent)? Dat jullie dus familie worden? - Zijn er momenten in je leven geweest waarop je hebt ervaren dat je een nieuwe familie hebt in de vorm van de gemeente? Waarom herinneren die ervaringen je juist aan het familiekarakter van de gemeente? Zijn er ook momenten waarop je je in het bijzonder familie/kind van God hebt gevoeld? - Hoe wordt er in jouw gemeente gereageerd als er iemand ontbreekt aan het avondmaal? Betekent het samen avondmaal vieren iets voor het onder ogen zien van verschillen of als er conflicten zijn? 4.4 Oefeningen - Aanspreekvormen - Spreek met een groepje (gemeentekring, kerkenraad enzovoort) af om elkaar een poosje broer of zus te nemen. Evalueer het na een tijdje. - Onder elkaar - Probeer tegenover gemeenteleden eens te doen alsof je als familieleden onder elkaar bent; bijvoorbeeld: tijd en geduld vinden om zomaar een klusje te doen (oppassen, boodschappen doen, koken, een kamer opruimen), om naar iemand te luisteren, iemand tegen te spreken of met iemand ruzie te maken, iemand te troosten of samen naar muziek te luisteren. - Familieactiviteiten - Verzin voor gemeenteleden een activiteit die iets familieachtigs heeft, bijvoorbeeld een familie -weekend.

Familie als gegeven Leven in een web van relaties

Familie als gegeven Leven in een web van relaties Familie als gegeven Leven in een web van relaties Een handreiking voor bezinning, gesprek en oefening van de Protestantse Kerk in Nederland Ethische bezinning, nummer 2, Protestantse Kerk in Nederland

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven.

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven. Doel B: Relatie met Jezus de Koning : studenten ontwikkelen zich, vanuit een persoonlijke overtuiging, als leerling, vertrouweling en toegewijde volgeling van Jezus op elk terrein van hun leven. Doel van

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou.

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Voor jou! 9 Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Het boek gaat over geloven. Het gaat over jouw geloof! Lees en bekijk alles goed. Je

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Over de doop Bij de doop word je in water ondergedompeld of ermee besprenkeld.

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars,

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Preek over Galaten 4:21-5:1 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Wie van jullie heeft er wel eens stamboomonderzoek gedaan in de familie? In onze familie heeft iemand dat wel eens

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord)

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord) Inleiding De kerkenraad heeft u tot twee keer toe bekend gemaakt dat een aantal broers benoemd is tot ouderling en diaken van onze gemeente. Het zijn (namen). Daarmee is ook ruimte gegeven om eventueel

Nadere informatie

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 We vieren vanmorgen een prachtig feest. Kees van Leeuwen heeft belijdenis van zijn geloof afgelegd en hield samen met Mirjam hun drie kinderen ten doop. Johannes

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie!

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Liturgie Voorzang: LB 320 Stil gebed Votum / groet Zingen: Ps 122,1.3 Wet Zingen: Ps 80,10 Gebed Lezen: Marcus 3,20-35 Zingen: Gez 143,2.3 Preek

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente,

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Er wordt vandaag gedoopt de naam van een mensenkind wordt verbonden met die van God. In onze

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Huiselijk geweld/kindermishandeling

Huiselijk geweld/kindermishandeling Extra les: Huiselijk geweld/kindermishandeling HANDLEIDING BIJ EXTRA LES THEMA: HUISELIJK GEWELD DOEL De tieners beseffen dat huiselijk geweld helaas vaak voorkomt. Ze leren wat huiselijk geweld is en

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13

Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13 Zondag 30 oktober 2011, Kogerkerk Zevende zondag van de herfst, kleur groen Spreuken 9 & Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Oost, west, thuis best. Als er 1 schaap over

Nadere informatie

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Om je bewust te worden van directe loyaliteiten is het noodzakelijk om alle ideeën, oordelen en de geleefde relationele realiteit van je voorouders in kaart

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Zondag 10 / gehouden op 21-06-2009 / p.1 ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Liturgie Votum en groet Zi: Psalm 118:1.5 Gebed Schriftlezing: Gen. 22:1-19 Zi: Psalm 33:2 Schriftlezing:Gen: 50:17-21:

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel.

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel. Tiener- en jeugdwerk 1 Timotheüs 4:12 Niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd, maar wees een voorbeeld voor de gelovigen in woord, in wandel, in liefde, in geloof en in reinheid. Jeugd, jongeren,

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken

Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Zondag 28 juni 2015 Hem even aan te mogen raken Bij Marcus 5 : 21-43 Voor mensen met school-gaande kinderen nadert de zomervakantie. Hier in de kerk blijven al enige tijd wat meer stoelen leeg om dat dan

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Bij het gekozen thema: Het verlangen van God heb ik mij in de afgelopen dagen afgevraagd wat is mijn verlangen naar God?

Bij het gekozen thema: Het verlangen van God heb ik mij in de afgelopen dagen afgevraagd wat is mijn verlangen naar God? Geliefde mannen, Nog een poosje en dan wordt de mannenconferentie van 2015 gehouden. Bij het gekozen thema: Het verlangen van God heb ik mij in de afgelopen dagen afgevraagd wat is mijn verlangen naar

Nadere informatie

Lees Zoek op Om over na te denken

Lees Zoek op Om over na te denken Welkom bij de Online Bijbelcursus van Praise De bijbelcursus is wat voor jou als je: 1. Als je wilt weten wat christenen geloven. 2. Als je meer wilt begrijpen van de bijbel. 3. Als je wilt groeien in

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ L I E F D E

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ L I E F D E Kingdom Faith Cursus KF08 ------------------------------------------------------------------------------------------------ L I E F D E Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

screensh Spreken met je Vader Het gebed dat Jezus leert Wie bidt tot wie?

screensh Spreken met je Vader Het gebed dat Jezus leert Wie bidt tot wie? 110 Hoofdstuk 18 Bidden Ik probeer het wel: elke dag bidden, maar soms komt het er gewoon niet van. Vaak weet ik niet goed wat ik moet bidden. En hoort God me wel? Doet Hij wel iets met mijn gebed? screensh

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

God de Vader. Preek. Gemeente van Christus,

God de Vader. Preek. Gemeente van Christus, God de Vader Gezang 211: 1/2 OTH Votum en groet Onze Vader: 1/2 OB Geloofsbelijdenis Onze Vader: 9/10 OB Schriftlezing Johannes 1:14-18 / Romeinen 8: 12-17 Psalm 135: 1/8/9/10 NB Preek Psalm 25: 3/4 NB

Nadere informatie

Lezen: Rechters 13:1-25 Tekst: Rechters 13:5. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het ruikt heerlijk in huis

Lezen: Rechters 13:1-25 Tekst: Rechters 13:5. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het ruikt heerlijk in huis Lezen: Rechters 13:1-25 Tekst: Rechters 13:5 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het ruikt heerlijk in huis Straks na de dienst is er appeltaart. In alle soorten en maten. Met allerlei ingrediënten.

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen Preek Gemeente van Christus, Wat heeft je geloof te maken met de afwas? Wat een vreemde vraag is dat! Geloof en afwas, hebben die iets met elkaar te maken dan? Bij geloof denk je aan naar de kerk gaan,

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Heeft God het Kwaad geschapen?

Heeft God het Kwaad geschapen? Heeft God het Kwaad geschapen? Zondagavond 22 september 2013 (Genade & Waarheid Preek) Inleiding A. Genade & Waarheid Preken (Soms) Ingewikkelde of wettisch toegepaste onderwerpen bekeken vanuit Genade

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

40 DAys 40 nights. Werkboekje 40 dagentijd 2014. ProJOP

40 DAys 40 nights. Werkboekje 40 dagentijd 2014. ProJOP 40 DAys 40 nights Werkboekje 40 dagentijd 2014 De 40 dagen tijd is de periode voor Pasen. Het is een periode van stilte: van stilstaan bij waar je mee bezig bent, hoe je jezelf gedraagt, wat voor keuzes

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

Of: hadden de meisjes niet met z'n 10-en mee kunnen lopen bij het schijnsel van 5 lampen?

Of: hadden de meisjes niet met z'n 10-en mee kunnen lopen bij het schijnsel van 5 lampen? Zondag 21 november 2010-10e zondag van de herfst - kleur wit - Kogerkerk - preek Jesaja 65, 17-23 / Mattheüs 25, 1-13 Lieve mensen van God, 10 jonge vrouwen, 10 meisjes zijn op weg naar een bruiloft. 5

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden:

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Relaties halen het beste in je naar boven Les 1 GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Lees met elkaar de volgende hoofdstukken en laat iemand opschrijven

Nadere informatie

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Leugen en waarheid Gedachten over de film Een man heeft in zijn leven allen maar minachting en afwijzing meegemaakt. Hij is zo anders als al de mensen om hem heen.

Nadere informatie

Welkom op de gemeentevergadering! Het onderwerp voor vanavond is: Huwelijk en Echtscheiding

Welkom op de gemeentevergadering! Het onderwerp voor vanavond is: Huwelijk en Echtscheiding Welkom op de gemeentevergadering! Het onderwerp voor vanavond is: Huwelijk en Echtscheiding Zingen: Psalm 51: 4 en 5 Afsluiten met gebed Programma: Opening Zingen: Psalm 51: 1 en 3 Gebed Inleiding door

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje Gemeente van Christus geliefden van God Valt het u ook op, nu we al een tijdje

Nadere informatie

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee?

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? vaak wordt gezegd: God zorgt voor ons als een Vader dat is waar maar het is meer Johannes legt het uit in vers

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Presentatie Gemeente van onze Heer Jezus Christus, N.N. en N.N. hebben te kennen gegeven dat ze hun zoon/dochter N.N.

Nadere informatie

6. Een eeuwige toekomst - Het sterven is voor mij winst, zegt Paulus. Ervaar je dat ook zo? - Is het uitzicht op de hemel je eigen geworden?

6. Een eeuwige toekomst - Het sterven is voor mij winst, zegt Paulus. Ervaar je dat ook zo? - Is het uitzicht op de hemel je eigen geworden? Vragen bij De hemel dichterbij (dr. P.J. Visser) 1. Onderweg - Hoeveel keer (per dag, per week, per maand) ben je je ervan bewust dat het leven op aarde eindig is? - Wat denk je dat het leven je nog allemaal

Nadere informatie

1. Een bijzonder gezin

1. Een bijzonder gezin 1. Een bijzonder gezin Een samengesteld gezin is een bijzonder gezin. Anders dan een gewoon gezin. De meeste gezinnen worden gevormd door een man en vrouw die besluiten hun leven te delen en vervolgens

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Ik noem een paar sleutels die in veel sloten passen [dia 1 titel]:

Ik noem een paar sleutels die in veel sloten passen [dia 1 titel]: Preek over HC zondag 31 GEMEENTE VAN JEZUS CHRISTUS, GASTEN EN LUISTERAARS, Iedereen weet wel dat je sleutels hebt in verschillende soorten. Aan het soort sleutel kan je vaak al zien voor welk doel je

Nadere informatie

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd ProJOP jeugdwerk VPKB 40 Days stilstaan in de 40 dagentijd Hey! Voor je ligt 40 Days. De veertigdagentijd is de periode waarin we uitkijken naar Pasen, het feest van Jezus opstanding. Onderweg lezen we

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

WAT WATER ER TOE DOET

WAT WATER ER TOE DOET WAT WATER ER TOE DOET oktober 2010 3- Gedoopt en daarna Daarna begint de opvoeding en daarbij het proberen duidelijk te maken wie God is en hoe je op een goede manier met Hem kunt leven. Dat is natuurlijk

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt 15/10/2008 BEGROETING (door de priester) Sofie : Welkom, lieve Vital. Maandenlang hebben we naar jou komst uitgekeken. Vol verwachting, vol hoop en zeker vol liefde. Iedere

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

Jaarthema NGK Dalfsen

Jaarthema NGK Dalfsen Jaarthema NGK Dalfsen Seizoen 2015-2016 Breng ons samen Verbonden van hart tot hart Aanvaard elkaar daarom ter ere van God, zoals Christus u heeft aanvaard Romeinen 15 vers 7 Jaarthema 2015-2016: Leven

Nadere informatie

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede In de Nederlands Gereformeerde Kerk Ede wordt twee keer per jaar een huwelijkscatechese aangeboden, die vijf avonden duurt. Hieronder volgt een overzicht

Nadere informatie

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal Vrije Evangelische Gemeente Heerde Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER In de Protestante kerken spreken we over twee sacramenten

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden.

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden. Bidden met jongeren Voorbede Ben je teleurgesteld in het leven? Ben je gekwetst door anderen? Draag je vervelende herinneringen met je mee? A. God, wij bidden U voor alle mensen die hun leven graag anders

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente Bijbelstudie 1 Korintiërs Diversiteit in de kerk is van alle tijden. En nu onze cultuur en de kerk minder goed op elkaar aansluiten dan wel eens gedacht, worden we vaker bepaald bij de verschillen tussen

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

De tien Geboden. Tien belangrijke regels. Aangepaste dienst Zondag 17 april 2016 Ds. Henk Bondt

De tien Geboden. Tien belangrijke regels. Aangepaste dienst Zondag 17 april 2016 Ds. Henk Bondt De tien Geboden Of Tien belangrijke regels Aangepaste dienst Zondag 17 april 2016 Ds. Henk Bondt Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen: Gezang 119: 1 en 2 De kerk van alle tijden kent slechts één vaste

Nadere informatie

Preek over Marcus 16 vers 9 tot 20 (openbare geloofsbelijdenis)

Preek over Marcus 16 vers 9 tot 20 (openbare geloofsbelijdenis) Preek over Marcus 16 vers 9 tot 20 (openbare geloofsbelijdenis) Gemeente van Jezus Christus, gasten, [dia 1 titel] We volgen in de preek de tekst en we maken zo gaandeweg de balans op van wat we hebben

Nadere informatie

Wie weet wie dit is? Johann Westhauser is speleoloog. Wie weet wat dat is?

Wie weet wie dit is? Johann Westhauser is speleoloog. Wie weet wat dat is? Twee korte preken over doop en avondmaal (voor een dienst waarin de doop wordt bediend aan Rafaël van der Wal en het avondmaal wordt gevierd. De preken komen in plaats van de uitleg van het formulier)

Nadere informatie

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ SAMEN TIJD VOOR ELKAAR Willem en Marian de Vink Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Romantiek in een liefdesbrief ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het valt mij steeds weer op: Wil je iets begrijpen van het evangelie van Matteüs, dan moet je het Oude Testament er bij houden. Op belangrijke momenten

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten?

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten? 1 2 het functioneren van geestelijke gaven in de gemeente, gaat het over het functioneren van geestelijke mensen in het lichaam van Christus. Jezus wil alle mensen die tot Hem komen een plaats geven in

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 42 (26-10)

De Bijbel open 2013 42 (26-10) 1 De Bijbel open 2013 42 (26-10) Hoe kunnen wij concreet Jezus volgen? Die vraag kwam bij enkele luisteraars boven toen zij een preek gehoord hadden over de roeping van Mattheus tot discipel. Ik vind dit

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Twee weken geleden zijn we begonnen met lezingen uit het Marcus-evangelie. Een bijzonder evangelie waarin de vraag centraal staat: wie is Jezus? Hoe

Nadere informatie

Zondag 12 januari - de doop van Jezus

Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zoals Nederland een waterland is, zou je kunnen zeggen dat de Bijbel een waterboek is. Het begint al in Genesis 1: Gods Geest zweefde over het water. Er lijkt al water

Nadere informatie

Zondag 14 juni 2015 : groeien in overgave

Zondag 14 juni 2015 : groeien in overgave Zondag 14 juni 2015 : groeien in overgave Bij Marcus 4 : 26 34 Wat ben je gegroeid! Wie van ons herinnert zich niet deze opmerking van tantes en ooms, van oma s en opa s en kennissen? Van tijd tot tijd

Nadere informatie

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR Geef Gods beloften voor jou nooit op! MIRANDA TOLLENAAR Geef nooit op! Tollenaar, Miranda ISBN 978-90-6353-630-5 NUR 713 Boekverzorging: Studio Vrolijk, Margreet Kattouw De bijbelteksten in deze uitgave

Nadere informatie