Familie als gegeven Leven in een web van relaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Familie als gegeven Leven in een web van relaties"

Transcriptie

1 Familie als gegeven Leven in een web van relaties Een handreiking voor bezinning, gesprek en oefening van de Protestantse Kerk in Nederland Ethische bezinning, nummer 2, Protestantse Kerk in Nederland

2 Inhoudsopgave 1. Familie als gegeven 3 2. Kind 5 Gegeven begin 5 Vragen en antwoorden 5 3. Familieleden 8 Gegeven posities 8 Verschillen 9 Zorg Familie van God 12 Kind van God, Gods geliefde 12 Gemeente als familie 13 Grenzen van de familie 14 Gespreksvragen en verwerkingssuggesties 15 Deze handreiking is in samenspraak met anderen geschreven door dr. Petruschka Schaafsma, docent ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit. De handreiking is tot stand gekomen met steun van de Protestantse Theologische Universiteit 2en de Stichting Kerk en Wereld.

3 1. Familie als gegeven Mensen horen bij een familie. Bij elke voornaam hoort een familienaam. Een familie is meer dan een gezin. Velen leven buiten een gezinsverband. Toch zijn ook zij lid van een familie. Familie kent vele varianten. In onze tijd nog meer dan vroeger. Dat laat onverlet dat ieder mens er mee te maken heeft. Familie zit in je genen, het zit vaak in je hoofd of hart, je kunt er niet van los en meestal wil je dat ook niet. Familie is even diepzinnig en complex als mens-zijn. Het deelt in de grootheid en de ellende van de mens. Voor sommigen is familie alles, het is een plaats van geluk en samenhorigheid. Anderen zien familie als een randverschijnsel. Voor weer anderen is familie een bitter verhaal, of een mix van licht en duister. Zoveel hoofden, zoveel zinnen. In de Bijbel is familie een wezenstrek van het menselijk leven. Het komt uit de handen van de Schepper en is goed. Maar wie denkt dat daaruit volgt dat in de Bijbel het in families pais en vree is, komt bedrogen uit. Lees alleen maar het verhaal over Jacob, een van de aartsvaders, en je komt er wel achter dat familie een mengeling van geluk en ellende, van verwachting en frustratie is, van leven en dood. Maar ook met alle pijn en moeite is familie niet kapot te krijgen. Het verhaal van de mens als familiewezen gaat door. Het begint met de geboorte van een nieuw kind elke keer opnieuw. Iets wat zo bij het leven hoort, vraag erom er over na te denken. Over je eigen familie en familie. En dan vooral wat het betekent dat je familie bent. Elk mens is zichzelf maar hij of zij is ook zijn of haar familie. Een ik en een familielid. Dat fundamentele gegeven vraagt om nadere bezinning. Met familie raken we aan iets dat voorgegeven is. Iets waar we niet zelf voor kunnen kiezen of hebben gekozen, maar waar we onszelf in aantreffen. Dat is in onze cultuur een vreemd idee. Het staat op gespannen voet met het idee dat we allemaal self-made men en women willen zijn, unieke individuen met een eigen identiteit van wieg tot graf. Je moet toch je leven zelf maken? Ja, maar dat is niet het hele verhaal. We worden geboren in een web van relaties. Daar kiezen we grotendeels niet voor maar we moeten daar wel onze weg in vinden. Dat kan alleen wanneer we ons er bewust van zijn en er bewust betekenis aan geven. Die familie waar ik nu eenmaal toe behoor. Ook als die familie niet een zonnig gezicht heeft, wanneer een oma fout zat in de oorlog, wanneer er huiselijk geweld was, wanneer ouders zich afsluiten voor geloof. Wat is mijn plaats daarin? Wat mijn roeping? Dat zijn vragen die vaak in het vergeetboekje raken en daarom doen we er een boekje over open. Daarbij willen we letten op het licht van God dat over dit alles valt. We geloven dat dat licht wijzer maakt en dat het helpt een weg te vinden in het web van relaties dat ons gegeven is. Familie als gegeven 3

4 Praten over familie dus. Dat is spannend. Familie is immers privéterrein, achter de voordeur. Erover spreken raakt aan intieme en persoonlijke herinneringen, gelukkige en pijnlijke. De eigen ervaringen komen in beeld, in alle diversiteit: je leeft alleen, je bent veertig jaar getrouwd, je bent geadopteerd, je hebt stiefzusjes en halfbroers, je gaat zonder te trouwen een levensverbintenis aan, je voedt je kind alleen op, je houdt als vrouw van een vrouw of als man van een man, enzovoorts. Dat klinkt allemaal mee. Het vraagt soms moed om dit ter sprake te brengen. Het vraagt misschien nog meer moed om verder te komen dan alleen familieverhalen te vertellen en ook de vraag te stellen wat het over ons mens-zijn zegt, dat we familiewezens zijn. Dit boekje is een zetje om die moed op te brengen. Verwacht in dit boekje niet een serie opvattingen over een reeks van controversiële onderwerpen zoals echtscheiding, homoseksuele relaties, crèche, zorgplicht voor bejaarden. Natuurlijk doen die er toe en is er reden daarover te spreken en soms ook om er een opvatting over te hebben, al zal dat lang niet altijd een eenduidige opvatting zijn. Alles echter op zijn tijd. Met deze brochure zoeken we het licht dat valt op zoiets vanzelfsprekends en vreemds als familie als gegeven. Er is gekozen voor drie thema s om familie als gegeven aan de orde te stellen: 1) iedereen is kind, 2) iedereen bevindt zich in gegeven familieposities en 3) iedereen is familie van God. 4

5 2. Kind GEGEVEN BEGIN Ieder mens begint zijn leven als kind. Kind zijn betekent dat het leven niet met jou begint. Je wordt door anderen grootgebracht, je wordt van meet af aan omringd door anderen, je groeit op met liefde, zorg, ruzies, je krijgt ruimte en je stuit op grenzen. Zo groei je toe naar volwassenwording. Je komt als kind in een familie en die familie heeft al een hele geschiedenis doorgemaakt. Als kind ben je deel van die geschiedenis en ga je op jouw beurt de familiegeschiedenis voortzetten. Er zijn generaties jou vooraf gegaan en jij behoort tot weer een nieuwe generatie. Je zet een verhaal voort, een familietraditie. Je bent een schakel tussen verleden en toekomst, een hoofdstuk in een doorgaand verhaal. We ervaren kind zijn tegenwoordig als iets tijdelijks, dat je achter je laat als een voorfase op het echte leven. Dat neemt niet weg dat het leven niet met jou is begonnen en dat je een deel blijft van je familiegeschiedenis. Een familie is de plaats waar verhalen worden doorgegeven en geleefd. Dat is een diep menselijk gegeven. De familie is een vertelgemeenschap en dat gaat door, ook als je kind af bent. Je blijft er onderdeel van en je gaat er zelf in mee vertellen. VRAGEN EN ANTWOORDEN Wanneer uw kinderen u later vragen: Wat betekenen al die bepalingen en wetten en regels die de HEER, onze God, u heeft voorgehouden? geef dan dit antwoord: Wij waren in Egypte slaven van de farao, maar met sterke hand heeft de HEER ons uit Egypte bevrijd. Wij zagen met eigen ogen hoe hij tekenen en indrukwekkende wonderen deed, die groot onheil brachten over de Egyptenaren, de farao en zijn hof. Maar ons leidde hij weg uit Egypte, om ons hierheen te brengen en ons het land te geven dat hij onze voor-ouders onder ede had beloofd. Daarom gebood de HEER, onze God, ons al deze Familie als gegeven 5

6 wetten na te komen en ontzag voor hem te tonen. Dan zou het ons goed gaan en zou hij ons leven sparen, zoals hij tot nu toe heeft gedaan. Als wij voor het oog van de HEER, onze God, deze geboden altijd naleven, zoals hij ons heeft opgedragen, zal het ons ten goede worden aangerekend. (Deut. 6:20-25) Voor kinderen staat vragen vrij. Ze doen dat dan ook, vaak honderduit, ook over onderwerpen als ziekte, dood, God en de oorsprong van de dingen. Ze wenden zich met die vragen tot hun ouders of opvoeders en vertrouwen erop dat die antwoord geven. Ouders van nu hebben nogal eens moeite met antwoorden. Dat heeft veel te maken met de snelle veranderingen in onze wereld. Wat hebben we eigenlijk te melden? Wat hebben onze visie en waarden te betekenen voor de generatie van morgen? Hoe vast staan die visie en waarden voor onszelf nog? Toch voelen diezelfde ouders het belang ervan om kinderen goed voor te bereiden op de toekomst, juist omdat die zo complex is. Vragen en antwoorden: vanouds is dat ook onderdeel van de overdracht van het geloof. In de tekst hierboven zien hoe dat gebeurt in Israël. Kinderen vragen daar naar de betekenis van Gods geboden en van godsdienstige gebruiken. Die hebben kennelijk uitleg nodig. Het is opvallend dat die uitleg niet bestaat in een schoolse uiteenzetting. Er wordt verteld hoe God een weg is gegaan met de vorige generaties. Hij heeft hen bevrijd uit de slavernij in Egypte en hen naar het land van de belofte gevoerd. Daar horen de geboden bij. Geloofsoverdracht gebeurt door aan de vragende kinderen dit grote verhaal te vertellen. Een verhaal over het eigen verleden, waar je zelf in zit. Door dat vragen en antwoorden gaat de geschiedenis van God met zijn mensen leven en blijft het leven. Niet alleen in het oude Israël werden verhalen verteld. Ook nu leven we met verhalen. Al doende geven ouders ongemerkt meer antwoorden dan ze denken. Zo horen we als kind allemaal familieverhalen, over moedige (over)grootouders in de oorlog, over het zwarte schaap in de familie, over wie niet te vertrouwen bleek of juist altijd voor iedereen klaarstond. We horen hoe onze ouders elkaar leerden kennen of waarom ze altijd weer ruzie kregen. Waarom de een nog wel naar de kerk gaat en de ander niet meer. Dit soort verhalen vertel je vooral binnen je familie. Zo bestaat familie uit een web van verhalen, verteld, gefluisterd en soms verzwegen. Zulke familieverhalen zijn vaak meer dan leuke of trieste anekdotes. Ze getuigen van een bepaalde 6

7 kijk op het leven, ze gaan over goed en kwaad, over wat God van je vraagt en waarom dat goed is. Dat zijn net zo goed antwoorden, en die geven we onze kinderen mee. Het zijn misschien antwoorden in alle onbeholpenheid, bepaald door de blik en ervaringen van ouders of andere familieleden. Maar antwoorden hoeven geen definitieve antwoorden te zijn of perfecte voorbeelden om toch van betekenis te zijn voor onze kinderen. Om antwoorden te kunnen geven aan een kind, is het nodig zelf ook kind te zijn, kind te blijven, je te realiseren dat je zelf ook opgenomen bent in iets wat eerder dan jij is begonnen. Alleen wie zelf kind is, kan kinderen antwoorden geven. Misschien is dat wel de sleutel bij dat vragen en antwoorden. Dat je zelf ook in het geloof nieuwsgierig en ontvankelijk bent en blijft vragen en dat je zelf leeft in het verhaal dat God al lang met ons is begonnen. Dat je blijft geloven dat je daarin opgenomen bent, jij en je kinderen. Dat je blijft geloven, blijft vragen en dan ook antwoorden krijgt. Antwoorden, niet om na te praten maar die erom vragen jouw antwoorden te worden. Zo blijf je een levende schakel in de keten van vraag en antwoord. Ook hier gaat het niet om een perfect gebeuren. Juist dat grote verhaal van God met mensen gaat over onbeholpen mensen die er vaak niets van terecht brengen. En toch blijft God trouw. God blijft zijn weg gaan met mensen zoals wij. Met kinderen die vrijmoedig vragen en met (groot)ouders en opvoeders die vrijmoedig antwoorden. Familie als gegeven 7

8 3. Familieleden GEGEVEN POSITIES Elk mens is zichzelf en zijn familie. Je bent kind en in zekere zin blijf je dat. Dat is natuurlijk niet alles. Je bent dochter of zoon, broer of zus, halfbroer, stiefzus, neef, kleindochter, enzovoorts. Een familie is een web van relaties en zelf zit je in dat web. Daarbinnen neem je jouw plaats in. Die blijft niet je hele leven hetzelfde. Naast zoon of dochter wordt je misschien broer of zus, je wordt ouder van je kind, je wordt oom, tante, misschien wel oma of opa. Dat zijn allemaal posities die je min of meer overkomen. Behalve voor je partner heb je hier niet zoveel in te kiezen. Dat jij in dit web van relaties zit en niet in een ander is voor een groot deel voorgegeven. En wat betreft je partner: die kies je dan wel zelf, maar eenmaal gekozen leg je je daarmee vast. Misschien dat veel mensen daarom ook lang aarzelen voor ze trouwen en blijven aarzelen in het huwelijk. We worden geboren in een web van relaties en nemen daar posities in die ons grotendeels toevallen. Als we opgeroepen worden om God lief te hebben boven alles en de naaste als onszelf, slaat dat ook op de plek die we innemen in dat web van relaties. Dat valt vaak niet mee. Er komt vaak niets van terecht. Misschien wel tussen broer en zus, maar tussen kind en ouder is het maar een treurig verhaal. Liever zouden we daarom het gebod van God toepassen op mensen die we zelf kiezen. Dat zou voor ons gevoel veel gemakkelijker zijn. En toch komt dat neer op een ontkenning van wie we zijn als mens in dit web van relaties. Je kunt het ook omkeren: levend in een web van relaties hoeven we het leven niet altijd zelf uit te vinden. Wat ons overkomt, kan juist een uitgangspunt om te leven en lief te hebben. Op deze plaats, met deze posities binnen je familie, word je geroepen om God lief te hebben boven alles en je naaste als jezelf. Neem je dat serieus, dan kun je je familieposities ook beschouwen als een uitnodiging en steun om te leren leven naar Gods bedoeling. In dit verband staan we stil bij twee zaken. Het eerste is tijd en aandacht hebben. In de wereld van drukke agenda s en efficiëntie nemen we tijd m er voor elkaar te zijn, tijd voor liefde en zorg, maar soms ook de tijd om ruzies te beslechten en conflicten op te lossen. Het is een opgaaf deze tijd niet als verloren tijd te zien, maar als iets dat bij ons leven hoort. Het tweede is geduld en daarmee verbonden trouw. Geduld omdat we het toch met elkaar moeten zien te rooien. Zeker als we geloven dat God ook geduld met ons heeft en ons vergeeft kunnen we dat ook aan elkaar leren. En trouw omdat God trouw blijft als een moeder, als een vader. Soms gaan ruzies generaties lang mee en worden als onvermijdelijkheden beschouwd. Trouw betekent dan: proberen relaties weer te helen en het web weer te herstellen. 8

9 Dat laat onverlet dat trouw ook kan stukbreken op de harde werkelijkheid. Incest en huiselijk geweld laten in het leven van mensen diepe sporen na. Heling van een geschonden mens betekent soms de keuze om te breken met familieleden, hoe pijnlijk dit ook is. Tijd hebben, geduld en trouw zijn dan ook geen gemakkelijke woorden. Wat ze in de praktijk betekenen, kan niet op voorhand uitgemaakt worden. Toch blijft waar dat juist de familie de oefenplek is om de betekenis van die woorden te ontdekken. De intense manier van samenleven binnen de familie geeft bovendien inspiratie voor het leven met mensen buiten de familie. VERSCHILLEN en alles is ontstaan uit God. (1 Kor. 11:11-12) God schiep de mens als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep hij hem, mannelijk en vrouwelijk schiep hij de mensen. (Gen. 1:27). Echter, in hun verbondenheid met de Heer is de vrouw niets zonder de man, en ook de man niets zonder de vrouw. Want zoals de vrouw uit de man is voortgekomen, zo bestaat de man door de vrouw - en alles is ontstaan uit God. (1 Kor. 11:11-12) Leven in een familie is leven met verschillen. Je bent wel gelijkwaardig maar niet gelijk. Verschillen zijn niet negatief, integendeel, ze zijn betekenisvol. Ze vullen elkaar aan en veronderstellen elkaar. Er moeten (groot)ouders, ooms en tantes zijn om de kinderen te antwoorden. Er zijn vaders nodig en moeders. Zonder elkaar ben je niet compleet. Een in het oog springend verschil is dat tussen mannelijk en vrouwelijk. In de familie ben je man of vrouw, moeder of vader, je bent zoon of dochter, oom of tante, oma of opa. Natuurlijk zijn er genoeg oma s zonder opa aan hun zijde, maar toch zijn ze niet zomaar grootouder in het algemeen, maar oma. Wat betekent dit verschil? Die vraag is ongemakkelijk. Dat komt vooral omdat mannelijk in de traditie vaak samenhing met macht en vrouwelijk met gehoorzamen aan die macht. Daar moeten we niet naar terug. Familie als gegeven 9

10 Ondanks alle kritiek op seksestereotypen wordt kinderspeelgoed en kleding echter vrijwel altijd specifiek voor jongens of meisjes ontworpen, heel voorspelbaar autootjes en poppen, in blauw en roze. Er liggen dus nog steeds sjablonen in het verschiet die voorschrijven hoe we ons man of vrouw zijn, vader- of moederschap enzovoort moeten beleven. We schieten er niets mee op als we van de weeromstuit van verschillen een taboe maken of ze bedekken met de mantel van de gelijkheid. Juist in het verband van de familie kunnen verschillen ook een positieve betekenis krijgen. Daar kom je bij uitstek de ander en het andere tegen. We hebben de neiging om in anderen vooral het herkenbare te zoeken, een bevestiging van onszelf. Een tijd en cultuur die vooral inzet op jezelf zijn en trouw blijven aan jezelf kan die neiging versterken, maar daar worden we uiteindelijk niet gelukkig van. Kijk je naar man en vrouw vanuit de familie, dan is duidelijk dat ze elkaar nodig hebben, op elkaar zijn aangewezen en tot elkaar worden aangetrokken. We zijn niet alleen als gelijke mensen op elkaar aangewezen, maar ook als mensen van verschillende geslachten. Dat laatste betekent overigens niet, dat dit alleen in een expliciete man-vrouwrelatie gestalte krijgt. Ook daarbuiten geldt dat in families mannen en vrouwen elkaar nodig hebben en elkaar aanvullen. Paulus schrijft dat je in verbondenheid met de Heer zonder de ander niets bent. In de ruimte die door Christus wordt bepaald, is er plaats voor het verschil, zonder dat dit hoeft te leiden tot ongelijkwaardigheid. Integendeel, daar kom je er achter dat je de ander nodig hebt in zijn of haar anders zijn, en de ander jou. Jouw eigenheid met jouw gaven en bijzonderheid komt tot zijn recht in relatie met de ander en het andere. De kracht van de roeping om te leven met het verschil voelen we vooral waar familie toch een keuze-element heeft: in het huwelijk, waar duurzaam wordt samengewoond. In een romantische bui is het geen kunst te ervaren dat je zonder de ander niets bent. Als verschillen zich openbaren en gaan schuren is dat veel moeilijker. Als we die verschillen echter gaan vermijden, dan leidt dat tot een verarming van het leven en blijven we uiteindelijk alleen met onze eigen schaduw over. Betekenis geven aan verschil lijkt een van de grootste uitdagingen van familieleven in onze tijd. Daar hoort dat schuren bij. ZORG en alles is ontstaan uit God. (1 Kor. 11:11-12) Toen vroeg de HEER: Waar is Abel, je broer? Dat weet ik niet, antwoordde Kaïn. Moet ik soms waken over mijn broer? (Gen. 4:9) 10

11 Voor Kaïn was Abel maar een lastige broer die hij liever kwijt dan rijk was. De vraag van God aan Kaïn waar is je broeder drukt uit dat we bij elkaar horen. Een familie is een verband van mensen die bij elkaar horen. Daar heb je niet voor gekozen, en toch gaat dit heel diep. Zonder die ene broer blijft een plaats leeg en blijft een positie in de familie onvervuld. Dat geldt voor ouders ten opzichte van kinderen en omgekeerd en dat geldt voor partners ten opzichte van elkaar. In familieverband zit de afhankelijkheid van elkaar er diep in gebakken en die moet er ook niet uit. Je komt er in een familie vroeg of laat achter dat bij die afhankelijkheid ook zorg hoort. We zouden er zelf niet geweest zijn, wanneer anderen niet voor ons hadden gezorgd. En later wordt er van jou zorg gevraagd. Je draagt een kind, je vrouw wordt ziek, je moeder overlijdt, je vader blijft alleen achter, je tante zonder kinderen moet verhuizen naar een verpleeginrichting. Soms is zorg het negen maanden dragen van nieuw leven, soms gaat het gepaard met een leven lang zorgen voor een gehandicapt kind. Zorgen heeft in de familie een vanzelfsprekende plaats. Je doet het gewoon, ook zonder je erop te kunnen voorbereiden. Je bent nu eenmaal vader, moeder, zoon, dochter. Dat elkaar een zorg zijn kan ook de vorm krijgen van expliciete zorg, zoals mantelzorg. Een deel van de zorg hebben we toevertrouwd aan professionals buiten de familie. Dat heeft invloed op hoe we over zorg denken. Zorg moet efficiënt gebeuren. Het is iets wat je moet regelen. En iets waar je recht op hebt. In de setting van de familie krijg je een ander beeld van zorg. Daar merk je dat zorg niet efficiënt is: het onderbreekt je nachtrust, je werkweek of zelfs je carrière. Het moet gewoon gebeuren, je doet het niet omdat die ander er recht op zou hebben. Voor de zorg die in familieverband wordt verleend, onbetaald en vaak onzichtbaar, is meestal weinig waardering. Hoe waardevol die zorg is, komt vooral in beeld als de professionele zorg niet meer uit de algemene middelen betaald kan worden. Dan blijkt de zorg in familieverband onmisbaar te zijn. Zorg in familieverband is onmisbaar. Tegelijk kan het zwaar zijn en kunnen we er aan slijten. Het is belangrijk dat er in onze samenleving oog blijft voor de zware last die mantelzorgers dragen, ook omdat die mantelzorg niet altijd kan rekenen op dankbaarheid en erkenning. Daarbij roept zorg vaak allerlei dilemma s op. Verantwoordelijkheden kunnen op gespannen voet met elkaar staan. Je wilt bijvoorbeeld loyaal zijn aan je man, maar ook aan je kind. Je wilt zorg dragen voor je ouders maar ook voor je vrouw. Bovendien is het soms niet duidelijk wat precies jouw positie is in een familieverband en welke verantwoordelijkheid daarbij hoort. Dat geldt in het bijzonder voor gebroken of samengestelde zinnen, waar familieposities opnieuw moeten worden uitgevonden. Zorg geeft kracht en vreugde, maar het kan ook veel van ons vragen. Ook dat is familie. Ook dat is samenleven. Familie als gegeven 11

12 4. Familie van God KIND VAN GOD, GODS GELIEFDE en alles is ontstaan uit God. (1 Kor. 11:11-12) Toen Israël nog een kind was, had ik het lief; uit Egypte heb ik mijn zoon weggeroepen. (Hos. 11:1) Ik zal je voorgoed tot mijn vrouw maken, ik zal je hecht aan mij verbinden, door liefde en ontferming. Mijn vrouw zul je zijn, want ik beloof je trouw, en jij zult de HEER toegewijd zijn. (Hos. 2:21-22) Tot nu toe hebben we gesproken over de familie als een natuurlijk levensverband. We hebben daarin verschillende betekenissen ontdekt. Het is opvallend dat we deze betekenissen in de Bijbel ook tegenkomen als het gaat om de relatie tussen God en de mensen. Om te beginnen gaat het ook in deze relatie om een verhouding die is voorgegeven. God heeft ooit zijn kinderen weggeroepen uit Egypte en is een weg met hen gegaan. Jij wordt opgenomen in die geschiedenis, die aan jouw bestaan vooraf ging. Als je ervoor kiest daarbij te blijven, zal je ook delen in de toekomst ervan. Als we vandaag in de kerk kinderen dopen, doen we dat in het geloof dat ze bij de familie van God horen. Gods jawoord heeft al geklonken en geschiedenis gemaakt en daar wordt je als kind in opgenomen. In de familie van God begint het niet met onze keuze en hangt het dus niet alleen van onze keuze af. Dat werkt overigens niet als een automatisme. Je kunt je van deze familie losmaken. De Bijbel vertelt hoe dat steeds weer gebeurt. Hoe harder God roept, hoe meer zijn kinderen eigen wegen gaan. Ze worden vergeleken met echtgenoten die vreemd gaan met andere goden. Dat wij familie van God zijn, is dus niet zomaar een feit, maar moet steeds weer bevestigd en vernieuwd worden. Net zo goed als we er een leven lang over doen onze doop te verstaan. We moeten steeds weer terug naar het ja-woord van God, dat al heeft geklonken toen wij nog onmondig waren. 12

13 GEMEENTE ALS FAMILIE en alles is ontstaan uit God. (1 Kor. 11:11-12) Ga niet tekeer tegen een oude man. Als je hem vermaant, beschouw hem dan als een vader, zoals je jonge mannen als broers moet zien, oude vrouwen als moeders en jonge vrouwen als zusters - en dit in alle zuiverheid. (1Tim. 5:1) Familie van God krijgt niet alleen betekenis in kind zijn maar ook in de onderlinge relatie van de gelovigen. In de tekst hierboven wordt de oproep gedaan een oudere man als vader te zien, jonge mannen als broers, een oudere vrouw als moeder en jongere vrouwen als zusters. Net als in de familie nemen we in de gemeente dus verschillende posities in. Elk lid heeft zijn eigen plaats. We zijn verschillend, maar het ene lid is niet beter dan het andere. Allen zijn we nodig en juist de verscheidenheid maakt het mogelijk dat we elkaar dienen. Als leden van de familie van God zijn we elkaar gegeven. We horen bij elkaar en treffen elkaar aan in de ene geloofsgemeenschap. Natuurlijk kiezen we ook voor elkaar, maar die keuze staat niet op zichzelf. Onze broeders en zusters worden ons geschonken en daarom kiezen we ervoor hen lief te hebben en te dienen. Juist in dit opzicht spreekt het beeld van familie boekdelen. Wie van de gemeente een gemeenschap van gelijkgezinden maakt, ontdoet haar van een wezenlijk aspect. Ook als er lastige verschillen of zelfs spanningen zijn, zijn we geroepen elkaar trouw te blijven. In de kerk oefenen we om broers en zussen te zijn van elkaar en kinderen van God. In heel aandachtige en geconcentreerde vorm doen we dat als we avondmaal vieren. Dan eten we aan één tafel, delen we het brood zodat ieder te eten heeft en drinken we uit één beker. We zijn elkaars gelijken voor God. We delen in dezelfde geschiedenis. We verwachten hetzelfde vrederijk. Aan de avondmaalstafel valt het niet op hoe we thuis aan tafel zitten: alleen of met z n tweeën, met of zonder kinderen of ouders. Aan de avondmaalstafel beleven we een gemeenschap die hopelijk ook juist iets betekent als natuurlijke verbanden falen of wegvallen. Als er iemand ontbreekt aan de tafel van de Heer is de familie niet compleet. We moeten erop uit om wie ontbreekt te zoeken. Ook als dat familielid er heel andere opvattingen op nahoudt dan wijzelf. Familie als gegeven 13

14 GRENZEN VAN DE FAMILIE en alles is ontstaan uit God. (1 Kor. 11:11-12) Intussen waren zijn [Jezus ] moeder en zijn broers aangekomen. Ze stuurden iemand naar binnen om hem te halen. Zelf bleven ze buiten wachten. Er zat een groot aantal mensen om hem heen, en die zeiden tegen hem: Uw moeder en uw broers staan buiten en zoeken u. Hij antwoordde: Wie zijn mijn moeder en mijn broers? Hij keek de mensen aan die in een kring om hem heen zaten en zei: Jullie zijn mijn moeder en mijn broers. Want iedereen die de wil van God doet, die is mijn broer en zuster en moeder. (Marc. 3:31-35) Dat de betekenissen van de natuurlijke familie te herkennen zijn in de familie van God wil overigens niet zeggen dat ze zomaar in elkaars verlengde liggen. In de woorden hierboven spreekt Jezus zich heel kritisch uit over de natuurlijke familiebanden. De echte moeder en broeders zijn voor Jezus degenen die de wil van God doen. En op een andere plaats zegt Jezus dat hem volgen betekent dat je moet breken met je vader en moeder, vrouw en kinderen, broers en zusters (Luk. 14:26). Natuurlijke familie is niet alles en moet niet alles willen zijn. Dat relativeert de familie. Er wordt een grens getrokken. Uiteindelijk zijn we niet van onze familie, maar van God. Daarom worden we gedoopt. De doop voert ons in de familie van God in en verbindt ons met Christus. Dat is bevrijdend, zeker als we bedenken hoezeer familie de neiging kan hebben om het een en het al te willen zijn, te ontaarden in een collectief egoïsme of een absolute claim op familieleden te leggen. Het is ook bevrijdend, omdat familie nooit eenduidig een plaats van heil is en soms zelfs mensen kapot kan maken of een plaats van verwijt en bitterheid kan zijn. De natuurlijke familie is niet alles. Het rijk van God zoals dat in Jezus is belichaamd, geeft grenzen aan de natuurlijke familie. Daarmee is niet gezegd dat die er dus niet meer toe doet. Breken met je vader en moeder staat op één lijn met breken met jezelf. Dat laatste betekent niet dat je jezelf kwijt raakt, wel dat je jezelf kritisch afvraagt in hoeverre je jouw weg in het geloof gaat, wat je van die weg afbrengt en hoe je jezelf terugvindt als kind van God. 14

15 Gespreksvragen en verwerkingssuggesties VOORAF Hieronder volgen bij de verschillende hoofdstukken gespreksvragen en verwerkingssuggesties. Bij veel vragen gaat het eerst om het eigen individuele antwoord/reactie. Wanneer daarna aan de hand van de persoonlijke verhalen het gesprek gevoerd wordt, bewaakt iedereen de eigen grenzen. Deel niet met anderen wat je voor jezelf wilt houden en respecteer dat van de anderen. Geadviseerd wordt de handreiking te gebruiken in kleine groepen van ongeveer acht mensen. De handreiking leent zich goed voor groepshuisbezoek. Daarmee is het vertrouwelijke karakter van het gesprek gewaarborgd. Het is van belang dat de deelnemers aan het gesprek de handreiking vooraf krijgen en lezen. Het gesprek over familie en gezin is misschien wel altijd eerst het gesprek met zichzelf, over de eigen ervaringen en situatie. We moeten ons realiseren dat spreken over familierelaties in veel families niet gebruikelijk is, hoeveel te meer is het vreemd om er over te spreken met de broers en zussen die samen de gemeente vormen. BIJ HOOFDSTUK 1: FAMILIE ALS GEGEVEN 1. Maak voor jezelf een lijstje van de huishoudens waar je vanaf je geboorte tot nu toe deel van hebt uitgemaakt. 2. Praten over gezin en familie wordt spannend genoemd, want familie is privé en het raakt ons in onze persoonlijke herinneringen. Herken je dit? Zijn er mensen buiten je gezin met wie je wel eens over zaken uit je gezin of je familie spreekt? Kun je een aanleiding bedenken om met een buitenstaander over je familierelaties van gedachten te wisselen? 3. In de geschiedenis zijn er experimenten geweest om het gezin af te schaffen, zoals in Israël de kibboetsiem. Achterliggend ideaal was de vernieuwing van de mens en de samenleving. Het gezin werd gezien als een obstakel om tot vernieuwing te komen. Hoe zie jij de verhouding tussen gezin en de samenleving? Kun je aangeven welke betekenis het gezin heeft voor de samenleving. Denk daarbij aan zaken als zorg en wonen, opvoeding en de overdracht van waarden en normen. Moet de samenleving of de overheid zich met het gezin bemoeien? Familie als gegeven 15

16 4. In hoofdstuk 1 staat dat er een spanning bestaat tussen de moderne cultuur en de familie. We maken deel uit van de moderne cultuur waarin iedereen een uniek individu wil zijn, met een eigen identiteit van de wieg tot het graf. Tegelijk maken we deel uit te van een familie, een voorgegeven web van relaties. Herken je deze spanning bij jezelf? Kun je voor jezelf een gebeurtenis bedenken uit je eigen leven, waarin deze spanning tot uiting kwam? BIJ HOOFDSTUK 2: KIND 1. Interview een familielid over zijn of haar herinneringen en verhalen over de familie. 2. In de familie blijf je kind, staat in de tekst, je wordt er steeds aan herinnerd dat het leven niet bij jou begonnen is. En verder: Je leeft in een geschiedenis die God al lang met ons begonnen is. Herken je deze zinsneden voor jezelf? Kun je aangeven wat ze voor je betekenen? 3. In 1 Koningen 21 wordt verteld dat koning Achab de wijngaard van Naboth wil kopen. Naboth weigert. De wijngaard is voor hem familiegeschiedenis, een geschiedenis die door God is begonnen. Naboth ziet zich als kind van zijn familie. Hoe waardeer je deze opstelling van Naboth voor de huidige tijd? Kun je je voorstellen dat je met een vergelijkbare situatie als Naboth te maken krijgt? 4. In de tekst staat dat wij altijd kind blijven, altijd kind mogen blijven, altijd vragen mogen blijven stellen, ook bij onze eigen (familie- en geloofs-)geschiedenis. Ervaar jij jezelf als een vragend kind? Zijn er manieren die kunnen helpen (waarmee we elkaar kunnen helpen) om vragen te blijven stellen bij de geschiedenis waar we deel van uitmaken? 5. In de tekst wordt gesproken over de verlegenheid van opvoeders om antwoorden te geven. Herken je die verlegenheid? Onderzoek met elkaar mogelijke oorzaken van die verlegenheid en/ of mogelijkheden om met alle verlegenheid toch antwoorden te geven aan vragende kinderen. BIJ HOOFDSTUK 3: FAMILIELEDEN 1. Maak een lijst van alle familieposities die je op dit moment inneemt. 2. In gezinsverband samenleven betekent dat gezinsleden veel tijd met elkaar doorbrengen die niet direct nuttig genoemd kan worden, gewoon omdat je samenwoont. In onze jachtige 16

17 cultuur is tijd echter kostbaar en iedereen afzonderlijk heeft een eigen volle agenda. Herken je de druk om steeds meer efficiënt met elkaar samen te leven? Kun je voorbeelden noemen van hoe ieders tijdsdruk langzaam maar zeker het gezinsleven onder druk zet? Op welke manieren zou je als gezin ruimte kunnen houden voor het niet-nuttige? 3. In de tekst staat dat we in familieverband kunnen leren wat het betekent geduld met elkaar te hebben. Herken je dat? Kun je een voorbeeld noemen? 4. In veel Bijbelverhalen leiden verschillen (vaak tussen broers) tot dramatische ontwikkelingen. Breed uitgesponnen is het verhaal van de zonen van Jacob. Het gaat in Genesis onder meer over jaloezie, arrogantie, uitsluiting en bedrog. Ten slotte is er verzoening. Heeft dit familiedrama voor jou betekenis in het licht van je eigen familiegeschiedenis? 5. Welke betekenissen kun je bedenken voor verschillen in gezinsverband, zoals verschillen in leeftijd, in intelligentie, in daadkracht, in assertiviteit, in handigheid.? Welke moeilijkheden of belemmeringen zie je om in familieverband betekenis te geven aan verschillen? 6. Kun je aangeven welke verantwoordelijkheden verbonden zijn met verschillende posities die je bekleedt in je gezin of je familie? Ervaar je die verantwoordelijkheden als een gave of een opgave? Wat vind je van de wens van de overheid dat alle mensen meer vanzelfsprekend mantelzorgtaken op zich nemen? Zie je dat als een onderstreping van familierelaties of als een ondermijning ervan? BIJ HOOFDSTUK 4: FAMILIE VAN GOD 1. Wij worden Gods kinderen genoemd en Gods geliefden. Welk beeld heeft voor jou de meeste betekenis. Kun je uitleggen waarom? In het Oude Testament wordt veel het beeld gebruikt van echtelijke ontrouw als mensen andere goden aanbidden. Heeft dat beeld voor jou nu nog betekenis in je relatie met God? 2. In Trouw van zaterdag 9 november 2013 vertelt iemand hoe zij er toe gekomen is te breken met haar ouders. In reactie op het verhaal veel ingezonden brieven, zowel van herkenning als van berisping. Onder alle reacties speelt de vraag: mag dat, breken met je ouders, hen zeggen dat je ze nooit meer wilt zien? Kun jij je voorstellen dat iemand er toe komt te breken met ouders, broers of zussen? Wat betekent voor jou de zinsnede De natuurlijke familie is niet alles. Uiteindelijk zijn we niet van onze familie, maar van God? Familie als gegeven 17

18 3. De gemeenschap van gelovigen wordt een nieuwe familie genoemd. Het ideaal van de natuurlijke familie wordt gerelativeerd. God heeft ons ook nog een ander web van relaties geschonken. Ervaar je de gemeente als een familie? Ervaar je je medegemeenteleden als van God gegeven? Zijn er momenten in je leven geweest dat je troost en steun hebt ervaren van de nieuwe familie bij moeilijkheden of conflicten in je eigen familie? 4. Worden in de gemeente vragen aan elkaar gesteld over geloof en geloven? Op welke wijze zou in de gemeente het klimaat van vragen stellen kunnen worden gestimuleerd? Kom als groep met een voorstel om als gemeente nog meer een vragende gemeente te worden. Denk in dit verband aan de bekende vraag in de Joodse traditie: Waarom vader is deze nacht anders dan andere nachten? Kennen wij in de christelijke traditie ook een dergelijke vraag, die geleerd wordt van generatie op generatie? Welke vraag zou jullie gemeente kunnen kiezen tot sleutelvraag in de geloofsoverdracht? 18

19 Eerder verscheen in deze reeks: Wij en ons werk, dienstbaar in Gods wereld. Deze tekst is te vinden op de website van de Protestantse Kerk:

20 Protestantse Kerk in Nederland Dienstenorganisatie Protestantse Kerk Joseph Haydnlaan 2a Postbus RM Utrecht Telefoon (030) Fax (030) januari 2014 Protestantse Kerk in Nederland

Leven in een Web van Relaties

Leven in een Web van Relaties 16 Familie als Gegeven Leven in een Web van Relaties Een handreiking voor bezinning, gesprek en oefening van de Protestantse Kerk in Nederland Generale Synode November 2013 LWK 13-02 16 Pagina 3 van 16

Nadere informatie

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou.

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Voor jou! 9 Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Het boek gaat over geloven. Het gaat over jouw geloof! Lees en bekijk alles goed. Je

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Kingdom Faith Cursus KF02 ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Colin Urquhart ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Over de doop Bij de doop word je in water ondergedompeld of ermee besprenkeld.

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Presentatie Gemeente van onze Heer Jezus Christus, N.N. en N.N. hebben te kennen gegeven dat ze hun zoon/dochter N.N.

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee?

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? vaak wordt gezegd: God zorgt voor ons als een Vader dat is waar maar het is meer Johannes legt het uit in vers

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie!

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Liturgie Voorzang: LB 320 Stil gebed Votum / groet Zingen: Ps 122,1.3 Wet Zingen: Ps 80,10 Gebed Lezen: Marcus 3,20-35 Zingen: Gez 143,2.3 Preek

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 We vieren vanmorgen een prachtig feest. Kees van Leeuwen heeft belijdenis van zijn geloof afgelegd en hield samen met Mirjam hun drie kinderen ten doop. Johannes

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven.

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven. Doel B: Relatie met Jezus de Koning : studenten ontwikkelen zich, vanuit een persoonlijke overtuiging, als leerling, vertrouweling en toegewijde volgeling van Jezus op elk terrein van hun leven. Doel van

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het valt mij steeds weer op: Wil je iets begrijpen van het evangelie van Matteüs, dan moet je het Oude Testament er bij houden. Op belangrijke momenten

Nadere informatie

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord)

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord) Inleiding De kerkenraad heeft u tot twee keer toe bekend gemaakt dat een aantal broers benoemd is tot ouderling en diaken van onze gemeente. Het zijn (namen). Daarmee is ook ruimte gegeven om eventueel

Nadere informatie

Zondag 12 januari - de doop van Jezus

Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zoals Nederland een waterland is, zou je kunnen zeggen dat de Bijbel een waterboek is. Het begint al in Genesis 1: Gods Geest zweefde over het water. Er lijkt al water

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten?

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten? 1 2 het functioneren van geestelijke gaven in de gemeente, gaat het over het functioneren van geestelijke mensen in het lichaam van Christus. Jezus wil alle mensen die tot Hem komen een plaats geven in

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 44 (09-11)

De Bijbel open 2013 44 (09-11) 1 De Bijbel open 2013 44 (09-11) Als ouders zondigen, dan worden hun kinderen daarvoor gestraft. Is dat zo? Dat kan toch niet waar zijn. Toch lijkt dat wel zo te staan in Deut. 5:9 en Ex. 20:5. In deze

Nadere informatie

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR Geef Gods beloften voor jou nooit op! MIRANDA TOLLENAAR Geef nooit op! Tollenaar, Miranda ISBN 978-90-6353-630-5 NUR 713 Boekverzorging: Studio Vrolijk, Margreet Kattouw De bijbelteksten in deze uitgave

Nadere informatie

(Deel van) Zijn Lichaam

(Deel van) Zijn Lichaam (Deel van) Zijn Lichaam 1 December 2013 I. Wedergeboren Leven II. Levende stenen 1 Petrus 2:4-5 Voeg u bij hem, bij de levende steen die door de mensen werd afgekeurd maar door God werd uitgekozen om zijn

Nadere informatie

Welkom op de gemeentevergadering! Het onderwerp voor vanavond is: Huwelijk en Echtscheiding

Welkom op de gemeentevergadering! Het onderwerp voor vanavond is: Huwelijk en Echtscheiding Welkom op de gemeentevergadering! Het onderwerp voor vanavond is: Huwelijk en Echtscheiding Zingen: Psalm 51: 4 en 5 Afsluiten met gebed Programma: Opening Zingen: Psalm 51: 1 en 3 Gebed Inleiding door

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Wat is JATOV? Jatov wordt uitgegeven in vier delen. In ieder deel staat één woord centraal. De opbouw is als volgt: kennen. Bijbel te lezen.

Wat is JATOV? Jatov wordt uitgegeven in vier delen. In ieder deel staat één woord centraal. De opbouw is als volgt: kennen. Bijbel te lezen. JaTov 1 Inhoud Wat is Jatov? 5 Wat betekent Jatov? 6 Voor jou 8 1. Het doel 10 2. De Bijbel 16 3. Wat is zonde? 22 4. FF Checken 28 5. Redding 30 6. Geloof 36 7. Vergeving 42 8. FF Checken 48 9. Bidden

Nadere informatie

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Leugen en waarheid Gedachten over de film Een man heeft in zijn leven allen maar minachting en afwijzing meegemaakt. Hij is zo anders als al de mensen om hem heen.

Nadere informatie

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente,

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Er wordt vandaag gedoopt de naam van een mensenkind wordt verbonden met die van God. In onze

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars,

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Preek over Galaten 4:21-5:1 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Wie van jullie heeft er wel eens stamboomonderzoek gedaan in de familie? In onze familie heeft iemand dat wel eens

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Wie weet wie dit is? Johann Westhauser is speleoloog. Wie weet wat dat is?

Wie weet wie dit is? Johann Westhauser is speleoloog. Wie weet wat dat is? Twee korte preken over doop en avondmaal (voor een dienst waarin de doop wordt bediend aan Rafaël van der Wal en het avondmaal wordt gevierd. De preken komen in plaats van de uitleg van het formulier)

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, We zijn vandaag bij elkaar om onze doden te herdenken. Vier namen zullen worden genoemd, vier mensen uit onze gemeente, die in het afgelopen

Nadere informatie

Jezus volgen in de hectiek van het leven

Jezus volgen in de hectiek van het leven Jezus volgen in de hectiek van het leven Bestemd om vrucht te dragen Johannes 15:5: Ik ben de wijnstok en jullie zijn de ranken. Als iemand in mij blijft en ik in hem, zal hij veel vrucht dragen. Maar

Nadere informatie

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens Voorbede Na de homilie van de diaken of de priester volgt de Voorbede. In de Voorbede bidden we als geloofsgemeenschap voor de intenties die in ons hart zijn. Uiteraard gaan de beden in het geval van een

Nadere informatie

WAT WATER ER TOE DOET

WAT WATER ER TOE DOET WAT WATER ER TOE DOET oktober 2010 3- Gedoopt en daarna Daarna begint de opvoeding en daarbij het proberen duidelijk te maken wie God is en hoe je op een goede manier met Hem kunt leven. Dat is natuurlijk

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

In de serie Twee op de kansel. Thema: Wat is ons essentieel?

In de serie Twee op de kansel. Thema: Wat is ons essentieel? In de serie Twee op de kansel Rabbijn Albert Ringer (Liberale joodse gemeente Rotterdam) Dr Christiane Berkvens-Stevelinck (Remonstranten Rotterdam) Thema: Wat is ons essentieel? Lezing : Deuteronomium

Nadere informatie

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse 21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse Votum en groet Ps. 65,1 (U luistert als wij bidden) De lofzang klinkt uit Sions zalen tot U met stil ontzag.

Nadere informatie

Jaarthema NGK Dalfsen

Jaarthema NGK Dalfsen Jaarthema NGK Dalfsen Seizoen 2015-2016 Breng ons samen Verbonden van hart tot hart Aanvaard elkaar daarom ter ere van God, zoals Christus u heeft aanvaard Romeinen 15 vers 7 Jaarthema 2015-2016: Leven

Nadere informatie

Vanwaar Hij komen zal. Geschreven door D. J. Steensma zaterdag, 09 april 2016 08:19

Vanwaar Hij komen zal. Geschreven door D. J. Steensma zaterdag, 09 april 2016 08:19 Velen hebben moeite met de tekenen en wonderen die in de Bijbel staan beschreven, ook met de opstanding van Christus uit de doden en met zijn hemelvaart. Maar als we daarmee moeite hebben, dan kunnen we

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN OVER KINDERBIJBELS OM TE BEGINNEN Als je een kinder- of jeugdbijbel aan wilt schaffen dan is het heel belangrijk dat je eerst

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

Zondag 16 december, 3 e advent dienst met HA ds. A.J.Wouda. Filippenzen 4: 4-9. Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Zondag 16 december, 3 e advent dienst met HA ds. A.J.Wouda. Filippenzen 4: 4-9. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Zondag 16 december, 3 e advent dienst met HA ds. A.J.Wouda Filippenzen 4: 4-9 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Een paar verzen uit een brief van Paulus aan de gemeente in Filippi, een klein havenstadje

Nadere informatie

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DEEL 4 DISCIPLE MENTOR In Gen 1, 2 en 3 lezen we direct hoe God denkt over de mens. Hij laat zien wie we zijn, waar we voor gemaakt zijn en wat onze bestemming in het

Nadere informatie

1. Heer, leven volgens uw wil is een moeilijke opdracht. Heer, ontferm U over ons.

1. Heer, leven volgens uw wil is een moeilijke opdracht. Heer, ontferm U over ons. Beste familieleden. Jullie kunnen de onderstaande teksten gebruiken om een eigen inbreng in de uitvaart te doen. Bespreek steeds vooraf met de voorganger (v/m) welke teksten jullie hebben gekozen of aangepast

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 40 (12-10)

De Bijbel open 2013 40 (12-10) 1 De Bijbel open 2013 40 (12-10) Er was eens een man die de studeerkamer van een predikant binnenkwam. Hij keek om zich heen en zag al die boeken staan die je in een studeerkamer aantreft. Toen zei die

Nadere informatie

Lees Zoek op Om over na te denken

Lees Zoek op Om over na te denken Welkom bij de Online Bijbelcursus van Praise De bijbelcursus is wat voor jou als je: 1. Als je wilt weten wat christenen geloven. 2. Als je meer wilt begrijpen van de bijbel. 3. Als je wilt groeien in

Nadere informatie

Liefde. De sociale leer van de Kerk

Liefde. De sociale leer van de Kerk Liefde De sociale leer van de Kerk De sociale leer van de Kerk Over de liefde Het evangelie roept ons op om ons in te zetten voor onze naasten. Maar hoe weet je nu wat er gedaan moet worden, zeker in een

Nadere informatie

Wie kwaad smeden, komen zij niet op een dwaalweg? Wie goed doen, oogsten zij geen liefde en trouw?

Wie kwaad smeden, komen zij niet op een dwaalweg? Wie goed doen, oogsten zij geen liefde en trouw? Spreuken 3,3 Mogen liefde en trouw je nooit verlaten, wind ze om je hals, schrijf ze in je hart. Spreuken 14,22 Wie kwaad smeden, komen zij niet op een dwaalweg? Wie goed doen, oogsten zij geen liefde

Nadere informatie

Aangeboden aan de Protestantse Wijkgemeente Emmaüs te Bodegraven.

Aangeboden aan de Protestantse Wijkgemeente Emmaüs te Bodegraven. VOORWOORD Voor je kind of voor je zelf denk je na over de doop; een stap van vreugde, dankbaarheid en geloof. In deze map vind je verschillende mogelijkheden voor de viering van de doop. We wensen je /

Nadere informatie

Matteus 4, 1-11 (3) en Gen. 3,1-9 9 maart 2014 Wehl Thema: Het twee-gesprek tussen goed en kwaad.!

Matteus 4, 1-11 (3) en Gen. 3,1-9 9 maart 2014 Wehl Thema: Het twee-gesprek tussen goed en kwaad.! Matteus 4, 1-11 (3) en Gen. 3,1-9 9 maart 2014 Wehl Thema: Het twee-gesprek tussen goed en kwaad.! Gemeente, Wie wordt er op z'n tijd niet mee geconfronteerd, met dat stemmetje in je binnenste, dat jou

Nadere informatie

1. Gods eigendom. Op Toonhoogte 265

1. Gods eigendom. Op Toonhoogte 265 Jaarreeks 1: Jaarreeks 1: 1. Gods eigendom Abba, Vader, U alleen U behoor ik toe. U alleen doorgrondt mijn hart. U behoort het toe. Laat mijn hart steeds vurig zijn, U laat nooit alleen U behoor ik toe.

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Misschien heeft u er iets van meegekregen: afgelopen dinsdag is in de Rooms-katholieke kerk een Buitengewoon Jubeljaar begonnen: het Heilig Jaar van

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Lezen: Rechters 13:1-25 Tekst: Rechters 13:5. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het ruikt heerlijk in huis

Lezen: Rechters 13:1-25 Tekst: Rechters 13:5. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het ruikt heerlijk in huis Lezen: Rechters 13:1-25 Tekst: Rechters 13:5 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het ruikt heerlijk in huis Straks na de dienst is er appeltaart. In alle soorten en maten. Met allerlei ingrediënten.

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede In de Nederlands Gereformeerde Kerk Ede wordt twee keer per jaar een huwelijkscatechese aangeboden, die vijf avonden duurt. Hieronder volgt een overzicht

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ L I E F D E

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ L I E F D E Kingdom Faith Cursus KF08 ------------------------------------------------------------------------------------------------ L I E F D E Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

De Bijbel open 2012 37 (22-09)

De Bijbel open 2012 37 (22-09) 1 De Bijbel open 2012 37 (22-09) Onlangs kreeg ik een vraag over twee genezingen in de bijbel. De ene gaat over de verlamde man in Lukas 5 die door het dak van een huis tot Jezus wordt gebracht en door

Nadere informatie

In het voetspoor van...

In het voetspoor van... In het voetspoor van... Bijbelse figuren en hun levensgeheim voor jongeren van 2 en 3 jaar drs. M. van Campen Zevende druk Zoetermeer Inhoud. Timotheüs - op school bij God 7 2. Adam - een gevallen mens

Nadere informatie

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal Vrije Evangelische Gemeente Heerde Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER In de Protestante kerken spreken we over twee sacramenten

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Om je bewust te worden van directe loyaliteiten is het noodzakelijk om alle ideeën, oordelen en de geleefde relationele realiteit van je voorouders in kaart

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

Vandaag een Bijzondere Dag: Feest van de Vlaamse Gemeenschap

Vandaag een Bijzondere Dag: Feest van de Vlaamse Gemeenschap 11 juli Vakantieoefeningen Vandaag een Bijzondere Dag: Feest van de Vlaamse Gemeenschap Bijbelhoekje: het verhaal van de verloren zoon. Deel 5. Lees het verhaal, dan kun je de vraagjes oplossen. Er wordt

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. De verhalen van vandaag uit het evangelie van Marcus

Nadere informatie

Gemeente van de Heer Jezus Christus,

Gemeente van de Heer Jezus Christus, Gemeente van de Heer Jezus Christus, Marcus vertelt ons vandaag opnieuw een verhaal, een verhaal wat hij al eerder heeft verteld. Voor de luisteraar lijkt het verhaal als twee druppels water op dat van

Nadere informatie

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel.

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel. Tiener- en jeugdwerk 1 Timotheüs 4:12 Niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd, maar wees een voorbeeld voor de gelovigen in woord, in wandel, in liefde, in geloof en in reinheid. Jeugd, jongeren,

Nadere informatie

Orde III Schrift, zegen en gebed

Orde III Schrift, zegen en gebed Orde III Schrift, zegen en gebed bemoediging en groet Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft, Ps. 124:8 [die trouw houdt tot in eeuwigheid Ps. 146:6 en niet laat varen het

Nadere informatie

1 e zondag van de herfst Geroepen als Abraham? Bij Genesis 11 : 27 12, 9

1 e zondag van de herfst Geroepen als Abraham? Bij Genesis 11 : 27 12, 9 1 e zondag van de herfst Geroepen als Abraham? Bij Genesis 11 : 27 12, 9 Geslachtsregisters zijn niet echt populair. Behalve misschien voor degenen die er hun hobby van maken om de familiesporen zo ver

Nadere informatie

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 Welkom Kinderen: Dag lieve mensen allemaal, wij heten jullie heel hartelijk welkom in deze viering van onze Naamopgave. Wij komen vandaag aan Jezus zeggen dat ons hartje klaar

Nadere informatie

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Zondag 10 / gehouden op 21-06-2009 / p.1 ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Liturgie Votum en groet Zi: Psalm 118:1.5 Gebed Schriftlezing: Gen. 22:1-19 Zi: Psalm 33:2 Schriftlezing:Gen: 50:17-21:

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie