Zij hadden de kerk tot een dievenkuil omgevormd en het licht tot duisternis gemaakt, zo schrijft hij, hen terechtwijzend. Maar de grootste aller

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zij hadden de kerk tot een dievenkuil omgevormd en het licht tot duisternis gemaakt, zo schrijft hij, hen terechtwijzend. Maar de grootste aller"

Transcriptie

1 Dantes engagement In zijn opera Orfeo uit 1607 laat Claudio Monteverdi zijn held naar de onderwereld afdalen om zijn geliefde Euridice terug te gaan halen. Hij is vergezeld van de Hoop, Speranza, die hem bij het betreden van de Tartaros verlaat met de woorden: lasciate ogne speranza, voi ch intrate; lasciate ogne speranza, voi ch intrate. Laat alle hoop varen wie hier naar binnen gaat. Tot twee maal toe en met volle nadruk zingt ze hem dit toe. Deze woorden, waarvan librettist Alessandro Striggio dankbaar en effectvol gebruik maakte, waren op dat moment driehonderd oud! Begin veertiende eeuw geschreven, want het is een letterlijk citaat uit het begin van de derde zang van de Divina Commedia van Dante. De dichter zag deze tekst in colore oscuro geschilderd boven de ingang van de onderwereld; met de Romeinse dichter Vergilius als gids was hij de nacht voor Goede vrijdag van het jaar 1300 zijn reis begonnen die hem gedurende een week achtereenvolgens naar het inferno, het purgatorio en het paradiso zou brengen. Dante schreef meer dan tien jaar aan zijn magnum opus, tot aan zijn dood in Hij voert zichzelf op als personage in zijn eigen groots gedicht; een reiziger naar plaatsen die door levenden schier onbetreden waren. Ja, de Trojaanse held Aeneas was er geweest én Orfeus, de Trakische zanger, maar beiden waren er in de verzen van Vergilius neergedaald. Daarom kon het ook niemand anders dan de Romeinse dichter zijn die hem als reisgids, als leidsman vergezelde. Terloops wil ik nog vermelden dat Dante in een ander werk, Il Convivio (Het Gastmaal), ook de mythe van Orfeus aanhaalt, die door zijn magisch fluitspel de wilde dieren tot rust bracht. Dante, de homo viator, engageert zich niet alleen in zijn Commedia tot het aanvatten van grote ondernemingen, ook in het échte leven heeft hij dat gedaan. Zo was hij de eerste dichter die aan de volkstaal, het Toscaans, die volheid en artistieke dimensie verleende waardoor een dialect kon promoveren tot een 1

2 literaire en intellectuele taal. Hij was natuurlijk niet de eerste dichter die in het Toscaans schreef, evenmin als Monteverdi de eerste opera componeerde. Maar voor beiden kan worden gesteld dat zij een nieuw genre, een nieuwe expessievorm, in een nieuwe taal direct tot onnoemlijke hoogten hebben weten te brengen. Ik ben me er van bewust dat het gevaarlijk is in absolute waarden te spreken maar toch durf ik te stellen en ik voel me hierin geruggesteund door eminente kenners en scholars dat zowel Monteverdi als Dante in hun domein meesterwerken hebben gecreëerd buiten proportie, waarvoor zelfs de hoogste superlatieven ontoereikend zijn. Dantes eerste rijp werkstuk was La Vita Nuova uit 1292, dé liefdeslyriek van de dertiende eeuw, waarin hij zijn ontmoeting met de jonge Beatrice Portinari beschrijft en zijn liefde voor haar. Hij gebruikt daarvoor de stijl van de moderne liefdeslyriek van dat moment, die van de provençaalse troubadours, maar lardeert deze poëzie met proza waarin hij probeert na te gaan wat deze liefde inhoudt en wat ze voor hem betekent. Hij mengt er ook verschillende versvormen door elkaar, maar het zijn vooral de sonnetten die eeuwen lang dichters in heel Europa zullen blijven inspireren. Ook in de Nederlanden, en dan heb ik het niet alleen over Hooft in de zeventiende eeuw, maar tot ver in de negentiende eeuw bij de tachtigers zelfs, Willem Kloos en in onze tijd Hugo Claus bijvoorbeeld, die er gretig uit citeert. De nieuwe denkbeelden vind je volledig uitgewerkt in zijn Commedia waaraan hij de laatste veertien jaar van zijn leven heeft gewerkt. Hij noemde dit groots opgevatte werk een commedia omdat het een blij endend spel is: de reis begint vol moeilijkheden, is zeer zwaar, maar aan het eind van de weg, na een tocht vol gevaren door het inferno en het beklimmen van de louteringsberg, bereikt hij uiteindelijk toch het Paradijs! Er is het visioen van de hemel. Dante zelf komt er 2

3 heel nederig uit. Het doel van de tocht was de mens tot het besef te brengen van zijn mogelijkheden en uiteindelijk van het geluk in de aanschouwing van het goddelijke. Dit wordt ondermeer weerspiegeld in de getallensymboliek: de heilige getallen drie en zeven en de veelvouden daarvan die doorheen het hele werk constant opduiken. De drie delen van het werk; de drie maal dertig zangen (plus één); het werk is geschreven in terzinen, drieregelige coupletten die hij ook aan de troubadours had ontleend; de negen kringen van de hel. Beatrice verschijnt aan hem wanneer er 63 zangen zijn voltooid; hij ontmoette haar toen hij negen was (6 + 3). Na haar ontmoeting komen er nog drie + nog eens 33 zangen. Dante was nochtans geen getallengoochelaar; die getallensymboliek ligt niet aan de oppervlakte, maar onderhuids is het hele werk er wel van doordrongen; het is de uitstraling van de hogere missie die hij met zijn werk beoogt. Hij zag zich in zijn commedia geleid, geïnspireerd door een goddelijke kracht. Dante schreef een actueel dichtstuk, wat het er, door de overvloedige verwijzingen naar personen, plaatsen en gebeurtenissen, voor ons vandaag de dag niet makkelijker op maakt om alle betekenislagen ervan te droorgronden. Hij was een criticus van zijn tijd, vooral in het Inferno. Daar kan hij het niet laten om wat hij als de verdorvenheden van zijn tijd zag, aan de kaak te stellen: hypocrisie, verraad, woeker, diefstal, afpersing en verkwisting, en dit in een periode waarin een nieuw economisch model, dat van de op het profijt gerichte burgermaatschappij, aan het groeien was. Woekerrenten waren niet alleen schering en inslag in de stadstaten maar ook binnen de kerk. Het waren deze systemen die Dante op de korrel nam; dus niet alleen corrupte politici en omkoopbare rechters, ook met name drie pausen, waarvan sommige al een aureool van heiligheid om het hoofd hadden, stopte hij in de hel omwille van hun gierigheid of omdat ze zich aan simonie hadden bezondigd. 3

4 Zij hadden de kerk tot een dievenkuil omgevormd en het licht tot duisternis gemaakt, zo schrijft hij, hen terechtwijzend. Maar de grootste aller zonden is en blijft in Dantes ogen het verraad. In de laatste hellekring, steken de hoofden van de verraders door de ijsvlakte, met in het midden de reus Lucifer. In zijn driemondige muil bevinden zich de drie aartsverraders: Judas, die Christus, de grondvester van de katholieke kerk verraadde, en Brutus en Cassius die Caesar, de oprichter van het Romeinse keizerrijk, vermoordden. Daar is geen berouw voor mogelijk. Voor het feit dat hij de republikein Cassius als één van de grootste booswichten aller tijden had afgeschilderd, werd Dante fel bekritiseerd door Macchiavelli. In zijn Discorso verweet hij Dante vooringenomenheid en passionele verblinding. In canto XV van de hel had Dante ook in weinig vleiende bewoordingen gesproken over zijn stadsgenoten die hem immers de ballingschap hadden ingestuurd: In de wereld hebben de Florentijnen vanouds de roep blind te zijn; afgunstige, hebzuchtige, trotse mensen zijn het. Mijd hen en hou je verre van hun gewoonten. Op het titelblad van zijn Commedia had Dante ook geschreven : Hier begint de komedie van Dante Alighieri, Florentijn van geboorte, maar niet van zeden. Dit was voldoende voor Macchiavelli om Dante een vadermoordenaar te noemen; hij vond dit een onvaderlandse houding van de dichter die hij nochtans zelf als zijn vader in de dichtkunst beschouwde. Hij noemde hem zijn meester in stijl en wijsheid; hij imiteerde hem in zijn poëzie en citeerde hem zo uit het hoofd. Dante was niet mals voor zijn stads en geloofsgenoten, maar hoe stond hij tegenover andere culturen? Via de Zuid-Franse troubadours had Dante de Arabische cultuur leren kennen. In de Limbus, de eerste hellekring, treffen we een paar bekende moslims aan. Sultan Saladin en de filosoof Averroës zitten er bijvoorbeeld naast Seneca in dit voorgeborgte, de plaats voor degenen die deugdzaam hebben geleefd, maar ongedoopt waren gebleven. 4

5 Wanneer ze in de zesde hellekring bij de stad Dis aankomen roept Dante uit, en hij richt zich tot Vergilius: Meester, ik zie al haar moskeeën! Hieronymus Bosch schilderde ook moskeeën en minaretten als symbolen van verdorven wellust. Zo ook bij Dante. De minaret heeft haar oorsprong in de lingam; en de Mihrab, de nis waar de imam de bidders voorgaat en in de richting van Mekka wijst, zou van de yoni afstammen. In de libertijnse islamitische literatuur worden die vergelijkingen trouwens ook doorgedreven zoals bijvoorbeeld in een liefdesgedicht staat: Hij speelt Imam voor haar Mihrab. En de profeet zelf? Die komt Dante tegen in de negende kloof van de hel waar de schismatiekers hun straf uitzitten. Bij de beschrijving van Dante verzinken de Deense cartoons van Mohammed in het niet. De profeet wordt van zijn kin tot aan zijn aars gespleten: dé straf voor de scheurmakers, de veroorzakers van tweespalt in de wereld. Ik citeer hier voor de verstaanbaarheid gemakshalve uit de knappe vertaling van Peter Verstegen en Ike Cialona: Zijn darmen hingen er in slierten bij ; Ik kon alle organen onderscheiden, En ook de droeve zak waarin wat wij Verteren, drek wordt; maar ondanks zijn lijden Keek hij mij aan, rukte zijn borst uiteen En zei: zo wijd kan ik mijn ribben spreiden! Zie mij Mohammed aan: verminkt als geen! Want Dante ziet het zo: zonder zijn optreden zouden de Arabieren nu nog Christenen zijn. Ook Mohammed had trouwens zelf, net als Dante, een tocht 5

6 naar de hemel en de hel gemaakt. Niet naar de louteringsberg, want een vagevuur bestaat in de islam immers niet. Nu was deze kwelling van Mohammed niet uitzonderlijk; het ene personage lijdt al gruwelijker pijnen dan het andere. In de Malebolge, de achtste hellekring bestaande uit tien concentrische grachten, worden Dante en Vergilius telkens met nieuw lijden geconfronteerd. De troubadour Bertrand de Born, die hij hoog waardeerde als dichter, komt hen tegemoet, zijn hoofd voor zich uit dragend als een lantaarn zegt Dante. Duivels duwen zondaars met gaffels in kokende pek; de vleiers kruipen er door de drek; anderen dragen hun hoofd op hun rug. De hel is een oord van verschrikking, angst en lijden; er hangt een allesdoordringende stank boven de modderpoelen en moerassen. De zondaars ondergaan er de verschrikkelijkste straffen. Eén paus, met name Bonifacius VIII, krijgt het van Dante zwaar te verduren: niet alleen stond hij ervoor bekend hoge ambten aan de meest biedende te hebben verkocht, hij was ook degene die zijn steun had verleend aan de politieke factie van de zwarte Welfen in Firenze, de partij die Dante ter dood had veroordeeld en in ballingschap had gestuurd. Een megalomaan die er van droomde de alleenheerschappij over alle landen van de wereld te verwerven. Voor de verwezenlijking van zijn droom liet hij eerst zijn oog vallen op de steden van Toscane. Dante stopt deze Bonifacius in de hel, terwijl deze paus op het moment waarop hij die reis naar het inferno onderneemt, nog in leven is. Dante was inderdaad geëngageerd in het politieke bestel van Firenze. Hij behoorde tot de factie van de Witte Welfen. Er heerste in Firenze een soort tweepartijenstelsel. Dat was er gekomen nadat de partij van de pausgezinde Welfen in de jaren negentig de keizersgezinde Ghibellijnen hadden overwonnen. Maar in feite waren deze tegenstellingen al enigszins achterhaald, want door de 6

7 veranderende economische omstandigheden was het veeleer een tegenstelling geworden tussen de oude adel, de bezittende klasse, en de nieuwe opkomende burgerij die zich door handel rijk had gemaakt en zich met de staatszaken ging bemoeien. Die tegenstelling tussen de opkomende klasse van nieuwe industriëlen en de oude machtige feodale families resulteerde in een jarenlange, verbeten strijd met opstanden, moorden, brandstichtingen en verbanningen. Uiteindelijk kwam de vrije stadsstaat Firenze in handen van de nieuwe rijken die de stad min of meer een democratisch bestel wilden meegeven. Al heel snel kwam er ook daar verdeeldheid in de partij en kwamen de oude tegenstellingen tussen kerk en staat weer de kop opsteken met een strekking die zich afzette tegen al te grote pauselijke inmenging en terug aansluiting zocht bij de keizer. Dat waren de Witten van Vieri dei Cerchi waar Dante toe hoorde en de andere partij, de meer pausgezinden, de Zwarten, hadden als leider Corso Donati, een verwant van Dantes vrouw Gemma. De zwarten werden dus gesteund door de paus maar ook door Karel van Valois, de broer van de Franse koning Filips de Schone. In 1300 zetelt Dante in de hoge raad. Op dat moment wordt er een samenzwering verijdeld die tot doel had de stad in handen van paus Bonifacius te spelen. De samenzweerders worden ontmaskerd en zwaar gestraft. De Prioren, onder wie Dante, besluiten de initiatiefnemers te verbannen. Toen een jaar later na allerlei intriges de Zwarten weer de bovenhand halen, volgen represailles. De oude priores worden ter dood veroordeeld of in ballingschap gesturd. Dante, die op dat moment als gezant naar Rome was vertrokken, wordt bij verstek veroordeeld tot ballingschap en het verlies van zijn burgerrechten. Indien hij zich toch in de stad zou wagen, dan zou hij tot de brandstapel worden veroordeeld. Er begon voor hem een leven van rondzwerven tot het eind van zijn leven. Hij heeft nog wel geprobeerd met een zeshonderdtal anderen de stad weer voor zich proberen te winnen, maar elke poging mislukte. Uiteindelijk werd hij bij verstek ter dood veroordeeld. 7

8 Als balling doorkruiste hij gedurende bijna 20 jaar de Italiaanse landstreken en trad hij meermaals op als diplomaat en bemiddelaar in politieke geschillen voor bevriende vorsten bij wie hij onderdak had gevonden. De stad die hem had verbannen en later tot in den treure en met alle middelen, zelfs tot vijf maal toe door roof heeft geprobeerd om zijn stoffelijke resten terug binnen haar muren te krijgen, die stad Firenze heeft vijftig jaar na zijn dood een leerstoel opgericht waarin de Comedia werd onderwezen en verklaard. Aan Giovanni Boccaccio, de auteur van de Decamerone, die ook een leven van Dante schreef, én aan de Comedia voor goed het epitethon Divina toekende, gaf lezingen waarin hij de Commedia analyseerde. Verschillende zondaren uit de Divina Commedia treden trouwens als schelmen op in de Decamerone! Hoe sterk het Inferno tot de verbeelding spreekt, zo nieuw was Dantes beeld van het Purgatorio; het Vagevuur was toen ook nog een relatief jong begrip.voor Dante was het een berg die zich op het zuidelijk halfrond bevindt midden in een eindeloze zee. Hoe ze daar geraken, vertelt hij heel beeldrijk : In de onderste hellekring daalt Vergilius met Dante op zijn rug langs het harige lijf van Lucifer naar het middelpunt der aarde. Bij de heup van Lucifer draaien ze heel moeizaam 180, waardoor dalen plots klimmen wordt en zo bereiken ze via een rotsspleet de onderkant van de ijslaag waardoor de benen van Lucifer dus omhoog steken. Langs de bedding van een riviertje bereiken ze ten slotte het zuidelijk halfrond en de louteringsberg. Ze bevinden zich aan het strand van de oceaan waar de zon opkomt. Dan is er dat prachtige beeld van Vergilius die de dauw van het gras schept en daarmee de tranen en het vuil van Dantes gezicht wegwast. Dan bindt hij een bies rond dantes hoofd als teken van nederigheid en dan kan hij aan de beklimming beginnen. 8

9 Langs de negen hellingen stijgt Dante dan naar de bergtop waar de zielen door het vuur worden gereinigd en daar verlaat Vergilius hem: de heiden wordt daar afgelost door Beatrice die Dante van daar naar het Paradiso zal leiden. Dit paradijs gaat alle begrip te boven; woorden, de poëzie dus, schieten hier te kort zegt Dante. En hij moet zelfs nieuwe woorden uitvinden, hemelse neologismen om de schijn van de hemelse glorie maar enigszins te kunnen benaderen: de engelenkoren zijn aan het alleluiare en hosannare ter ere van Gods almacht. Ten slotte moet ook Beatrice wijken voor het felle licht en is het de kerkvader, Bernardus van Clairvaux, die Dante naar de witte roos leidt, het einddoel van zijn reis. Men kan de Divina Commedia zien als een allegorie, de reis van de mensheid op weg naar de komst van Christus, een heilsverwachting, of als de opgang van de ziel van een status van zonde naar de genade. Ondanks de grote eenheid is er toch ook een grote discrepantie tussen de drie delen: het Inferno spreekt uiteraard door de vele kleurrijke figuren en angstaanjagende taferelen het meest tot de verbeelding en is dan ook het deel waar illustratoren in de loop van de geschiedenis hun inspiratie op hebben kunnen botvieren. Van William Blake tot Gustave Doré, van Dali tot Rauschenberg. Hoe bijbelser de Commedia wordt, des te minder interessant lijkt ze om in beeld te worden gebracht. Het paradiso is al helemaal een onmogelijke opgave. Degene die dit het best heeft weten te benaderen was Sandro Botticelli, die met een immens lichte toets de vlammende stralenkringen van het paradijs heeft proberen te vatten. Hoe groot de invloed van Dante is geweest op andere dichters, zo minimaal is zijn werk door filmmakers gebruikt. Er zijn een paar pogingen geweest, rond 1920 zelfs al, maar uiteindelijk bleef het bij decorfilms met gruwelbeelden. Toen Pier Paolo Pasolini werd vermoord, vond men een onvoltooid scenario voor een verfilming van de Divina Commedia bij hem op zak: La divina 9

10 Mimesis. En Krzystof Kieslowski werkte na zijn Franse Trois couleurs Bleu, blanc, rouge, tot aan zijn dood aan een trilogie hemel, vagevuur, hel. Twee uitgesproken geëngageerde kunstenaars uit de twintigste eeuw die zich stortten op het werk van de grote Florentijn uit de veertiende eeuw. Het is dit jaar precies zevenhonderd jaar geleden dat Dante aan zijn Commedia begon te schrijven. Dit groots gedicht toont als geen ander dat Dantes kunst geworteld zit in de filosofie, de cultuur en de religieuze denkbeelden van zijn tijd. Hij maakte deel uit van een maatschappij waarvan hij ook de zwakke plekken blootlegde en ze aan de kaak stelde. Maar na het politieke débacle stond vóór alles zijn taak als dichter voorop. In de honderd canto s van de Divina commedia wordt de naam van Dante slechts één keer genoemd. Alle vorige keren wist hij het handig te omzeilen om dit niet te hoeven doen. De geesten die hem kennen noemen hem niet bij zijn naam en als het soms gebeurt dat hij zich moet voorstellen verzwijgt hij zijn naam en noemt hij zich Florentijn of iemand die nog niet gestorven is. Pas op de top van de Louteringsberg, in het aards paradijs, ziet hij Beatrice terug. Zij is dan al tien jaar dood maar zij is zijn antica fiamma gebleven. Zij noemt hem als enige bij zijn naam: Dante zegt ze als eerste woord tegen hem. Vermanend. Als statement kan dit wel tellen! 10

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID Romeinen 8: 13 Want indien gij naar het vlees leeft, zult gij sterven; maar indien gij door de Geest de werkingen des lichaams doodt, zult gij leven. 14

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

Heer, U zocht mij, toen ik was weggegaan U bracht mij veilig in Uw gezin U vergaf mij, mijn schuld is weggedaan U gaf mijn leven een nieuw begin

Heer, U zocht mij, toen ik was weggegaan U bracht mij veilig in Uw gezin U vergaf mij, mijn schuld is weggedaan U gaf mijn leven een nieuw begin Met Deliver zingen we voor de dienst; Dat is genade! - Opwekking 722 Heer ik dank U Voor wat U heeft gedaan Ik kon niet doorgaan op eigen kracht Maar dankzij Jezus mag ik nu voor U staan U spreekt mij

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

BIJBELSE INTRODUCTIELES

BIJBELSE INTRODUCTIELES BIJBELSE INTRODUCTIELES DEEL 1 - REDDING Dit deel geeft, middels de presentatie van het reddingsplan, de basisprincipes van het Evangelie (goede nieuws) van de Genade van God. 1. (Romeinen 3:10-11) Noem

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

11 oktober: Het MOEDERSCHAP van de Zalige Maagd Maria Man en vrouw schiep Hij hen (Genesis 1.27) Vandaag op het feest van het MOEDERSCHAP van de

11 oktober: Het MOEDERSCHAP van de Zalige Maagd Maria Man en vrouw schiep Hij hen (Genesis 1.27) Vandaag op het feest van het MOEDERSCHAP van de 11 oktober: Het MOEDERSCHAP van de Zalige Maagd Maria Man en vrouw schiep Hij hen (Genesis 1.27) Vandaag op het feest van het MOEDERSCHAP van de zalige Maagd Maria moeten we Hemelse zaken overwegen. Ook

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave VOORBEELD-GEBEDEN In deze bundel kan je enkele gebeden vinden die je kan gebruiken tijdens eucharistievieringen. Of als je creatief bent en wat tijd hebt, kan je je door deze gebeden laten inspireren en

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8)

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8) - Identiteit - Hogeschool Viaa heeft als grondslag de Bijbel. Zij erkent deze als het betrouwbare en geïnspireerde Woord van God, zoals dat verwoord is in het gereformeerde belijden en zij beschouwt de

Nadere informatie

Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12?

Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12? Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12? Romeinen 7:7. Paulus stelt weer een vraag, die het voorafgaande mogelijk oproept bij mensen. Hij zei immers, dat de wet (vroeger) zondige hartstochten in ons opriep

Nadere informatie

m.m.v. de Tornado s Leve de Koning! Voorganger: ds. Gert-Jan Codée Piano: Rina Kruis Orgel: Jan Bulk

m.m.v. de Tornado s Leve de Koning! Voorganger: ds. Gert-Jan Codée Piano: Rina Kruis Orgel: Jan Bulk Leve de Koning! m.m.v. de Tornado s Voorganger: ds. Gert-Jan Codée Piano: Rina Kruis Orgel: Jan Bulk Dienst op 21 april 2013 Dorpskerk De Bilt 19.00 uur 1 Wij zingen: Psalm 100: 1 Juicht Gode toe, bazuint

Nadere informatie

De stap tussen u en de genezing

De stap tussen u en de genezing De stap tussen u en de genezing profeet T.B. Joshua Introductie Er is een stap tussen u en het herstel, de genezing, de zegen en redding. Die stap is geloof in Christus. Jezus staat aan de ene kant en

Nadere informatie

Jezus, het licht van de wereld

Jezus, het licht van de wereld Jezus, het licht van de wereld Het evangelie naar Johannes 8: 1-30 1 Overzicht 1. De overspelige vrouw 2. Jezus als het Licht der wereld 3. Twistgesprekken met de Farizeeën 2 De overspelige vrouw Bijbeltekst

Nadere informatie

Liederen voor zondag 5 oktober 2014

Liederen voor zondag 5 oktober 2014 Liederen voor zondag 5 oktober 204 Lied 224 God wijst mij een weg als ik zelf geen uitkomst zie. Langs wegen die geen mens bedenkt maakt Hij mij zijn wil bekend. Hij geeft elke dag nieuwe liefde, nieuwe

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, We zijn vandaag bij elkaar om onze doden te herdenken. Vier namen zullen worden genoemd, vier mensen uit onze gemeente, die in het afgelopen

Nadere informatie

Dordtse Leerregels. Hoofdstuk 3 en 4. Artikel 1 t/m 4

Dordtse Leerregels. Hoofdstuk 3 en 4. Artikel 1 t/m 4 Dordtse Leerregels Hoofdstuk 3 en 4 Artikel 1 t/m 4 Werkboek 7 Dordtse Leerregels hoofdstuk 3 en 4 artikel 1 t/m 4 Hoofdstuk 3 en 4 gaat over de bekering. Hoofdstuk 3 en 4 heeft 17 artikelen. In dit werkboek

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Vrijdag 28 januari 2012 23.50u Mijn dochter, Ik geef de wereld dit kruistochtgebed (22) om gebeden te worden door de katholieke

Nadere informatie

Zondag 12 januari - de doop van Jezus

Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zoals Nederland een waterland is, zou je kunnen zeggen dat de Bijbel een waterboek is. Het begint al in Genesis 1: Gods Geest zweefde over het water. Er lijkt al water

Nadere informatie

Het verschil tussen veiligheid en zekerheid Ben ik een echte gelovige?

Het verschil tussen veiligheid en zekerheid Ben ik een echte gelovige? Les 13 Eeuwige zekerheid Het verschil tussen veiligheid en zekerheid Ben ik een echte gelovige? In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Mijn persoonlijke zekerheid en het

Nadere informatie

Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21

Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21 Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21 7 Geliefden, laten wij elkander liefhebben, want de liefde is van God; en een ieder, die liefheeft, is uit God geboren en kent God. 8 Wie niet liefheeft, kent

Nadere informatie

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties.

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties. Maria, leer ons bidden! Het gebed is er niet in de eerste plaats om ons te voldoen. Ze is onteigening van onszelf om ons in de gesteltenissen te plaatsen van de Heer, Hem in ons te laten bidden. In een

Nadere informatie

6 Stefanus gevangengenomen

6 Stefanus gevangengenomen 6 Stefanus gevangengenomen 8. En Stefanus, vol geloof en kracht, deed wonderen en grote tekenen onder het volk. 9. En enigen van hen die behoorden tot de zogenoemde synagoge van de Libertijnen, van de

Nadere informatie

Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14

Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14 Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Kingdom Faith Cursus KF02 ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Colin Urquhart ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Ik ben de opstanding en het leven

Ik ben de opstanding en het leven Ik ben de opstanding en het leven Het evangelie naar Johannes 11: 1-44 1 Inleiding Doel (Joh 20:31): dat je gelooft dat Jezus de Christus, dezoon van Godis dat je, gelovend, het leven hebt in zijn naam.

Nadere informatie

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente,

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, We zijn er doorheen gegaan, Veertig dagen en nachten, Tijd van voorbereiding...

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

Mag ik jou een vraag stellen?

Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou, die dit leest, een zeer belangrijke vraag stellen? Stel dat je vandaag zou sterven, doordat er iets verschrikkelijks gebeurt, bijvoorbeeld een auto ongeluk of

Nadere informatie

Inleiding Christendom

Inleiding Christendom Wie zijn de grondleggers van het christendom? Jezus zei: Ga dus op weg en maak alle volken tot mijn leerlingen, door hen te dopen in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest, en hun te leren

Nadere informatie

Gemeente van Onze Heer Jezus Christus,

Gemeente van Onze Heer Jezus Christus, Gemeente van Onze Heer Jezus Christus, In het slot van Romeinen 8 vat Paulus samen waar het hem om te doen is. In zijn brief is hij de afgelopen drie hoofdstukken geprobeerd de gemeente te steunen. Hij

Nadere informatie

Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71. dinsdag 2 juni 2015

Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71. dinsdag 2 juni 2015 Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71 dinsdag 2 juni 2015 1 ev. Johannes tot nu toe 1:1-18 Jezus is het Woord: bij God en zelf God 1:19-52 Jezus is het Lam van God discipelen volgen Hem

Nadere informatie

Jij en jouw diepste drijfveren

Jij en jouw diepste drijfveren Jij en jouw diepste drijfveren blok E - nivo 2 - avond 7 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugkoppeling en intro 19.25 Bijbelstudie 19.35 Catechismus 19.45 Bijbelstudie Matteus 22 19.55

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 15 maart 2015 Johannes 6: 1-15

Ontmoetingskerk, Laren NH 15 maart 2015 Johannes 6: 1-15 Ontmoetingskerk, Laren NH 15 maart 2015 Johannes 6: 1-15 Suzanne neemt je mee, naar een bank aan het water, duizend schepen gaan voorbij en toch wordt 't maar niet later, en je weet dat zij te gek is,

Nadere informatie

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Liturgie voor Goede Vrijdag ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Kijk naar het Lam Voorganger: ds. Inge Eckhardt-Groeneveld Organist: Wim Veerman M.m.v. Het Projectkoor en diverse lectoren Stilte Net als gisteren

Nadere informatie

Gelukkig wie nederig van hart is, voor hen is het koninkrijk. les 4 FOLLOW MENTOR

Gelukkig wie nederig van hart is, voor hen is het koninkrijk. les 4 FOLLOW MENTOR Gelukkig wie nederig van hart is, voor hen is het koninkrijk van de hemel les 4 DEEL 3 FOLLOW MENTOR ONS HART Matt 5:3 Mensen die nederig van hart zijn, mogen het koninkrijk van de hemel binnengaan. Er

Nadere informatie

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis / De Omwisseling Vergeving Verlossing / Reiniging Genezing Bevrijding Verzoening Nieuw leven Getsemane Diezelfde avond ging

Nadere informatie

26. Van alles vrij en allen dienstbaar 1 Korinthe 9:18-23 89 27. Strijden voor een onverderfelijke kroon 92 1 Korinthe 9:24-27 28. De Israëlieten als

26. Van alles vrij en allen dienstbaar 1 Korinthe 9:18-23 89 27. Strijden voor een onverderfelijke kroon 92 1 Korinthe 9:24-27 28. De Israëlieten als Inhoud 1. God is getrouw 1 Korinthe 1:1-9 11 2. Niet in Paulus naam gedoopt 1 Korinthe 1:10-16 14 3. De dwaasheid der prediking 1 Korinthe 1:17-31 17 4. Jezus Christus, en Die gekruisigd 1 Korinthe 2:1-5

Nadere informatie

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis m.m.v. Cantorij Protestantse gemeente o.l.v mevr. Coby Moens; voorgangers: dhr. Sjaak Stegers,ds.

Nadere informatie

Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf?

Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf? Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf? 1. Hoe ontstaat de manier waarop je naar jezelf kijkt? 2. Wie is God? 3. Wat is DE Waarheid over onszelf? 4. Wie worden er door God wel veroordeeld?

Nadere informatie

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en 1 De Bijbel open 2013 5 (02-02) Vandaag bespreken we een vraag over de betekenis van de Wet die God aan Israel gaf voor de christelijke gemeente van het Nieuwe Testament en dus voor ons. Is het zo dat

Nadere informatie

1. Als het leven soms pijn doet

1. Als het leven soms pijn doet 1. Als het leven soms pijn doet 1 Als het leven soms pijn doet en de storm gaat tekeer in een tijd van moeite en verdriet. Alsof de zon niet meer opkomt en het altijd donker blijft en de ochtend het daglicht

Nadere informatie

Heeft God het Kwaad geschapen?

Heeft God het Kwaad geschapen? Heeft God het Kwaad geschapen? Zondagavond 22 september 2013 (Genade & Waarheid Preek) Inleiding A. Genade & Waarheid Preken (Soms) Ingewikkelde of wettisch toegepaste onderwerpen bekeken vanuit Genade

Nadere informatie

Kom en prijs. Voor alle activiteiten in de dorpskerk : www.hervormdkatwijkrijn.nl. Thema: Je moest eens weten

Kom en prijs. Voor alle activiteiten in de dorpskerk : www.hervormdkatwijkrijn.nl. Thema: Je moest eens weten EL 405 Dat eens de Heer zal komen (op wijze rijst o rijst op voor Jezus) Dat eens de Heer zal komen, in deze wereldtijd en lang vervlogen dromen, vertaalt in werk lijkheid, de volkeren zal dopen, in vrede

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Als je de Bijbel goed leest merk je dat elk verhaal over jou en mij gaat. Over onze werkelijkheid, over wat wij dagelijks zien en meemaken. De theoloog

Nadere informatie

Preek. Op zondag 13 maart 2016. in de Doopsgezinde Vermaning te Middelie. bij de schriftlezing uit Lukas 20 : 9 19. ds.

Preek. Op zondag 13 maart 2016. in de Doopsgezinde Vermaning te Middelie. bij de schriftlezing uit Lukas 20 : 9 19. ds. Preek Op zondag 13 maart 2016 in de Doopsgezinde Vermaning te Middelie bij de schriftlezing uit Lukas 20 : 9 19 ds. Jan Blankert Gemeente van de Messias, Veel mensen houden van gelijkenissen. Die begrijp

Nadere informatie

Programma paaszangdienst. Tweede paasdag 2014. Oude kerk putten. Hartelijk welkom!!

Programma paaszangdienst. Tweede paasdag 2014. Oude kerk putten. Hartelijk welkom!! Programma paaszangdienst Tweede paasdag 2014 Oude kerk putten Hartelijk welkom!! Samenzang: Daar juicht een toon Daar juicht een toon, daar klinkt een stem, die galmt door gans Jeruzalem; een heerlijk

Nadere informatie

Ooit komt er een dag dat de hemel openbreekt en de doden zullen opstaan. Ooit komt er een dag dat U terug komt op een wolk en dat U kijkt met ogen,

Ooit komt er een dag dat de hemel openbreekt en de doden zullen opstaan. Ooit komt er een dag dat U terug komt op een wolk en dat U kijkt met ogen, Ooit komt er een dag dat de hemel openbreekt en de doden zullen opstaan. Ooit komt er een dag dat U terug komt op een wolk en dat U kijkt met ogen, stralend als de zon Ooit zal het zo zijn dat we leven

Nadere informatie

Samen zingen. Zwaai, zwaai, zwaai, met jonge groene takken. Zing, nu nader komt op een ezel nooit bereden Hij die doet wat moet gedaan.

Samen zingen. Zwaai, zwaai, zwaai, met jonge groene takken. Zing, nu nader komt op een ezel nooit bereden Hij die doet wat moet gedaan. Samen zingen Zwaai, zwaai, zwaai, met jonge groene takken. Zing, nu nader komt op een ezel nooit bereden Hij die doet wat moet gedaan. Aansteken paaskaars Om te beginnen, goede God geeft U op aarde licht;

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis.

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis. 1e Statie: Jezus wordt ter dood veroordeeld. De eerste plaats waar Jezus stil stond op de kruisweg, was het paleis van de Romeinse landvoogd Pontius Pilatus. De joodse leiders wilden Jezus uit de weg ruimen.

Nadere informatie

DE MENSENZOON IS GEKOMEN OM TE ZOEKEN EN TE REDDEN WAT VERLOREN IS

DE MENSENZOON IS GEKOMEN OM TE ZOEKEN EN TE REDDEN WAT VERLOREN IS CCV in het bisdom GENT Hoofdstuk V DE MENSENZOON IS GEKOMEN OM TE ZOEKEN EN TE REDDEN WAT VERLOREN IS Cursus christologie 2015-2016 Hoger Diocesaan Godsdienstinstituut, Gent 3) Na Pasen. Jezus is niet

Nadere informatie

Stille week 2014 levend water

Stille week 2014 levend water Stille week 2014 levend water Stille week 2014 Dit jaar is er voor de stille week gekozen voor het thema water. De verbeelding in het midden van de kerk laat dit duidelijk zien. Iedere dag van de stille

Nadere informatie

Niveau 3 - Les 8: Het juiste gebruik van Gods wet Don Krow

Niveau 3 - Les 8: Het juiste gebruik van Gods wet Don Krow Niveau 3 - Les 8: Het juiste gebruik van Gods wet Don Krow Op een dag spraken Joe en ik met Bill en Steve bij het meer. De vraag werd gesteld: Hoe kunnen mensen bij God ter verantwoording worden geroepen

Nadere informatie

Gebedsboek. voor dagelijks gebruik. Dinsdag

Gebedsboek. voor dagelijks gebruik. Dinsdag Gebedsboek voor dagelijks gebruik Gemaakt door club 12-14 Marije Hoekstra Indra de Vries Delia Postma Ekyoci Amisi Shabani Jentje Hansma Johan Gjaltema Mendé Bosma Femke Veenhuizen Elzerd Elzinga Gert

Nadere informatie

Schriftlezingen: Hebr. 9: 24-28 Mark.10:41-45 Rom. 5:18-21 Ef. 2:11-18 2. Kor.5:19-21

Schriftlezingen: Hebr. 9: 24-28 Mark.10:41-45 Rom. 5:18-21 Ef. 2:11-18 2. Kor.5:19-21 1 Dienst: 18-05-2008 Neerijnen, ds. C.A. van der Graaf. Serie: Waarom ik een Christen ben. Preek (4): Door te sterven aan het kruis, verzoent Jezus mij met God. Schriftlezingen: Hebr. 9: 24-28 Mark.10:41-45

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

Uitvaart. Orde I Gebedsdienst. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken

Uitvaart. Orde I Gebedsdienst. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken In kerk aula Uitvaart Orde I Gebedsdienst Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken bemoediging Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt

Nadere informatie

Examen HAVO. geschiedenis (nieuwe stijl)

Examen HAVO. geschiedenis (nieuwe stijl) geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 22 mei 9.00 12.00 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden,

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden, Liturgie voor de ochtenddienst van zondag 22 maart (Heilige Doop en afscheid ambtsdrager) Gezang 481: 1 en 3 1.O grote God die liefde zijt, o Vader van ons leven, vervul ons hart, dat wij altijd ons aan

Nadere informatie

De Bijbel open 2012 37 (22-09)

De Bijbel open 2012 37 (22-09) 1 De Bijbel open 2012 37 (22-09) Onlangs kreeg ik een vraag over twee genezingen in de bijbel. De ene gaat over de verlamde man in Lukas 5 die door het dak van een huis tot Jezus wordt gebracht en door

Nadere informatie

Het gedeelte uit de profeet Jesaja dat in de kerstdienst gelezen wordt

Het gedeelte uit de profeet Jesaja dat in de kerstdienst gelezen wordt Het gedeelte uit de profeet Jesaja dat in de kerstdienst gelezen wordt Jesaja 9:1-6 Het volk dat in duisternis wandelt, ziet een groot licht, over degenen die in het duistere land wonen, schijnt het helder;

Nadere informatie

Wie is er nou blind? Het evangelie naar Johannes 9:1-41 22-9-2015

Wie is er nou blind? Het evangelie naar Johannes 9:1-41 22-9-2015 Wie is er nou blind? Het evangelie naar Johannes 9:1-41 1 Inleiding (1) Schrijver: Johannes, discipel en apostel (noemt zichzelf: de discipel van wie Jezus hield) Doel (Joh 20:31): dat je gelooft dat Jezus

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERLOREN ZOON Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Over de website en de boodschappen

Over de website en de boodschappen Over de website en de boodschappen De website De website is opgericht om een reeks goddelijke boodschappen te publiceren waarvan een getrouwde moeder van een jong gezin, woonachtig in Europa, zegt dat

Nadere informatie

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Openingslied: ZJ 501: Magnificat, strofen 1 en 2. Begroeting en inleiding P. Op het feest van de ten hemelopneming van Maria, Jezus moeder,

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met:

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met: 14 september 2014, 16.30 uur, Goede Herderkerk Zangdienst: Samen zingend het nieuwe seizoen in, Thema van de landelijke startdag is met hart en ziel. Verbinden. Tjimmie van der Wal: Hans van de Pol: Jaap

Nadere informatie

1. Samuël de profeet. Lezen: Handelingen 3:11-26

1. Samuël de profeet. Lezen: Handelingen 3:11-26 1. Samuël de profeet Lezen: Handelingen 3:11-26 En ook al de profeten, van Samuël aan en die daarna gevolgd zijn, zovelen als er hebben gesproken, die hebben ook deze dagen tevoren verkondigd. Handelingen

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Wat de Bijbel leert. Emmaus Correspondence School te Dubuque, U.S.A. (Dutch What the Bible teaches )

Wat de Bijbel leert. Emmaus Correspondence School te Dubuque, U.S.A. (Dutch What the Bible teaches ) Wat de Bijbel leert Alle rechten voorbehouden, niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Info/Contact Postbus

Nadere informatie

Kroontje van de H. Aartsengel Michaël

Kroontje van de H. Aartsengel Michaël Kroontje van de H. Aartsengel Michaël en begin met de eerste grote kraal (1), zeggend: Eerste Groet (1) Door de voorspraak van de H. Michaël en van het Koor der Serafijnen, Heer God, ontsteek in onze harten

Nadere informatie

Door onze keuze is er een breuk tussen God en mens.

Door onze keuze is er een breuk tussen God en mens. Probleem: breuk tussen en mens Door onze keuze is er een breuk tussen en mens. maakte de mens omdat Hij een vriend wilde. Hij wilde aanhoudend contact met de mens. Hij gaf de mens een verrassend mooi leven.

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH 10 april 2016 Lucas 24

Ontmoetingskerk Laren NH 10 april 2016 Lucas 24 Ontmoetingskerk Laren NH 10 april 2016 Lucas 24 Het zien van een dode is voor sommigen geen onbekend verschijnsel. Dat wie je lief was en is aan je verschijnt, s nachts in droom of overdag, zo opeens,

Nadere informatie

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken Uitvaart Orde II Schrift en Gebed In de kerk intrede Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken groet en inleidend woord Genade zij u en vrede van God, onze

Nadere informatie

Samenzang na de dienst

Samenzang na de dienst Samenzang na de dienst Datum: 29 juni 2014 Plaats: Schildkerk 1 Alle roem is uitgesloten Alle roem is uitgesloten, onverdiende zaligheen, heb ik van mijn God genoten, k roem in vrije gunst alleen. Ja,

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie