Collega. Een kunstje Reacties op derde deskundigheid. Scriptiekeuze Kan het wat innovatiever?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Collega. Een kunstje Reacties op derde deskundigheid. Scriptiekeuze Kan het wat innovatiever?"

Transcriptie

1 6 E JAARGANG, NR. 8, December 2011 Een kunstje Reacties op derde deskundigheid Scriptiekeuze Kan het wat innovatiever? Oedeem Na perifere bypasschirurgie Wereldprimeur Tumorcellen lichten op Laparoscopie Instrumenten met feedback Communiceren! Veiligheid in het UMCN Collega Operatieassistent Annemiek Derksen: Ben je het zat? Neem een time-out! OK OPERATIONEEL DECEMBER

2 Deze publicatie en alle teksten, illustraties, foto s, namen, logo s en merken die daarin zijn opgenomen, zijn beschermd door het auteursrecht, merkenrecht en andere intellectuele eigendomsrechten van Biomet Nederland BV of van aan haar gelieerde ondernemingen of zijn in licentie gegeven aan Biomet Nederland BV. Deze brochure mag noch in zijn geheel, noch gedeeltelijk, worden gebruikt, gekopieerd of gereproduceerd voor andere dan marketingdoeleinden van Biomet Nederland BV of haar gemachtigden. Elk ander gebruik is verboden.

3 Je eigen boekhouding ZZP er of Maatschap? Ontdek de + van TMI Slechts 7 procent bemiddelingsfee + De garantie dat jouw omzet binnen twee weken op je rekening staat + De grootste kans op de hoogste omzet + De grootste kans op werken dichtbij huis. Kijk snel op of bel met de ZZP informatiedesk: vooruitbetaling van TMI BELGIUM BELGIUM CROATIA CYPRUS CZECH REPUBLIC DENMARK ESTONIA UNITED KINGDOM EUROPEAN PERIOPERATIVE NURSING DAY FINLAND 15 februari is de dag van de 15 th February 2012 operatieassistent. TURKEY FRANCE De LVO gaat dit heugelijke feit THE NETHERLANDS GERMANY vieren op de Algemene Leden Vergadering voorafgaand aan SWITZERLAND GREECE het congres. SWEDEN SPAIN Promoting a Positive Environment in the Operating Department HUNGARY ICELAND Aanmelden via de website: SLOVENIA SERBIA PORTUGAL NORWAY ITALY ISRAEL IRELAND

4 Titanic & time-out Veel ziekenhuizen zijn druk bezig om oplossingen te vinden voor het personeelstekort. Nu er veel kritiek is op het importeren van OK-personeel, worden andere oplossingen gezocht. Zo kon je in OK Operationeel lezen over de experimenten van het Kennemer Gasthuis in Haarlem. Daar worden polimedewerkers ingezet op de OK, oftewel het derde deskundigheidsniveau. Onder het artikel stond een oproep om te reageren. Een aantal van jullie deed dat dan ook. De voornaamste kritiek is dat het derde deskundigheidsniveau een uitholling van het vak zou zijn. Sommigen zien het zelfs als de ondergang ervan. Paul Meijsen vergeleek de toekomst van het beroep operatieassistent in zijn column op OK Nieuws met de Titanic. Het verband? Het grenzeloze vertrouwen dat de reders in het onzinkbare schip hadden, doet sterk denken aan het grenzeloze vertrouwen dat operatieassistenten in hun onmisbaarheid hebben. Meijsen: In Amerika zouden de registered perioperative nurses "over my dead body" zeggen als anderen hun domein bedreigen. Reacties op het derde deskundigheidsniveau Niet iedereen is enthousiast over de derde deskundigheid, zo blijkt uit reacties op een artikel in OK Operationeel Meer kritiek op de beroepshouding van (aankomende) operatieassistenten komt van maatschapmanager en voormalig docent operatieve technieken Antoinette Brandwijk. Afstudeerscripties van leerlingoperatieassistenten zijn niet vernieuwend genoeg, vindt ze. De kritiek is vooral ingegeven door haar overtuiging dat veranderingen in de maatschappij en vooral die in de medische wereld vragen om een nieuw type medewerker, óók in de operatiekamer. Een nuttig artikel voor iedereen die in het kader van een opleiding een scriptie moet schrijven. En ben je de hele OK met al zijn problemen zat? Neem dan eens een time-out! Dit advies komt niet van mij, maar van ons covermodel Annemiek Derksen (60). Rond haar 40ste was ze de OK even helemaal zat en maakte ze een (kort) uitstapje naar de wijkverpleging. Derksen: Dat is de enige manier om erachter te komen dat je wel degelijk op de goede plek zit. Na een halfjaar was ik voorgoed genezen. Ik wens je veel leesplezier! 24 Tumor verwijderen met fluorescentie Groningse artsen hebben tumorcellen licht laten geven. Tijdens de operatie is gebruikgemaakt van een speciaal camerasysteem. Menno Goosen Bladmanager OK Operationeel OK Operationeel wordt mede 4 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

5 Afstudeerscripties kunnen innovatiever Scripties zijn te behoudend, vindt maatschapmanager Antoinette Brandwijk. Er zijn meer onderwerpen dan het operationele proces. Oedeem na perifere bypasschirurgie Na een perifere bypassoperatie ontstaat oedeem. Gaan steunkousen dit beter tegen dan intermitterende pneumatische compressie? mogelijk gemaakt door: 26 Haptische feedback bij laparoscopie Aan laparoscopische instrumenten kan haptische feedback worden toegevoegd voor betere knijpkrachtcontrole. 36 Relevante informatie op het juiste moment Het UMC St Radboud werkt intensief aan veiligheid. Coördinator patiëntveiligheid Anita Heideveld-Chevalking vertelt hoe. Verder in dit nummer: 4 Redactioneel 6 Nieuws 13 LVO-nieuws 16 Collega 28 Certificeringsprogramma BIK 30 Boeken 32 Jaaroverzicht 39 Column Ed Schoemaker 39 Colofon OK OPERATIONEEL DECEMBER

6 Tekst: Menno Goosen Tentoonstelling over bevolkingsonderzoeken Generation R en ERGO Bekijk zelf de bloedvaten in je ogen. Leer geluiden van verschillende MRIscanners herkennen. En kijk wat je loopje zegt over je gezondheid. Deze en andere activiteiten kunnen bezoekers van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam doen in de tentoonstelling Van Piep tot Stok, jong geleerd, oud gezond!. De tentoonstelling draait om Rotterdamse bevolkingsonderzoeken waaraan grote groepen gezonde mensen meewerken. Zo doen aan Generation R Rotterdamse kinderen mee, en wonen in de wijk Ommoord ruim plussers die meedoen aan ERGO. Door deze mensen regelmatig te onderzoeken en te vragen naar Beren op de OK bijvoorbeeld hun voeding en levensstijl en medische gebeurtenissen in hun leven, krijgen wetenschappers van het Erasmus MC een beter beeld van gezondheid en het ontstaan van ziekten. De tentoonstelling belicht verschillende aspecten van de bevolkingsstudies, zoals groei en ontwikkeling, gezond ouder worden, ziektebeelden, geneesmiddelen en de wetenschappelijke methoden van onderzoek. De onderzoekers kijken niet alleen naar medische achtergronden, maar ook naar leefstijl en genetische achtergrond. De tentoonstelling onderdeel van Het Familiealbum, over bevolkingsonderzoeken en gezondheid in Rotterdam is te bezichtigen tot en met 25 maart Kijk voor meer informatie op Onlangs organiseerde het AMC weer het jaarlijkse Teddy Bear Hospital. Op een van de centrale pleinen was een heus berenziekenhuis nagebouwd met onder andere een operatiekamer, een röntgenafdeling, een gipskamer en een priklaboratorium. In het Teddy Bear Hospital bepalen kleuters wat er mis is met hun knuffel en ervaren ze wat er vervolgens in een echt ziekenhuis gebeurt. Het doel van dit project, dat dit jaar voor de zevende keer werd georganiseerd, is kleuters op een leuke en speelse manier kennis te laten maken met het ziekenhuis en alles wat daarbij hoort. Op deze manier leren zij dat je niet bang hoeft te zijn voor witte jassen en ziek zijn. De kinderen worden opgevangen door echte berendokters. Dit zijn studenten geneeskunde die op deze manier ervaring opdoen in de (medische) omgang met jonge kinderen. Aan het einde van de dag gaan zowel de kleuters als de studenten met een grote glimlach op het gezicht weer naar huis. Dit jaar lag de focus op psychiatrie. Kinderen van de Bascule, een organisatie in Amsterdam die kinderen met psychische problemen behandelt en begeleidt, kwamen met hun knuffels naar het berenhospitaal. Daarom waren er heel wat knuffels met psychische klachten. Beren met borderline, schizofrene slangen, apen met anorexia, bavianen met buikpijn of poedels met pleinvrees. Initiatiefnemer van het project is de IFMSA-NL (International Federation of Medical Students Association The Netherlands). IFMSA- NL is onderdeel van een wereldwijd netwerk van geneeskundestudenten dat actief is in 89 landen. Doel van IFMSA- NL is onder andere de vorming van cultureel en maatschappelijk bewuste geneeskundestudenten. 6 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

7 Albert Schweitzer-ziekenhuis winnaar Nationale Patiëntveiligheid Award 2011 HEEFT U NIEUWS? Mail naar oko pera OK NIEUWS Het actueelste OK-nieuws vindt u op Het Albert Schweitzer-ziekenhuis in Dordrecht heeft de Patiëntveiligheid Award 2011 gewonnen. Het project Mortaliteit als motor voor kwaliteitsverbetering kreeg de meeste stemmen. Dankzij de invoering van het spoedinterventiesysteem in 2007 is het aantal reanimaties op verpleegafdelingen afgenomen met 50 procent. Bovendien is sinds de implementatie van het ernstige-sepsisprotocol (2010) de mortaliteit van patiënten met een ernstige sepsis afgenomen naar 13,6 procent; landelijk ligt dit percentage op 31,7 procent. Het ziekenhuis heeft een top 5 samengesteld van de meest voorkomende en ernstigste risico s op onbedoelde patiëntschade. Daarvoor zijn de dossiers van overleden patiënten bekeken. Twee onderwerpen uit deze top 5 sluiten aan bij de landelijke thema s van het VMS Veiligheidsprogramma (zie pagina 36): de vitaal bedreigde patiënt en ernstige sepsis. De tweede plaats is voor het Elkerliekziekenhuis, dat met medicatiegesprekken door apothekersassistenten het aantal medicatiefouten met 59 procent omlaag heeft gebracht. De derde plaats is voor het Vlietland Ziekenhuis, dat met de invoering van vaste time-outmomenten (stoplichtborden) voor verpleegkundigen veel kwalitatieve resultaten boekte: een afname van het aantal klachten van patiënten, een toename van de arbeidsvreugde en -productiviteit en meer betrokkenheid van verpleegkundigen bij veiligheidsaspecten. LHV: Huisartsen moeten eenvoudige chirurgische ingrepen laten uitvoeren in ziekenhuis Huisartsen moeten geen eenvoudige chirurgische ingrepen meer uitvoeren, zoals het verwijderen van ingegroeide teennagels en moedervlekken. Dat heeft de koepelorganisatie van huisartsen LHV haar achterban geadviseerd. De huisartsen sturen patiënten hiervoor door naar de ziekenhuizen. De laatste jaren was het beleid om eenvoudige medische handelingen zo veel mogelijk weg te halen bij medisch specialisten in het ziekenhuis en ze over te hevelen naar huisartspraktijken. Bij huisartsen kost het minder dan bij specialisten. Aanleiding voor dit besluit is de aankondiging van minister Schippers van Volksgezondheid dat zij in vervolg op de bezuiniging die reeds voor 2012 is aangekondigd ook toekomstige overschrijdingen zal gaan terughalen. Omdat de kosten voor de totale huisartsenzorg in 2011 boven het budget blijven groeien, is dus zonder ingrijpen de volgende bezuiniging op de basiszorg in aantocht. 'De minister dwingt ons om binnen het budget te blijven', licht voorzitter Steven van Eijck van de LHV deze consequentie toe. 'Gaan we de hoeveelheid zorg die we leveren niet beperken, dan kort zij in de toekomst extra op de basiszorg. Kwaliteitsverlies daarop kunnen wij niet tolereren. Wij moeten die basiszorg veiligstellen voor onze patiënten en kunnen daarom niet anders dan de zorg afstoten die we van het ziekenhuis hebben overgenomen. Dit is een bittere consequentie, die helaas onvermijdelijk is.' OK OPERATIONEEL DECEMBER

8 Tekst: Menno Goosen Opleiding Sedatie Praktijk Specialist Er is een oplossing ontwikkeld voor het tekort aan anesthesiologen die patiënten veilig en comfortabel kunnen sederen. Het UMC Utrecht heeft samen met het Amsterdamse AMC de afgelopen vijf jaar anesthesiemedewerkers opgeleid tot Sedatie Praktijk Specialist. Onlangs is het 75e diploma Sedatie Praktijk Specialist uitgereikt in het UMC Utrecht. Vanwege het grote tekort aan anesthesiologen (artsen) kwam het voor dat er onder suboptimale omstandigheden werd gesedeerd. Dit brengt nogal wat risico s met zich mee. Daarnaast is er door nieuwe medische onderzoekstechnieken en beeldvormend onderzoek landelijk steeds meer behoefte aan sedatie. De beide academische ziekenhuizen hebben, in samenwerking met ziekenhuizen uit het hele land, een theoretische opleiding opgezet. Vervolgens zijn ze onder strenge voorwaarden in hun eigen ziekenhuis de sedatiepraktijk gaan uitoefenen. Dit gebeurde bij pijnlijke behandelingen door maag-darm-leverartsen, gynaecologen, cardiologen, longartsen en andere specialisten. Het blijkt een succes: alleen al in Utrecht en Amsterdam konden ruim zesduizend patiënten de afgelopen vijf jaar comfortabel en veilig met het roesje hun endoscopische behandelingen en andere procedures ondergaan. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) is blij met de resultaten van dit project. Anesthesiologen van het UMC Utrecht en het AMC werken nu in samenspraak met de IGZ plannen uit om de opleiding landelijk vorm te geven. IGZ: omvang, duur en ernst klebsiellauitbraak Maasstad vermijdbaar De omvang, duur en ernst van de uitbraak met de multiresistente klebsiella oxa-48-bacterie in het Maasstad Ziekenhuis eerder dit jaar was vermijdbaar. Dat blijkt uit een eerste onderzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Door een gebrek aan urgentiebesef in het ziekenhuis en het uitblijven van de juiste maatregelen om de verspreiding van de bacterie tegen te gaan, heeft de uitbraak onnodig lang geduurd. Ruim vierduizend mensen zijn daardoor onnodig (lang) in contact geweest met besmette patiënten, van wie een aantal (mede) door de bacterie is overleden. Sinds eind september is de infectiepreventie in het ziekenhuis op orde en is er een voor patiënten veilige situatie ontstaan. Veel beroepsbeoefenaren in het ziekenhuis waren al langer op de hoogte van het ongebruikelijke aantal patiënten met deze resistente bacterie. Zij hebben hun verantwoordelijkheid om veilige zorg voor hun patiënten te waarborgen niet tijdig genomen of hierop niet aangedrongen bij het bestuur. Het destijds zittende bestuur kwam bovendien de gemaakte afspraken met de inspectie over uit te voeren maatregelen onvoldoende na. Het Maasstad Ziekenhuis bleek ook na de melding aan de inspectie en ondanks de hulp van het RIVM en het UMC Utrecht, niet in staat zelf de noodzakelijke maatregelen te nemen. Verscherpt toezicht is een middel dat de inspectie niet lichtvaardig inzet, maar ingrijpen was in dit geval noodzakelijk om het ziekenhuis de goede maatregelen te laten treffen voor de veiligheid van patiënten. Mede door het aanstellen van een nieuwe interim-bestuurder na het instellen van het verscherpt toezicht en dankzij de ondersteuning van het UMC Utrecht en het RIVM, kwam het infectiepreventiebeleid in het ziekenhuis binnen afzienbare tijd weer op een verantwoord niveau, waarna het verscherpt toezicht kon worden opgeheven. NAC bezoekt kinderafdeling Amphia Een handtekening scoren van je favoriete voetbalheld en even samen op de foto. Dat is wat de kinderen op de kinderafdeling van het Amphia Ziekenhuis in Breda deden samen met een selectie van NAC. Het plezier spatte er letterlijk vanaf toen de spelers hun handen in de verf zetten om hun bezoek te vereeuwigen in een mooi kunstwerk dat op de afdeling komt te hangen. Patiëntje Melle Maas verzamelt vol trots alle handtekeningen en is helemaal blij met de bal die hij krijgt van Jim Vessem. Naast Jim staan Tim Coremans, Jordy Buijs en Donny Gorter. Een bezoeker kijkt geamuseerd toe. 8 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

9 Borstkanker presenteert zich anders in Aziatische patiënten In Aziatische patiënten presenteert borstkanker zich anders dan in westerse patiënten. Ook de overlevingskansen verschillen aanzienlijk van die in de westerse wereld. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Nirmala Bhoo Pa thy van de Universiteit Utrecht, dat zij uitvoerde bij meer dan vijfduizend borstkankerpatiënten uit Singapore en Maleisië. Deze Aziatische patiënten waren gemiddeld tien jaar jonger dan westerse patiënten toen bij hen borstkanker werd geconstateerd, en de tumoren waren verder gevorderd en agressiever. Ongeveer 10 procent van de patiënten had bij diagnose al uitzaaiingen en in deze groep vergrootte operatieve verwijdering van de tumor, naast de gebruikelijke systemische behandeling, de overlevingskans. Mogelijke verklaringen voor etnische verschillen in presentatie en overlevingskansen van borstkanker worden gezocht in biologische verschillen en verschillen in psychosociale en culturele factoren, financiële barrières en leefstijl na de diagnose. Bhoo Pathy concludeert dat westerse kennis over borstkanker niet altijd toepasbaar is in de Aziatische situatie. Het is daarom belangrijk onderzoek naar borstkanker uit te breiden naar verschillende Aziatische bevolkingsgroepen. Ontstekingsreacties bij gebruik hartlongmachine eenvoudig te bestrijden Bij het gebruik van de hart-longmachine tijdens hartoperaties kunnen ontstekingsreacties optreden. Suzanne Kats van de Universiteit Utrecht onderzocht een methode om die ontstekingsreacties terug te dringen. Een van de veroorzakers van deze ontstekingsreacties is endotoxine, een stof die kan vrijkomen uit de celwand van bacteriën. Het enzym alkalische fosfatase is een effectief tegengif. Het wordt al langer toegepast om ontstekingen te bestrijden, bijvoorbeeld bij bloedvergiftiging. De promovenda diende het enzym via een infuus toe aan patiënten die een bypassoperatie moesten ondergaan waarbij gebruik werd gemaakt van de hartlongmachine. Het aantal ontstekingsreacties nam duidelijk af en er waren geen nadelige bijwerkingen. Een opmerkelijk neveneffect van de behandeling met alkalische fosfatase was het spontaan vrijkomen van hetzelfde enzym in het lichaam, zeer waarschijnlijk vanuit de lever. Dit proces moet nog verder onderzocht worden. Nader onderzoek zal ook moeten uitwijzen of alkalische fosfatase de complicaties van complexere hartchirurgische operaties kan beperken. Traumachirurg Breederveld benoemt tot hoogleraar Acute brandwondengeneeskunde De Nederlandse Brandwonden Stichting heeft dr. Roelf Breederveld benoemd tot bijzonder hoogleraar Acute brandwondengeneeskunde aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Het is zijn taak om inzicht te verkrijgen in processen die de eerste opvang en behandeling voor patiënten met brandwonden kunnen verbeteren. Prof. dr. R.S. Breederveld is de derde hoogleraar verbonden aan het Rode Kruis Ziekenhuis. Vorig jaar werd plastisch chirurg Paul van Zuijlen benoemd tot bijzonder hoogleraar Brandwondgeneeskunde aan het VUmc. Eerder al viel Esther Middelkoop deze eer te beurt, met haar benoeming tot bijzonder hoogleraar Huidregeneratie en wondgenezing aan het VUmc. Zij is ook directeur van de Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland, van waaruit veel onderzoek wordt verricht. OK OPERATIONEEL DECEMBER

10 Tekst: Menno Goosen Sinterklaas op veiligheidsbezoek bij Rijnmondse ziekenhuizen Op maandag 5 december kregen zes ziekenhuizen in het Rijnmondgebied een bijzondere mystery guest op bezoek. In het kader van de maandelijkse sirene acties voor medewerkers rondom patiëntveiligheid bezochten de bestuurders van deze ziekenhuizen één van de andere ziekenhuizen in Sinterklaaspak. De veiligheidspiet van dat ziekenhuis ontving Sinterklaas en gezamenlijk overhandigden zij cadeaus voor bijzondere prestaties op het gebied van patiëntveiligheid of liepen zij een veiligheidsronde. Daarbij FOTO: RICK KEUS leidde de opmerkzaamheid van Sinterklaas tot prikkelende vragen aan de medewerkers bijvoorbeeld over het dragen van de legitimatiebadge en soms werd een zwart pietje uitgedeeld. De deelnemende ziekenhuizen waren: Erasmus MC, Sint Franciscus Gasthuis, Oogziekenhuis, Vlietland Ziekenhuis, Van Weel- Bethesda Ziekenhuis en het Havenziekenhuis. Deze actie is geïnspireerd door een soortgelijke actie van de unit infectiepreventie van het Erasmus MC in het Havenziekenhuis vorig jaar. Op de foto: Kees Sol, lid van de Raad van Bestuur van Het Oogziekenhuis op bezoek bij Erasmus MC- Daniel den Hoed waar het OK-team een speciale veiligheidstraining voor multidisciplinaire teams heeft gevolgd. Richtlijn voor postoperatieve adviezen rond werkhervatting Werkhervatting na gynaecologische ingrepen, zelfs na kijkoperaties, duurt erg lang. Het VU medisch centrum heeft samen met verschillende beroeps- en patiëntenverenigingen een onderzoek uitgevoerd om te komen tot een multidisciplinaire richtlijn voor postoperatieve adviezen rond werkhervatting. De resultaten hiervan zijn gepubliceerd in An International Journal of Obstetrics and Gynaecology. Zowel artsen als patiënten hebben grote behoefte aan goede adviezen over werkhervatting, niet alleen na gynaecologische operaties maar ook na andere chirurgische ingrepen. Er is sprake van veel onzekerheid bij patiënten en hun werkgevers over wat wel en niet kan, mede door tegenstrijdige adviezen van artsen. Een van de mogelijke oorzaken is onvoldoende kennis en afstemming bij huis- en bedrijfsartsen en gynaecologen over het effect van operaties op het herstel en de terugkeer naar werk. In het onderzoek zijn door een expertpanel van gynaecologen, huisen bedrijfsartsen gezamenlijk multidisciplinaire adviezen ontwikkeld. Met deze adviezen kunnen patiënten hun activiteiten weer hervatten en krijgen ze inzicht in tijdelijke noodzakelijke aanpassingen in de thuis- en werksituatie. De effectiviteit van de adviezen wordt momenteel geëvalueerd door een grote groep patiënten, artsen en werkgevers. 10 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

11 Frans ziekenhuis installeert als eerste antibacteriële koperen oppervlakken Adem inhouden tijdens bestraling bij borstkanker voorkomt hartschade Het Centre Hospitalier de Rambouillet is het eerste ziekenhuis in Frankrijk waar antibacteriële koperen oppervlakken zijn geïnstalleerd om ziektekiemen te bestrijden en zo het risico op ziekenhuisinfecties te verminderen. Bedspijlen, karretjes, kranen, trapleuningen, deurklinken en duwplaten in koper en koperlegeringen zijn geïnstalleerd op de afdelingen Intensive care en Pediatrie. Het is bewezen dat antibacteriële koperen oppervlakken in staat zijn om bacteriën, virussen en schimmels waaronder MRSA, C. difficile en Influenza A te weren uit de klinische omgeving. Dr. Patrick Pina, hoofd van de afdeling Hygiëne van het Rambouillet-ziekenhuis: Nu we te maken hebben met ziektekiemen die steeds resistenter worden tegen antibioticabehandeling, is ziektepreventie voor ons een nieuwe prioriteit. Het is cruciaal dat afdelingen zoals Intensive care en Pediatrie maatregelen treffen om de verspreiding tegen te gaan van ziektekiemen die anders tot een epidemie onder onze bijzonder kwetsbare patiënten zouden kunnen leiden. Dr. Pina is verantwoordelijk voor de evaluatie van deze maatregel. De resultaten worden door het Franse ministerie van volksgezondheid betrokken bij een eventuele algemene maatregel om koperen oppervlakken in de gezondheidszorg te introduceren. Vrouwen met borstkanker die worden bestraald, lopen minder risico op het ontwikkelen van hartschade dankzij een nieuwe techniek. Die is ontwikkeld door de afdeling Radiotherapie van het Nederlands Kanker Instituut Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam. Op instructie van de laborant die de patiënt tijdens de bestraling begeleidt, houdt de patiënt de adem in. Daardoor wordt de ruimte tussen het te bestralen gebied en het hart groter. Het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis is het eerste ziekenhuis ter wereld dat deze techniek toepast op alle patiënten met linkszijdige borstkanker. Bij een bestralingsbehandeling van de linkerborst ligt (een deel van) het hart vaak in het te bestralen gebied. Volgens professor Marcel Verheij, hoofd van de afdeling Radiotherapie, biedt deze nieuwe techniek grotere overlevingskansen voor de patiënt. Per jaar krijgen ruim vrouwen te maken met borstkanker. De behandeling van borstkanker bestaat uit (een combinatie van) operatie, chemotherapie, hormonale therapie en/of bestraling. Tussen de 80 en 85 procent van de patiënten met borstkanker wordt tijdens het behandelproces bestraald. OK OPERATIONEEL DECEMBER

12 Kwaliteitsproject ZGT: Centrum voor Geriatrische Traumatologie Patiënten van 65 jaar en ouder met een heupfractuur zijn beter af met een behandeling in het Centrum voor Geriatrische Traumatologie in ZGT Almelo dan met een reguliere behandeling. De ligduur neemt weliswaar niet af, maar het aantal complicaties vermindert aanzienlijk. Door de efficiëntere en multidisciplinaire samenwerking verbetert de kwaliteit van zorg. Dit blijkt uit een onderzoek onder 170 patiënten door Ellis Folbert. De nurse practitioner vergeleek twee groepen in retrospectief. De ene groep werd in 2009 behandeld volgens het nieuwe behandelconcept, de andere groep in 2007 op de reguliere wijze. Bij de groep van 2009 traden niet alleen minder complicaties op, er overleden ook minder patiënten tijdens de opname en er waren beduidend minder heropnames binnen dertig dagen. Door geriatrische medebehandeling nam het aantal consulten van andere specialismen per patiënt af. Reden om nu alle patiënten te behandelen volgens het nieuwe behandelconcept. Amphia start met bloedtransfusies bij patiënt thuis Het Amphia Ziekenhuis biedt patiënten de mogelijkheid om bloedtransfusies ook thuis te ontvangen. Amphia werkt hierbij samen met het Medisch Technisch Handelen-team van Thebe Thuiszorg. De nieuwe service van Amphia is bedoeld voor ernstig zieke patiënten die de gang naar het ziekenhuis niet meer (goed) kunnen maken. Ernstig zieke patiënten zijn vaak gebaat bij een bloedtransfusie en knappen hier erg van op, vertelt Adriaan van Gammeren, laboratoriumspecialist bij Amphia. Zeker als iemand door zijn ziekte zeer verzwakt is, wordt de gang naar het ziekenhuis erg belastend. Wanneer deze patiënten een bloedtransfusie in hun eigen woonomgeving kunnen krijgen, wordt dit als aangenaam, comfortabel en minder vermoeiend ervaren. Met name voor een aantal oncologiepatiënten kan thuistransfusie een uitkomst zijn. Aan een thuistransfusie zijn strenge regels verbonden. De verantwoordelijke internist van het Amphia Ziekenhuis beoordeelt samen met de huisarts en de laboratoriumspecialist of de transfusie thuis gegeven kan worden. Een van de eisen is dat de patiënt bekend moet zijn in het Amphia Ziekenhuis en daar al eerder een probleemloze transfusie heeft ontvangen. Dit betekent dat slechts een beperkt aantal patiënten in aanmerking komt voor een bloedtransfusie aan huis. Onderzoek personeelstekort op de OK Eduard Monteban, voorzitter van de NVLO en Dorien van Broekhoven (Interim management en advies), hebben het initiatief genomen om een landelijk onderzoek te starten naar de omvang en de oorzaken van de personeelstekorten op de OK en de gevolgen hiervan zoals productieen kwaliteitsverlies door sluiting van OK s. De onderzoekers willen vooral antwoord krijgen op vragen als hoe groot en waar het tekort is, wat er aan ten grondslag ligt en wat mogelijke (ziekenhuis gebonden) oplossingsrichtingen zijn voor de korte en de lange termijn, rekenend houdend met de veranderende zorgwereld. Het onderzoek moet een beeld geven van de pro en contra s van de landelijk gekozen (ad hoc) oplossingen. Verder wordt onderzocht wat de financiële gevolgen zijn van de tekorten maar ook van de nu bekende oplossingen zoals anders opleiden, inzet van personeel dat niet in loondienst is (PNIL) en buitenlandse operatieassistenten. Om het beeld van het tekort compleet te maken, worden zowel de operatieassistenten als ook de anesthesiemedewerker in het onderzoek betrokken. Voor meer informatie: 12 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

13 Presentatie Orthopedieboekje op Traumadagen in de RAI Vol trots heeft de LVO het eerste exemplaar uitgereikt van het boekje Orthopedie, dat de vereniging in samenwerking met uitgeverij Y-Publicaties gemaakt heeft. Voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie J.P.A.M. Verbruggen en dr. A.T. Besselaar, die het artikel Artroscopie van de enkel schreef, ontvingen het boekje tijdens de Traumadagen in de RAI uit handen van penningmeester en bestuurslid Media Hennie Mulder. Dit vijfde deeltje van de serie Werken op de OK wordt uitgereikt aan LVO-leden tijdens LVO-activiteiten. Eerder zijn verschenen: Veilig werken in de OK, Veel voorkomende operaties, Traumachirurgie en 25 jaar LVOcongres. In OK Operationeel zullen we uitgebreid LVO-informatie terugkomen op de Traumadagen. Charmaine Betzema, voorzitter, LVO nu ook op Twitter Na Facebook (al 416 vrienden!) is de LVO nu ook te vinden op De LVO volgt de IGZ, alle ziekenhuizen, Skipr, zorgvisie en AORN, EORNA en andere relevante tweets. Veranderde betalingscondities LVOlidmaatschap Artikel 16 en 17 van de lidmaatschapsvoorwaarden zijn veranderd. Op vind je de nieuwe voorwaarden. Hennie Mulder, penningmeester en bestuurslid Media Tel.: , Jeanine Stuart, secretaris en bestuurslid Onderwijs ai. Nicole Dreessen, bestuurslid Beroepsbelangen Monique de Kort, bestuurslid Congres, Femke Wienen, bestuurslid PR&V, LVO TELEFOONNUMMER: van maandag t/m zaterdag van 9.00 tot uur Adres: LVO, Postbus AB Amsterdam Lid worden van de LVO? Surf naar of bel met Opzegging van lidmaatschap dient voor 1 oktober schriftelijk te gebeuren het lidmaatschap wordt dan per 1 januari van het jaar daarop beëindigd. adressen Internet: Lidmaatschap opzeggen: Secretariaat LVO Postbus 9058, 1006 AB Amsterdam OK OPERATIONEEL DECEMBER

14 Zorgen over derde deskundigheid In OK Operationeel kon je lezen over het derde deskundigheidsniveau. Bij een experiment hiermee zet het Kennemer Gasthuis polimedewerkers in op de OK. Wat vinden operatieassistenten hiervan? We ontvingen de volgende reacties. Operatieassistenten op de zeephelling Nog steeds wil onze beroepsgroep amper beseffen dat het ook aan ons ligt dat er andere functieniveaus op de OK verschijnen. We gooien met modder naar apen die alleen een kunstje kunnen en doen of wij de vele complicaties hoogstpersoonlijk voorkomen of naderhand opknappen. Buitenlandse collega s, chirurgen en leidinggevenden krijgen er ook van langs, omdat ook zij geen benul van ons vak zouden hebben. Ogen, kaak en uro lieten we toe, maar nu ze aan onze lievelingsvakken komen, beginnen we anders te piepen. Het enige positieve te midden van deze negatieve uitlatingen vind ik dat we eindelijk een klein beetje wakker lijken te worden. In Amerika zouden de registered perioperative nurses over my dead body zeggen als anderen hun domein bedreigen. Spoel de modder van je handen en steek ze in eigen boezem. Zijn we zelf al niet bezig met de uitholling van ons vak? Als we dan toch kritisch worden, moeten we ook maar zelf in de spiegel durven kijken. Dat we feilloos het instrument kunnen aangeven dat de dokter nodig heeft geloof ik wel, maar dat is niet genoeg en blijken anderen dus ook te kunnen leren. Vergeet niet dat ook onze opleiding voor driekwart deel bestaat uit praktijkleren. Dus ook anderen die twee jaar de kans krijgen, kunnen een aardig eind komen. Daarbij blijven we zeuren dat de salarissen omhoog moeten, terwijl de gepretendeerde superkwaliteit ontbreekt. Ik signaleer bijvoorbeeld dat wij: OK-regels negeren en blijven vasthouden aan rituelen; ons ad hoc bijscholen en weinig belangstelling tonen voor een registratiesysteem; weinig loyaal zijn aan werkgevers; weinig belangstelling tonen voor initiatieven van de beroepsvereniging en zelden actief deelnemen aan verenigingsactiviteiten; maar matig belangstelling tonen voor opleiden en kwaliteitstrajecten. We hebben niet het alleenrecht op de OK. Ik ben niet tegen wie dan ook, mits diegene goed werk levert op de OK én zijn eigen verantwoordelijkheden neemt. Laten wij dat ook gaan doen. De zeephelling is ingesmeerd en blijkt griezelig glad en glibberig voor operatieassistenten. Wacht niet af en blijf alert. Naar beneden gaan is op een zeephelling gemakkelijker dan weer omhoog. Laat ik vooropstellen dat ik echt hoop dat mijn zorgen onterecht zijn. Maar eigenlijk is het zorgeloos vooruitkijken en onszelf als onkwetsbaar beschouwen het probleem van de operatieassistenten. Ik vergelijk het even met de Titanic, het onzinkbare schip. Ook deze ging zorgeloos op weg. Slechts voor de helft van de passagiers was een reddingsboot; meer sloepen zouden het riante uitzicht bederven. Verder vond de reder dat de passagiers zich onnodig zorgen zouden kunnen maken bij het zien van zoveel reddingssloepen. Volg de ontwikkelingen rondom ons beroep! Paul Meijsen combineerde enkele blogs van tot bovenstaande reactie. 14 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

15 Een kunstje geleerd Naar aanleiding van uw schrijven over de derde deskundigheid in het blad OK Operationeel reageer ik afwijzend. Ik ben zelf werkzaam in het Kennemer Gasthuis en vind dat er te veel met allerlei deskundigheden gewerkt gaat worden. Mijn mening is dat de kwaliteit van werken achteruitgaat. Wie is nou wie en wie mag dit of dat doen? De operatieassistent komt dan alleen nog maar in aanmerking voor de grote OK s, en alle diensten, want daar zijn de tweede en derde deskundigen niet bevoegd voor. Voor de organisatie is het heerlijk dat er mensen zijn die een kunstje geleerd hebben. Het begon met de ogen, toen de kaakchirurgie, urologie en nu dus ook de gynaecologie. Het is met recht een uitholling van ons vak te noemen. Naam bij de redactie bekend. Foto: Gordon Johnson Paul Meijsen vergelijkt de toekomst van het beroep van operatieassistent met de Titanic, het onzinkbare schip. Ook deze ging zorgeloos op weg. Liever een echte opleiding Graag wil ik reageren op het artikel Polimedewerkers op de OK in de septemberuitgave van OK Operationeel. Ik ben geen voorstander van het idee en vind het dan ook een uitholling van het vak. Ten eerste begrijp ik uit het artikel dat de gehele opleiding MAAR zes maanden duurt (drie weken school, tien dagdelen chirurgie, één dagdeel anesthesie, daarna twee dagen school en drie maanden (met de eis tien dagdelen) stage). En een dagdeel is maximaal een halve dag, dus korter kan het ook nog. Terwijl de reguliere opleiding drie jaar duurt en de tweede deskundigheid twee jaar. Wat gaat er gebeuren bij complicaties die niks met hun vakgebied te maken hebben?? (Het mogen dan wel laag- en middelcomplexe ingrepen zijn, maar ook daar gaan dingen wel eens goed mis.) Moeten wij dat dan weer oplossen, terwijl we daar zelf geen tijd voor hebben?? En ze zijn verder niet inzetbaar, ook niet voor aflos en dergelijke. Daar zijn ze namelijk niet voor geschoold. En wie zegt ons dat dit wel gaat lukken, terwijl de tweede deskundigheid niet eens van de grond komt? Geef ze liever een echte opleiding. In het artikel wordt geschreven dat deze medewerkers vaak te horen krijgen dat ze te laag geschoold zijn, terwijl de instroomeis in het bezit zijn van een mbo 4-diploma doktersassistent ook geldig is voor de reguliere opleiding en voor de tweede deskundigheid. Ik zou ervoor kiezen deze mensen de reguliere opleiding te laten doen. Mijn ervaring momenteel is dat er veel jonge mensen aangenomen worden, die veelal weer afvallen tijdens de opleiding omdat ze niet goed hebben ingeschat hoe zwaar het is. Ik heb zelf ook ervaring (zeer negatief) met de meiden uit India en met tweede deskundigheid (neutraal) en snap niet waarom er steeds naar oplossingen gekeken wordt waarvan de operatieassistenten zelf al van tevoren zeggen dat het niet gaat lukken. Waarom wordt er niet naar ons geluisterd in plaats van naar de specialisten? Zij hebben niet veel benul van ons vak. Ons vak bestaat uit meer dan mes, schaar en dan zonder nadenken het gewoon geven. Waar komt anders de bekende uitspraak vandaan: Je moet geven wat ik nodig heb, niet wat ik vraag. Ik ben erg benieuwd hoe dit zich weer gaat ontwikkelen. Naam bij de redactie bekend. OK OPERATIONEEL DECEMBER

16 16 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

17 Annemiek Derksen: Ben je het zat? Neem een time-out! Rond haar 40ste was ze het even helemaal zat en maakte ze een uitstapje naar de wijkverpleging. Maar inmiddels weet Annemiek Derksen (60) precies hoe ze haar werk spannend en uitdagend kan houden. Al 39 jaar werkt ze als operatieassistent, waarvan 37 jaar in het UMC St Radboud in Nijmegen. TEKST: MARIEKE LOS FOTO S (INCLUSIEF COVER): EDWIN WIEKENS Hoe ben je 39 jaar geleden in dit vak gerold? In het dorp waar ik opgroeide gingen wij meiden na de middelbare school óf als juf werken, óf bij de bank. Ik werd bankemployee, net als mijn vriendinnen. Vreselijk vond ik het. Hoe we erop zijn gekomen, weet ik niet meer. Maar mijn moeder en ik besloten dat de verpleging meer iets voor me was. En zo geschiedde. Je hebt na je opleiding niet lang gewerkt als verpleegkundige. Tijdens de opleiding liep ik stage op de OK. Het voelde echt alsof ik beland was in het heilige der heilige. Vooral het grote, technische OK-werk vond ik zó interessant. Ik dacht: dit is veel beter dan werken op de afdeling. Dus na mijn opleiding tot verpleegkundige ben ik meteen twee jaar gaan meedraaien op de OK. Er was in die tijd nog geen aparte opleiding voor operatieassistenten. Een paar jaar later heb ik alsnog het toen ingevoerde diploma gehaald. Geen spijt gehad van die keuze? Nog steeds vind ik het geweldig om met elkaar te zorgen dat iedereen aan het eind van de dag tevreden is. Met een hecht team iemand beter maken is het mooiste wat er is. Ook leerlingen begeleiden doe ik graag. Ik heb overigens rond mijn 40ste wel een dip gehad. Ik zie nu om mij heen dat alle collega s van tussen de 38 en 45 jaar zo n twijfelmoment krijgen: moet ik dit werk nog tot mijn 65ste doen? Ik besloot toen om naast mijn destijds parttimewerk op de OK de wijkverpleging in te gaan. Na een halfjaar had ik het daar wel gezien. Wat vond ik dat werk saai, zo in mijn eentje. Nu adviseer ik mijn twijfelende collega s om ook wat anders te gaan doen. Dat is de enige manier om erachter te komen dat je wel degelijk op de goede plek zit. Ik zeg altijd: Ben je het zat? Neem een time-out. Na een halfjaar ben je voorgoed genezen. En inderdaad: vaak komen ze op een gegeven moment weer terug. Je draait al zo lang mee. Momenteel werk je nog drie dagen op de OK. Hoe houd je je werk uitdagend? Door me te specialiseren. Me helemaal te verdiepen in een bepaald vakgebied. Ik werk in een groot ziekenhuis met heel veel specialismen, waar we volop die kans krijgen. Het is heerlijk om een paar jaar lang ergens helemaal in te duiken. Het geeft een kick als je de operateur tips en tricks kunt geven tijdens een ingreep. Over het gebruik van bepaalde instrumenten bijvoorbeeld. Op een gegeven moment komt de verzadiging en weet je dat je naar een nieuwe specialisatie uit moet gaan zien. De meeste jongere collega s houden zich er krampachtig aan vast dat ze allround moeten blijven. De eerste jaren is dat ook prima, zeg ik altijd. Ga eerst rondsnuffelen waar jouw talenten en interesses liggen. Maar maak dan een keuze. Het is tegenwoordig ook bijna niet meer te doen om allround te blijven. Jouw enthousiasme voor de medische wereld is niet aan je gezin voorbijgegaan. Mijn enthousiaste verhalen over het ziekenhuis lijken aanstekelijk te hebben gewerkt. De zoon van mijn man werkt er als longfunctielaborant en mijn jongste dochter als verpleegkundige. Mijn oudste dochter, Marloes, is eindredacteur van onder andere dit blad. Leuk toch? Toen ze net voor OK Operationeel werkte, vroeg ze me af en toe om raad. Inmiddels weet ze er zo veel van. Ik ben hartstikke trots op haar. OK OPERATIONEEL DECEMBER

18 Meer dynamiek in scripties Afstudeerscripties van leerling-operatieassistenten zijn niet vernieuwend genoeg, vindt maatschapmanager en voormalig docent Antoinette Brandwijk. We moeten met z n allen vóóruit. TEKST: LINDA VAN PELT De scriptie staat centraal als enerzijds de afrondende fase van de studie voor operatieassistent en anderzijds een nieuw begin: het in praktijk brengen van de opgedane kennis. Foto: I Stockphoto Meteen aan het begin van het gesprek wil Antoinette Brandwijk het duidelijk hebben: haar oproep voor meer innovatie en dynamiek in scriptieonderwerpen is niet bedoeld als kritiek. Hij is vooral ingegeven door haar overtuiging dat veranderingen in de maatschappij en vooral die in de medische wereld vragen om een nieuw type medewerkers, óók in de operatiekamer. Ter illustratie roept ze die slogan van de overheidscampagne van begin jaren negentig in herinnering: Een slimme meid is op haar toekomst voorbereid. Brandwijk, manager maatschap Urologie in het St. Antonius Ziekenhuis, voormalig operatieassistent en bedrijfskundige, was een van de sprekers op het congres van de Nederlandse Vereniging Leidinggevenden Operatieafdeling. Ze sprak over de noodzaak van vernieuwend personeelsbeleid dat de focus buiten de ziekenhuisgrenzen legt. Dat begint al bij de basis, de eindscriptie voor de opleiding tot operatieassistent. Terwijl de (zorg)wereld verandert, blijven de afstudeeronderwerpen vaak hangen in het operationele proces. 18 OK OPERATIONEEL DECEMBER 2011

19 Stilstand is achteruitgang De jaren negentig waren voor Antoinette Brandwijk de periode waarin zij haar opleiding tot operatieassistent afrondde. Dat roept de vraag op of zij zelf een vernieuwend scriptiethema koos. Ik maakte een kostenvergelijking tussen laparoscopische en traditionele operaties, destijds een vrij vooruitstrevend onderwerp. Zo kon ik aantonen dat het eerste type ingrepen weliswaar hogere investeringen in medische apparatuur vereiste, maar ook flinke besparingen opleverde. Patiënten herstelden namelijk sneller van laparoscopische ingrepen en konden dus ook vlugger aan het werk. Dat beperkte de kosten van uitkeringen tijdens de ziekteperiode dusdanig, dat de balans wel eens naar de andere kant kon doorslaan, vat zij haar conclusie samen. Voor haar scriptieonderzoek interviewde Brandwijk een flink aantal patiënten. In die periode heerste er nog een zekere weerstand tegen laparoscopie, maar daar heb ik me nooit door laten weerhouden, zegt ze gedreven. Vernieuwing stuit vaak op weerstand, maar stilstand is achteruitgang. En we moeten met z n allen vóóruit. In de tussentijd is er veel veranderd. Voor Brandwijk zelf (ze stopte als operatieassistent, werd docent operatieve zorg en technieken, startte met de studie bedrijfskunde en werkt alweer een aantal jaren als maatschapmanager), maar ook in de medische wereld. Het nieuwe overheidsbeleid is gericht op concentratie en spreiding van ziekenhuiszorg. Inhoud en organisatie van het vak moet daarmee gelijke tred houden, vervolgt Antoinette. Voor de OK-leidinggevenden betekent dit dat hun taak steeds meer het karakter krijgt van businessmanager. Dat vraagt om een faciliterende rol die rekening houdt met mensenwensen. En een nieuw type personeelsbeleid, over ziekenhuisgrenzen heen. Ook voor de operatieassistenten hebben de veranderingen consequenties. Foto: Ivonne Zijp Veilige onderwerpen Graadmeter voor de mate van innovatiedrang onder de nieuwe lichting operatieassistenten vindt Antoinette Brandwijk de scriptie. Die staat centraal als enerzijds de afrondende fase van de studie en anderzijds een nieuw begin: het in praktijk brengen van de opgedane kennis. Terwijl de wereld om ons heen zich snel ontwikkelt, kiest het overgrote deel van operatieassistenten in opleiding voor een veilig onderwerp, gerelateerd aan het operationele proces, constateert ze met enige teleurstelling. In 2006 en 2007 werd ik gevraagd als gastexaminator voor de opleiding tot operatieassistent. Het viel me op hoe weinig er veranderd bleek sinds ik was gestopt als docent in Ik kon nauwelijks vernieuwing ontdekken in de afstudeeronderwerpen. En ik durf te beweren dat die er nog steeds niet is. Ze meent ook te weten waaraan dit ligt, namelijk aan de vrij behoudende ziekenhuiscultuur. In de logge, grootschalige organisaties die ziekenhuizen vaak zijn, krijgen de uitzonderingen die bereid zijn hun hoofd boven het maaiveld uit te steken nauwelijks de kans zich te ontplooien. Dat mondt bijna onvermijdelijk uit in reactiviteit; op het vlak van zowel onderwerpkeuze voor scripties als inzet. Operatieassistenten hebben vaak een praktische inslag. Dat is niet alleen logisch want inherent aan het vak maar ook handig. Dit type mensen is nodig voor dit soort werk. Brandwijk is er echter van overtuigd dat er ook operatieassistenten zijn die méér potentie hebben. Zij verdienen de ruimte zich breder te ontwikkelen. Ik ben er zelfs van overtuigd dat je door het bieden van meer ontplooiingsmogelijkheden mensen ook gemakkelijker kunt vasthouden in een ziekenhuisorganisatie. In Brandwijks optiek ligt er op dit vlak een uitdagende, stimulerende taak voor OK-leidinggevenden. Geduld is niet erg Ook in haar eigen werk stuit Antoinette soms op weerstanden. Als ik iets nieuws aankaart bij onze afdeling P&O, hoor ik vaak eerst tien redenen waarom het niet kan, zegt ze met een lach. Vervolgens presenteer ik mijn visie, liefst met veel overtuigingskracht, want ik laat me niet snel afschrikken. Als ik écht ergens in geloof, ben ik bereid daar alle tijd en energie in te steken om het voor elkaar te krijgen. Ik realiseer me dat je met zo n insteek niet alleen vrienden maakt, maar gelukkig krijg ik meestal achteraf te horen dat ik toch wel gelijk had. Dat vraagt soms wat geduld, maar dat is niet erg. Diezelfde insteek adviseert ze ook aan operatieassistenten. Dat begint bij de keuze van een afstudeeronderwerp, maar geldt natuurlijk ook in de latere fasen in de praktijk. Bereidheid om verder te kijken én je breed te ontwikkelen zorgt voor een gezonde situatie, zowel voor patiënt als voor professional. Antoinette Brandwijk. OK OPERATIONEEL DECEMBER

20 26 LVO Congres e Landelijke Vereniging van Operatieassistenten 4 ER HEMA DON FEEST "AC DER AVO K TO DAG ND NA TUR E DIN OK klimaat OK(é)?! 16 en 17 februari 2012 NH Koningshof Hotel, Veldhoven In samenwerking met: Algemene informatie Locatie NH Koningshof Hotel, Locht 117, 5504 RM Veldhoven, Tel Accreditatie Accreditatie is aangevraagd bij Stichting Kabiz. Hotelaccommodatie Het is mogelijk in NH Koningshof Hotel te overnachten. U kunt bij uw congresregistratie uw wensen kenbaar maken. Hotelreserveringen worden in volgorde van binnenkomst behandeld. De persoon die de tweepersoonskamer reserveert moet bij reservering het volledige bedrag voldoen. Diner & feestavond Donderdag 16 februari 2012 wordt aansluitend aan het programma een borrel op de expositie geserveerd voorafgaand aan het diner en het feest. Het thema voor het feest van dit jaar is Back to nature. Kosten inschrijving (incl. programma/abstractboek, koffie, thee en lunch) Tot en met 24 december 2011 Dagregistratie Gehele congres LVO & NVLO leden 135,00 190,00 Niet-leden 175,00 250,00 Na 24 december 2011 LVO & NVLO leden Niet-leden 155,00 200,00 210,00 270,00 Deelname diner & feestavond 45,00 45,00 Kosten hotelkamer (incl. ontbijt) Eénpersoonskamer Tweepersoonskamer 128,00 145,00 Congressecretariaat Tel Voor meer informatie over het programma en registratie: OKO0811.indd 20 12/5/11 4:25 PM

Symposium Patiëntveiligheid en Medische technologie

Symposium Patiëntveiligheid en Medische technologie Uitnodiging en programma Symposium Patiëntveiligheid en Medische technologie Datum: donderdag 27 november 2014 Tijdstip: 12.00-18.00 uur Locatie: Domus Medica, Mercatorlaan 1200, 3528 BL Utrecht Universitair

Nadere informatie

11 e TBV Congres Vrouw en werk

11 e TBV Congres Vrouw en werk 11 e TBV Congres Vrouw en werk Donderdag 21 november 2013 Media Plaza, Jaarbeurs Utrecht Thema vrouwen, gezondheid en arbeid uit verschillende invalshoeken: Arbeidsparticipatie en mobiliteit Verschillen

Nadere informatie

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Percentage van de ondervraagden dat specialisme goed vindt Anaesthesie/pijnbestrijding Oss, Ziekenhuis Bernhoven 56 Rotterdam, Ikazia ziekenhuis 47 Nieuwegein/Utrecht,

Nadere informatie

Rond om de hartklep een multidisciplinaire benadering

Rond om de hartklep een multidisciplinaire benadering Rond om de hartklep een multidisciplinaire benadering Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie Sectie Cardio Anesthesiologie 14 en 15 november 2014 Hotel Arena Amsterdam Voorwoord Met veel genoegen

Nadere informatie

Theo van der Meer. +31 6 14 68 79 68 theovandermeer@vandepraktijk.nl

Theo van der Meer. +31 6 14 68 79 68 theovandermeer@vandepraktijk.nl De Praktijk BV Kromme Nieuwegracht 13 3512 HC Utrecht Telefoon 088-116 42 00 Internet www.vandepraktijk.nl E-mail secretariaat@vandepraktijk.nl Theo van der Meer +31 6 14 68 79 68 theovandermeer@vandepraktijk.nl

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Bypassoperatie. Bloedvatoverbruggingsoperatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Bypassoperatie. Bloedvatoverbruggingsoperatie PATIËNTEN INFORMATIE Bypassoperatie Bloedvatoverbruggingsoperatie 2 PATIËNTENINFORMATIE Deze folder geeft een globaal overzicht van de operatieve behandeling bij arterieel vaatlijden aan de benen. Uw persoonlijke

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

Implementatie van het convenant: hoe doe je dat. Datum: woensdag 27 november 2013 Tijdstip: 12.00-17.30 uur Locatie: UMC Utrecht, Groene collegezaal

Implementatie van het convenant: hoe doe je dat. Datum: woensdag 27 november 2013 Tijdstip: 12.00-17.30 uur Locatie: UMC Utrecht, Groene collegezaal Uitnodiging middagsymposium Patiëntveiligheid en Medische Technologie Implementatie van het convenant: hoe doe je dat Datum: woensdag 27 november 2013 Tijdstip: 12.00-17.30 uur Locatie: UMC Utrecht, Groene

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN VOORBEELD VEILIGHEIDSPLAN EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN Hieronder ziet u de hoofdstukken en paragrafen van het veiligheidsplan. Per paragraaf ziet u welke informatie u moet geven.

Nadere informatie

Betreft: procedure selectie en erkenning expertise centra voor zeldzame ziekten Nederland

Betreft: procedure selectie en erkenning expertise centra voor zeldzame ziekten Nederland Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Minister E.I. Schippers Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Aan de Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra (NFU) T.a.v. de heer mr. J. Landman

Nadere informatie

Handleiding Veiligheidsrondes

Handleiding Veiligheidsrondes Utrecht, maart 2006 Handleiding Veiligheidsrondes Project Veiligheidsmanagement Bouwen aan Veiligheid in de Zorg Auteurs: drs. I. van der Veeken, drs B. Heemskerk, E. Nap Inleiding Niet alleen de Raad

Nadere informatie

POLIKLINIEK UROLOGIE 17181

POLIKLINIEK UROLOGIE 17181 POLIKLINIEK UROLOGIE 17181 Inleiding U bent verwezen naar de polikliniek Urologie van het Sint Franciscus Gasthuis. In deze folder willen wij u wegwijs maken met de gang van zaken op de polikliniek. De

Nadere informatie

Sciatica MED Trial resultaten na 1 jaar

Sciatica MED Trial resultaten na 1 jaar Sciatica MED Trial resultaten na 1 jaar Micro endoscopische operatie (buisjesmethode) voor lage rughernia minder effectief U doet mee aan de Sciatica MED Trial, het doelmatigheidsonderzoek naar de behandeling

Nadere informatie

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Samen komen we verder Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Uw bijdrage zorgt voor vooruitgang Juan Garcia, onderzoeker bij VUmc CCA: Ik studeerde geneeskunde omdat ik mensen wilde

Nadere informatie

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR DAGBEHANDELING EN KORT VERBLIJF

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR DAGBEHANDELING EN KORT VERBLIJF 17e Jaarcongres DAGBEHANDELING: ZIEKENHUIS OF ZBC? WHAT S NEW 14 november 2012 de Flint, Amersfoort Info en inschrijven: www.nvdk.nl NEDERLANDSE VERENIGING VOOR DAGBEHANDELING EN KORT VERBLIJF Voorwoord

Nadere informatie

Mediastinitis Radboud universitair medisch centrum

Mediastinitis Radboud universitair medisch centrum Mediastinitis U hebt enige tijd geleden een openhart operatie ondergaan. Helaas is bij u een complicatie opgetreden genaamd mediastinitis. Een mediastinitis is een ontsteking van het borstbeen en de daarachterliggende

Nadere informatie

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s

Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Masterclass Patiëntveiligheid III: Kwetsbare ouderen en preventie van risico s Onderdeel van 4 sessies om Iedere patiënt altijd veilig op uw afdeling waar te maken 17 april 2012 19 juni 2012 25 september

Nadere informatie

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond!

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius Operatieassistent & anesthesiemedewerker Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Mensen opleiden vinden we belangrijk in Laurentius. Daarom

Nadere informatie

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER:

FEBRUARI 2010 IN DIT NUMMER: IN DIT NUMMER: HBO ontwikkelingen operatieassistent en anesthesiemedewerker Cursus Toetsen in de praktijk wordt voor de derde maal georganiseerd Innovatieprijs Indienen van erkenningsaanvraag INTR OC Erkenningen

Nadere informatie

Zo` `Ek En` Opleidingen in het LUMC RTL. Toppunt van nauwkeurigheid

Zo` `Ek En` Opleidingen in het LUMC RTL. Toppunt van nauwkeurigheid Zo` `Ek En` RTL Opleidingen in het LUMC Toppunt van nauwkeurigheid RTL, Behandeltherapieën om kanker te bestrijden zijn allemaal gericht op het rigoureus aanpakken van kwaadaardige cellen. Bij radiotherapie

Nadere informatie

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker Deze folder is bedoeld voor onze patiënten en de mensen in hun omgeving. Wij willen u graag informeren over onze succesvolle behandelingsmethode

Nadere informatie

Handleiding Veiligheidsrondes

Handleiding Veiligheidsrondes Utrecht, maart 2006 Handleiding Veiligheidsrondes Project Veiligheidsmanagement Bouwen aan Veiligheid in de Zorg Auteurs: drs. I. van der Veeken, drs B. Heemskerk, E. Nap Inleiding Niet alleen de Raad

Nadere informatie

EEN ANALYSE METHODE DE PRAKTIJK

EEN ANALYSE METHODE DE PRAKTIJK EEN ANALYSE METHODE DE PRAKTIJK Ida Wijsman Ida Wijsman, Diabetesverpleegkundige en coördinator zorg Gelre Ziekenhuizen, locatie Zutphen Een analyse methode Het komende anderhalf uur. Het motto! Een analyse

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis

Strategisch beleidsplan 2010-2015. Slingeland Ziekenhuis Strategisch beleidsplan 2010-2015 Slingeland Ziekenhuis Voorwoord Voor u ligt de verkorte uitgave van het Strategisch Beleidsplan 2010-2015 van ons ziekenhuis. Deze uitgave is speciaal voor u als medewerker

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Bypass operatie (bloedvat overbruggingsoperatie)

Bypass operatie (bloedvat overbruggingsoperatie) Bypass operatie (bloedvat overbruggingsoperatie) Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de operatieve behandeling bij arterieel vaatlijden aan de benen. Het is goed om u te realiseren

Nadere informatie

voldoet niet aan minimale kwaliteitsnormen van CZ

voldoet niet aan minimale kwaliteitsnormen van CZ Overzicht kwaliteitscategorieën bariatrische chirurgie (revisie 01-01-2012) beste zorg Ziekenhuizen die volgens de kwaliteitskaders van CZ als beste scoren worden als voorkeursziekenhuis bestempeld: deze

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

08.00 09.00 Registratie & ontvangst Forum Lounge

08.00 09.00 Registratie & ontvangst Forum Lounge DONDERDAG 5 NOVEMBER NVT & NVOT & LVO 08.00 09.00 Registratie & ontvangst Forum Lounge 09.00 09.10 Welkom door voorzitters NVT & NVOT Welkom Landelijke Vereniging Operatieassistenten SESSIE 1 Voorzitters:

Nadere informatie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

Kijkoperatie van de knie (meniscus)

Kijkoperatie van de knie (meniscus) Kijkoperatie van de knie (meniscus) Informatie voor patiënten F0073-1011 juni 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Gamma-probe en echografisch geleide punctie van de schildwachtklier bij melanoom en borstkankerpatiënten; GULF Trial.

Gamma-probe en echografisch geleide punctie van de schildwachtklier bij melanoom en borstkankerpatiënten; GULF Trial. Gamma-probe en echografisch geleide punctie van de schildwachtklier bij melanoom en borstkankerpatiënten; GULF Trial. Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

IN DIT NUMMER: SEPTEMBER

IN DIT NUMMER: SEPTEMBER IN DIT NUMMER: Ambulancezorg Nederland sluit aan Mandatering afgeven erkenningen Decentralisering vooropleidingseis Ziekenhuishygiënist FZO Feestelijke bijeenkomst OLVG Registratie Erkenningen Benoemingen

Nadere informatie

Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen

Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen Klinische opname Ziekenhuis Plaats Dagopname Dagmortaliteit Klinische mortaliteit % dag % kliniek Stg. Medisch Centrum Alkmaar Alkmaar 30.641 33.947 0 765 0,00 2,25 Ziekenhuisgroep

Nadere informatie

Ziektegerelateerde agressie in de zorg

Ziektegerelateerde agressie in de zorg Congres Ziektegerelateerde agressie in de zorg Vrijdag 17 juni 2011 Jaarbeurs Utrecht Bestemd voor verpleegkundigen, verzorgenden en leidinggevenden in de zorg Dit congres geeft antwoord op de volgende

Nadere informatie

BLOEDTRANSFUSIE 17901

BLOEDTRANSFUSIE 17901 BLOEDTRANSFUSIE 17901 Inleiding Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep in het Sint Franciscus Gasthuis, waarbij de kans bestaat dat u bloed toegediend krijgt (een bloedtransfusie). In deze folder

Nadere informatie

De rol van de AIOS in patiëntveiligheid en kwaliteit: verwonder & verbeter

De rol van de AIOS in patiëntveiligheid en kwaliteit: verwonder & verbeter Workshop LOIG 22-01-2015 De rol van de AIOS in patiëntveiligheid en kwaliteit: verwonder & verbeter O.l.v: Dr. C. Konings, opleider Catharina ziekenhuis Eindhoven J. Voogt, PhD-student Universitair Medisch

Nadere informatie

De Kamer Verpleegkundige Vervolg Opleidingen en de Kamer Medisch Ondersteunde Opleidingen zijn vanaf 2011 samengevoegd.

De Kamer Verpleegkundige Vervolg Opleidingen en de Kamer Medisch Ondersteunde Opleidingen zijn vanaf 2011 samengevoegd. IN DIT NUMMER : Eerste erkenning Cardiac Care Informatiebijeenkomst FZO contactpersonen Kamer en College Innovatieprijs Prijswijzigingen 2011 Erkenningen Benoemingen Eerste erkenning Cardiac Care In april

Nadere informatie

Algemeen klinisch fysicus in opleiding

Algemeen klinisch fysicus in opleiding Algemeen klinisch fysicus in opleiding ir. Mariken Zijlmans Beroepsoriëntatieavond voor Biomedisch Technologen (in opleiding) 17 september 2012 Curriculum Vitae ir. Mariken Zijlmans 30 jaar Algemeen Klinisch

Nadere informatie

Erkende opleidingen per opleiding

Erkende opleidingen per opleiding Opleiding Instelling geldigheidsduur Ambulanceverpleegkundige Academie voor Ambulancezorg Ambulancedienst Zuid-Holland Zuid 31-3-2014 AmbulanceZorg Limburg Noord 30-5-2014 AmbulanceZorg Rotterdam 31-3-2014

Nadere informatie

Bloedtransfusie Waarom een bloedtransfusie?

Bloedtransfusie Waarom een bloedtransfusie? Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze folder vindt u informatie over bloedtransfusie.

Nadere informatie

interactie@tergooi Intensivist Gerard Innemee lid raad van bestuur Tergooi Nieuwe website orthopedie in de lucht Actueel

interactie@tergooi Intensivist Gerard Innemee lid raad van bestuur Tergooi Nieuwe website orthopedie in de lucht Actueel interactie@tergooi Nieuwsbrief voor huisartsen en specialisten van Tergooiziekenhuizen Nummer 3 maart 2010 Intensivist Gerard Innemee lid raad van bestuur Tergooi [1] Nieuwe Telefoonkaart Tergooi [2] Thomas

Nadere informatie

SKA ZOMERCONGRES 2015

SKA ZOMERCONGRES 2015 Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie Sectie Kinderanesthesiologie SKA ZOMERCONGRES 2015 PROGRAMMA vrijdag 26 en zaterdag 27 juni Hotel Mooirivier, Dalfsen Het vrijdag programma is zo samengesteld

Nadere informatie

4 e Reanimatie Congres

4 e Reanimatie Congres www.reanimatieraad.nl 4 e Reanimatie Congres Woensdag 30 mei 2007 te Ede Programma Basale Reanimatie Primair bedoeld voor Instructeurs Eerste Hulp 09.30 Opening: Basale Reanimatie F. van Marion Voorzitter:

Nadere informatie

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013

Plenaire opening. Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Plenaire opening Themamiddag Wil ik het weten? En dan? 28 september 2013 Opening door Anke Leibbrandt Iedereen wordt van harte welkom geheten namens de BVN en de programmacommissie erfelijkheid (betrokken

Nadere informatie

AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING

AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING Om in aanmerking te komen voor Oncologische Nazorg dient u het aanmeldingsformulier invullen en binnen drie weken retourneren

Nadere informatie

Acute zorg anders 2012

Acute zorg anders 2012 Acute Zorgregio Oost organiseert in samenwerking met regionale partners het symposium Acute zorg anders 2012 communicatie en samenwerking in de acute zorgketen donderdag 8 maart 2012 congrescentrum Triavium,

Nadere informatie

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen BIJLAGE 1 Vragenlijst Vragen die betrekking hebben op de borging van de kwaliteit van de zorg. A. Algemeen Ik werk momenteel als arts

Nadere informatie

Doorbraak in onderzoek naar ME

Doorbraak in onderzoek naar ME Doorbraak in onderzoek naar ME Gezaghebbende Amerikaanse overheidsinstanties hebben opnieuw bij MEpatiënten een virus aangetroffen. Al eerder berichtte EenVandaag over de ontdekking van het XMRV-virus

Nadere informatie

Operatie wegens een vernauwing of afsluiting van één of meerdere beenslagaders

Operatie wegens een vernauwing of afsluiting van één of meerdere beenslagaders Operatie wegens een vernauwing of afsluiting van één of meerdere beenslagaders OPERATIE WEGENS EEN VERNAUWING OF AFSLUITING VAN ÉÉN OF MEERDERE BEENSLAGADERS (FEMORO-POPLITEALE/-CRURALE BYPASS) Deze folder

Nadere informatie

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten UMC St Radboud bouwt gespecialiseerde MS-zorg af De afdeling Neurologie van het UMC St Radboud heeft besloten om de gespecialiseerde MS-zorg die we de afgelopen jaren boden af te gaan bouwen. MS zal geen

Nadere informatie

Borstsparende behandeling

Borstsparende behandeling Borstsparende behandeling Chirurgie Beter voor elkaar Algemeen U heeft van de chirurg en/ of nurse practitioner een schokkend bericht gekregen: u heeft borstkanker. Er komt veel op u af en er zullen ongetwijfeld

Nadere informatie

NASCHOLING VOOR HUISARTSEN

NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN GEACCREDITEERD Man of vrouw: het verschil doet ertoe in de huisartspraktijk Vrijdag 14 maart 2014 9.00-17.00 uur Geaccrediteerd voor 6 punten INLEIDING De PAOH

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN 4e Post EAUN Meeting Men s Health Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN Weergave presentatie Ian Banks 14-6-2011 Brussel Men s Health

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

ONTSLAG UIT HET ZIEKENHUIS

ONTSLAG UIT HET ZIEKENHUIS ONTSLAG UIT HET ZIEKENHUIS NA EEN CHIRURGISCHE INGREEP PATIËNTENINFORMATIE 2 ONTSLAG UIT HET ZIEKENHUIS NA EEN CHIRURGISCHE INGREEP Deze informatie geeft een algemeen advies voor patiënten die veelal een

Nadere informatie

Palliatieve zorg. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

Palliatieve zorg. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden Palliatieve zorg Ondersteuning als genezing niet meer mogelijk is Informatie voor patiënten F1023-1163 oktober 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan

Nadere informatie

Uitnodiging en programma

Uitnodiging en programma Uitnodiging en programma XIV e Almelose Symposium Diabetische Voet 28 en 29 januari 2014 Thema: effectieve behandeling van de diabetische voet ZGT, uw vertrouwde ziekenhuis in Almelo en Hengelo Pagina

Nadere informatie

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Klinisch laboratorium Een bloedtransfusie wordt door uw arts voorgeschreven. Dit gebeurt met uw toestemming, tenzij er sprake is van een acute levensbedreigende

Nadere informatie

Tweedaags congres brengt volle breedte wondzorg goed in kaart

Tweedaags congres brengt volle breedte wondzorg goed in kaart Speerpunten in wondzorg: Tweedaags congres brengt volle breedte wondzorg goed in kaart Door Jos Nonnekes Het eerste nationale multidisciplinaire congres voor wondprofessionals, georganiseerd door de NOVW

Nadere informatie

Y-Publicaties Uitgeverij voor zorg welzijn sociale werkgelegenheid

Y-Publicaties Uitgeverij voor zorg welzijn sociale werkgelegenheid Y-Publicaties biedt complete vakinformatie voor professionals in zorg, welzijn en sociale werkgelegenheid. In vakbladen, vakliteratuur en digitaal. Zo blijft u als professional niet alleen bij in uw vak,

Nadere informatie

dagbehandeling bij kinderen

dagbehandeling bij kinderen patiënteninformatie dagbehandeling bij kinderen Binnenkort wordt uw kind voor een behandeling of ingreep opgenomen op afdellng Dagbehandeling, locatie F1. Wat kunt u thuis doen om uw kind voor te bereiden

Nadere informatie

Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie

Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie Snelle en uitstekende fertiliteitspreservatie Aan vrouwelijke patiënten 40 jaar met een oncologische aandoening Regio zuidwest Nederland Datum 22 mei 2015 Auteur Prof. dr. J.S.E. Laven, Erasmus MC Dr.

Nadere informatie

Waarom deze conferentie? Voor wie is deze conferentie bedoeld?

Waarom deze conferentie? Voor wie is deze conferentie bedoeld? Waarom deze conferentie? Een verkeerde studiehouding en gebrekkige studievaardigheden zijn belangrijke oorzaken voor uitval in de propedeuse. Veel studenten denken het te redden met de studiehouding die

Nadere informatie

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en

Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en BOH in Beeld 2013 waar de sboh voor staat Met subsidie en ontvangen stagevergoedingen financiert de SBOH sinds 1989 de huisartsopleiding en sinds 2007 de opleiding tot specialist ouderen geneeskunde. De

Nadere informatie

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie).

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Verbetert de zorg na de behandeling van dikke darmkanker

Nadere informatie

Proefpersoneninformatie. Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden

Proefpersoneninformatie. Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden Proefpersoneninformatie Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden Geachte mevrouw, meneer, In aansluiting op het gesprek met uw behandelend arts, ontvangt u hierbij

Nadere informatie

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Erik van Muilekom MANP, OCN, RN Verpleegkundig specialist Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis- Nederlands Kanker Instituut Amsterdam President European

Nadere informatie

S Y M P O S I U M SOMATIEK IN DE VERSLAVINGSGENEESKUNDE

S Y M P O S I U M SOMATIEK IN DE VERSLAVINGSGENEESKUNDE S Y M P O S I U M SOMATIEK IN DE donderdag 16 juni 2011, Domus Medica, Utrecht Het is mij een groot genoegen u uit te nodigen het symposium Somatiek in de Verslavingsgeneeskunde op donderdag 16 juni 2011

Nadere informatie

EMSB Emergency Management of Severe Burns

EMSB Emergency Management of Severe Burns EMSB Emergency Management of Severe Burns Cursus voor spoedeisende hulp bij brandwonden Nederlandse Brandwonden Stichting i.s.m. de drie Nederlandse brandwondencentra en het Ministerie van Defensie Patiënten

Nadere informatie

11.15 uur Hartrevalidatie: een multidisciplinaire aanpak mw. E. Avezaat, fysiotherapeut hartrevalidatie Sint Lucas Andreas Ziekenhuis

11.15 uur Hartrevalidatie: een multidisciplinaire aanpak mw. E. Avezaat, fysiotherapeut hartrevalidatie Sint Lucas Andreas Ziekenhuis Programma Cursus 'Hartrevalidatie' nr. 1600491 Hotel en Congrescentrum Papendal te Arnhem Vrijdag 29 januari 2016 09.30 uur Ontvangst met koffie en thee 10.00 uur Opening mw. M. Buruma, fysiotherapeut/

Nadere informatie

Technische bedrijfskunde voor de gezondheidszorg

Technische bedrijfskunde voor de gezondheidszorg Where innovation starts Informatie Technische Universiteit Eindhoven Faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences Postbus 513 5600 MB Eindhoven Tel. 040-2472234 Email: voorlichting.tbg@tue.nl

Nadere informatie

zorgpad kanker aan het spijsverteringskanaal

zorgpad kanker aan het spijsverteringskanaal zorgpad kanker aan het spijsverteringskanaal U bent onder behandeling bij het Oncologisch centrum Amsterdam in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG), het Sint Lucas Andreas ziekenhuis (SLAZ) of het BovenIJ

Nadere informatie

Verlenging erkenningen opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker. Opleiding Cardiac Care verpleegkundige toegevoegd

Verlenging erkenningen opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker. Opleiding Cardiac Care verpleegkundige toegevoegd April 2010 I N D I T N U M M E R : Verlenging erkenningen opleidingen Operatieassistent en Anesthesiemedewerker Opleiding Cardiac Care verpleegkundige toegevoegd Jaarverslag 2009 Fontys stopt Verpleegkundige

Nadere informatie

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013 --23 Kwaliteitsregistratie: het werkt! Marc van Tilburg chirurg 3 oktober 23 Belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Uw uroloog heeft bij u een aandoening geconstateerd waarvoor het nodig is uw nier te verwijderen. In deze folder vindt u informatie om uzelf goed te kunnen

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Leiderschap in de Cardio-thoracale chirurgie Ervaringen in het Radboud en Haga ziekenhuis Prof. dr. ir. H.A. van Swieten

Leiderschap in de Cardio-thoracale chirurgie Ervaringen in het Radboud en Haga ziekenhuis Prof. dr. ir. H.A. van Swieten Leiderschap in de Cardio-thoracale chirurgie Ervaringen in het Radboud en Haga ziekenhuis Prof. dr. ir. H.A. van Swieten Ziekenhuissterfte Hartchirurgische centra, Website Ned Ver. v. Thoraxchirurgie Crisis

Nadere informatie

Congres Zorg ICT op vrijdag 28 november 2014. Congres Zorg ICT. De rol van de patiënt in het EPD. Vrijdag 28 november 2014 Hotel Mitland Utrecht

Congres Zorg ICT op vrijdag 28 november 2014. Congres Zorg ICT. De rol van de patiënt in het EPD. Vrijdag 28 november 2014 Hotel Mitland Utrecht Congres Zorg ICT op vrijdag 28 november 2014 Congres Zorg ICT De rol van de patiënt in het EPD Vrijdag 28 november 2014 Hotel Mitland Utrecht Ervaringen met diverse systemen om patiënten optimaal te laten

Nadere informatie

Patiënteninformatie. (hernia inguinalis) Operatie voor een liesbreuk. Operatie voor een liesbreuk

Patiënteninformatie. (hernia inguinalis) Operatie voor een liesbreuk. Operatie voor een liesbreuk Patiënteninformatie Operatie voor een liesbreuk (hernia inguinalis) Operatie voor een liesbreuk 1 Operatie voor een liesbreuk (hernia inguinalis) Polikliniek Chirurgie, route 0.3 Telefoon (050) 524 5810

Nadere informatie

Meldactie 'Voelt u zich bij de dokter in veilige handen?'

Meldactie 'Voelt u zich bij de dokter in veilige handen?' pagina 1 van 10 Meldactie 'Voelt u zich bij de dokter in veilige handen?' Als patiënt moet u er op kunnen vertrouwen dat de zorg veilig is. Veiligheid in de zorg betekent vooral dat u als patiënt geen

Nadere informatie

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Informatie voor patiënten F1037-3505 november 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Belangrijkste punten van deze folder:

Belangrijkste punten van deze folder: Longkanker, wat nu? Belangrijkste punten van deze folder: Een gespecialiseerd behandelteam van het Oncologisch Centrum bespreekt samen met u de verschillende behandelmogelijkheden en voert deze uit. Tijdens

Nadere informatie

Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom

Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom Informatie voor patiënten F1087-3510 november 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 10 DECEMBER 2014 PAGINA 1. Beste lezers van de nieuwsbrief,

Nieuwsbrief nr. 10 DECEMBER 2014 PAGINA 1. Beste lezers van de nieuwsbrief, Beste lezers van de nieuwsbrief, De nieuwsbrief zal deze keer maar een onderwerp bevatten, het ICD rijbewijs. We hebben voor dit onderwerp gekozen omdat er veel vragen, onduidelijkheden, irritaties zijn

Nadere informatie

Het nazorgtraject. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Het nazorgtraject. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Het nazorgtraject Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven In de afgelopen periode bent u behandeld voor borstkanker. Nu uw behandeltraject is afgesloten begint het nazorgtraject. Hieronder vindt u informatie

Nadere informatie

Najaarscongres NVFG Broodnodig; NVFG najaarscongres over voeding en beweging bij ouderen

Najaarscongres NVFG Broodnodig; NVFG najaarscongres over voeding en beweging bij ouderen Najaarscongres NVFG Broodnodig; NVFG najaarscongres over voeding en beweging bij ouderen Vrijdag 27 september 2013 Golden Tulip Hotel Ampt van Nijkerk Nijkerk Voorwoord Het is algemeen bekend dat zowel

Nadere informatie

Samen werken is Samenwerken. Gerda Lelieveld en Peter van Diemen Deskundigen Infectiepreventie, Rijnland Zorggroep

Samen werken is Samenwerken. Gerda Lelieveld en Peter van Diemen Deskundigen Infectiepreventie, Rijnland Zorggroep Samen werken is Samenwerken Gerda Lelieveld en Peter van Diemen Deskundigen Infectiepreventie, Rijnland Zorggroep Aandachtsvelder/HKM er Afdelingsgebonden medewerker Onder leiding van teamleider Onder

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken krijgen met

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Werkconferentie Als de gemeente kantelt, kantelt de samenwerking tussen bestuurder, management en OR?

Werkconferentie Als de gemeente kantelt, kantelt de samenwerking tussen bestuurder, management en OR? Werkconferentie Als de gemeente kantelt, kantelt de samenwerking tussen bestuurder, management en OR? Gemeenten staan voor enorme uitdagingen. Er is een duidelijke omslag naar vraaggericht werken, steeds

Nadere informatie

KlantfoQus is een samenwerkingsverband van specialisten in klantgericht ondernemen

KlantfoQus is een samenwerkingsverband van specialisten in klantgericht ondernemen ! "#$% &'''$$% KlantfoQus is een samenwerkingsverband van specialisten in klantgericht ondernemen ( ) *)+),)+ * '''$ -$% '''$ )$% Uitgaven aan zorg stijgen met 4,4 procent In 2006 waren de uitgaven aan

Nadere informatie

Oproep per specifieke mailing (30 januari 2013) en in de maandelijke nieuwsbrief als reminder (7 februari 2013) onder 145 leden

Oproep per specifieke mailing (30 januari 2013) en in de maandelijke nieuwsbrief als reminder (7 februari 2013) onder 145 leden Enquête 2013 Verspreiding: Oproep per specifieke mailing (30 januari 2013) en in de maandelijke nieuwsbrief als reminder (7 februari 2013) onder 145 leden Periode: 30 januari 2013 tot 15 februari 2013

Nadere informatie