ACCOUNTING FOR CRISIS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ACCOUNTING FOR CRISIS"

Transcriptie

1 JANUARI e JAARGANG NUMMER 2 ACCOUNTING FOR CRISIS the role of the accountant in the current financial crisis Interviews: Hans Gortemaker Gineke Bossema Artikelen: Sanjay Bissesur Liz Hickey Pieter Veuger Philip Wallage Victor Maas FINANCIËLE STUDIEVERENIGING Amsterdam

2

3 Inhoudsopgave Colofon Colofon Inhoudsopgave Uitgever Financiële Studievereniging Amsterdam Hoofdredacteur Teun van der Velden Druk Grafiplan Nederland B.V. DTP Thijmen Galekop Advertenties Fiducie verschijnt vier keer per jaar. Voor advertenties kan contact worden opgenomen met de Financiële Studievereniging Amsterdam FSA Hoewel deze uitgave de uiterste zorg is nagestreefd kan voor de aanwezigheid van eventuele (druk) fouten en andersoortige onvolledigheden niet worden ingestaan en aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever in deze geen aansprakelijkheid. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder vooraf gaande schriftelijke toestemming van de uitgever. VOORWOORD FIDUCIe 5 Teun van der Velden Aan het woord: ARTIKELEN: Hans Gortemaker 6 Gineke Bossema 8 The role of fair value accounting in the 10 current financial crisis Sanjay Bissesur IFRS and the implications of the credit crisis only 16 relevant for Financial Institutions, right? Wrong read on to see why. Liz Hickey Is de verslaggeving van financiële instrumenten binnen 22 IFRS aan fundamentele revisie toe? Pieter Veuger Enkele oorzaken en gevolgen van de financiële crisis 30 Philip Wallage De kredietcrisis en de rol van de controller 36 Victor Maas 3

4

5 Voorwoord Fiducie Accounting for Crisis De vraag wat er in de financiële markten is gebeurd, is breed uitgemeten in verschillende media. Inmiddels wil het publiek niet meer weten wat er is gebeurd, maar wat er te gebeuren staat. De vinger wijst in de richting van de toezichthouder en de rating agencies. De grote lijnen zijn dus duidelijk, maar waar blijven de accountants? Deze groep wordt in de grote media nauwelijks onder de aandacht gebracht. Wat is dan die invloed op -en van- het vakgebied van accounting en control? Moeten er andere, meer, of juist minder regels komen? Welke verantwoordelijkheid hebben de verschillende kantoren? Wat is de invloed van IFRS geweest en wat zijn de accounting implicaties voor zowel financials als niet-financials? De tweede Fiducie van dit collegejaar adresseert bovenstaande vragen op een wetenschappelijke en gedegen wijze. Verschillende professionals en academici werpen hun blik op het geheel en vormen deze Fiducie tot een interessante en nodige discussieverbreding van de veelbesproken crisis. De Financiële Studievereniging Amsterdam biedt u voldoende stof tot nadenken in dit nieuwe jaar en nodigt u van harte uit op de FSA Mastercourse die deze Fiducie zal toelichten. Deze Mastercourse wordt verzorgd door professor Gortemaker en professor Wallage. Het zal een complement zijn aan de Fiducie en vindt plaats op 13 januari aan de Universiteit van Amsterdam. Voor meer informatie aangaande de Mastercourse kunt u terecht op Teun van der Velden Penningmeester FSA

6 Aan het woord: Hans Gortemaker Prof. Hans Gortemaker RA Hoogleraar accountancy aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam Adviseur PricewaterhouseCoopers Intervieuw door Teun van der Velden 6 Wat denkt u dat er zou moeten veranderen in het vakgebied van accountancy naar aanleiding van de crisis? Als er wordt gekeken naar de code Tabaksblat kunnen er een aantal zaken veranderen. In de code staat dat bedrijven naast de verslaggeving over financiële informatie ook verslag moeten doen van de risico s en de interne beheersingsmaatregelen van een bedrijf. Op het moment dat deze bedrijven dit daadwerkelijk netjes doen, kan de accountant met betrekking tot de interne beheersing van de financiele risico s een mededeling doen. Dit betekent dus ook dat het werkveld van de accountant wordt verbreed met een grotere kennis van risk management? Een accountant moet er inderdaad voor gaan zorgen dat het team dat de bedrijfscontrole uitvoert voldoende kennis heeft over de risico s en de maatregelen van interne beheersing die gepaard gaan met de bedrijfsvoering. Zo kan er expliciet een mededeling worden gedaan met betrekking tot de interne beheersingmaatregelen gericht op financiele risico s. Het hoger management wordt op deze manier gedwongen om zich bewust te zijn van de risico s binnen de eigen huishouding. De media betrekken de accountantskantoren nog nauwelijks in de huidige financiële crisis. Dit in tegenstelling tot de situatie in Hoe kijkt u naar deze ontwikkeling? De media hebben inderdaad nog weinig aandacht besteed aan de accountantskantoren. In 2002 tijdens de grote debacles rondom Enron en Ahold schreef de pers met grote letters: Where were the auditors?. Men vroeg zich destijds hardop af wat de accountantskantoren fout deden. Hoewel je de verschillende gevallen niet allemaal op één hoop mag gooien, overheerste dit beeld wel degelijk. Dit heeft dan ook geleid tot de ondergang van één van de Big 5, Andersen. Destijds was het belangrijkste doel voor de sector om het vertrouwen terug te winnen van de maatschappij, dit had immers een flinke deuk opgelopen. Als het vertrouwen in de accountantskantoren mist is het beter om helemaal te stoppen met het beroep. Dit leidde tot vernieuwde wet- en regelgeving voor bedrijven, maar ook onder accountants werden de regels aangescherpt. In Nederland heeft dit bijvoorbeeld geleid tot de instelling van de Autoriteit Financiële Markten, de AFM. Deze maatregelen hebben naar mijn idee het gewenste effect gehad en het vertrouwen teruggewonnen. Kunt u een vergelijking maken tussen de situatie van toen en nu? Destijds was de informatie fout, maar presteerde in de breedte de bedrijven niet slecht. Nu is de informatie niet fout, maar zijn de resultaten van verschillende bedrijven slecht. Dit is natuurlijk gekomen door de subprime problemen. Ik heb verhalen gehoord die ik niet kan bevestigen dat zelfs hotdogverkopers hypotheken verkochten! Het bekende verhaal van de financiële producten die in mandjes zijn gestopt en vervolgens zijn verhandeld is de oorzaak van de crisis. Waar ik echt van geschrokken ben is dat hoger management totaal geen idee heeft gehad welk risico er aan deze producten kleefde. Kunt u de rol van de accountant, de toezichthouder en de rating agencies vergelijken? De vingers gaan tot op heden vooral in de richting van de rating agencies die onvoldoende onafhankelijk waren en de risico s verkeerd hebben ingeschat. Deze bedrijven maken nu mee wat de accountants in 2002 meemaakten. Ook toen werden er vraagtekens gezet bij de onafhankelijkheid van de accountant. Verder is ook de toezichthouder onder vuur

7 Op het moment dat een markt waarin deze producten worden verhandeld zo goed als wegvalt, hoef je hier als accountant niet voor te blozen. gekomen. Men heeft zich afgevraagd of de centrale banken wel adequaat hebben gereageerd op de ontwikkelingen op de financiële markten. Deze partijen beargumenteerden dat zij niet de juiste tools hebben gehad om beter te reageren. Ook het internationale toezicht was onvoldoende om op een juiste manier te reageren. Als de vinger zou worden gewezen naar de accountant wil ik graag iets zeggen ter verdediging van deze groep. Wanneer zaken worden gewaardeerd tegen marktwaarde dit gebeurd in IFRS en er daadwerkelijk een markt voor deze producten is, is dit op zich niet verkeerd. Op het moment dat een markt waarin deze producten worden verhandeld zo goed als wegvalt, hoef je hier als accountant niet voor te blozen. Dit zijn zulke extreme omstandigheden en het is niet de taak van de accountant om dit te voorzien. in overeenstemming met het accounting framework. Persoonlijk sta ik hier zeer huiverig tegenover. Ik vind dat op het moment dat het economisch risico van bepaalde zaken bij de onderneming ligt dan hoort dit op de balans te staan. Als accountant heb ik hier in het verleden mij al mee bezig gehouden. Juristen bedenken soms constructies die wat mij betreft best iets kritischer mogen worden bekeken. Als je de contracten goed bekijkt en bepaalt waar nou daadwerkelijk het economisch risico ligt, zie je dat sommige zaken gewoon op de balans thuishoren. 7 Bij Enron in 2002 en bij Fortis kortgeleden speelde de off-balance problematiek een rol. Hoe kijkt u tegen deze problematiek aan? Er gelden bepaalde criteria voor zaken die buiten de balans geplaatst worden. De accountant moet uiteraard kijken of er gehandeld wordt

8 Aan het woord: Gineke Bossema Drs.Gineke Bossema RA Partner KPMG Intervieuw door Teun van der Velden 8 Hoe wordt de huidige crisis beleeft door de mensen op de werkvloer bij KPMG? Het is voor ons als accountantskantoor constant hands-on. Wij zijn continu bezig met wat de crisis betekent voor onze klanten, maar ook wat het betekent voor KPMG. Voor onze klanten is dit natuurlijk belangrijk, maar voor de controle verandert er ook het één en ander. Hoe wij hiermee om dienen te gaan wordt redelijk internationaal aangestuurd. Omdat de crisis is begonnen in de VS was er daar al eerder een reactie hoe hier mee om te gaan. Op het moment dat het overwaaide naar Europa haakte wij hier op aan. In eerste instantie betrof het alleen banken en andere financiële instellingen. Toen bleek dat de crisis zich begon uit te breiden naar de reële economie werd ook hierop aangehaakt. De aanpak van de controle moest hierop worden aangepast. We hebben er inmiddels voor gezorgd dat de nieuwe risico s die zijn ontstaan goed in kaart zijn gebracht en dat dit ook wordt meegenomen in de aanpak van de controle. Het werkveld van de accountant verandert dus ook daadwerkelijk door de crisis? Op dit moment is er nog niet veel veranderd, maar er is wel iets gaande. De laatste jaren zijn de controles over het algemeen uitgevoerd op basis van een stijgende lijn. Er was sprake van hogere winsten, hogere omzet en ga zo maar door. Door de trendbreuk die we nu zien is er sprake van een dalende lijn waar men rekening mee dient te houden. In sommige sectoren gebeurt gewoon nog maar weinig. Dit vraagt dus om een hele andere controle aanpak. In het verleden keek men vooral naar het juistheidaspect, waar men nu naar het volledigheidsaspect kijkt. Dit vraagt om extra alertheid en tijdens besprekingen met klanten dient expliciet te worden nagevraagd of er nog bijzonderheden zijn. Bij Enron in 2002 en bij Fortis kortgeleden speelde de off balance problematiek een rol. Hoe kijkt u tegen deze problematiek aan? Off-balance theorie is zeer complex en het is niet mijn specialisme. Voor de uitwerking in de financiële rapportage bestaat diverse wet- en regelgeving waar klanten zich aan moeten houden. De accountant controleert of klanten deze regels juist hebben toegepast. Als in het maatschappelijk verkeer besloten wordt dat deze wet- en regelgeving adequaat is, hebben ondernemingen de mogelijkheid om bepaalde zaken buiten de balans te plaatsen. Dit beïnvloedt de kredietwaardigheid van de onderneming en kan positief zijn voor de bedrijfsvoering. Als er nu besloten wordt dat de regelgeving onvoldoende of niet goed is dan moet hier iets aan gedaan worden. Hier kan de accountant zich dan weer op baseren. Denkt u dat een accountant een actievere rol kan spelen in de risicoanalyse van een bedrijf? Achteraf praten is altijd makkelijk, maar wat er nu gebeurt is ook zodanig uniek in de historie dat hierop anticiperen in risico-analyses niet realistisch zou zijn geweest. Je kunt je als accountant wel afvragen of de modellen

9 In sommige sectoren gebeurt gewoon nog maar weinig. Dit vraagt dus om een hele andere controle aanpak. die werden gebruikt om bepaalde zaken te waarderen adequaat zijn om een goede analyse te geven met betrekking tot de risico s van een bedrijf. De modellen zijn in het verleden ontwikkeld op basis van de informatie die toen bekend was. Voortschrijdend inzicht leert ons nu dat er nog meer scenario s mogelijk zijn. Dit zal in aangepaste modellen moeten worden meegenomen. Wat vindt u van een model waarin de toezichthouder en de accountant meer gaan samenwerken om tot betere regelgeving te komen? Op zich kan samenwerking tussen deze partijen goed werken. Er moet natuurlijk wel gekeken worden naar de verschillende verantwoordelijkheden die partijen hebben. Ik denk verder dat dit iets voor in de toekomst is. De focus ligt nu op het tot rust brengen van de markt. Ook hier hebben alle partijen hun rol te vervullen en dient men de verantwoordelijkheid te nemen. Dit geldt voor bedrijven, financiële instellingen, accountants en toezichthouders. 9

10 The role of fair value accounting in the current financial crisis Tekst: Dr. Sanjay Bissessur Assistant Professor Accounting, Amsterdam Business School, Universiteit van Amsterdam 10 Introduction Recently, Martin Sullivan, the former chief executive of AIG, testified before the U.S. Congress on the oversight hearings that examine the events that caused the financial crises and the $700bn Trouble Assets Relief Program (TARP). According to Sullivan, a single accounting rule had caused his firm s near collapse (Kirchgaessner, 2008). He stated that above all, the unintended consequences of Mark-to-Market accounting rules were to blame. Mark-to-Market, or fair-value accounting requires firms to value securities they hold at market prices, rather than the price at which they were purchased or some other value. Regulators put the rules in place to keep companies from hiding losses. Perhaps the importance of accounting rules is overstated. Whether a company values its assets at historic cost or market value or a value derived by some other formula, investors still have to make their own forecasts and judgments. However, the risk is also that exaggerated write-downs in the current credit crunch are rapidly reducing the banking system s capital cushion. Banks will be forced to dump assets at fire-sale prices, leading to yet more write-downs and more fire sales. At best, banks will have to keep selling cheap equity to keep themselves afloat. At worst, massive regulatory insolvency lies ahead. In this article I discuss the issue of Mark-to-Market, or Fair Value Accounting, and the role it played in the financial crisis. Mark-to-Market Accounting The accounting rules that allegedly played a major role in the current financial crisis have their origin in the previous financial crisis during the aftermath of the Dot.com bubble. The collapse of Enron in 2002 triggered a wave of regulations, most notably Sarbanes-Oxley (SOX). The Sarbanes-Oxley Act of 2002, also known as the Public Company Accounting Reform and Investor Protection Act of 2002, is a United States federal law enacted on July 30, 2002 in response to a number of major corporate and accounting scandals including those affecting Enron and WorldCom. Among the regulations of SOX were accounting rules that forced financial service companies to change the way they report the value of their assets (or liabilities). Enron valued future contracts in such a way as to vastly inflate its reported profits. For example, Enron would book a profit on a contract to buy or sell energy years in the future based on its own expectations of how much the contract would be worth over time. But Enron never tried to gauge what others in the market might think the contracts were worth. In response, accounting standards were shifted by the Financial Accounting Standards Board and validated by the SEC. The new standards forced companies to value or mark their assets according to a different set of standards and levels. The rules require a company to declare the value of assets at fair value, or whatever price prevails in the market, no matter how sharply those prices swing. The attractions of fair-value accounts are straightforward 1. By basing values on recent prices ( marking to market ), they paint a truer picture of a firm s financial health than historical-cost measures. These gauge net worth from the arbitrary dates when assets and liabilities were first booked. In principle, fair-value accounting makes a firm s viability plainer and enables shareholders and regulators to spot financial trouble more quickly. The difficulty lies in part in the increasing use of so-called market values to determine prices for items that companies aren t necessarily selling. This has become especially tough since the debt crisis has caused large parts of markets to seize up, meaning there often aren t any prices to use as reference points. Indeed, Martin Sullivan, AIG s chief executive, said in March 2008 on the firm s conference call that he doesn t expect the losses to be permanent. We are obviously witnessing and living through extraordinary market conditions, he said. We are trying, as are many others, to value very complex instruments. (Reilly, 2008) AIG and a number of other major financial firms argue that its write-downs were unrealized. In other words, they may never actually result in a true charge to the company. These companies may feel that they are being forced to take big financial hits on holdings that they have no intention of actually selling at current prices. The firms argue they are strong enough to simply keep the holdings in their portfolios until the crisis passes. Forcing companies to value securities based on what they would fetch if sold today could be considered an attempt to apply liquidation accounting to a going concern. In this case, the fair value accounting approach is amplifying the market turmoil, leading to write-downs that are excessive. As a result prices and ultimately values have been disconnected. Alternative accounting strategies don t offer much for markets as well. One alternative is to value a security based on what the buyer originally paid for it. However, this approach risks giving investors outdated information. For instance, supporters of the market-value approach say it will help prevent the kind of long-term economic malaise that gripped Japan in the 1990s, when that country s banks sat 1 See also The Economist A book-keeping error. 30 August.

11 The regulations were passed to prevent a repeat of Enron, but regulations are always a work of hindsight 11 on problem-loans, which never regained their original values. The new rules may help prevent major world economies from suffering the kind of malaise that gripped Japan in the 1990s, as banks there sat on mountains of dud loans for years without writing them down. However, the companies main concern currently is that fair value accounting is distorting returns and speeding the financial crisis, even as investors wonder if companies may be overestimating potential losses to establish cookie-jar reserves. Fair value accounting and the International Accounting Standards Board. With the purpose of achieving its objectives relating to financial reporting and more specifically with the aim of providing useful decision-making information that is relevant, faithfully presented and comparable, the International Accounting Standards Board (IASB) has introduced fair value accounting into international accounting standards. The IASB defines the term fair value as follows 2 : Fair value is the amount for which an asset could be exchanged, or a liability settled, between knowledgeable, willing parties in an arm s length transaction. In the application guidance for IAS 39 regarding financial instruments, the IASB states that the published market price is the best evidence of fair value for financial instruments. In addition, the IASB distinguishes between two groups of financial assets and liabilities: assets held and liabilities to be issued, and assets to be acquired and liabilities held. For the first group of financial instruments an entity is required to use the current bid price if market prices exist and for the second group of financial instruments the appropriate market price is the asking price. 2 See also:

12 12 The IASB advises that if the asking price of the current bid is not available, the entity should refer to the price of the most recent transaction. On the other hand, there are financial instruments with a non-active market. For those assets and liabilities, valuation techniques (similar transactions, discounted cash flow analysis and option pricing models) need to be applied for determining fair value estimates. The IASB lists some of the factors an entity needs to take into consideration when applying fair value accounting. Those factors are: The time value of money (government bonds or lower borrowing rate) Credit risk (the premium over the basic interest rate for credit risk) Foreign currency exchange prices Commodity prices Equity prices Volatility Prepayment risk and surrender risk Servicing costs for financial instruments The IASB promotes the fair value approach as the only measure that will increase the informativeness and relevance of accounting income. However, many economists believe that the volatility of accounting data lead by subjectivity in estimates, lack of an active market and experience may result in misleading accounting information and a decreased relevance of reporting. Certain scholars assert that fair value accounting may reduce the value relevance of a company s key performance indicators, net income and net assets. Jermakowicz & Gronik-Tomaszewiski (2006) list five reasons explaining why fair value estimation may cause higher financial results volatility in comparison with results reported under local accounting standards: recognition of more financial assets and liabilities (including derivates) at fair value; tougher rules on the requirement to record special-purpose vehicles or similar structures on the balance sheet; more rigorous assets impairment review; a compulsory annual impairment test of goodwill; and the requirement to recognize actual gains and losses in the financial statements. Ball (2006) states that fair value accounting is more informative than historical costs only under two conditions: Observable market prices that managers cannot materially influence due to less than perfect market liquidity; or Independently observable, accurate estimates of liquid market prices. He questions the reliability of financial statements under fair value accounting by pointing out that there are numerous potential problems when applying fair value. According to him the five big concerns related to fair value accounting in practice are: Lack of market liquidity Managers incentives for manipulating fair value estimates for assets and liabilities without active market Fair value accounting may fail in financial crisis Noisy estimates Increased opportunities for manipulations. He points out that the lack of liquid market prices may cause managerial manipulations and noise estimations. He questions the reliability of financial statements under fair value accounting. Schipper (2005) draws attention to the high possibility of making intrinsic errors when there is no liquid market. Her big concern is the lack of experience, confusion and disagreement among the accountants on using fair value and the failure of the fair value approach to provide information about the most likely ultimate statement account. She defines three sources of confusion related to the fair value approach of hypothetical current exchange. These are: not required existing market fair value accounting incorporates not the most likely outcome but the dispersion of possible outcomes change in estimates does not imply unreliability of previous estimates Danbolt & Rees (2007) claim that the value relevance of fair value accounting is greater than GAAP and historic cost only when valuations can be made objective and unambiguous. When valuation is ambiguous, the value relevance is expected to be low and significant earnings management can be expected. Academic literature addressing fair value accounting in the banking industry Landsman (2006) provides a summary of the US-based and international research addressing the question of whether fair value accounting information is value relevant for investors in the banking sector in terms of relevance and reliability. The common scholars view, according him, is that gains and losses estimates contain too many measurement errors. He points out a greater volatility of the net income measured by using the fair value approach than the historical costs approach. Landsman (2006) emphasizes the three main factors that cause additional volatility. These factors are:

13 changes in the bank s assets and liabilities fair values measurement errors of the fair values changes usage of the mixed-attribute model. Landsman (2006) suggests that the effect of the third factor can be reduced if all instruments are recognized at fair value. Barth et al. (2001) provide a review of the value relevance studies related to the fair value of debt and equity securities held by banks, banks loans and derivatives. Reliability of the measurement is the central question in the summarized studies. Barth et al., (2001) conclude that debt and equity securities estimated by using fair value are perceived by investors as more relevant than historical costs measures. Some studies provide evidence for decrease in reliability of fair value estimates due to measurement errors. Barth et al. (2001) point out that the measurement error can be substantial enough to eliminate its value relevance. According to them, there are controversial findings regarding the relevance and reliability of bank loans and uncertainty about the reliability of derivatives fair value estimates. Hodder et al. (2006) analyze the volatility of three income measures in the banking industry: reported net income, reported comprehensive income, and a constructed measure of full fair-value income. Their findings suggest that full fair-value income has the greatest volatility but because of that it better captures the bank s market risks and consequentially it has a higher association with bank returns. They advocate the use of fair value accounting in the banking sector and propose using fair value accounting for all financial instruments. To summarize the literature overview, scholars doubt whether fair value accounting will enhance accounting information. Moreover, they are concerned about the possibility of a reduced quality of earnings under IFRS caused by lack of experience, measurement errors, lack of an active market and increased opportunities for earnings management. Some economists believe that historical costs accounting provides more reliable information than fair value accounting. However, value relevance research provides controversial findings related to the contribution of fair value accounting in the banking industry (Pencheva, 2007). A recent paper explains how fair-value accounting might be a mixed blessing. Plantin et al., (2008) conclude from their theoretical model that fair-value accounting could sometimes generate fluctuations in asset values that distort the very price information that it puts such store by. The paper examines the incentives of a bank faced with a choice between selling a loan or keeping it on the balance sheet. Because the bank knows its borrower better than anyone else, it has the best idea of what the loan is really worth. Its managers are rewarded according to the accounting profit of the bank. If loans are valued at historical cost and market values are rising, the loans are likely to be sold if this is the only way of realising profit, even if the market undervalues them. The banks managers take a profit and get paid accordingly, although shareholders would be better off if the loans were kept. Fair-value accounting gets around this agency problem. Loans do not have to be sold to cash in on their rising value: marking the assets to their market value has the same beneficial effect on profits and on managers pay. However, in the wrong circumstances fair-value accounting could also induce wasteful sales of long-term, illiquid loans. Left on the books and marked to market, a loan will be valued at the price at which others have managed to sell. But when there are only a few potential buyers that may be especially low. So managers will be tempted to sell in the hope of a better price. Because all banks with similar assets face the same incentives, they will all sell, driving the price down. Their shareholders would have been better off had the loans been kept until they fell due. The temptation to sell is greater for longer-term loans. In this way, a fair-value regime can itself distort the very prices that are supposed to reflect the true worth of assets. The prospect of lower prices can encourage selling which drives down prices further. The information derived from market prices becomes corrupted, and the result is a growing divergence between reported net worth and true value. The theoretical model of Plantin et al., (2008) is a challenge to the ideal of fair-value accounting: that more information is always better. Although it is technically feasible to mark to market even idiosyncratic assets such as loans to small businesses, it might not be desirable. The authors point to a well-established principle in economics, that incremental moves towards perfect competition are not always good. Eliminating one market imperfection (such as poor information) need not bring the ideal of a frictionless economy closer, because this may magnify the effect of remaining distortions (such as managerial short-termism or illiquid markets). The paper also underlines some lessons about market liquidity that have been painfully 13

14 learned outside of academia in the recent market troubles. There is a fair chance that asset markets will stay liquid (in the sense that willing sellers are matched with willing buyers), as long as the actions of market participants are essentially random. But anything that co-ordinates the actions of sellers, in this case, the disclosure required by fair-value accounting can easily lead to sharp movements in asset prices. Plantin et al., (2008) argue that the choice between these measurement regimes boils down to a dilemma between ignoring price signals, or relying on their degraded versions. 3 However, in the wrong circumstances fair-value accounting could also induce wasteful sales of long-term, illiquid loans Conclusion 14 There are controversial views among accountants and bank regulatory organizations about the benefits of fair value accounting generally as well as for the banking industry specifically. The rules are complicated. Beginning last year, financial companies exposed to the mortgage market began to mark down their assets, quickly and steeply. That created a chain reaction, as losses that were reported on balance sheets led to declining stock prices and lower credit ratings, forcing these companies to put aside ever larger reserves (also dictated by banking regulations) to cover those losses. The regulations were passed to prevent a repeat of Enron, but regulations are always a work of hindsight. Perhaps regulatory regimes will mitigate future crises. Maybe, a few years from now, there will be a magazine cover with someone we ve never heard of who bought all of those mortgages and derivatives for next to nothing on the correct assumption that they were indeed worth quite a bit. In the interim, there will almost certainly be a wave of regulations designed to prevent the flood that has already occurred, some of which are likely to trigger another crisis down the line. Until we can have a more rational, measured public discussion about what government and regulations can and should do vis-à-vis financial markets, we are unlikely to break the cycle. 4 References Ball, R. (2006). International Financial Reporting Standards (IFRS): Pro and Cons for Investors. Accounting & Business Research. No. 36 (Special Issue), pp Barth, M., Beaver, W., Landsman, W. (2001). The relevance of the value relevance literature for financial accounting standard setting: another view. Journal of Accounting and Economics. No. 31, pp Danbold J., Rees W. (2007). An Experiment in Fair Value Accounting: UK Investment Vehicles. European Accounting Review, vol. 17, no. 2, July, pp Hodder, L., Hopkins, P., Wahlen, J. (2006). Risk-relevance of fair value income measures for commercial banks. The Accounting Review. Vol. 81, No. 2, pp Jermakowicz, E.K., Gronik-Tomaszewski, S. (2006). Implementing IFRS from the Perspective of EU Publicly Traded Companies. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation. No. 15, pp Landsman, W. (2006). Fair value accounting for financial instruments: Some implications for bank regulation. Bank for International Statements.No Working paper. Pencheva, D. (2008). The value relevance of CFO under IFRS in the banking industry. Master Thesis. University of Amsterdam Kirchgaessner, S. (2008, October 8). AIG under fire for $370,000 resort trip. The Financial Times. Plantin, G, H. Sapra and HS Shin. (2008). Marking-to-Market: Panacea or Pandora s Box? Journal of Accounting research. Volume 46 Issue 2, Pages Reilly, D. (2008, March 1). Wave of Writ-off rattles market. The Wall Street Journal, p. A1. Schipper, K. (2005). The Introduction of International Accounting Standards in Europe: Implications for International Convergence. European Accounting Review. Vol. 14, No. 1, pp See also The Economist A book-keeping error. 30 August. 4 See also The Wall Street Journal Bad Accounting Rules Helped Sink AIG. 17 September.

15

16 IFRS and the implications of the credit crisis only relevant for Financial Institutions, right? Wrong read on to see why. Tekst: Drs. Liz Hickey RA Senior Manager Ernst & Young 16 It seems that every day now you open the newspaper or listen to the news and hear of another financial institution that has either gone bankrupt or received a massive capital injection from a government. Therefore it may seem that the credit crisis and the related accounting implications affect only large financial institutions. However, nothing could be further from the harsh reality. Certainly, banks are facing tough issues currently including determining amounts required to be written down to income on financial instruments held, establishing fair values for items such as complex structured products where markets have effectively ceased to operate, dealing with the lack of funds resulting from the interbank markets drying up, collapse of counterparties which had issued instruments used for hedging and so on. However, Corporates have their own juicy list of issues to deal with, which should prove no less interesting. Read on to learn of some of the main risks, both business and financial, facing all entities, Financials and Corporates, as a result of the current financial crisis, and especially the implications for an entity reporting under IFRS. Money, money, money A challenge facing many entities currently is liquidity. Events in the markets and the present state of the economy in general are creating difficulties related to both maintaining current financing and liquidity sources and finding new ones. Many lending institutions are requiring higher credit standards from potential borrowers. Companies are finding that changed credit terms are making it more difficult to comply with provisions of debt agreements. Violations of provisions of existing debt agreements are frowned upon more than previously. Existing debt covenants that were met in the past without problems may seem more onerous now. An entity that could previously quickly refinance maturing debt may now find it much more expensive to do so, or may find that it takes longer to arrange financing. Sources of long-term debt are also scarcer than previously. In addition, entities may simply find it more difficult to service the debt they are carrying. Lines of credit with one year terms may historically have been renewed without issue. However, in the current climate entities may encounter difficulties with renewals and going concern issues should not be ruled out, especially if the entity is highly leveraged. From a business perspective it is vital for an entity to have a plan or strategy for liquidity risk management. The importance of this is reflected in the fact that IFRS requires disclosure in the financial statements of what that liquidity risk management policy is. Also, a maturity analysis of financial liabilities must be presented to give the reader better insight into when the entity will need funding to repay those liabilities. Collectibility of receivables Creditworthiness that s what it s all about, right? All entities need to take a very close look at their customers to see how the credit crisis has affected them. For example, those operating in industries that supply building materials, equipment or other similar items may certainly be subject to increased collectibility risks given the fact that the construction industry seems to have ground to a halt worldwide. There exists the very real possibility that receivables may be impaired which would require a write down to be recognised in income. IFRS lists a number of events which may have an effect on the estimated future cash flows from receivables and may give evidence of impairment. These include: significant financial difficulty of the debtor; the probability that the debtor will become bankrupt; national or economic conditions such as an increase in the unemployment rate in the area of the debtors, a decrease in property prices for mortgages in the area or simply adverse changes in industry conditions that affect the debtors. Note also that it is not only a reduction in sales which can reduce bottom line profits impairment charges are booked against profits also, and in the current markets the amounts can be very significant. A related issue is customer returns. Entities which provide their customers with the right of return may now need to reassess historical return statistics to ensure they are properly estimating customer returns. The possibility that revenue recognition may need to be postponed until such estimates can be made should also be kept in mind. Inventory That the crisis is having a knock on effect on consumer spending is evident. It is logical then that consumer goods are remaining longer in stock at points of sale. The effect of this from an accounting perspective is that there is a real possibility of valuation issues for stocks of inventory. Net realisable value may have now fallen below original cost or items may even have become obsolete. Current levels of inventory may be consistent with levels held previously, but

17 It is logical then that consumer goods are remaining longer in stock at points of sale given the present climate, such levels may now represent excess amounts. Entities experiencing liquidity issues as discussed above may feel it necessary to reduce prices on their inventories in order to create sales to raise necessary cash. Entities selling items such as kitchens and bathrooms are subject to increased risks as the housing market seems to have all but ground to a halt. If no houses are being bought, not that many new kitchens and bathrooms will be sold either. Another feature to keep in mind is that of time-lag. Whereas it is evident that the slow down in consumer spending is affecting car sales now take the discussion regarding government bail outs of the car giants in the US for example downstream companies in the automotive industry, such as component suppliers for example, will probably be affected in months to come. Therefore, it is vital that entities take a close look at their businesses now, and to project what they think circumstances will look like in the future. From an IFRS perspective inventories need to be carried on the balance sheet at the lower of cost and net realisable value, so if it is expected that the items will be sold only at a price lower than original cost, a write down to that lower amount must occur, and that will be recognised in the income statement. Goodwill Impairment Under IFRS, if an entity acquires a subsidiary at a price higher than the value of the underlying assets and liabilities acquired, it will recognise some or all of that excess as Goodwill, a separate asset, on the Balance Sheet. Such an asset represents an amount paid by the acquirer in anticipation of future benefits expected to be realised from the acquisition. Goodwill is required to be examined at least on a yearly basis to ensure that the carrying amount is not higher than the benefits expected in the future. However, such a test should take place more frequently if events or circumstances occur which indicate that such an impairment has actually occurred. Given the declining economic conditions there is the real issue that Goodwill recognised by many entities may no longer be recoverable. This could mean that the benefits expected previously to be recovered from the Goodwill, the excess paid for the subsidiary, are no longer expected to be recouped. An entity should investigate whether earnings have remained at a level consistent with budgeted levels which could indicate that goodwill is in fact recoverable. Or have earnings been lower than expected or are lower earnings expected in the next year? If competitors have reported production reductions in response to lower demand this may well be a cause for concern. Also, it should be investigated whether market multiples for entities in the same industry sector have declined. In addition, if an entity s stock price and market capitalisation imply that the fair value of a reporting unit is less than its carrying value this is also an indicator. All of these factors may be indicators of impairment, but it should be kept in mind that the current market conditions in general can probably be considered an impairment indicator regardless of other factors. Under IFRS when testing Goodwill for possible impairment it is necessary first to allocate that goodwill to each unit of the acquirer s which is expected to benefit from any synergies of the business combination which led to recognition of the goodwill. Such units are called cash 17 7

18 Or have earnings been lower than expected or are lower earnings expected in the next year? 18 generating units and are the smallest identifiable group of assets that generate cash inflows that are largely independent of the cash inflows from other assets or groups of assets. Then, the recoverable amount of each cash generating unit needs to be determined. The recoverable amount is the higher of fair value less costs to sell and value in use. If either of these amounts exceeds the unit s carrying amount, it is not impaired and there is no necessity to estimate the other amount. It may be possible to determine fair value less costs to sell, even if there is no traded price, but in the current climate it may be a real challenge to come up with a reliable estimate. If a reliable estimate of the amount obtainable from the sale of the cash generating unit cannot be made the value in use will need to be used as the recoverable amount. When estimating the value in use of a cash generating unit an estimation of the future cash inflows and outflows expected from continuing use and the ultimate disposal of the cash generating unit must be made, and then the appropriate discount rate needs to be applied to those cash flows. A number of issues arising from the crisis exist connected to this calculation. Possibly the biggest impact of the crisis will be on cash flows. For example, the reasonableness of the entity s cash flow projections needs to be questioned. The greatest effect will probably relate to next years cash flows as they will have the largest effect on the impairment test. As growth slows down sales cash inflows, will decline and the more risk there is the less certain the projections will be. How soon is an entity projecting a recovery and what is the substantiation for that timing? This will mean that simply rolling forward the cash flow projections from last year will not be an option. The effect of increasing costs will also need to be taken into account in projecting cash outflows. Also, has the entity updated the interest rate used for discounting the cash flows? It is important that the rate used should be based on long-term interest rates and it should also not be entity specific. Entities may encounter significant difficulties in preparing these calculations but for accounting purposes this would not be a viable argument to allow non performance of an impairment test. Also, because the recoverable amounts of cash generating units are getting lower correct application of the impairment test is becoming crucial as the risk of booking an impairment increases. Fair value what s all the fuss about? An oft heard cry in the last months is that accountants and fair values have caused or at least exacerbated the problems of the credit crisis. IFRS requires certain financial instruments to be carried at Fair Value. These instruments could be for example shares or debt instruments which are held for trading, so those for which the intention is to sell again in the near future, or those which are part of a portfolio of similar instruments where profits are made, or derivative instruments. Fair value is the value at which an instrument could be exchanged between what is termed knowledgeable willing parties in an arms length transaction. If an instrument is quoted on an active market this is generally the best evidence of fair value. Reference could be made to recent transactions or to quoted prices of similar instruments. Quotes from broker or other pricing services may also be a source of fair value or valuation techniques could be used. As a result of the current crisis activity on markets has slowed down and this has raised issues relating to valuation. For example, when is a market inactive? Can management s estimates be used to determine fair value? Identifying forced transactions Is it acceptable to use broker quotes? The determination of whether a market is inactive or not is not a clear cut one. An entity needs to take all factors into account, and even if it is thought that a market is inactive the most recent transaction will be the basis for the final value. It is just that more work will need to be put into determining whether that observed price gives evidence of fair value or whether and what adjustments will be required to that price to come up with the fair value of the instrument. So the issue is not whether the market is inactive or not, but whether the observed price reflects the actual fair value of the instrument. If observable prices do not exist or when significant adjustments would need to be made to any observable prices, fair value may need to be determined using a valuation model. There have been those who have asserted that a fundamental view should be taken, and so say current levels of risk should not be factored into the projections to be used in the model as they are illogical and do not represent the cash flows expected over the whole life of the instrument. Such an approach would attempt to value instruments at managements estimate of future cash flows ignoring current risk factors. However, a fair value calculation should represent the price at which the market would price an instrument now, taking all factors such as illiquidity and credit risk into account. Therefore, a value derived using a fundamental value approach does not represent a true fair value under IFRS. The effect of this is that many instruments have shown severe declines in fair value resulting in large hits to income in recent months. Another argument has been that actual transactions in instruments were forced transactions, and so can be ignored for the purposes of determining fair value. A real fair value does not represent a transaction which was forced, so by implying that transactions were in fact forced, there are those who would want to ignore those lower transaction prices and thereby avoid having to recognise impairment losses. However, even when a market becomes inactive it is not appropriate to consider all

19

20

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

copyright DJB International

copyright DJB International copyright DJB International copyright DJB International Your Insurance Cy, since 19XX Still going strong copyright DJB International copyright DJB International Directive 2009/138/EC of 25 nov 2009 On

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Consumer billing Best practices

Consumer billing Best practices Consumer billing Best practices Jaap Jan Nienhuis 20 March 2013 tomorrow s transactions today Welcome 2 Titel subtitel. Auteur(s) datum voluit. Innopay BV. Alle rechten voorbehouden. Jaap Jan Nienhuis

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4 In te vullen door de student: Naam: Studentnummer: Docent: Groep: Collegiale toetsing FN2VS2FE01-1 HEEJM Aanwijzingen: N.B. Lees

Nadere informatie

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ EXPLANATORY NOTES TO THE LEGAL MERGER PROPOSAL Het bestuur van: The management board of: Playhouse Group N.V., een naamloze Vennootschap, statutair gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA:

Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA: Handleiding Regelgeving Accountancy Engelstalige voorbeeldteksten Inhoud Deze pdf bevat de volgende Engelstalige voorbeeldrapportages van sectie II, deel 3 HRA: 1.1.1.4: Goedkeurende controleverklaring,

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt Live Webinar IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt DIRK BROUNEN JAY TAHTAH 28 AUGUSTUS 2013, 13:00 Agenda Welkom, een korte uitleg Dirk Brounen - Hoogleraar vastgoedeconomie, TiasNimbas Business School

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Instructie Deze tussentoets bevat 18 mc-vragen. Dit voorblad moet van de toetsvragen worden afgescheurd en met het mcantwoordenvel

Instructie Deze tussentoets bevat 18 mc-vragen. Dit voorblad moet van de toetsvragen worden afgescheurd en met het mcantwoordenvel Tussentoets Financiering propedeuse 24 april 2009 Versie 1 Naam. Collegekaartnummer/studentnummer.. Handtekening.. Instructie Deze tussentoets bevat 18 mc-vragen. Dit voorblad moet van de toetsvragen worden

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Usage guidelines. About Google Book Search

Usage guidelines. About Google Book Search This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world s books discoverable online. It has

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Consumer survey on personal current accounts

Consumer survey on personal current accounts Consumer survey on personal current accounts April 24 GfK 24 Consumer survey on personal current accounts April 24 Table of contents. Management Summary 2. Research design. Research findings GfK 24 Consumer

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 209 25 (1996) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1996 Nr. 209 A. TITEL Protocol tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Tsjechische Republiek tot wijziging van de Overeenkomst

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo zijn opgemaakt (ook onder IFRS) IAS 7 maakt gebruik van cashstroom tabellen,

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas IPFOS Bestuurders Conferentie Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas SCENARIO PLANNING DE TOEKOMST VOOR PENSIOENFONDSEN? Onno de Vrij, SAS HET

Nadere informatie

CFO Survey Europa Eerste kwartaal 2010

CFO Survey Europa Eerste kwartaal 2010 CFO Survey Europa Eerste kwartaal 2010 Belangrijkste resultaten CFO Survey Europe: - 43,6% van de CFO s is optimistischer over de economie van zijn land, in vergelijking met voorgaand kwartaal, 18,4% minder

Nadere informatie

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Zoals u wellicht al in de media heeft vernomen, is de overheid voornemens de spaarloonregeling en de levensloopregeling te laten

Nadere informatie

NedSense enterprises n.v. AVA. 11 juni 2013

NedSense enterprises n.v. AVA. 11 juni 2013 NedSense enterprises n.v. AVA 11 juni 2013 a) Bespreking van het jaarverslag b) Bespreking en vaststelling van de jaarrekening per 31 december 2012 (ter c) Toelichting op het reserverings- en dividendbeleid

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Tim Akkerman - Head of Mobile

Tim Akkerman - Head of Mobile Tim Akkerman - Head of Mobile Emesa is the largest e-commerce company for searching, comparing and booking travel and leisure packages in the following categories: Holidays - Other accommodations - Hotels

Nadere informatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Dexia & social media Frank Van ssche, Head of Brand & Project Office, Communicatie Gent, 28/04/2011 Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Quotes Social media isn't (just) about the media,

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Marketing Strategy. Hoe maak je B 2 B-marketing meer meetbaar?

Marketing Strategy. Hoe maak je B 2 B-marketing meer meetbaar? Marketing Strategy Hoe maak je B 2 B-marketing meer meetbaar? Wie is Alex Klein? drs. S.A. (Alex) Klein MBA ass. Professor of Marketing Nyenrode Business Universiteit (e-mail: a.klein@nyenrode.nl) Onderzoek:

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Financieren van duurzame energie initiatieven ING Auke de Boer- manager ING Groenbank N.V. Agenda I 1. Introductie 2. Financiering duurzame energie initiatieven

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

Graves' Ophthalmopathy Quality Of Life questionnaire GO-QOL. Versie NL1.2. 3 versie: juli 1999

Graves' Ophthalmopathy Quality Of Life questionnaire GO-QOL. Versie NL1.2. 3 versie: juli 1999 Graves' Ophthalmopathy Quality Of Life questionnaire GO-QOL Versie NL1.2 3 versie: juli 1999 (aangepast van 1e versie: British Journal of Ophthalmology 1998;82:773-779) (aangepast naar aanleiing van Engelse

Nadere informatie

EFSI Info-session for the Flemish Region

EFSI Info-session for the Flemish Region EFSI Info-session for the Flemish Region Publieke financiering van infrastructuurprojecten voor transport, ziekenhuizen, onderwijs, water en energie,... Brussels, 14 September 2015 1 Eligibility voor EFSI

Nadere informatie

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren

Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren Tentamen Objectgeorienteerd Programmeren 5082IMOP6Y maandag 16 november 2015 13:00 15:00 Schrijf je naam en studentnummer op de regel hieronder. Sla deze pagina niet om tot de surveillant vertelt dat het

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

2 Are you insured elsewhere against this damage or loss? o yes o no If so, Company:

2 Are you insured elsewhere against this damage or loss? o yes o no If so, Company: GENERAL CLAIM FORM ACE European Group Limited, attn. Claims Department, PO Box 8664, 3009 AR Rotterdam. Tel. +31 010 289 4150 Email: beneluxclaims@acegroup.com Important: - fill in all applicable questions

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Prove Everything or Die Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Een stelling Met een PR- budget van 20.000 hebben we een mediawaarde gerealiseerd van 60.000 en 500 nieuwe fans op Facebook

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad

Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad Legal Disclaimer This Presentation contains forward-looking statements, including, but not limited to, statements

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Congres Dynamis Taxaties Nederland Wim Wensing

Congres Dynamis Taxaties Nederland Wim Wensing Congres Dynamis Taxaties Nederland Wim Wensing 6 NOVEMBER 2014 INHOUDSOPGAVE Introductie Amvest Woningmarkt en overheidsbeleid Recente marktontwikkelingen Case study 1: AmvestSAA-portefeuille Case study

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com LCA, wat kan je er mee Anne Gaasbeek Anne Gaasbeek Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com PRé Consultants PRé is pionier i van LCA sinds 1990; ontwikkelaar van Ecoindicator and ReCiPe

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

Bedrijfsoverdrachten & Waarderingscontext in relatie tot. Joy van der Veer, 11 juni 2014 CIFA evenement Amsterdam

Bedrijfsoverdrachten & Waarderingscontext in relatie tot. Joy van der Veer, 11 juni 2014 CIFA evenement Amsterdam Bedrijfsoverdrachten & Waarderingscontext in relatie tot Joy van der Veer, 11 juni 2014 CIFA evenement Amsterdam Onderwerpen: Handbook of Business Valuation 1. Bedrijfswaardering Algemeen; 2. Waarde versus

Nadere informatie

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2012 question paper for the guidance of teachers 0503 FIRST LANGUAGE

Nadere informatie

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement Learnings from 2011 case for: Erdee Media Group Cebuco, Amsterdam BY Martin Leeflang (Validators) Esomar Paper Augustus 2011

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH

0503 FIRST LANGUAGE DUTCH CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2013 series 0503 FIRST LANGUAGE DUTCH 0503/01 Paper 1 (Reading), maximum raw mark

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie