De ministeries en PTT waren ziedend

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De ministeries en PTT waren ziedend"

Transcriptie

1 Boudewijn Nederkoorn, bevlogen directeur van Surfnet De ministeries en PTT waren ziedend Eén van de meest strijdvaardige directeuren als het om leiding over innovatie ging, en nog gaat met glasvezelaanleg. Aan Boudewijn Nederkoorn heeft Nederland veel te danken, zoals een optimaal Surfnet, een goed werkend.nl stelsel en de Ams-IX. En hij genoot van de kleine oorlogen, met ondermeer zijn grootaandeelhouder PTT (KPN), maar bleef aimabel. Loopbaan 1945: geboren Studie wiskunde en economie in Utrecht Shell Benelux Computing Center Hoofd Medische Informatieverwerking Academisch Ziekenhuis Nijmegen directeur Universitair Rekencentrum Nijmegen directeur Surfnet 2002-heden: Bestuurslid Stichting Glazenkamp, Nijmegen 2008-heden Voorzitter Stichting Fiber Overal 2002-heden Bestuurslid en directeur Stichting Telemann, Nijmegen Verder Voorzitter Ams-Ix Voorzitter SIDN Bestuurslid Dante Foto s: Frank Groeliken Tekst: Peter Olsthoorn 1

2 Dat zie je zelden, de eerste aanzet voor innovatie vanuit Den Haag. Ja, Den Haag gaf de rekencentra er flink van langs. We innoveerden nauwelijks en werkten te weinig samen. Als directeuren van de rekencentra, min of meer de pausen van de universiteiten, lieten we dat niet op ons zitten. De Stuurgroep Universitaire Rekencentra kwam in actie, met de directeuren en de bestuursleden van universiteiten die verantwoordelijk waren voor de rekencentra. In 1986 kwam minister van Onderwijs en Wetenschappen Wim Deetman in het tweede kabinet-lubbers met een zak geld Aan ons rapport hing de claim van totaal een miljard gulden, opgeteld over een periode van vijf jaar; 650 miljoen voor de universiteiten en 350 miljoen voor het HBO. Voor het netwerk wilden we 80 miljoen. Daar kregen we van Deetman uiteindelijk 60 miljoen voor. Die claim van een miljard las Deetman in het vliegtuig en zijn eerste reactie luidde ongeveer: Zijn ze nu helemaal van de pot gerukt. Dat vertelde hij me zelf wel eens. Maar Rosenberg huldigde als principe: als je niet veel geld vraagt, tel je niet mee. Zo ging dat toen Dat geld kwam er niet, maar kon u het plan voor Surfnet wel gaan uitvoeren? We spreken nog over de periode vóór dat Surfnet actief werd, 1985 en 1986 tijdens de eerste periode Deetman in het kabinet Lubbers I. Alles wat we in deze periode alvast wilden opzetten, werd maar sporadisch beloond. Af en toe kwam er weer een klein beetje geld voor een project. We moesten eerst het geheel onderbouwen en vervolgens een gedegen organisatie optuigen. Dat werden Stichting Surf en Surfnet. Ondertussen waren we dus al met allerlei dingen bezig. Zoals? Vooral met het Earn-netwerk van verbonden IBM mainframes. Dat zwengelden wij in Nijmegen aan. Bij ons werkte een Duitser die een lijntje legde naar Essen en vandaar naar IBM in Montpellier en naar Bitnet in de Verenigde Staten. Ook Digital nam het gebruikte IBM-protocol over en toen konden alle universiteiten met werken. Jarenlang alleen maar ? Er was ook file-transfer, overdracht van bestanden. Ik weet nog dat, toen Earn overging in Surf, we moesten besluiten om een functie te schrappen: je hoefde alleen maar een regeltje te typen en dat verscheen dan bij die ander op het scherm. Ik vond dat onzin. 2

3 Chat avant la lettre? Precies. Het leek me volslagen overbodig. Dat schrappen werd ons niet in dank afgenomen. Ik heb wat wetenschappers over me heen gekregen. Ze zagen me als een manipulator, maar ik vond het direct communiceren via beeldschermen flauwekul. Je had toch ? Dat geeft aan dat ik dus absoluut geen visie had over communicatie. Vergaande zelfkritiek. U was de man van de technologie? Als ik maar een beetje was meegegaan in hun visie had ik kunnen begrijpen dat het direct communiceren via het scherm eigenlijk best handig was. Technisch konden we niet anders, want Earn moest opgaan in het grotere verhaal. Het chatten was bovendien technisch niet mogelijk met Decnet en internet. Toen nog niet. Maar de manier waarop ik dit heb geschrapt, had wel anders gekund. U zei eens dat Twynstra Gudde met de toen opgerichte projectorganisatie voor Surf(net) een heel circus optuigde dat zich te pletter vergaderde? Het clubje, met Hans Rosenberg als voorzitter en ik als secretaris, produceerde twee dikke pillen van rapporten. Daar gingen wel meer dan 20 projectgroepen aan vooraf, die heel veel vergaderden. De sfeer was goed. Twynstra Gudde zorgde altijd voor appelpunten met slagroom. Als eindredacteur moest ik al die rapporten in drie weken tijd aan elkaar schrijven. Het duurde wel lang voor Surfnet er was, van 1984 tot Ja, in de zomer van 1985 schreef ik het voorbereidende rapport met de voorstellen. Twee jaar later is stichting Surf opgericht, vervolgens Surfnet. Kees Neggers en ik wilden de Surfnet-organisatie in Nijmegen opzetten. Maar Rosenberg had intussen besloten dat het - over zijn dead body - niet naar die Katholieken moest gaan. Grap, of speelde dat werkelijk? Van Lieshout, voorzitter College van Bestuur in Nijmegen, was in diezelfde tijd bezig de Vereniging van Universiteiten (VSNU) op te richten. Hij wilde dat Surf daar onderdeel van zou worden. Er ontstond tweestrijd. Ik ging door met Rosenberg en volgde dus mijn baas niet. Van Lieshout beet mij eens in een vergadering toe dat: sommigen onder ons de Universitas Neerlandica belangrijker vinden dan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Die kon ik in m n zak steken. Surfnet werd geen thuiswedstrijd voor jullie in Nijmegen. Vond Rosenberg niet terecht dat het een neutrale, centrale locatie verdiende, in Utrecht? 3

4 We zijn eerst nog uit de club gestapt,want we vonden het heel vervelend dat het niet naar Nijmegen mocht. In de zomer van 87 kwamen Kees en ik daar op terug. We zeiden Rosenberg dat we bereid waren om de boel te gaan trekken. Na zijn ja moesten we binnen vier maanden een businessplan schrijven. Dat scheelde maar een haartje. U speelde hoog spel? Er was geen animositeit maar het ging niet altijd makkelijk. Geen slaande deuren maar het lag even moeilijk met die adviesbureaus Twynstra Gudde, M&I en BSO die Surfnet min of meer op poten hielpen zetten. Toen Van Lieshout weer boos bij jullie vertrek? Nee hoor, het is verder prettig verlopen. We zaten met Surf in hetzelfde gebouw als de VNSU, die hij leidde. Als we elkaar zagen stak hij altijd de hand toe. Het Surfverhaal had hij toch al verloren. Het moest ook niet teveel universitair gestuurd worden. Rosenberg had bepaald dat universiteiten onderdeel moesten worden van een gemeenschappelijke organisatie met daarin ook het HBO en de niet-universitaire research. Een bijzonder vroeg en voortreffelijk inzicht dat leidend is gebleven voor Surfnet. (Wijlen) Rosenberg de grote aartsvader van Surfnet? Hij was buitengewoon bekwaam, maar zat ook wel eens fout. Dan was hij heel behendig om een niveau hoger te gaan zitten en dan zo te beredeneren dat hij toch gelijk kreeg. Heel vermakelijk. Hij is ook op de PTT-eisen voor deelname in Surfnet ingegaan, zoals het blijven leveren van telefooncentrales aan universiteiten? Dat eiste ook Den Haag. Het kabinet-lubbers vond dat PTT erbij moest, want de verzelfstandiging lag in het verschiet. Smit-Kroes vond het een mooie stap richting een zachte privatisering van PTT, en voorkwam daarmee ook dat Surfnet te veel een concurrent van PTT zou worden. We moesten hoe dan ook nog voor elke verbinding bij PTT aankloppen. Die er overigens later in concurrentie ook sterker door werd omdat ze aan ons de uiterste capaciteit leverden tegen de scherpste prijs. U werd vastgeklonken aan de PTT? Ja, PTT kwam net met ISDN, een telefoonlijn met twee kanalen van 64 kilobit, één voor data en één voor spraak. Dat zou de komende decennia nog geweldig blijven, vond PTT. We weten hoe roemloos ISDN aan z n einde is gekomen. Kees en ik zagen dat wel, de onderliggende technologie voor datatransport zou Ethernet worden en niet ISDN. We hebben dat ISDN, 4

5 inclusief aanschaf van centrales, uit het businessplan gekieperd. De ministeries en PTT waren ziedend. En tot overmaat van ramp verloor PTT de order voor het vervolg op de eerste verbindingen, het Surfnet2? Getronics en Northern Telecom wonnen de open tender. Dat hielden PTTdirecteur Ben Verwaayen en PTT-directielid en onze commissaris Paul Smits tegen, wat PTT als grootaandeelhouder statutair mocht doen. We hebben vervolgens een andere BV onder Surf opgericht om toch met Northern Telecom in zee te kunnen gaan. Dat was de tweede zeperd die we PTT bezorgden. Dat heeft de verhoudingen een tijd lang geen goed gedaan. Kan ik me iets bij voorstellen Zij doorkruisten de aanbesteding toen ze die dreigden te verliezen. Ze speelden powerplay en wij toen ook. Maar PTT was wel zo slim om te kijken wat er verder nog te halen viel en heeft zich goed gerevancheerd bij de tenders voor Surfnet3 en Surfnet4. Van 1998 tot 2000 bij Surfnet5 ging het weer mis voor KPN [voortzetting PTT]. De order ging grotendeels naar British Telecom. PTT tegelijkertijd als aandeelhouder en offrerende partij was bepaald niet ideaal? Den Haag eiste in de jaren tachtig deelname van PTT aan Surfnet. EZ wilde tien jaar later alleen met subsidie over de brug komen voor een club zonder belang van een mogelijke leverancier. KPN was echter niet bereid om dat aandeel op te geven. Toen ontstond net die internetzeepbel en ze hadden hun aandeel in Surfnet sky high gewaardeerd. We hebben toen weer een nieuw bedrijf opgericht, Gigasurf BV, die wel de subsidies van EZ kreeg. KPN kon daardoor inschrijven voor de tender. Met de verschuiving van activiteiten naar Gigasurf zetten we wederom PTT voor het blok, nu via commissaris Eelco Blok, de latere CEO van KPN. Uiteindelijk ging KPN vrijwillig weg als aandeelhouder? Heel praktisch. KPN nam Surfnet4 over om het bedrijfsleven te blijven bedienen. Wij begonnen opnieuw met Surfnet5. Uiteindelijk heeft KPN Surfnet4 niet in gebruik genomen, omdat ze toen grote financiële problemen hadden. 5

6 6

7 Wat kreeg KPN voor haar aandeel? De nominale waarde, slechts 1,5 miljoen gulden. Wij kregen ook nog eens een deel van dat bedrag terug voor de apparatuur van Surfnet4 die KPN betaalde. En Surfnet zonder KPN ging verder met glasvezel van BT en anderen. We waren de hele riedel met KPN kwijt. Ik vond het wel een prettige deal. Was die deelname van PTT/KPN aan Surfnet te geforceerd? Achteraf kun je vaststellen dat PTT beter geen aandeelhouder had kunnen worden. Dat was een vermenging van belangen. We hadden elkaar wel nodig en hebben dus heus niet altijd op ramkoers met PTT gelegen. Tot op de dag van vandaag wordt er met elkaar gevreeën. De haat-liefde verhouding met KPN weer beter? Wij waren als pubers bezig ons van onze ouders te verlossen. Vooral met de aanbestedingen van Surfnet2 en Surfnet5 aan concurrenten van KPN gaf dat botsingen. Anderzijds, als KPN-deelneming was Surfnet ook vaak bij de bijeenkomsten van KPN. Daar heb ik wel een beetje een KPN-gevoel van overgehouden. Altijd woedde daar de discussie dat de dochters het moederbedrijf niet in de weg moesten zitten, maar moesten bijdragen. En andersom, dat KPN haar deelnemingen al dan niet moest bevoordelen. De verhouding met KPN was intensief, en onontkoombaar. Zelfs KPNdochter Unisource is begin jaren negentig door Surfnet op internet gezet. Dat mocht toch ook helemaal niet? Je had daarin de rekkelijken en de preciezen. Ik vond dat de hulp aan Unisource volgens onze statuten wel kon, zolang die experimenteel bleef. Maar we wilden en mochten dat niet permanent doen. Unisource ging echter zo op ons leunen dat het ons te gortig werd. Ze zouden één jaar gebruik maken van Surfnet maar dat duurde langer en wij wilden geen bedrijven lang ondersteunen.kpn was zeer content met onze steun en het kwam de verhoudingen ten goede. Hadden jullie zonder KPN ook het Osi-model en X.25 omarmd en internet genegeerd? Osi was de keuze van de overheden in Europa en Amerika. Er was wel zoiets als internet, maar internet was in aanvang zeker geen officiële keuze van Washington en moest eigenlijk ook de plas niet over. Maar internet is ontwikkeld met geld van het Pentagon, de Amerikaanse overheid? 7

8 Maar toch was het aanvankelijk zeker niet bestemd voor de eigen overheidsdiensten. De Amerikaanse en Europese overheden hadden afgesproken dat aanbestedingen op de Osi-standaard en niet op de internetstandaard gebaseerd waren. Toen begon de protocol war, de oorlog tussen die twee standaarden. Van bovenaf werd Osi opgelegd, van onderaf rukte internet op da uiteindelijk zegevierde. Misschien wel het meest fascinerende dat ik in de markt heb meegemaakt. Jullie gingen mee met de politiek? We werkten samen in het Europese Cosine project, met als uitgangspunt: het is Osi en het moest Osi blijven. Dat hing samen met de subsidie. Die was gekoppeld aan Osi. Dus gingen we in 1988 en 1989 naar Osistandaard X.25. We voelden wel de druk van internet opkomen. Er waren ook universiteiten die internet wilden en de verbindingen kregen van het CWI/NLnet? Een aantal informatica-afdelingen van universiteiten pikte de centralistische aanpak van Surfnet niet en sloten op internet aan via het CWI en NLnet. Wij moesten niets van internet weten en van wat zij deden. Rosenberg had serieuze ruzie met die informatici, want hij wilde het topdown verhaal pluggen. Het CWI was in onze optiek toen één van die roversnesten. Die jongens deden heel interessante dingen, maar volgens ons op een kleine groep gericht. Wij waren de gevestigde orde, zij de jonge honden. Dat was dus verschrikkelijk tegen ons zere been. Temeer omdat het CWI daar toch behoorlijk succesvol in bleek te zijn. Noodgreep toegepast? Begin 89 zijn we met Ted Lindgreen en Frances Brazier van NLnet gaan praten want zij deden dingen die veel slimmer leken dan wat wij deden. Dat wilden we misschien ook wel, maar het mocht niet. Zelfs in onze statuten stond dat het Osi moest zijn. Dat was een subsidievoorwaarde. Wij wisten overigens op dat moment ook niet beter of het ging Osi worden. Internet was eenvoudiger om te implementeren en veel goedkoper qua apparatuur In mei 1989 kochten we bij NLnet wel een internationale verbinding naar internet, die we als aanvullende dienst leverden aan de universiteiten. Zo hebben we wel anderhalf jaar internet geboden voor we zelf overgingen. Ondertussen werden de verhoudingen met NLnet en de informatici uitstekend. In alle landen trad dit probleem op, en de Europese Commissie zelf bleef er nog heel lang aan vasthouden. Pas in 1993 zijn de laatste restjes van Osi opgeruimd. 8

9 Ondenkbaar dat Surfnet vanuit het CWI tot stand was gekomen? Ik heb groot respect voor de informatici, zoals een professor Tanenbaum. Ze hebben baanbrekend werk verricht. Maar ik denk niet dat de Tanenbaums de aangewezen personen waren om een netwerk bestuurlijk op te tuigen en met steun van de overheid in stand te houden. Wij moesten iedereen aan boord houden, dus kwam het niet zo goed uit dat het aanvankelijk bijna slaande ruzie werd tussen Surf en het CWI met NLnet. Het is Hans Rosenberg ook lang nagedragen dat hij zo arrogant was over die informatici. Kees en ik moesten de vrede proberen te bewaren en dat viel niet mee. Maar we zijn daar, vooral door contacten met Ted Lindgreen van NLnet over praktische kwesties, toch in geslaagd. Ineens verdween Osi als sneeuw voor de zon? Nee, gaande weg. Aan de ene kant had de Europese Commissie al vroeg een eigen website. Aan de andere kant was bijvoorbeeld met de oprichting van het Europees netwerk Dante, begin jaren negentig, die strijd over Osi nog heftig. Vooral de Duitsers speelden de Europese Commissiekaart. Dankzij Kees lukte de opzet van Ebone als Europees netwerk volgens internetstandaarden en werd het de standaard. Je zag de ene na de andere X.25 dominosteen omvallen, na ons ook de Nederlandse overheid. Er bleef nog lang wat Osi in gebruik, datatransport over X.25 en X.400 e- mail. Maar de dwingelandij was over. De oorlog was voorbij, maar niettemin kwam minister Hans Wijers eind 1994 met een belangrijk Actieplan Elektronische Snelwegen waarin het woord internet nauwelijks voorkwam. Het werd eerder als bedreiging gezien, bijvoorbeeld van rechten van de grote uitgevers. Een paar van die plannen passeerden We vonden het vaak obligate praat en pikten er alleen uit wat ons van pas kwam. Ik herinner me de details van dat Actieplan niet. Surf heeft zich van begin af aan beziggehouden met de bibliotheken en te dure licenties voor werk dat de universiteiten notabene zelf produceerden. Daar waren de wetenschappelijke uitgevers bang voor. Achteraf kwam het snel goed met internet. Verwonderlijk? Ja, net als die vreselijke internetzeepbel in Ook door nu vooral financiële - belangen van bovenaf veroorzaakt. Dit oppompen van internetwaarde op de beurzen ging langs ons technici heen. We zagen het met enorme verbazing gebeuren. Maar die vloedgolf kwam ook weer tot rust. De technische ontwikkeling van onderaf met internet, bijvoorbeeld ook draadloos met wifi, vond ik eigenlijk veel fascinerender. Die bottom-up was vaak krachtiger dan top-down. Wij deden wel eens alsof we 9

10 meevoeren op de voorste golven, maar we zaten aanvankelijk met Osi toch echt op de verkeerde golf. Wat was het model van Surfnet? Bottomline: de exploitatie komt ten laste van de gebruikers en de innovatie bekostigt de overheid rechtstreeks. De aansluitgelden voor de instellingen waren niet mis. Ze waren goedkoper af met de middelmaat aan service elders, maar bij ons kregen ze top of the bill. Ze kregen van begin af aan extra subsidie om jullie te betalen? Toch vielen er elk jaar wel wat instellingen om budgettaire redenen af, maar anderen kwamen erbij juist omdat ze hoge capaciteiten wensten. Behelsde de innovatie meer dan steeds meer transportcapaciteit? De overheid is een veelkoppig monster dat bij elke innovatiegeneratie weer andere voorwaarden voor subsidie opstelde. Zodra EZ meedeed moest onze innovatie ook het bedrijfsleven dienen. Dus hielpen we Unisource aan internet, ontwikkelden we managed dark fiber waar zelfs partijen als Heineken de kennis van konden gebruiken. We deden als eerste glasvezel naar studentenwoningen waar later Kenniswijk in Nuenen en Reggefiber van profiteerden. Leveranciers als KPN, BT, Cisco, Nortel, Juniper en ook SIDN en Ams-Ix sponnen garen bij onze kennis en innovatie. Vaak met wetenschappers discussie gehad over de middelen van communicatie via Surfnet? Vroegen ze wel eens om functies? Eigenlijk niet, want we waren in uitbreiding van het netwerk veel bezig met wat er nog niet was. Zie het als Ford die zijn klanten vraagt wat ze willen: een koets met snellere paarden. De klanten gingen uit van wat er was, maar dan sneller. Wij vooral Kees Neggers - baseerden onze visie op de vragen van de big science, zoals hoge energie-fysica, radioastronomie, en op de inschatting van het verloop van de techniek. Alles vanuit de overtuiging dat de vraag, ook van de rest van de academische afnemers, het aanbod zou volgen. Waar dus geen expliciete vraag naar was? Nee, en dat was best spannend. Een volgende generatie Surfnet moesten we steeds zien te verkopen aan de instellingen. Dat was vooral mijn verantwoordelijkheid. Kees had meer de taak zijn visie in een technisch concept om te zetten en de overheid en de industrie ervan te overtuigen dat het die kant uit moest. Ik moest de aangesloten instellingen duidelijk maken dat ze het echt nodig hadden. Later ging het eenvoudiger omdat 10

11 ze door hadden dat Surfnet de juiste weg bood. Wetenschappers die voorop liepen, zoals natuurkundigen met veel dataverkeer, vonden het vooral goed als de pijpen maar dikker werden. Uw markt was nooit leidend? Dat is ook onmogelijk met innovatie. Het was per definitie erg aanbod gestuurd. Mijn motto was altijd: er is nog nooit een brug gelegd waar veel zwemmers werden waargenomen. Dus leg die brug nu maar neer, dan zie je ze er straks wel gebruik van maken. Toch heeft het verwijt van technology-push ons altijd achtervolgd. En daar waren we eigenlijk wel trots op. Technologie-innovatie vereist ook arrogantie. Kijk naar Apple. Met alleen arrogantie hadden we het zeker niet gered. Je moet ook autoriteit opbouwen en jezelf bewijzen, zodat je de volgende keer vertrouwen krijgt. Dat was altijd mijn vrees; gaan we dat wel weer waarmaken? Hoe krijg je het tussen de oren dat ze het nodig hebben en lukt het dan om het echt te leveren. Dat hadden we te danken aan de techneuten van Surfnet. Liepen de nieuwe dikkere verbindingen van de volgende generaties Surfnet na verloop van jaren wel vol met concreet dataverkeer van de aangesloten universiteiten? Het verkeer liep wel degelijk op, maar we stonden niet toe dat de verbindingen verzadigd raakten. Underpromise en overprovision, dus meer leveren dan er nodig zou zijn. Met Surfnet5 gingen we naar 1 en later 10 gigabit snelheid. Ons uitgangspunt was: laat studenten alles doen en bij een piek van 50 procent van de lijn moet je opwaarderen. Dat hebben we altijd waar kunnen maken. Je kunt wel heel veel tijd en geld besteden aan verdeling van de koek met Quality of Service principes, maar beter is om de koek zo groot te maken dat iedereen genoeg heeft. We boden die verbinding en verder ook geen garanties. Als er bandbreedte is, gaan diensten wel groeien. Zeker bij studentenhuizen waar we 10 megabit en later 100 megabit per kamer leverden. Dat liep gewoon goed en Quality of Service-diensten waren verder niet nodig. Daar mocht Den Haag geld voor storten? We hielden het verhaal hoog dat het nodig was en daar kwam wel enige bluf, of beter gezegd lef, bij kijken. En naar leveranciers hielden we het verhaal hoog dat ze met ons moesten investeren in de nieuwe volgende generaties technologie in antwoord op een aanbesteding. Zo hielden we dat evenwicht in stand. Dat waren steeds wel spannende dingen. 11

12 Er was dus nooit een duidelijke behoefte aan een nog sneller Surfnet en weer investeren in een volgende generatie en jullie bluften? Overtuigen doe je alleen als je er zelf in gelooft en dat deden we. Maar zekerheid had niemand. Ook wij niet. Die behoefte bleek later, als het was aangelegd, wel degelijk. In het begin van Surfnet lag het moeilijk, maar bijvoorbeeld de animo voor onze voorloper, het netwerk Earn, toonde de wezenlijke behoefte aan internet aan. Maar of de universiteiten enig idee hadden over hun behoefte, nee. Net zoals je voor de komst van de fax zou vragen of men die nodig had: hoezo? Of , hoezo dan? Een aantal mensen zag de noodzakelijke expansie. En soms zagen ze het verkeerd. Zo is later gebleken dat het delen van computercapaciteit veel minder een drijvende kracht werd voor de netwerken dan in 1985 werd verwacht, behalve voor de supercomputers. We gingen naar minicomputers en later pc s die verbonden werden waarbij steeds de rekenkracht op de bureaus enorm toenam en er niet zo veel werd gedeeld aan applicaties. Is het publiek toeschrijven van internet in Nederland aan Piet Beertema terecht? Piet deed veel dingen bij het CWI, ondermeer de verbinding met internet beheren en later het systeem voor uitgifte van de domeinnamen optuigen. Hij was niet de enige die aan de basis van internet in Nederland stond. Dat waren vooral mannen als Ted Lindgreen, Teus Hagen en Daniel Karrenberg. Ik vind het wel leuk dat er een icoon is voor het publiek. Piet belichaamt echt iets in Nederland. De schijnwerper stond vaak op die domeinen in de algemene pers? Die domeinnamen waren zo n beetje de tickets voor internet die Piet uitdeelde. Die waren heel zichtbaar. Hij beoordeelde de aanvagen heel nauwgezet; een ambtelijke activiteit. Hij deed dat heel fair en schuwde ook het conflict niet. Het waren aanvankelijk kleine aantallen domeinen, maar dat verschafte toch veel werk omdat hij er een uitgebreide procedure en afweging voor had. Dat mocht lang doorgaan? Tot Ted Lindgreen, een van mijn medewerkers Don Stikvoort, Felipe Rodriquez en Piet zelf tot de conclusie kwamen dat er iets moest gebeuren. Dat leidde tot de oprichting van de Stichting Domeinregistratie, waarvan ik vijf jaar voorzitter was. Tropenjaren maar wel amusant door al die kwesties die uitgevochten moesten worden tot het uiteindelijk een stabiel geheel was. 12

13 Domeinen waren goed voor gelazer? Domeinen trokken aandacht met merken, want dat was emotie en geld. Maar de betekenis van de domeinnamen was echt overtrokken. Het draaide om publiciteit, omdat het voor iedereen begrijpelijk was waar het over ging en de strijd was boeiend. Daar heb ik zelf ook aan bijgedragen. Internet zelf was veel boeiender, maar daar ging toen nog niet zo veel geld in om. Waarom deed u dat? Het gebeurde gewoon. Er kwam ook veel publiciteit zoals met Namespace met Graafland. Om de haverklap moest ik in de media wat roepen. Het aantal groeide enorm en niet elke naam kon vooraf meer worden beoordeeld. Toen hebben we de meeste beperkende regels opgeheven. Een aantal lieden sprak er schande van. Er kwam namens de CDA-fractie een persbericht van Joop Wijn, later staatssecretaris en zelfs minister van Economische Zaken die de uitgifte van domeinnamen on hold wilde zetten. Er moest eerst gedacht worden en dan gedaan. Ik heb hem gebeld en gevraagd: hebt u de documenten gelezen die aan het besluit ten grondslag lagen. Nee, had hij niet gedaan maar hij kon zo wel zien dat het niet klopte. Dat gesprek verliep niet zo heel prettig. Aan het eind zei ik: we zijn het over een ding eens: je moet eerst denken en dan doen en dat geldt in het bijzonder voor het uitbrengen van persberichten. Het geachte Kamerlid had totaal geen benul. Daar moest ik vaker tegen knokken 13

Tegen de regels in om de wetenschap aan internet te helpen

Tegen de regels in om de wetenschap aan internet te helpen Inleiding 3: Het slimme dubbelspel van Surfnet Tegen de regels in om de wetenschap aan internet te helpen De Nederlandse regering en de Europese Commissie schoven miljoenen subsidie naar Surfnet om een

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Het was voortdurend spitsroeden lopen

Het was voortdurend spitsroeden lopen Kees Neggers, internationaal baanbrekend vanuit Surfnet Het was voortdurend spitsroeden lopen Kees Neggers vond na een loopbaan van 16 jaar in de schaduw bij Surfnet zijn plek om op grote schaal technisch

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Amsterdam een doorgeefluik tussen Russen en Amerikanen gedurende de Koude Oorlog

Amsterdam een doorgeefluik tussen Russen en Amerikanen gedurende de Koude Oorlog Jaap Akkerhuis, stille netwerkpionier op de achtergrond Amsterdam een doorgeefluik tussen Russen en Amerikanen gedurende de Koude Oorlog Vergeet Jaap Akkerhuis niet, maakten de bekende aartsvaders van

Nadere informatie

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG INCIDENT Toelichting Deze brochure is een vertaling van de handleiding van Gottman (www.gottman.com) voor het verwerken van ruzies uit het verleden en betreurenswaardige

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Het verhaal van Elvis, onze Shih-Tzu (12/06/1996 12/12/2012)

Het verhaal van Elvis, onze Shih-Tzu (12/06/1996 12/12/2012) Het verhaal van Elvis, onze Shih-Tzu (12/06/1996 12/12/2012) Ik ontmoet Elvis op een moeilijk punt in mijn leven. Mijn zus wilde om wat extra geld te verdienen hondjes gaan verkopen. Elvis en zijn zusje

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Wie maalt om de molens?

Wie maalt om de molens? deel 1 Dag 1 Er is een ongeluk gebeurd vandaag, met meneer Swarteschaep. Eind van de middag was ik zakken graan naar binnen aan het sjouwen. De baas was op de stelling aan het werk. Ineens hoorde ik een

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

1997 Stichting NLnet. Stichting NLnet Beknopt Jaarverslag 1996

1997 Stichting NLnet. Stichting NLnet Beknopt Jaarverslag 1996 Stichting NLnet Beknopt Jaarverslag 1996 jaarverslag 1996 1 Stichting NLnet Beknopt Jaarverslag Stichting NLnet 1996 NLnet Holding B.V. en haar werkmaatschappijen In de realisatie van haar doel, het ondersteunen

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Met de komst van een nieuw management nam Rotor een ingrijpende beslissing: ITmaatwerk vervangen door standaardsoftware. Onder het motto Follow

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Het ging ons nooit om het geld

Het ging ons nooit om het geld Frances Brazier, moeder tussen de aartsvaders van internet Het ging ons nooit om het geld Als vrouw, met een Amerikaanse tongval, was Frances Brazier even een buitenbeentje ion de nerdy Unix-wereld, maar

Nadere informatie

zie voor alle foto's ons Foto Album)

zie voor alle foto's ons Foto Album) zie voor alle foto's ons Foto Album) Zaterdag 12 september 07.00 uur begonnen 14 enthousiaste vissers aan de tweede karperwedstrijd uitgeschreven door Hengelsportvereniging Velsen. Deze locatie was op

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Oom Remus bron. Z.n., z.p. ca. 1950 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/remu001twee01_01/colofon.php 2010 dbnl / erven J.C. Harries 2 [Het

Nadere informatie

Fast Moving Targets Fast Moving Targets een uitgever. 25 jaar internet in Nederland Bestellen

Fast Moving Targets Fast Moving Targets een uitgever. 25 jaar internet in Nederland Bestellen Fast Moving Targets is een netwerk van digitaal experts, media specialisten en innovatie deskundigen dat personen, bedrijven en organisaties helpt de snel en continu veranderende digitale wereld te begrijpen

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Wat Sibomat doet, doet het goed. www.sibomat.be

Wat Sibomat doet, doet het goed. www.sibomat.be Wat Sibomat doet, doet het goed. www.sibomat.be Koen (34) en Eva (31) zijn fervente wereldreizigers. Vier continenten bezoeken in tien maanden? Dat is voor het koppel een kleintje. Zo reisden ze deze zomer

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren.

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren. Fase 1 Reflectie week 1 Wat gedaan De eerste week meteen alleen voor een nieuwe klas en een nieuwe les opstarten. Hoe zullen de leerlingen reageren? Hoe hoog is het niveau? Hoe is de werkhouding? Zijn

Nadere informatie

Twee hanen. Theodoor van Hoytema. bron Theodoor van Hoytema, Twee hanen. A.G. Schoonderbeek, Laren 1898. 2012 dbnl

Twee hanen. Theodoor van Hoytema. bron Theodoor van Hoytema, Twee hanen. A.G. Schoonderbeek, Laren 1898. 2012 dbnl Twee hanen Theodoor van Hoytema bron. A.G. Schoonderbeek, Laren 1898 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/hoyt006twee01_01/colofon.php 2012 dbnl i.s.m. 1 [Twee hanen] ER WAREN EENS TWEE HANEN,

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Aan de leden van Provinciale Staten Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : digitale

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

SPECSHEET HOSTED VOIP

SPECSHEET HOSTED VOIP SPECSHEET HOSTED VOIP PC Consultance levert de volgende diensten: Systeembeheer Reparaties Telefonie Netwerken Consultancy Detachering ADSL Kabelinternet GSM Telefonie Wireless netwerken Verkoop Software

Nadere informatie

Krabbie Krab wordt Kapper

Krabbie Krab wordt Kapper E-boek Geschreven en Vormgeving Esther van Duin Copyright Esthers Atelier www.esthersatelier.nl email info@esthersatelier.nl Krabbie Krab wordt Kapper Krabbie krab was een kunstenaar. Hij maakte beelden

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

Geachte collega's, beste studenten,

Geachte collega's, beste studenten, College van Bestuur Geachte collega's, beste studenten, Na de hectische weken met de bezetting van het Bungehuis en het Maagdenhuis, hebben we een moment van bezinning ingelast. Wij hebben tijd genomen

Nadere informatie

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004

Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen. Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Aan het lid van de Provinciale Staten, De heer T.J. Zanen Nr.: 2004-08629/15/A.24, EZ Groningen, 8 april 2004 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : uw vragen over

Nadere informatie

Speech Gerbrandy-debat

Speech Gerbrandy-debat Speech Gerbrandy-debat Goedemiddag allemaal, Woorden doen ertoe. Vandaag en toen. De woorden van premier Gerbrandy hebben een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse geschiedenis. Via de radio sprak

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld.

Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld. Wat is ISDN2? Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld. U kunt uw ISDN2 eenvoudig uitbreiden. Heeft u tot vijf ISDN2-lijnen nodig kies dan voor ISDN2 meervoudig.

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Keuzeverslag. Mijn keuze is [IT Management]

Keuzeverslag. Mijn keuze is [IT Management] Keuzeverslag Mijn keuze is [IT Management] Studentnaam : Onno van Gijssel Studentnummer : 500664958 Klas : IP110 Emailadres : onno.van.gijssel@hva.nl Datum : 01-11-2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Gezinsdienst Vertel het door!! met kinderkoor De Ljochtpuntsjes Liturgie Welkom Stil gebed Votum en zegengroet Kinderkoor Zingen met kinderkoor: Alles wat je wilt

Nadere informatie

02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar)

02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar) BELLA (II) 02-01-2006-28-04-2014 (8 jaar) In 2007 kwam je voor het eerst lessen op onze hondenschool. Je had als pup eerder getraind op een andere school maar moest daar stoppen vanwege ED operaties aan

Nadere informatie

Bedrijven safari. Daphne Meijer 0821393 CMD 1c

Bedrijven safari. Daphne Meijer 0821393 CMD 1c Bedrijven safari Daphne Meijer 0821393 CMD 1c TamTam Korte historie van het bedrijf Tam Tam is in 1996 opgericht door Paul en Bart Manuel. Paul en Bart zijn als partners aan Tam Tam verbonden en spelen

Nadere informatie

Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het.

Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het. Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het. Wim Brands in gesprek met René Gude ISVW UITGEVERS INHOUD Inleiding 7 I Reservetijd 9 II Troost van de filosofie 13 III Jezelf uit de knoop halen 19 IV De zin

Nadere informatie

Ik denk eigenlijk dat deze blessure niet slecht is geweest voor mijn carrière

Ik denk eigenlijk dat deze blessure niet slecht is geweest voor mijn carrière In de rubriek vertelt een (oud) prof-voetballer/voetbalster over zijn/haar voorste kruisband blessure. Vanaf het moment dat deze blessure werd opgelopen, de operatie, de revalidatie, de rentree en daarna.

Nadere informatie

In de middag gingen we naar het Martiniziekenhuis, dit is mijn terrein. Omdat Daan op de kinderafdeling heeft gelegen ken ik daar mensen.

In de middag gingen we naar het Martiniziekenhuis, dit is mijn terrein. Omdat Daan op de kinderafdeling heeft gelegen ken ik daar mensen. Folders uitdelen Ik begin aan mijzelf te twijfelen, ben ik echt wel goed bezig. Ben ik echt wel toe aan andere ouders helpen. Zo overtuigd dat ik het aankon, zo erg is dat naar beneden gehaald omdat ik

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Regionetwerken. Wat kosten ze en wat leveren ze op? 1-6-2010 Kees Ampt 1

Regionetwerken. Wat kosten ze en wat leveren ze op? 1-6-2010 Kees Ampt 1 Regionetwerken Wat kosten ze en wat leveren ze op? 1-6-2010 Kees Ampt 1 BEGIN: e-mail 11 april 2002 1. Bent u erin geïnteresseerd om komend najaar aanwezig te zijn bij een bijeenkomst voor alumni en andere

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

1 Heb jij een aansluiting op het glasvezelnetwerk?

1 Heb jij een aansluiting op het glasvezelnetwerk? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Glasvezel 60% 1 Heb jij een aansluiting op het glasvezelnetwerk? 50% 40% 48% 52% 30% 20% 10% 0% Ja Nee Toelichting 1 Wel een aansluiting maar maak er geen gebruik

Nadere informatie

Musical De Eendenclub verdwaalt

Musical De Eendenclub verdwaalt Pagina 1 van 9 Musical De Eendenclub verdwaalt Normale versie voor 3 typetjes (Otto/Elle/Izzi) Een eigen productie van Recrateam Zang: Leonie van Gent en Martijn Boer Stemmen op de cd-versie: Martijn Boer

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

is er ook voor de Somerense jeugd... Wachten op het hijsen van de vlag! Onwennig en spannend is het nog allemaal die eerste maandag.

is er ook voor de Somerense jeugd... Wachten op het hijsen van de vlag! Onwennig en spannend is het nog allemaal die eerste maandag. Het Bronnetje 2013 is er ook voor de Wachten op het hijsen van de vlag! Onwennig en spannend is het nog allemaal die eerste maandag. Somerense Op dinsdag is alles al anders, op woensdag kan het niemand

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Begin jaren 90 was er een uitwisseling tussen Dart Club Sport en één Engels dartsteam.

Begin jaren 90 was er een uitwisseling tussen Dart Club Sport en één Engels dartsteam. Begin jaren 90 was er een uitwisseling tussen Dart Club Sport en één Engels dartsteam. Gezellig met ongeveer 15 personen naar Engeland om daar een lang weekend tegen elkaar te gaan darten en uiteraard

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het UWV te Groningen. Datum: 24 maart 2014. Rapportnummer: 2014/023

Rapport. Rapport over een klacht over het UWV te Groningen. Datum: 24 maart 2014. Rapportnummer: 2014/023 Rapport Rapport over een klacht over het UWV te Groningen. Datum: 24 maart 2014 Rapportnummer: 2014/023 2 Klacht Verzoeker, bedrijfsarts, klaagt erover dat de verzekeringsarts van het UWV: 1. hem heeft

Nadere informatie

Angelique van Dongen. Geraakt. Liefdesroman. Uitgeverij Oorsprong

Angelique van Dongen. Geraakt. Liefdesroman. Uitgeverij Oorsprong Angelique van Dongen Geraakt Liefdesroman Uitgeverij Oorsprong 1 Rob pakte zijn jas en sleutels en liep naar zijn collega. Ellen, zijn vrouw, had vanmorgen gebeld dat hun zesjarige dochter Mirre opnieuw

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

De abonnementen van Planet Internet

De abonnementen van Planet Internet De pluspunten van Planet Internet Meest bekroonde provider van Nederland Deskundige servicelijn Geavanceerd netwerk Ruime keuze aan abonnementen Uw eigen homepage van 25 MB Uitgebreide e-mailfaciliteiten

Nadere informatie

Rapport. Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149

Rapport. Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149 Rapport Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (het CBR) hem onheus heeft bejegend toen hij begin mei 2006

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca.

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca. NIEUWSBRIEF In dit nummer: mei 201 editie 7 Woord van de voorzitter 1 Marianne Jansen 2 Woord van de voorzitter Joost Wissink Oproep: oude nieuwsbrieven Bill s Bar Beach Volleybal Toernooi Opfriscursus

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie

Je moet het steeds laten zien en het niet bij woorden laten

Je moet het steeds laten zien en het niet bij woorden laten Technisch brein Erik-Jan Bos, steunpilaar van Ams-Ix, Surfnet en mondiaal internet: Je moet het steeds laten zien en het niet bij woorden laten Behalve bedenker ook uitvoerder. Dat kenmerkt Erik-Jan Bos

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Presentatie Feedback. Door: Tim Janssen Klas: GDD1A

Presentatie Feedback. Door: Tim Janssen Klas: GDD1A Presentatie Feedback Door: Tim Janssen Klas: GDD1A Inhoud Reflecties Voorbereiding presentatie Reflecties Silver Huber: Breakdance Goede duidelijke presentatie. Heel helder en goed te horen. Leuk dat ie

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EH Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Europees internet begon in feite in 1982

Europees internet begon in feite in 1982 Inleiding 1: 25 jaar internet met het CWI, EUnet en NLnet Europees internet begon in feite in 1982 De 17e november 1988 is officieel de dag dat Europa de eerste aansluiting op internet kreeg. Plaats delict:

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die niet kloppen 82 bijzonder kleinkind Ingrid & Meindert werden onverwacht oma & opa Onze dochters warenzorgeloze tieners totdat ze zwanger

Nadere informatie

Persbericht. s Nachts lenzen dragen en overdag scherp zien zonder bril of lenzen. Steeds meer sporters stappen over op nachtlenzen

Persbericht. s Nachts lenzen dragen en overdag scherp zien zonder bril of lenzen. Steeds meer sporters stappen over op nachtlenzen Persbericht www.nachtlenzen.nl s Nachts lenzen dragen en overdag scherp zien zonder bril of lenzen Nachtlenzen; de nieuwe manier van lenzen dragen. s Avonds voor het slapen gaan, doet men de nachtlenzen

Nadere informatie

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis 1 Internet 1.1 Korte geschiedenis Een netwerk bestaat uit twee of meer computers die met elkaar zijn verbonden. Internet is een wereldwijd netwerk van computers. De verbinding tussen die computers is meestal

Nadere informatie

Blok 1 - Voeding en ziekte

Blok 1 - Voeding en ziekte Reflectie jaar 2 Algemeen Nadat ik mijn propedeuse heb behaald kon ik mij in het volgende studiejaar compleet richten op het begin van de hoofdfase. Ik heb in het tweede jaar veel geleerd en mijzelf verder

Nadere informatie

WEEK 1. we zetten de deur open voor onze vrienden. sleutel van. gastvrijheid. Godsdienst OV 1 - advent 2008 - LC

WEEK 1. we zetten de deur open voor onze vrienden. sleutel van. gastvrijheid. Godsdienst OV 1 - advent 2008 - LC WEEK 1 we zetten de deur open voor onze vrienden sleutel van gastvrijheid WEEK 1 Het verhaal van de oude poortwachter laat de sleutel blinken zoals die van Simeon zo kan je de deur openen om Jezus welkom

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers.

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers. Computer Niet eten en/of drinken bij de computers. Trek geen stekkers uit de computer. Laat het beeldscherm en de computer staan, niet verplaatsen. Wijzig geen beeldscherminstellingen. Meld je zelf af

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie