Duurzame drijfmestverwaarding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame drijfmestverwaarding"

Transcriptie

1 Duurzame drijfmestverwaarding Workshop Innovatie in mestverwerking en Verwaarding 20 maart 2012 Stijn Schlatmann

2 Even voorstellen: Directeur van Energy Matters (meewerkend voorman) Energy Matters is adviesbureau voor energiebesparing en verduurzaming In 2011 in opdracht van LTO Nederland uitgewerkt: Integrale visie duurzame drijfmestverwaarding Technisch economische achtergrondstudie in samenwerking met WUR Livestock Research

3 Aanleiding & huidige status Ruim 130 vergisters in NL; stroom voor ca huishoudens. Van de 130 staan er ca. 90 op agrarische bedrijven De huidige (co)vergistingsroutes = onvoldoende rendabel. De helft staat stil. Bron o.a. : Rabobank Benchmark (co-)vergisting 2009, nov

4 Aanleiding & huidige status De potentie van rendabele duurzame energieproductie en reductie van broeikasgassen is groot echter Knelpunten: Prijs en beschikbaarheid co-producten, kunstmest en energie Budgettaire beperkingen SDE RO-beleid, vergunningverlening en regelgeving Toegang tot regionale energienetten (groen gas) Tevens knelpunten afzet mineralen/ digestaat 4

5 Aanleiding & huidige status N P K Mest Coproducten Biogas (CH 4, CO 2 ) Covergisten Digestaat Korte termijn oplossingen: Meer co-producten toelaten Roep om hogere subsidie en meer budget Zoektocht naar meer afzet en export van digestaat 5

6 Hoofdaanleiding & huidige status Echter, de echte knelpunten zijn: In NL slecht co-producten voor ca10% van alle mest De landbouwsector heeft slechte positie op de markt voor coproducten Digestaatis geen kunstmestvervanger en geen specifieke meststof (mestoverschot) Problemen uitspoeling mineralen/mineralenbeleid CO 2 emissie landbouwsector (uitrijden mest/gebruik kunstmest) Oplossing: inhoud van de mest duurzaam verwaarden(mineralen, organische stof, water) Duurzame energie is geen hoofddoel 6

7 Hoe maximale/duurzame drijfmestverwaarding Vergisting met voorscheiding, zonder coproducten 7

8 Hoe maximale/duurzame drijfmestverwaarding Be- en verwerking digestaat 8

9 Optimale schaalgrootte drijfmestverwaarding Bovenregionaal verwerken; Route 1: Regio s met mest/mineralenoverschot = veel varkenshouders = géén of weinig eigen land = grootschalige centrale verwerkingsroute = schaalvoordeel Lokaal verwerken; Route 2: Regio s zonder mest/mineralenoverschot = gemengde bedrijven of veel rundveehouders = overwegend eigen land = mogelijkheid verwerking op boerderijschaal = schaalgrootte afhankelijk van economische-en maatschappelijke haalbaarheid 9

10 Route maximale drijfmestverwaarding Stap 1: Markt creëren voor afzet mineralenconcentraten Stap 2: Ruimte creëren voor locale en regionale mestverwerking Stap 3: Omschakeling van de sector Stap 4: Markt creëren voor afzet duurzame energie Parallel: kennisontwikkeling 10

11 Samen op weg naar een duurzame drijfmestverwaarding..

12 Groene kunstmest uit mest en digestaat Meers, E., Vaneeckhaute, C., Michels, E., Bamelis, L., De Wilde D. Ghekiere, G., Accoe, F. & Tack, F.M.G VCM Workshop

13 pag. 13

14 pag. 14

15 Interreg IV.B. Titel: Accelerating Renewable Energies through valorisation of Biogenic Organic Raw Material (ARBOR) Looptijd : Juni 2011-Apr 2015 Partners : Vlaamse partners: Europese partners: pag. 15

16 Titel: Groene kunstmest uit mest en digestaat Looptijd : Jan 2012-Mrt 2014 Partners : pag. 16

17 Titel: Improved Nutrient and Energy Management through Anaerobic Digestion (INEMAD) Looptijd : Apr 2012-Mrt 2016 Partners : Vlaamse Partners Europese Partners pag. 17

18 Titel: Mest- & digestaatverwerking tot loosbaar / herbruikbaar water Looptijd : Partners : Innova Manure * mestverwerking tot water pag. 18

19 Veldproeven pag. 19

20 CONTACT Coördinaten: Prof. E. Meers Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen Laboratorium Analytische Chemie & Toegepaste Ecochemie Universiteit Gent Ir. Celine Van Eeckhaute Dr. ir. Evi Michels pag. 20

21 Mineralenconcentraat als kunstmestvervanger Gerard Velthof

22 Inleiding Mineralenconcentraat: product na omgekeerde osmose van de dunne fractie van varkens- of rundermest Er wordt in Nederland een pilot uitgevoerd naar productie en gebruik van mineralenconcentraten als kunstmest 8 installaties Geregisteerde gebruikers

23 Productie van mineralen concentraat Dunne varkensmest dunne fractie Flotatie slib Scheiding zeefbandpers Dikke fractie effluent Omgekeerde osmose Concentraat Permeaat

24 EU regelgeving Nitraatrichtlijn "kunstmest": elke met een industrieel proces vervaardigde meststof; "dierlijke mest": excrementen van vee of een mengsel van strooisel en excrementen van vee, als ook producten daarvan; Verordening 2003/2003: EG meststoffen Eisen aan samenstelling en productieproces Typen meststoffen Onder revisie nieuwe type aanduidingen

25 Onderzoek Monitoring van de producten die ontstaan bij mestverwerking Landbouwkundige en milieukundige gevolgen van gebruik als meststof Gebruikserservaringen en economische analyse Life Cycle Assessment (LCA) Synthese

26 Samenstelling Mineralenconcentraat: vloeibare stikstof-kaliummeststof In 2011: Gemiddeld 0,8% N en 0,8% K 2 O in het product Gemiddeld 90% van N is ammonium-n Verwaarloosbaar P-gehalte Zware metalen en organische micro-verontreiniging lager dan normen in Nederland

27 Stikstofwerking (onderzoek ) Potproeven met gras en snijbiet % t.o.v. KAS Veldproeven bouwland % t.o.v. KAS ~100% t.o.v. vloeibare kunstmest Veldproeven grasland % t.o.v. KAS ~100% t.o.v. vloeibare kunstmest

28 Kaliumwerking Kalium in mineralenconcentraat: belangrijk voor veel akkerbouwgewassen en snijmaïs beperkt toepassing op melkveebedrijven met hoge K-toestand bodem

29 Gebruikerservaringen Zowel stikstof als kalium relevant voor de praktijk Erkenning als kunstmest zeer belangrijk Prijs gebaseerd op prijzen dierlijke mest N en K nog niet als kunstmest gewaardeerd Dikke fractie Vergisting Bron van fosfaat en organische stof

30 Milieukundige effecten Leidt niet tot meer nitraatuitspoeling t.o.v. KAS Risico op ammoniakemissie (hoge ph en ammonium) emissie-arme toediening beperkt ammoniakemissie Relatief hoge lachgasemissie

31 Verkenning grootschalige toepassing Resultaten modelmatige verkenning van effecten van grootschalige toepassing van mineralenconcentraten in NL: Meer N en P uit mest kan worden geplaatst in NL Minder N- en P-kunstmest nodig Effecten op totale ammoniak- en lachgasemissie en nitraatuitspoeling beperkt Wel regionale verschillen

32 Conclusies Mineralenconcentraat is een stikstof-kalium meststof Goede ervaringen in onderzoek en praktijk Stikstofwerking % t.o.v. KAS Risico op emissies naar milieu beperkt Mits emissie-arm toegediend Discussies met Europese Cie. over erkenning als kunstmest lopen Nitraatrichtlijn Verordening 2003/2003

33 Vervolg onderzoek Mestverwerking Technieken om hogere gehalten aan nutriënten te krijgen Constante kwaliteit Toediening Ontwikkeling toedieningsapparatuur Tijdstip van toediening Samenstelling Effect organische stof in concentraat Aanwezigheid pathogenen, antibiotica en hormonen?

34 Rapporten pilot mineralenconcentraten WUR Livestock Research: Paul Hoeksma, Jerke de Vries, Jantine van Middelkoop, Gertjan Holshof, Karin Groenestein, Fridtjof de Buisonjé en John Horrevorts PPO: Willem van Geel, Wim van Dijk, Wim van de Berg en Romke Wustman LEI: Jitske de Hoop, Co Daatselaar, Gerben Doornewaard en Niels Tomson PRI: Koos Verloop, Jaap Schröder, Dick Uenk, Wim de Visser en Frank de Ruijter Alterra: Phillip Ehlert, Eduard Hummelink en Falentijn Assinck DLV: Hennie van den Akker

35 Bedankt!

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu?

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Kennisdag emissies, vergroening en verduurzaming in de landbouw Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Mark Heijmans 2 december 2014 Het speelveld: schaken op meerdere borden Opzet

Nadere informatie

5-3-2012. Mestverwerking in Nederland. Wat doet de afdeling Milieu: Kunstmestvervanging door stikstof uit mest. Waarom mestverwerken?

5-3-2012. Mestverwerking in Nederland. Wat doet de afdeling Milieu: Kunstmestvervanging door stikstof uit mest. Waarom mestverwerken? Mestverwerking in Nederland Wat doet de afdeling Milieu: Wageningen, 6 maart 2012 Fridtjof de Buisonjé, Afdeling Milieu gasvormige emissies, fijnstof, emissiearme huisvestingssystemen; bodemkwaliteit,

Nadere informatie

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015 Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen A. Visser Maart 2015 André Visser Sinds 1999 bij Royal HaskoningDHV Actief op het vlak duurzaamheid en circulaire economie - energiefabriek - grondstoffenfabriek

Nadere informatie

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 GroenLinks Bronckhorst Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 Waarom co-vergisten Omdat de meststoffenwet veehouders verplicht de overtollige (mineralen in de) mest te ver(be)werken

Nadere informatie

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland De business case: Mest verwaarden Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland Hengelo 28 maart 2014 mln. kg fosfaat Export van fosfaat moet met 50% stijgen 200 175 150 125 100 75 50

Nadere informatie

Innoveren doe je Samen

Innoveren doe je Samen Innoveren doe je Samen Deep in the shit Ervaringen van een innovatieve ondernemer in een hooggereguleerde sector Ir Roger A.B.C. Rammers CMC 1 Agenda 1. Introductie AquaPurga 2. Mestmarkt: mestproblematiek

Nadere informatie

Mestverwerking in De Peel

Mestverwerking in De Peel Mestverwerking in De Peel Mestverwerking Jan van Hoof, Jeanne Stoks, Wim Verbruggen Maart 2012 Agenda Doel van de avond Wat is mest? Wat is het mestprobleem? Waar komt mest vandaan? Hoeveel mest is er?

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Verkenning grootschalige toepassing van mineralenconcentraten in Nederland. Effecten op nutriëntenstromen en emissies

Verkenning grootschalige toepassing van mineralenconcentraten in Nederland. Effecten op nutriëntenstromen en emissies Alterra is onderdeel van de internationale kennisorganisatie Wageningen UR (University & Research centre). De missie is To explore the potential of nature to improve the quality of life. Binnen Wageningen

Nadere informatie

Groene kunstmestvervangers uit mest & digestaat

Groene kunstmestvervangers uit mest & digestaat Groene kunstmestvervangers uit mest & digestaat Meers, E., Vaneeckhaute, C., Michels, E., Ghekiere, G., Accoe, F., Vanhove, P., Bamelis, L.,Dewilde D., & Tack, F.M.G Studiedag KViV 24-11-2011 OVERZICHT

Nadere informatie

Mestverwerkingtechnieken

Mestverwerkingtechnieken Mestverwerkingtechnieken Nu en over 3 jaar Oscar Schoumans (Alterra Wageningen UR) Symposium Kansen voor het verwaarden van dierlijke mest Goud voor Groenlo, Hengelo, 28 maart 2014 Inhoud 1. Achtergronden

Nadere informatie

Kunstmestvervangers onderzocht. Tussentijds rapport van het onderzoek in het kader van de pilot Mineralenconcentraten

Kunstmestvervangers onderzocht. Tussentijds rapport van het onderzoek in het kader van de pilot Mineralenconcentraten Kunstmestvervangers onderzocht Tussentijds rapport van het onderzoek in het kader van de pilot Mineralenconcentraten Inhoudsopgave Woord vooraf... 5 Samenvatting... 7 1 Inleiding 11 2 Monitoring van de

Nadere informatie

Kansen voor mestscheiding

Kansen voor mestscheiding Kansen voor mestscheiding Studiemiddag Inagro 29 maart 2012 Gerjan Hilhorst Livestock Research De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen

Nadere informatie

Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie

Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie Eddie ter Braack Waarom nieuwe generatie vergister-raffinage Ontwikkeling/Stand van zaken op dit moment Nog uit te voeren acties Problemen grootschalige

Nadere informatie

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage vestiging Drachten behorende bij onderbouwing Knarweg 14, Lelystad. Op het gebied van schoon en zuinig produceren, heeft de agrarische sector nog een aantal belangrijke doelstellingen te behalen. Belangrijkste

Nadere informatie

Nieuwsbrief MMD; nr 1. 2012

Nieuwsbrief MMD; nr 1. 2012 Nieuwsbrief MMD; nr 1. 2012 De Stichting Minerale Meststoffen Distributie (MMD) beheert het register van ondernemers die handelen in minerale meststoffen, zoals dat voor het Security Convenant Kunstmest

Nadere informatie

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Presentatie Ing. Jaap Uenk MAB LTO Noord afdeling De Liemers, 3 november 2010 Inhoud presentatie Ontwikkeling mestsituatie in Nederland Ontwikkeling

Nadere informatie

Integrale visie duurzame drijfmestverwaarding

Integrale visie duurzame drijfmestverwaarding Integrale visie duurzame drijfmestverwaarding Visie van LTO Nederland Augustus 2011 Projectnummer 11.445 Uitgevoerd door: In opdracht van: S.J.W. Peeters M.C.J. Horstink A.T.M. Schlatmann Tel.: 030 6911844

Nadere informatie

Visie en activiteiten KUMAC B.V. Even voorstellen: John Van Paassen

Visie en activiteiten KUMAC B.V. Even voorstellen: John Van Paassen 3/24/ CONFERENTIE Een nieuwe markt voor mest. Woensdag 16 maart Prov. Admin. Centrum, Gent Van drijfmest naar kunstmest door John van Paassen, Kumac 1 Kumac B.V. Lupinenweg 8a 5753 SC Deurne T: 0493-312721

Nadere informatie

Voor het eerste deel van de studie (Rapport I) werd met behulp van een enquête informatie en data verkregen van mestexperts uit de Europese Unie.

Voor het eerste deel van de studie (Rapport I) werd met behulp van een enquête informatie en data verkregen van mestexperts uit de Europese Unie. Rapport I: Inventarisatie van de mestverwerkingactiviteiten in Europa Voor het eerste deel van de studie (Rapport I) werd met behulp van een enquête informatie en data verkregen van mestexperts uit de

Nadere informatie

VL AKO B.V. OVERLOON

VL AKO B.V. OVERLOON DUURZAME Duurzame Mestverwerking in invlakoverloon Fam. Alders uit Overloon neemt initiatief tot meest innovatieve en duurzame manier van mestverwerking in Nederland. Capaciteit: 135.000 m3 per jaar. Mestverwerking

Nadere informatie

kelingen in mestverwerking

kelingen in mestverwerking Ontwikkelingen in mestverwerking Nico Verdoes Wetsus, 27 juni 2012 Wageningen UR Livestock Research kelingen in mestverwerking oes Wetsus, 27 juni 2012 en UR Livestock Research Inhoud presentatie Waarom

Nadere informatie

Overleving van pathogenen bij mestverwerking

Overleving van pathogenen bij mestverwerking Overleving van pathogenen bij mestverwerking Paul Hoeksma (Wageningen UR), Saskia Rutjes (RIVM), André Aarnink (Wageningen UR), Hetty Blaak (RIVM), Fridtjof de Buisonjé (Wageningen UR) In de producten

Nadere informatie

BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN

BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN Het landelijk gebied is constant in beweging. Er worden nieuwe technieken toegepast in de agrarisch bedrijfsvoering en ruimte gezocht voor functies die

Nadere informatie

Monomestvergisting een mooie kans: wie (be)grijpt m! De bijdrage van monomestvergisting aan grootschalige mestverwerking

Monomestvergisting een mooie kans: wie (be)grijpt m! De bijdrage van monomestvergisting aan grootschalige mestverwerking December 2013 Position paper Monomestvergisting een mooie kans: wie (begrijpt m! De bijdrage van monomestvergisting aan grootschalige mestverwerking Samenvatting In deze position paper tracht Groen Gas

Nadere informatie

Mineralen op Maat. Mineralen op Maat. Winterbijeenkomsten 5-11-2012. Doelstelling project:

Mineralen op Maat. Mineralen op Maat. Winterbijeenkomsten 5-11-2012. Doelstelling project: Winterbijeenkomsten Dit project wordt medegefinancierd door Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Ed Boerboom Mineralen op Maat Indeling presentatie:

Nadere informatie

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen MTS vd Lageweg Hendrikus van de Lageweg 1 Inhoud MTS vd Lageweg Mestplaatsing veehouderij sectoren / sector belang Doelen Wat

Nadere informatie

Inhoud. Studie-avond spuiwater 16/03/2015

Inhoud. Studie-avond spuiwater 16/03/2015 Inhoud Studie-avond spuiwater Viooltje Lebuf Geel 11 maart 2015 Wat is spuiwater en waarvoor wordt het gebruikt? Rekenvoorbeeld Luchtwassers: wettelijke verplichtingen Bemesting met spuiwater 2 VCM = Vlaams

Nadere informatie

Mest vergisting en bewerking 5-9-2012. Vier routes verminderen N en P overschot. Welkom op Knowledge Transfer Centre De Marke:

Mest vergisting en bewerking 5-9-2012. Vier routes verminderen N en P overschot. Welkom op Knowledge Transfer Centre De Marke: Welkom op Knowledge Transfer Centre De Marke: Wageningen UR Organisatie Supervisory Board Executive Board Wageningen International, WBS, WBG RIKILT CIDC-Lelystad 16 chair groups 10 chair groups 18 chair

Nadere informatie

Welke mineralen passen bij de akkerbouw?

Welke mineralen passen bij de akkerbouw? Welke mineralen passen bij de akkerbouw? Tonnis A. van Dijk, Nutriënten Management Instituut NMI Inleiding Het project BioNPK streeft ernaar zoveel mogelijk mineralen terug te winnen uit digestaat (het

Nadere informatie

Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa. 7 november 2013 Rob Aartssen

Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa. 7 november 2013 Rob Aartssen Seminar: Mest(verwerking), compost en groene biomassa 7 november 2013 Rob Aartssen Den Ouden Groep Wie zijn wij? Wat doen we nu? Wat doen we morgen? Een vruchtbare bodem! KOESTEREN OF (VER)KOPEN? Den Ouden

Nadere informatie

Perspectieven mest verwerken

Perspectieven mest verwerken Perspectieven mest verwerken Jan Pijnenburg DLV Intensief Advies BV 06 26 54 87 88 j.pijnenburg@dlv.nl Wetsvoorstel Mogelijke uitwerkingen Het gaat om het overschot op bedrijfsnivo Rekeneenheid is fosfaat.

Nadere informatie

Kansen/knelpunten mestverwerking en -afzet

Kansen/knelpunten mestverwerking en -afzet Kansen/knelpunten mestverwerking en -afzet Themadag mestverwerking en afzet Brugge, 29 november 2013 Bert Bohnen BB - Studiedienst Inleiding Situatie mestgebruik Situatie mestverwerking Balans Vlaanderen

Nadere informatie

De waarde van mest; bijdrage van mestmanagement aan betere bedrijfsvoering

De waarde van mest; bijdrage van mestmanagement aan betere bedrijfsvoering De waarde van mest; bijdrage van mestmanagement aan betere bedrijfsvoering Koos Verloop Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen UR en adviesdiensten.

Nadere informatie

Bemestingswaarde van spuiwater & dunne fractie van digestaat in bloemkool

Bemestingswaarde van spuiwater & dunne fractie van digestaat in bloemkool Bemestingswaarde van spuiwater & dunne fractie van digestaat in bloemkool Inleiding Vlaanderen kampt reeds enige tijd met een complexe nutriëntenproblematiek. Onze regio wordt gekenmerkt door een intensieve

Nadere informatie

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl Workshop mestvergisting Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl BioEnergy Farm 2 Project beschrijving Europees project Marktontwikkeling mono-mestvergisting Verspreiden onafhankelijke

Nadere informatie

Factsheet Mogelijkheden en waarde van alternatieve meststoffen in de akkerbouw Wim Bussink Tonnis van Dijk

Factsheet Mogelijkheden en waarde van alternatieve meststoffen in de akkerbouw Wim Bussink Tonnis van Dijk 1 Factsheet Mogelijkheden en waarde van alternatieve meststoffen in de akkerbouw Wim Bussink Tonnis van Dijk 2 Algemeen Vloeibare meststoffen staan in de akkerbouw sterk in de belangstelling. In Nederland

Nadere informatie

Mestverwaarding bij Twence

Mestverwaarding bij Twence Mestverwaarding bij Twence Inhoud presentatie Urgentie Locatiekeuze (waarom Elhorst-Vloedbelt) Techniek Milieu en veiligheid Stand van zaken / communicatie Samenvatting 2 Urgentie Urgentie Sinds 1 januari

Nadere informatie

Mestmarkt en mestverwerking

Mestmarkt en mestverwerking Mestmarkt en mestverwerking Jaap Uenk DOFCO BV, Twello VAB, 22 september 2015 Inhoud Introductie Stand van zaken mestverwerking (Technieken, producten, markten en capaciteit) (8) Waarom is verwerking nog

Nadere informatie

S ch ng Groen Gas Nederland. De bijdrage van monomestvergisting aan grootschalige mestverwerking

S ch ng Groen Gas Nederland. De bijdrage van monomestvergisting aan grootschalige mestverwerking S ch ng Groen Gas Nederland De bijdrage van monomestvergisting aan grootschalige mestverwerking S ch ng Groen Gas Nederland De bijdrage van monomestvergisting aan grootschalige mestverwerking Algemene

Nadere informatie

OPTIES VOOR MESTVERWERKING

OPTIES VOOR MESTVERWERKING OPTIES VOOR MESTVERWERKING Wim Rulkens, Sectie Milieutechnologie, WUR, wim.rulkens@wur.nl Focus: Verwerken van mest met als doel: Productie van waardevolle componenten voor hergebruik Productie van energie

Nadere informatie

Discussiebijeenkomst over de kwaliteit van water en innovatie in mestverwerking in het kader van de Community of Practice Goud voor Groenlo

Discussiebijeenkomst over de kwaliteit van water en innovatie in mestverwerking in het kader van de Community of Practice Goud voor Groenlo Schoon water Discussiebijeenkomst over de kwaliteit van water en innovatie in mestverwerking in het kader van de Community of Practice Goud voor Groenlo http://goudvoorgroenlo.nl Locatie: Nijhuis Water

Nadere informatie

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Agenda Introductie HoSt B.V. Waarom Microferm? Het Microferm concept Beschrijving installatie Voordelen Economie Vragen

Nadere informatie

Dierlijke mest. Inleiding

Dierlijke mest. Inleiding 054 1 Dierlijke mest Inleiding Dierlijke mest is afkomstig van de veehouderij, waar met name runderen, varkens en kippen worden gehouden voor menselijke consumptie in binnen- en buitenland. Door de sterke

Nadere informatie

Achtergrondrapport integrale visie duurzame drijfmestverwaarding. Visie van LTO Nederland

Achtergrondrapport integrale visie duurzame drijfmestverwaarding. Visie van LTO Nederland Achtergrondrapport integrale visie duurzame drijfmestverwaarding Visie van LTO Nederland Achtergrondrapport integrale visie duurzame drijfmestverwaarding Visie van LTO Nederland Augustus 2011 Projectnummer:

Nadere informatie

De varkenshouderij: een energieke sector!

De varkenshouderij: een energieke sector! De varkenshouderij: een energieke sector! John Horrevorts Research Development, 1. Onderzoeks- en ontwikkelcentrum 1. Validatie onderzoek 2. Ontwikkeling nieuwe innovaties 2. Kennis- en businesscentrum

Nadere informatie

WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN

WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN Masterplan Mineralenmanagement Meer met minder stikstof De vraagstukken rondom de voedselzekerheid voor een groeiende wereldbevolking en de afnemende

Nadere informatie

Melkveebedrijf Familie Prinsen

Melkveebedrijf Familie Prinsen Project mestwaardering Open dag 4 maart 2015 Melkveebedrijf Familie Prinsen Mestvergistingsinstallatie Fermtec Systems Locatie KTC de Marke Het bedrijf Biomassa voor vergisting In de vergister wordt jaarlijks

Nadere informatie

Totale verwerking van mest en/of digestaat

Totale verwerking van mest en/of digestaat Totale verwerking van mest en/of digestaat Verwerking van slib, mest en/of digestaat is geen eenvoudige zaak. Zeker niet wanneer het doel is deze te verwerken tot loosbaar water en fracties die een toegevoegde

Nadere informatie

Bermgras Inzamelstructuur. Innovatief & Ondernemend

Bermgras Inzamelstructuur. Innovatief & Ondernemend Bermgras Inzamelstructuur Innovatief & Ondernemend AGENDA Ondernemerschap en Duurzame samenwerking in Provincie Utrecht Arbor Project Bermgras Inzamelstructuur Waarom? Wat? Hoe? Samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Kleinschalige mestvergisting met Microferm Staatssecretaris Joop Atsma en gedeputeerde Theo Rietkerk

Nadere informatie

Recuperatie van fosfor uit varkensmest en digestaat SAMENVATTING

Recuperatie van fosfor uit varkensmest en digestaat SAMENVATTING Recuperatie van fosfor uit varkensmest en digestaat SAMENVATTING Juli 2015 Dit onderzoek werd uitgevoerd door Fraunhofer IGB, met financiële ondersteuning van EFRO, VEA, Agentschap Ondernemen en de provincie

Nadere informatie

Groen Gas. Resultaat van vijf jaar innoveren. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Groen Gas. Resultaat van vijf jaar innoveren. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Groen Gas Resultaat van vijf jaar innoveren Ton Voncken Jos Reijnders Johan Wempe Groen Gas Nederland/InnovatieLink Rijksdienst voor Ondernemend Nederland TKI Gas Agenda Opening door Ton Voncken Resultaten

Nadere informatie

Verwerken van (groene) biomassa en mest:

Verwerken van (groene) biomassa en mest: Verwerken van (groene) biomassa en mest: kan dat samen? Hans Verkerk secretaris meststoffendistributie CUMELA Nederland Sector: 3.000 ondernemers 30.000 medewerkers Jaaromzet 4 miljard Cumelabedrijven:

Nadere informatie

Harry Roetert, Stimuland / Provincie. Themadag bio-energie 27 februari 2013

Harry Roetert, Stimuland / Provincie. Themadag bio-energie 27 februari 2013 Harry Roetert, Stimuland / Provincie Themadag bio-energie 27 februari 2013 Bio-energieconsulenten: - Sinds 2006, in opdracht van de Provincie Overijssel - Voorlichting, loket voor boeren, bedrijven en

Nadere informatie

Jaarlijks symposium Vlaco vzw, 16 juni 2011 Hof Ter Velden (Baasrode)

Jaarlijks symposium Vlaco vzw, 16 juni 2011 Hof Ter Velden (Baasrode) Eindproducten anaerobe vergisting Inleiding: Vlaco kwaliteitscontrole Wetgeving en normering Wat brengt de toekomst? De staat van digestaat Eindproducten uit de anaerobe vergisting Wim Vanden Auweele Vlaco

Nadere informatie

In Tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de toegepaste mestverwerkingstechnieken van de geïnventariseerde initiatieven die operationeel zijn.

In Tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de toegepaste mestverwerkingstechnieken van de geïnventariseerde initiatieven die operationeel zijn. Bijlage notitie 6. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Review mestverwerkingsinitiatieven M. Timmerman, F. de Buisonjé en N. Verdoes (LR Wageningen UR) November 2013 Algemeen In overleg met de sector (LTO,

Nadere informatie

MEST EN ENERGIE. De ultieme combinatie voor een duurzame veehouderij

MEST EN ENERGIE. De ultieme combinatie voor een duurzame veehouderij MEST EN ENERGIE De ultieme combinatie voor een duurzame veehouderij Mest en Energie DE ULTIEME COMBINATIE VOOR EEN DUURZAME VEEHOUDERIJ LTO NEDERLAND Nederland heeft een hoogproductieve landbouw, weet

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Jaap Uenk DOFCO Beheer BV, Ruurlo, 27 februari 2014, Barneveld j.uenk@dofco.nl INHOUD Introductie Mest- en mineralensituatie

Nadere informatie

ECOFERM in de praktijk. 10-03-2016 Kees Kroes

ECOFERM in de praktijk. 10-03-2016 Kees Kroes ECOFERM in de praktijk 10-03-2016 Kees Kroes Inhoud presentatie Beschrijving van het kringloopsysteem Weergave van de stromen op het bedrijf Ervaringen met de diverse onderdelen Aanbevelingen en conclusies

Nadere informatie

PILOTS MINERALENCONCENTRAAT

PILOTS MINERALENCONCENTRAAT PILOTS MINERALENCONCENTRAAT Projectopdracht Pagina 1 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 DE PROJECTDEFINITIE... 3 2.1 PROBLEEMSTELLING C.Q. UITDAGING... 3 2.2 AANLEIDING... 3 2.3 DE DOELSTELLING... 4 2.4

Nadere informatie

Rapport 427. Emissies van lachgas, methaan en ammoniak uit mest na scheiding. J. Mosquera R. Schils K. Groenestein P. Hoeksma G. Velthof E.

Rapport 427. Emissies van lachgas, methaan en ammoniak uit mest na scheiding. J. Mosquera R. Schils K. Groenestein P. Hoeksma G. Velthof E. 427 Emissies van lachgas, methaan en ammoniak uit mest na scheiding J. Mosquera R. Schils K. Groenestein P. Hoeksma G. Velthof E. Hummelink December 2010 Deze studie is uitgevoerd in opdracht van AgentschapNL.

Nadere informatie

Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack

Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack Bio Energie Noord Missie: Het realiseren van meer en nieuwe activiteiten in Noord-Nederland op het gebied van energie uit biomassa

Nadere informatie

Eindrapport:Praktijkpilot Biogreen

Eindrapport:Praktijkpilot Biogreen Eindrapport:Praktijkpilot Biogreen Resultaten van onderzoek en voorlichting project Mineralenconcentraat 2010 /2011 Ing. J.H.F Veldhuis MBA Rapportage van resultaten praktijkonderzoek, proefvelden, demovelden

Nadere informatie

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!?

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Kansen en Uitdagingen! ZLTO 22 september 2011 Hans van den Boom sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank

Nadere informatie

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie Willem Schipper Fosfor, fosfaat Onvervangbaar element voor leven Wordt aangetroffen in planten en dieren In omloop gebracht door

Nadere informatie

Naar een betere toepassing van digestaat. Voor agrarische en industriële ondernemers met basiskennis over (co-)vergisting

Naar een betere toepassing van digestaat. Voor agrarische en industriële ondernemers met basiskennis over (co-)vergisting Naar een betere toepassing van digestaat Voor agrarische en industriële ondernemers met basiskennis over (co-)vergisting 2 Naar een betere toepassing van digestaat Inhoud 1 Inleiding 4 2 Vergisten 6 Het

Nadere informatie

Verwerking van digestaat uit co-vergisting. Auteur: Paul Hoeksma

Verwerking van digestaat uit co-vergisting. Auteur: Paul Hoeksma Verwerking van digestaat uit co-vergisting Auteur: Paul Hoeksma ACRRES - Wageningen UR Augustus 2013 PPO-564 Verwerking van digestaat uit co-vergisting Auteur: Paul Hoeksma ACRRES-Wageningen UR AUGUSTUS

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Effect van gebruik mineralenconcentraat op nitraatuitspoeling

Effect van gebruik mineralenconcentraat op nitraatuitspoeling Alterra Wageningen UR Alterra Wageningen UR is hét kennisinstituut voor de groene leefomgeving en Postbus 47 bundelt een grote hoeveelheid expertise op het gebied van de groene ruimte en het 6700 AB Wageningen

Nadere informatie

Bio-industrie in de Peel. L. Reijnders

Bio-industrie in de Peel. L. Reijnders Bio-industrie in de Peel L. Reijnders Intensieve veehouderij/mestproblemen Fijn stof: vergroot kans op ziekten ademhalingsorganen & hartvaatziekten Ziektekiemen (in toegenomen mate resistent tegen antibiotica:

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Inleiding De CBGV baseert haar adviezen bij voorkeur op zoveel mogelijk proefresultaten. Resultaten moeten daarbij

Nadere informatie

GroenGas InOpwerking. Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up. Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015

GroenGas InOpwerking. Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up. Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015 GroenGas InOpwerking Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015 Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up Inhoudsopgave CCS Inleiding Situatie kleinschalige vergisting

Nadere informatie

Het gebruik van biogas als transportbrandstof

Het gebruik van biogas als transportbrandstof Dr. Ir. René Cornelissen - Ing. A.F.B ter Braack partners Tractor op Het gebruik van als transportbrandstof 1 LTO Noord partners Tractor op 22.236 leden - Ruim 12.500 veehouders - 500 miljoen kuub uit

Nadere informatie

Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan?

Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan? Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan? Via project Langs de Linge is er op donderdag 8 december een demonstratie rondom mestscheiding gehouden. Deze demonstratie vond plaats op het melkveebedrijf

Nadere informatie

Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij

Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij juli 2008 rapport 1211.06 Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij D.J. den Boer T.A. van Dijk H. van der Draai nutriënten management instituut nmi bv postbus

Nadere informatie

Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen gebruik op het melkveebedrijf? Mark Rougoor Thijs Kampkuiper

Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen gebruik op het melkveebedrijf? Mark Rougoor Thijs Kampkuiper Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen gebruik op het melkveebedrijf? Mark Rougoor Thijs Kampkuiper ONDERZOEKSVERSLAG Wat kan mestscheiding bijdragen aan optimalisering van mineralen

Nadere informatie

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Kees Kwant Inhoud Doelstellingen duurzaam energiebeleid Energiesituatie in Nederland Ondersteuning vanuit SenterNovem (SDE, EOS, EIA, DEN-B)

Nadere informatie

Duurzame bemesting: omgeving

Duurzame bemesting: omgeving Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl Duurzame bemesting Visie NMI Duurzame bemesting: omgeving Beperking milieubelasting

Nadere informatie

Mestverwerking in Vlaanderen: vandaag en morgen. Frederik Accoe, Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking

Mestverwerking in Vlaanderen: vandaag en morgen. Frederik Accoe, Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking Mestverwerking in Vlaanderen: vandaag en morgen Frederik Accoe, Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking VCM Studiedag Kortrijk, 31 januari 2012 Inhoud Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking Mestverwerking

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

: Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen

: Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen Onderwerp Voor Van Datum : Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen : Skal : 18 februari 2015 herziene versie 16 april 2015:

Nadere informatie

Bijeenkomst Studieclub Geitenhouderij & LTO vakgroep Melkgeitenhouderij. Januari 2014

Bijeenkomst Studieclub Geitenhouderij & LTO vakgroep Melkgeitenhouderij. Januari 2014 Bijeenkomst Studieclub Geitenhouderij & LTO vakgroep Melkgeitenhouderij Januari 2014 Opening Actualiteiten GLB Diergezondheid Q koorts claim Productschap Zuivel Melkprijsvergelijking BZV Bokkenproject

Nadere informatie

Transport van ruwe en verwerkte mest. Themadag Van stal tot akker, Brugge 29/11/2013

Transport van ruwe en verwerkte mest. Themadag Van stal tot akker, Brugge 29/11/2013 Transport van ruwe en verwerkte mest Themadag Van stal tot akker, Brugge 29/11/2013 Inhoud Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking Productie, afzet en verwerking van mest in VL Export mest uit VL: bestemmingen

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest

Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest K.B. Zwart D.A. Oudendag P.A.I. Ehlert P.J. Kuikman Alterra-rapport 1437, ISSN 1566-7197 Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest In opdracht van SenterNovem

Nadere informatie

Mestverwerkingscapaciteit 2015

Mestverwerkingscapaciteit 2015 Landelijke inventarisatie Mestverwerkingscapaciteit 2015 Open innovatiedagen VIC Sterksel 19 juni 2015 Jos van Gastel Presentatie Waarom, wie, hoe Resultaten enquête Ontbrekende informatie Voorlopig beeld

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Wageningen UR Livestock Research

Wageningen UR Livestock Research Wageningen UR Livestock Research Partner in livestock innovations Rapport 505 Kansen en bedreigingen voor mestvergisting en groengasproductie in de Gelderse landbouw Een eerste verkenning September 2011

Nadere informatie

Groengas in landbouw. 11 maart 2015

Groengas in landbouw. 11 maart 2015 Groengas in landbouw 11 maart 2015 LTO Noord Programma Klimaat & Energie Auke Jan Veenstra (aveenstra@ltonoord.nl) Inhoud LTO Noord en Energie Energie in de agrarische sector Energieproductie Vergisting

Nadere informatie