Broekhuyse (gouvernementsantropoloog) aan Bot (staatssecretaris van Binnenlandse Zaken), 12 juni 1961.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Broekhuyse (gouvernementsantropoloog) aan Bot (staatssecretaris van Binnenlandse Zaken), 12 juni 1961."

Transcriptie

1 4354 Broekhuyse (gouvernementsantropoloog) aan Bot (staatssecretaris van Binnenlandse Zaken), 12 juni Zeer geachte mr. Bot, Allereerst mijn verontschuldiging voor de eenvoud van materiaal waarmee ik brieven aan u schrijf. Ik kom alleen maar uit het bos om wat eten op te halen of wat post en verder breng ik de tijd door in het veld en de openlucht of in mijn tentje. Andere mogelijkheden zijn er niet. De situatie ontwikkelt zich hier in een zin, die ik niet kan waarderen, waar ik bang van word en waar ik later misschien weer moeilijkheden mee krijg. Er hangt in Wamena een verbitterde stemming t.a.v. de expeditie. Ik wil in het navolgende nagaan in hoeverre daar m.i. reden voor bestaat. De reden is dat hier onlangs een parlementaire missie was waarvoor niemand een blad voor de mond genomen heeft en ik vrees dat er vragen over in de Kamer gesteld zullen worden. Van de expeditie is niemand gehoord door de parlementaire missie zodat zij een eenzijdig beeld moet hebben van de situatie. De bezwaren van Wamena zijn naar voren gebracht door Schneider en de Gouv.-arts Beiboer. Hun mening is dat de expeditie immoreel handelt door de oorlog ter plaatse te bestuderen en op een wetenschappelijke film vast te leggen, alsmede in geschrift. De wereld waaruit deze vraag voortspruit is die van de fantasie over de oorlog hier, waar niemand iets van afweet en die nooit door iemand is bestudeerd. De Gouv.-arts die onlangs uit nieuwsgierigheid (en tegen de gemaakte afspraken in) voor de camera's van de expeditie kwam lopen vroeg mij hoeveel doden er bij zo'n veldslag van het veld werden gedragen. Bij de vier grote oorlogen die ik heb meegemaakt is nooit iemand dood v/h veld gedragen en is tot op heden ook nooit iemand overleden. Hij was uiterst verbaast toen hij dit vernam. Deze feiten zijn de enige die ik kon controleren. Geruchten gaan dat bij de Wittaia (de z.g. vijanden) enkele doden zijn te betreuren. Dat wil ik aannemen. Vast staat dus dat er bij die oorlogen gedood wordt. De vraag zou dus overdreven scherp geformuleerd zo moeten luiden: is het gadeslaan v/h doden van een mens gedurende een bepaalde tijd op zichzelf een immorele handeling. Ik wil mijn mening aan een voorbeeld uit de medische wetenschap toelichten. Wanneer een geleerde een bepaald serum tegen een bepaalde ziekte ontdekt dan zal hij de toepassing daarvan uitstellen totdat hij zekerheid heeft dat dit serum inderdaad helpt bij mensen, die aan die bepaalde ziekte lijden. Hij zal zijn serum laten inwerken op muizen, die met de ziekte besmet zijn of tenslotte op zichzelf, nadat hij die ziekte bij zichzelf verwekt heeft. De situatie in de vallei is analoog. Er is hier een ziekte (oorlog). Niemand weet wat het is. Men heeft een serum dat is het geweer maar dat is een ontoereikend serum, daarmee wordt alleen iets vernietigd en niet iets mee opgebouwd. Om nu te weten welk serum goed is moet de (ziekte) oorlogssituatie nader onderzocht worden. Het gouvernement heeft dat altijd gewild en is daarmede begonnen door de Controleur Veldkamp als eerste in de vallei te plaatsen met een wetenschappelijke opdracht. Veldkamp mocht niet ingrijpen in de zaken v/d bevolking alhoewel ook rond Wamena in die dagen oorlog gevoerd werd en er ook toen doden vielen. Veldkamp heeft zijn studie nooit kunnen beëindigen omdat hij daar niet werd teruggeplaatst. Zijn rapport wat onder moeilijke omstandigheden werd gemaakt was te oppervlakkig om iets mee te kunnen doen. Veldkamp had te weinig middelen en was te kort in de vallei om goed werk te kunnen leveren. De noodzaak van nadere studie werd opnieuw en nu door Eibrink Jansen erkend en hij stuurde mij naar de vallei. Ik had echter gelijktijdig een bestuurlijke opdracht en kon dus weinig aan onderzoek doen. Toen ik werd aangewezen om met die filmexpeditie mee te gaan kreeg ik daardoor gelijk de mogelijkheid om anthropologisch onderzoek te doen. In de Zuid-vallei heb ik 4 maanden onder een gepacificeerde groep gewerkt en daarna onder de Willigiman Wallaloa waar nog het echte

2 2 Dani-leven waargenomen kan worden. Zonder mijn werk onder deze oorlogvoerende jongens zou ik nooit in staat geweest zijn om iets verstandigs op papier te zetten over de Dani-cultuur. Daarmee is aangetoond dat het gouvernement altijd op het standpunt gestaan heeft dat anthropologisch onderzoek zeer noodzakelijk is en eveneens dat het gouvernement ermee ingestemd heeft dat het oorlogswezen als zodanig gadeslaan, geen laakbare handeling is. Zowel ideëel alswel van gouvernementswege is er nooit sprake van een immorele handeling. Verandert die situatie dan als er niet alleen anthropologen in het veld zitten maar ook een anthropoloog ernaast of een anthropoloog-fotograaf. Ik geloof niet dat er een principieel verschil is aan te wijzen tussen een pen, een phototoestel en een filmcamera. Het zijn allen middelen die eenzelfde doel dienen. Over het doel terloops nog een opmerking. Alhoewel het voorgaande mijn persoonlijke motivering is, mag nog niet gezegd worden dat het gouvernement deze mening deelt. Gardner gaat naar huis met zijn film; Rockefeller met zijn geluidsopnamen en photo's. Heider zal een studie van de materiële cultuur maken. Mathieson schrijft het verslag van de expeditie. Niets van deze dingen zal praktisch van belang zijn voor de toekomst v/d Dani of zelfs maar van de kennis v/d actualiteit. In het kader van de expeditie heb ik de taak om die actualiteit te bestuderen dwz de Dani cultuur in zijn uitingsvormen als oorlog, verwantschapsstructuur, tuinbouw, magie, religie. Het zijn deze aspecten die gekend moeten zijn om iets over de toekomst te kunnen zeggen. Ik heb heel wat materiaal bijeengebracht maar ben daar nog niet mee klaar. Na de expeditie heb ik nog minstens 4 mnd. voor onderzoek nodig en daarna de tijd om het materiaal te ordenen en te verwerken in een rapport. Daarmee zou het gouvernement iets kunnen beginnen. Zoals het er nu uitziet zal ik na de expeditie, dwz september, met bekwame spoed de vallei uitgewerkt worden, terwijl niemand zich om het rapport over de Dani-cultuur zal bekommeren. Dat zal een grof schandaal zijn maar het is de waarheid. Den Haan heeft nog in Pyramide (Noord Baliem Vallei) zoveel niet over mij gesproken dat ik op niets durf te hopen. Het blijft echter mijn verantwoordelijkheid erop te wijzen dat de belangen van de bevolking voorop staan. En dat belang is hic et nune dat er een studie over die Dani komt. Later wil ik terzake nog een praktisch voorstel doen. Eerst wil ik de vraag onder ogen zien of er misschien praktische bezwaren zijn die de verbolgenheid kunnen rechtvaardigen. Plaats en tijd. De expeditie zit in een gebied waar Gonsalves vroeger wel heeft rondgelopen (niet meer dan een paar keer) en daarom automatisch tot het bestuurde gebied ging behoren. Vroeger ben ik er een keer snel doorheen gelopen zonder iemand te spreken. Schneider is er bij mijn weten nooit geweest. Het gebied ligt 5 uur lopen van de bestuurspost Wamena en is per boot bereikbaar nadat een kleine zijrivier bevaarbaar gemaakt was. Sinds lang wist ik dat in dit gebied nog normaal volgens het oude patroon oorlog gevoerd werd tussen de Willigiman-Wallaloa en de Wittaia enerzijds en Kurelu en de in de Baliem wonende groep v Hisago anderzijds. Om die reden is het gebied gekozen.de expeditie wilde in een bereikbaar gebied zitten (opvoer van levensmiddelen) waar nog de oorspronkelijke situatie kon worden aangetroffen. Als bijzonderheid geldt dat altijd jongelui van de omliggende groepen (Hubikiak Siep Elortak) die gepacificeerd waren, tesamen met de Wittaia meevochten. Dat feit was bekend, maar er werd niets aan gedaan omdat er te weinig personeel was om het gebied te controleren. Deze jongelui komen nu nog. Als er hier oorlog is sluiten zij zich nog bij de Wittaia aan. Het feit nu dat op het oorlogsterrein de leden van de expeditie aanwezig zijn en ook door de Wittaia gezien kunnen worden geeft speciaal aan de Wittaia c.s. een indruk dat oorlogvoeren nu wel mag, daar wij aanwezig zijn. Dat ondermijnt het gezag van het bestuur en dat geef ik toe. Daar staat tegenover dat de Wittaia bestuur of geen bestuur altijd gewoon hun oorlogen hebben gevoerd. Het is nu alleen zo dat zij Schneider, als hij daar komt, niet welwillend tegemoet

3 treden en meer openlijk uitkomen voor het feit dat zij oorlog voeren. Schneider is daar des duivels over en zit bij wijze van spreken thuis zijn mes te slijpen voor de tijd die komen gaat. (Als de expeditie weg is.) Hij heeft zelfs tegen de Kamerleden gezegd dat er reden is om aan te nemen dat er straks weer geschoten gaat worden en dat hij niet een zaak als die van Gonsalves aan zijn broek wil hebben. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat deze argumenten erg ondoordacht zijn. Er is in de vallei op andere plaatsen meer werk te doen dan hij aan kan met zijn personeel. Met de leider van de expeditie Gardner is hij overeengekomen dat hij, noch zelf noch andere gouvernementsambtenaren door Willigiman zal laten patrouilleren. Dit laatste waarschijnlijk onder druk van Hollandia. Hij heeft zijn nieuwsgierigheid niet kunnen bedwingen en is toch gegaan. Wat hij verwachtte dat kreeg hij: men was niet bang voor hem en kwam min of meer openlijk uit voor het feit dat men oorlog voerde. Er is echter nog steeds geen sprake van dat de oorlogsvoering zich nu weer over de gehele vallei verbreid. In Hollandia moet men echter geheel op de hoogte geweest zijn van de doeleinden van de expeditie de samenstelling de plaats waar gewerkt zou worden. Het doet wat vreemd aan dat men nu voorwendt niets te weten. Men laat de expeditie doorwerken omdat het een Amerikaanse expeditie is en met Amerika geen moeilijkheden wenst. Dat is juist maar er is een zwaardere motivering i.c. die v/h belang van anthropologisch onderzoek. Het praktisch argument weegt naar mijn mening niet zo zwaar. Het gebied was niet gepacificeerd en dat behoeft nu niet onmiddellijk te veranderen, wanneer er een expeditie aan het werk is, terwijl er elders nog meer werk is dan men aankan. Een sterke storm komt uit de hoek van de Cama-zending. De zendeling Rose zat vroeger in Tulem (Wittaia-gebied) tesamen met een andere Cama zendeling Maxy. Maxy is nu een jaar op verlof. Rose is verhuisd naar Achter Wamena en heeft daar een soort hereboerderij die u zich waarschijnlijk nog wel herinnert. Om de veertien dagen komt hij nog wel 'ns een ochtend daar in Tulem. Hij heeft nooit een voet aan de grond gekregen bij de Wittaia maar ziet nu toch zijn levenswerk vernietigd. Waarom? Omdat ook tegenover hem de Wittaia meer openhartig zijn en vertellen wat hij altijd geweten moet hebben. Tegenover de Kamerleden heeft hij een lang en klaaglijk verhaal gehouden wat blijkbaar grote indruk gemaakt heeft. De Missie schijnt ook boos. Hun argumenten vallen terug op dingen als: dat wij schelpen geven als zij Willigiman nog eens oorlog zullen weren; dat wij bij een oorlogsterrein zijn gaan zitten en dgl. Het eerste is onwaar, dat zullen zij nu wel willen geloven. T.a.v. het tweede doet zich de zonderlinge situatie voor dat de pater (v Manen) dichter bij een oorlogsterrein zit dan de expeditie. Maar dat weet de pater niet, terwijl ook daar gevochten wordt en dat weet hij misschien ook niet. Missie en Zending zijn beide gebaat bij een rustige situatie. Zij verstaan daaronder dwz onder 'rustig': geen oorlog meer. Geen oorlog betekent echter desintegratie. In de gepacificeerde gebieden bestaat een soort rechteloosheid wat het bestuur niet opvalt. Het aantal diefstallen, echtbreuken, verkrachtingen loopt daar beduidend op omdat de autochtone rechtsspraak niet meer functioneert. Het bestuur heeft geen tijd om al deze zaakjes uit te zoeken. Ze blijven liggen noodgedwongen maar de bevolking heeft intussen geen recht. Pacificatie is zo het verplaatsen van de moeilijkheid, de 'onrust' blijft. (Het lijkt mij dat de hoofden (KAINS) zo snel mogelijk bij de rechtspraak betrokken moeten worden.) Waar ik bang voor ben is dat de wilde haat tegen de expeditie gekoeld zal worden op de bevolking. Op de tweede plaats dat de wijze van pacificatie van de Dani-bevolking gewoon met het geweer zal worden voortgezet. De oorzaak van het algemene als wel het bijzondere verschijnsel spruiten voort uit een kolossaal gebrek aan inzicht in de zaken van de bevolking. Er zijn naar mijn mening twee methoden in die pacificatie mogelijk. De oude is: dat het H.P.B. een gebied binnentrekt en zegt dat het oorlogvoeren afgelopen moet zijn en bij ordeverstoringen gewapenderhand optreedt. Voor een bevolking die geheel vergroeid is met het oorlogvoeren is dit onbegrijpelijk. Die status quo is daarom moeilijk te handhaven. Bovendien verdere zorg blijft uit dwz verdere zorg om de nieuwe situatie te consolideren. 3

4 4 Een andere methode is: zich eerst verstaan met de bevolking en op basis van kennis en persoonlijke contacten een pacificatie beginnen en doorvoeren. De aandacht dient dan voornamelijk uit te gaan naar de handhaving van de vrede door het beginnen van eenvoudige landbouwprojecten in het vroegere oorlogsgebied. Projecten die de vroegere vijanden verenigen in gemeenschappelijke belangen. Nadat ik 8 maanden in de Oost-Baliem Vallei gewerkt heb durf ik te stellen dat een dergelijke aanpak grote kans van slagen heeft. Als gevolg van het feit dat men mij verantwoordelijk houdt voor het scheppen van een ongezonde situatie wil ik de handschoen opnemen en stellen dat het niet een ongezonde sfeer is die hier t.a.v. de Willigiman bestaat maar de maximaal gezonde situatie. Na die expeditie moet daar gebruik van gemaakt worden. Ik ben bereid om de pacificatie in dit deel van de vallei door te voeren en zorg te dragen voor een onmiddellijke follow-up. Omdat het al te zeer afwijkt van de gebruikelijke methoden wil ik zelfstandig zijn en dit experiment moet de instemming van het gouvernement hebben. De vallei is veel te groot voor één onderafdeling. Van belang zou zijn om de vallei in twee onderafdelingen te splitsen met de Baliem als grens. Hoe dit verder geregeld zou moeten worden is te specialistisch om voor u interessant te zijn. Wanneer u het met het voorgaande eens bent wil ik een meer gedetailleerd plan naar Dir. B.Z. sturen. Ik kan in deze zaak niet van onderaf werken omdat deze mensen mij vanwege de expeditie haten en met voorbijzien v/h bevolkingsbelang mij uit de vallei zullen werken. Ik meende er goed aan te doen om de expeditiezaak ook van deze zijde te belichten. Wanneer u op bepaalde punten nog verduidelijking wilt ben ik natuurlijk bereid om die te geven. Ik zal er nog een klein schetskaartje aan toevoegen. Veel hartelijke groeten P.S. Wanneer u dat gewenst voorkomt kunt u via Margriet in Bunnik corresponderen. Haar adres is: mevr. J. Broekhuyse-Brom, Koningin Julianastr. 52, Bunnik. Broekhuyse (gouvernementsantropoloog) aan Bot (staatssecretaris van Binnenlandse Zaken), ongedateerd. Zeer geachte mr. Bot, Deze brief gaat via Margriet in Bunnik/Kon. Julianastr. 52, naar u toe om het risico te vermijden dat iemand er in gaat snuffelen of alleen er iets van denken. De reden dat ik wil schrijven is dat er wat moeilijkheden zijn rond de Harvard Peabody Expeditie waaraan ik sinds sept. '60 verbonden ben. De expeditie zal een wetenschappelijke film van de Dani-cultuur maken. Daarnaast zullen een aantal publicaties in de loop der jaren verschijnen over anthropologische vraagstukken. Deze film begeleid door de studies zal tot het belangrijkste wetenschappelijke materiaal gaan behoren wat er op anthropologisch gebied bestaat. Er is veel reden om aan te nemen dat door dit werk de Baliem opnieuw in het centrum van nu wetenschappelijke aandacht komt te staan. Er moet de Nederlandse regering veel aan gelegen zijn dit werk te stimuleren al zou het slechts om de naam van Nederland in de V.S. gaan. De situatie was deze dat de gehele expeditie door ondoordachte maatregelen in gevaar gebracht is. Zoals te verwachten was ontstond hier in de vallei nogal wat critiek; echter geen critiek die op enigszins betrouwbare gronden rustte. Gardner de leider v/d expeditie beperkte bewust het contact met de buitenwereld juist om de gossip zoveel mogelijk te vermijden. 't Gevolg was dat vrijwel iedereen zich gepasseerd en op de tenen getrapt voelde. Dat was niet nodig omdat deze expeditie alleen kon en kan slagen als zij een geheel onafhankelijke houding aanneemt met de bevolking dwz zich niet het odium op de hals haalt van ergens (Zending, Missie of Gouvernement) bij te horen. Gardner verzocht daarom al deze instanties niet in het expeditiekamp te komen en bij de bevolking niet de indruk te wekken dat wij ergens bij

5 zouden horen. De 'instanties' vonden dat maar matig. Zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten. In de praktijk kwam het hier op neer dat ieder die een half woord Danisch sprak 'materiaal' tegen de expeditie begon te verzamelen. Zonderling kortzichtig genoeg want elk van deze instanties ontbeert node de informatie die wij verzamelen. De expeditie ging weloverwogen in die hoek van de vallei zitten waar de oorspronkelijke Dani-cultuur nog in optima forma floreerde dwz dat oorlog daar nog normaal voorkwam zoals ze altijd overal in de vallei geweest was. Daaruit zijn de meest absurde beschuldigingen voortgevloeid. Omdat men Gardner (Amerikaan) niet verantwoordelijk wilde houden heeft men mij daarvoor uitgekozen. Op zekere dag nu ongeveer 14 dagen geleden werd ik naar Hollandia geroepen om mij te verantwoorden: ik zou schelpen betaald hebben als de Dani's nog eens een oorlogje wilden opvoeren. Ik zou een raid op de tuinen v/d vijandelijke groep georganiseerd hebben waarbij een man werd gedood (N.B. aanzetting tot moord). Ik zou bij de expeditie geplaatst zijn om een oogje in het zeil te houden dat niets onvertogens zou voorvallen. Ik zou als voormalig bestuursambtenaar een voor de bevolking onbegrijpelijke rol spelen. In totaal als ik mij wel herinner ongeveer 36 bezwaarpunten. De eerste twee punten zijn absurd. Het zijn acties door de Dani's zelf ondernomen en van mij mag niet verwacht worden dat ik met een wetenschappelijke opdracht hier vertoevend mij als gouvernements official (dwz H.P.B.) ga gedragen, ik heb die opdracht eenvoudig niet. Voorts kan het niet zo zijn dat ik een situatie die ik moet bestuderen, bestaande die studie, ga wijzigen. Dat is Schneiders taak, een taak echter waaraan hij om het vele andere werk niet aan toe gekomen was. In alle hoeken van de vallei wordt nog volop gevochten met zijn al of niet medeweten. Toen de expeditie daar kwam viel de aandacht meer dan gewoonlijk op het gebied waar de expeditie opereerde. Met grote oppervlakkigheid werd een beschamende bundel gorigheid verzameld en naar Hollandia gestuurd. Stephan en Den Haan hebben mij op een bijzonder onbeschofte wijze behandeld. Zonder in de waarheid geïnteresseerd te zijn wensten zij alleen maar een bevestiging van hun vermoeden. Die ik natuurlijk niet geven kan. Het ergerde hen. Deze ergernis ging voor Den Haan zover dat hij de volgende dag aan derden dezelfde beschuldiging herhaalde die ik daags tevoren had ontkend. Diezelfde avond heb ik een onderhoud gevraagd en gekregen met Dir. B.Z. Veldkamp die rustig luisterde naar wat er wel en niet gebeurd was en bijgevolg een inzicht kreeg in de situatie. De volgende morgen ben ik gehoord door de P.G. en de Adv. Generaal. Op een tape heb ik toen een groot aantal vragen beantwoord. Nadien mocht ik naar Wamena terug met de mededeling dat er geen reden was om mijn woorden in twijfel te trekken. Het feit dat ik voor de bevolking een onbegrijpelijke rol zou spelen (dwz als H.P.B. geen oorlog als anthropoloog geen mening ) is uit zijn voegen gelicht. Op de eerste plaats heb ik daar een paar jaar geleden bij mijn benoeming al op gewezen en op de tweede plaats is de expeditie in een gebied gaan zitten waar men mij in het geheel niet kende. Nu op deze dag wel, omdat allerlei lieden (Missie-Zending-Gouvernement) en de bevolking hier vragen wat het H.P.B. doet, waardoor de bevolking wel de indruk moet krijgen dat ik H.P.B. ben. Ik ontken dat altijd maar dat zal me niet veel meer helpen.tenslotte hou ik natuurlijk een oogje in het zeil dwz in principe. De expeditie bestaat uit fatsoenlijke lieden. Er is niets gebeurd was onjuist is en voor zover ik het kan zien zal er ook niets gebeuren. De expeditie houdt zich volledig afzijdig van de zaken der bevolking. Maakt de bevolking nieuwe tuinen dan wordt het gefilmd en anthropologisch onderzocht. Voeren zij oorlog dan wordt de oorlog gefilmd. De moeilijkheid daarbij is dat de mening omtrent de oorlog bij het gouvernement zo is dat daarbij in elke oorlog een groot aantal doden zou vallen. Niets is minder waar. Ik zal daar later wel een rapport over moeten schrijven maar nu reeds staat voor mij vast dat de beschouwing over oorlog in de vallei (door Gonsalves, Schneider etc.) geheel uit de lucht gegrepen is en hoe kan dat anders. Nooit heeft iemand de moeite genomen om zich in de werkelijkheid te verdiepen. De oorlog is naar mijn mening veeleer te zien als een ruw spel waarbij het leven van de deelnemenden op het spel staat zoals bij een boksmatch ten onzent. In de oorlogen die ik de afgelopen tijd heb meegemaakt is aan deze zijde v/h front geen dode gevallen. Aan de andere zijde zijn enkele doden te 5

6 6 betreuren; ik weet daarover verder niets omdat ik bij de tegenpartij nooit kom. Het is een wreed spel maar aan de andere kant vervult het de harten van dit gehele volk. Alle activiteit, alle ritueel staat in verband met deze oorlog. Het leven is voor hen zonder oorlog niet wel denkbaar. Het percentage doden ligt waarschijnlijk nog beneden 1% per jaar maar mijn waarneming is nog te kort om daarover iets definitiefs te zeggen. Het belang van een consentieuze studie lijkt mij echter niet alleen het waarnemen v/d oorlog maar veel meer de waarneming v/d gehele cultuur om op basis daarvan te komen tot enige planmatige beschouwing over de toekomst. Wat kunnen wij verwachten van deze Baliemvallei in 10 jaar. Tot heden is er wel wat geprobeerd maar dat is zo weinig dat het verder buiten beschouwing kan blijven. Ik ben nog altijd van mening dat er op het punt van ontwikkeling veel meer aangepakt kan worden. Een onderdeel daarvan geldt als goede mogelijkheid het pilotproject wat U destijds door enkele Nederlandse boeren wilde laten beginnen. De zonderlinge situatie is nu dat niemand geïnteresseerd is bij anthropologisch onderzoek noch bij kennis van zaken over de Vallei. Den Haan wilde mij onmiddellijk bij de expeditie weghebben en de vallei uit per eerste gelegenheid. Voorts heeft hij laten weten dat ik hier (N.G.) beslist niet gehandhaafd kan blijven als bestuursambtenaar als zodanig en zeker niet in de Baliem. Wat mij te wachten staat weet ik niet. Ik ben er alleen zelf ook voor verantwoordelijk dat het gouvernement mij zo nuttig mogelijk inzet en ik kan het niet anders zien dan dat ik daarvoor zou blijven werken op de plaats waar ik ben. Hier ben ik deskundig. Elders liggen de zaken weer anders en zal het me weer een jaar kosten om goed op de hoogte te komen. Maar Januari '63 ga ik op verlof. Tenslotte iets over ons gezin. Margriet heeft een zware tijd achter de rug. Eerst in Hollandia een jaartje 'wennen'. Daarna de Gonsalvesaffaire, nu de expeditie-affaire. Elke affaire betekent dat de mensen op een bepaalde wijze naar je kijken of je vermijden. Sinds september vorig jaar ben ik van huis, alleen de weekends thuis. Dat was een zware opgave voor ons. Margriet woonde alleen maanden lang op de strip in Wamena. Niemand bezocht haar. Ik was van huis om ethnografisch onderzoek te doen voor de expeditie. Sinds april kon ik nog minder thuis zijn. Margriet ging daar kapot aan. De verhoudingen in Wamena waren wel een beetje opgeklaard maar mijn continue afwezigheid werd haar te zwaar. 1 Juni is zij naar Nederland vertrokken met Birgit. De expeditie dient een goed doel maar het kost mij eigenlijk meer aan verdriet en inspanning dan ik kan opbrengen. Bovendien ben ik bang dat het 'materiaalverzamelen' nog niet heeft opgehouden. Een belangrijk punt zou ik bijna over het hoofd zien. Als gevolg van de actie v/h gouvernement ontbrandde een tegenactie v/d expeditie. M.i. terecht stelde Gardner dat de situatie op het expeditie-terrein niet verstoord mocht worden en moest blijven zoals het altijd geweest was. De halve vallei is nog ongepacificeerd en er is geen reden om nu plotseling nu de expeditie daar vertoefde te gaan pacificeren. Elders is er meer werk dan het gouvernement aankan. Pacificatie wijzigt de situatie fundamenteel zodat de expeditie (die dit gebied gekozen had omdat het niet gepacificeerd was) gedoemd zou zijn te vertrekken. Het gouvernement heeft nu het gebied 'unpatrolled' verklaard dwz er komen geen gouvernementspatrouilles meer (vroeger sporadisch). De politiebescherming is teruggetrokken en men wilde ook mij terugtrekken. Dit laatste zou evenzeer de expeditie hebben doen ophouden. Er is echter niemand die de taal spreekt of de cultuur kent. De naam van Nederland als deelnemer v/d expeditie is door toedoen van de autoriteiten in Hollandia nu verdwenen. Het is geen gemengd Nederl.-Amerikaanse expeditie meer maar een Amerikaanse expeditie. Het zal de naam van Nederland geen goed doen in de V.S. Met name niet dat Nederland zich heeft teruggetrokken. Ik weet niet of de regering het daarmee eens is. Veel hartelijke groeten,

7 7

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland.

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland. Een extra stap Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over de politiechef van de regionale eenheid Noord- Nederland. Datum: 16 april 2015 Rapportnummer: 2015/076 2 Klacht Verzoeker klaagt erover

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

3 februari Geachte heer, mevrouw,

3 februari Geachte heer, mevrouw, 3 februari 2015 Geachte heer, mevrouw, Hierbij willen wij u onder de aandacht brengen dat in de procedure rondom de besluitvorming van het voltijds hoogbegaafdheidsonderwijs niet juist is gehandeld. Sterker

Nadere informatie

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Algemeen Het leek mij nuttig om vóór de beschrijving van de deviezenproblemen eerst duidelijk te maken wat onder deviezen verstaan moet worden, zulks

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst

Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Tekst herdenking Brabantse gesneuvelden: Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst Dames en heren, allen hier aanwezig. Het is voor mij een grote eer hier als pas benoemde burgemeester

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol

Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol Jaap Bierman G&I Klas 1 A Sunday 24 January 2016 Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol Will you, push it to the limit? HKU Een week voordat het project van start ging kwam Tim Bosje naar

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen 11 1Help: faalangst! Karel heeft moeite met leren. Dat zal wel faalangst zijn! zegt iemand. Een gemakkelijk excuus, want Karel is wel erg snel klaar met zijn huiswerk. Ellen, die ook moeite heeft met leren,

Nadere informatie

Rapport. Datum: 24 februari 2005 Rapportnummer: 2005/053

Rapport. Datum: 24 februari 2005 Rapportnummer: 2005/053 Rapport Datum: 24 februari 2005 Rapportnummer: 2005/053 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het Korps landelijke politiediensten onvoldoende voortvarend heeft gereageerd op het door hem bij brief van

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode

Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode Tijdens sollicitatiegesprekken wil je zo snel en zo goed mogelijk een kandidaat voor een openstaande functie selecteren. De STAR vragenmethode is een gedegen

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8.

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8. Roos van Leary Beschrijving Boven-Samen (BS) dominant gedrag: leidend zelfdefinitie: ik ben sterker en beter dan jij; Ik overzie "het" definitie van de ander: jij bent zwak en hulpbehoevend relatiedefinitie:

Nadere informatie

Rapport. Datum: 3 juni 1998 Rapportnummer: 1998/207

Rapport. Datum: 3 juni 1998 Rapportnummer: 1998/207 Rapport Datum: 3 juni 1998 Rapportnummer: 1998/207 2 Klacht Op 26 maart 1996 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van mevrouw M. te Oldenzaal met een klacht over een gedraging van het regionale

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM.

DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM. CR 11/2362 DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM. Tijdig beroep op ontbindende voorwaarde? Klager/koper deed op de dag dat het financieringsbeding

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief 1 Tessalonicenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Tessalonica 1 Dit is een brief van Paulus, Silvanus en Timoteüs, aan de christenen in de stad Tessalonica. Jullie horen bij God, de

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

3.5. Vertellenderwijze, niet moraliseren! 3.5.1. Verkenning van het verhaal " #

3.5. Vertellenderwijze, niet moraliseren! 3.5.1. Verkenning van het verhaal  # 3.5. Vertellenderwijze, niet moraliseren 1 3.5.1. Verkenning van het verhaal "# $$ %& " # 1 H. BERGHMANS & G. EVRARD, Bijbelverhalen in beeld, het leven van Jezus, Altoria Averbode, 1999. ' 3.5.2. Uitdieping

Nadere informatie

Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood?

Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood? Jozefs broers bij de onderkoning. Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood? Genesis 42:1-2 1 Toen Jakob zag dat er koren in Egypte was, zei Jakob tegen zijn zonen: Waarom kijken jullie

Nadere informatie

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 God en je naasten liefhebben LES 3 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 Wat leer

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

4e zondag van Pasen - De Goede Herder.

4e zondag van Pasen - De Goede Herder. 4e zondag van Pasen - De Goede Herder. Het is één van de oerbeelden geworden van Jezus in de christelijke geloofstraditie. Elk jaar wordt deze derde zondag na Pasen er naar genoemd: zondag van de Goede

Nadere informatie

CR 12/2424 DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM.

CR 12/2424 DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM. CR 12/2424 DE CENTRALE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOEDDESKUNDIGEN NVM. Onderhandelingsperikelen. Onjuiste beeldvorming over positie veroorzaakt. Vertrouwen

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Ik hoop dat U een beslissing neemt waar Uzelf met een goed gevoel aan kan terug denken.

Ik hoop dat U een beslissing neemt waar Uzelf met een goed gevoel aan kan terug denken. H.C. Klomp Apartado 216 03650 PINOSO ALICANTE SPANJE Aan de Minister van Veiligheid en Justitie Mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG HOLANDA Pinoso, 22 oktober 2012. Uw Kenmerk: 300782/12/IL

Nadere informatie

7 STAPPEN NAAR BEVRIJDING ~ RICHTLIJNEN

7 STAPPEN NAAR BEVRIJDING ~ RICHTLIJNEN 7 STAPPEN NAAR BEVRIJDING ~ RICHTLIJNEN Stap 1: PROCLAMEREN VAN WAARHEID Proclameer Jezus volbrachte werk van het Kruis = vergeving & herstel. Proclameer Gods liefde, genade, vergeving, bevestiging en

Nadere informatie

Rapport. Datum: 27 april 1998 Rapportnummer: 1998/126

Rapport. Datum: 27 april 1998 Rapportnummer: 1998/126 Rapport Datum: 27 april 1998 Rapportnummer: 1998/126 2 Klacht Op 20 augustus 1997 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van de heer P. te Oud Alblas, met een klacht over een gedraging van Gak

Nadere informatie

SAMENVATTING ADVIES. A, moeder van B, leerling VMBO klas 3kbad van het C te D, wonende te D, verzoeker, hierna te noemen klaagster

SAMENVATTING ADVIES. A, moeder van B, leerling VMBO klas 3kbad van het C te D, wonende te D, verzoeker, hierna te noemen klaagster 102472 SAMENVATTING Klacht tegen coördinator onderbouw met betrekking tot bejegening leerling VO Klaagster klaagt dat de coördinator onderbouw VMBO haar zoon zou hebben vernederd en emotioneel zou hebben

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Hoe oud werd Jozua en mede door welke oorzaak keerden velen God de rug toe?

Hoe oud werd Jozua en mede door welke oorzaak keerden velen God de rug toe? De toestand van Israël onder de richters. Hoe oud werd Jozua en mede door welke oorzaak keerden velen God de rug toe? Richteren 2:8-11 8 Maar toen Jozua, de zoon van Nun, de dienaar van de HEERE, gestorven

Nadere informatie

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg.

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Ik begon deze week met het gevoel ik heb er zin in en ik zie wel wat we allemaal gaat gebeuren, ik laat het wel op me afkomen. Na de eerste dag voor

Nadere informatie

Collegialiteit. Contact opnemen met opdrachtgever van collega.

Collegialiteit. Contact opnemen met opdrachtgever van collega. Collegialiteit. Contact opnemen met opdrachtgever van collega. Klager (makelaar X) had een woning in verkoop waarin de opdrachtgevers van beklaagde (makelaar Z) interesse hadden. Klager verwijt beklaagde

Nadere informatie

Rapport. Datum: 3 augustus 2000 Rapportnummer: 2000/261

Rapport. Datum: 3 augustus 2000 Rapportnummer: 2000/261 Rapport Datum: 3 augustus 2000 Rapportnummer: 2000/261 2 Klacht Op 27 oktober 1999 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van mevrouw D. te Zeist, met een klacht over een gedraging van het Landelijk

Nadere informatie

Lees de vier verhalen en beschrijf hoe en waarom David koning is geworden? Wordt er iets gezegd over het hart van David en het hart van Saul?

Lees de vier verhalen en beschrijf hoe en waarom David koning is geworden? Wordt er iets gezegd over het hart van David en het hart van Saul? Een volmaakt hart. Zuiveren van hart zullen God zien OPDRACHT: Bestudeer het leven en karakter van David. hoofdstukken 1 Sam 16,17,18,19,24 hoofdstukken 2 Sam 2,5,6,7 hoofdstukken 2 Sam 11 hoofdstukken

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Overdenking 21 juni 2015 Velserbroek - Ds. Mirjam Vermeij

Overdenking 21 juni 2015 Velserbroek - Ds. Mirjam Vermeij Overdenking 21 juni 2015 Velserbroek - Ds. Mirjam Vermeij Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus, Wie is hij toch, dat zelfs de wind en het meer hem gehoorzamen. Wie is hij toch? Die vraag klinkt

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

1. Onderwerp van d e klacht Onjuiste interpretatie van ondeugdelijke meetgegevens. 2. Advies van de voorzitter van de commissie.

1. Onderwerp van d e klacht Onjuiste interpretatie van ondeugdelijke meetgegevens. 2. Advies van de voorzitter van de commissie. 2011 1. Onderwerp van d e klacht Onjuiste interpretatie van ondeugdelijke meetgegevens 2. Advies van de voorzitter van de commissie Geacht college, Op 2011 schreef een brief aan u en aan, van de KNAW.

Nadere informatie

Wie is de God van het koninkrijk? les 1 FOLLOW

Wie is de God van het koninkrijk? les 1 FOLLOW Wie is de God van het koninkrijk? les 1 DEEL 2A FOLLOW DRIE IN ÉÉN Veel mensen hebben geprobeerd om een voorstelling van God te maken. God zegt in de Bijbel dat je dit beter niet kan doen. Ex 20:4,5 De

Nadere informatie

Rapport. Datum: 9 juli 1998 Rapportnummer: 1998/270

Rapport. Datum: 9 juli 1998 Rapportnummer: 1998/270 Rapport Datum: 9 juli 1998 Rapportnummer: 1998/270 2 Klacht Op 4 november 1997 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van de heer B. te Voorburg, met een klacht over een gedraging van het Korps

Nadere informatie

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde INHOUDSOPGAVE Inleiding................................................... 5 1. Jezus en de doop........................................ 7 2. Het werk van de Heilige Geest.......................... 11

Nadere informatie

Rapport. Datum: 26 maart 1998 Rapportnummer: 1998/092

Rapport. Datum: 26 maart 1998 Rapportnummer: 1998/092 Rapport Datum: 26 maart 1998 Rapportnummer: 1998/092 2 Klacht Op 26 juni 1997 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van mevrouw B. te Drachten, met een klacht over een gedraging van Gak Nederland

Nadere informatie

News Update Labour & Employment

News Update Labour & Employment In deze News Update: Klik op de titel om door te gaan naar het hele artikel Uitsluiting van een OR lid mogelijk?... 1 Bij afwijken wettelijke opzegtermijn werknemer automatisch langere opzegtermijn werkgever?...

Nadere informatie

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven. Moet je je aan een afspraak houden?

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven. Moet je je aan een afspraak houden? VOORBEELD / CASUS Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven Moet je je aan een afspraak houden? Hieronder treft u een beschrijving van een socratisch gesprek dat ik onlangs begeleidde. Voor de volledigheid

Nadere informatie

De andere trooster. Het evangelie naar Johannes 14:15-31 19-01-2016

De andere trooster. Het evangelie naar Johannes 14:15-31 19-01-2016 De andere trooster Het evangelie naar Johannes 14:15-31 19-01-2016 Wie is Parakletos? Wist u dat op verzoek van Jezus een belangrijke gast bij u thuis woont? Niet alleen op uw adres, maar zelfs diep in

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Thema 4. Straatmuzikanten

Thema 4. Straatmuzikanten Thema 4 Straatmuzikanten Les 4.1 tinnen ideeën pakketten resultaat passage Les 1 de, jarig Een man met korte, grijze haren, een snor en een aktetas stootte met zijn voet tegen het geldbakje. Waar hoor

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD 2002 nr. 121

GEMEENTEBLAD 2002 nr. 121 GEMEENTEBLAD 2002 nr. 121 Burgemeester en wethouders van de gemeente Maassluis; gezien de instemming van de plaatselijke commissie voor georganiseerd overleg; besluiten: vast te stellen de volgende: VERORDENING,

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Rapport. Datum: 8 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/237

Rapport. Datum: 8 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/237 Rapport Datum: 8 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/237 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat Cadans Uitvoeringsinstelling BV te Rijswijk op 22 december 2000 nog steeds niet had beslist op zijn aanvraag

Nadere informatie

Obductie Informatie voor nabestaanden

Obductie Informatie voor nabestaanden 00 Obductie Informatie voor nabestaanden 1 Inleiding U heeft deze folder gekregen omdat uw echtgenoot, familielid of dierbare is overleden. De behandelend arts heeft u gevraagd of obductie gedaan mag worden.

Nadere informatie

Rapport. Datum: 18 oktober 2001 Rapportnummer: 2001/325

Rapport. Datum: 18 oktober 2001 Rapportnummer: 2001/325 Rapport Datum: 18 oktober 2001 Rapportnummer: 2001/325 2 Klacht Verzoeker klaagt er over dat de Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen Venlo tot het moment van indienen van de klacht bij de Nationale

Nadere informatie

DETENTIE EN HET GEZIN

DETENTIE EN HET GEZIN DETENTIE EN HET GEZIN klachten en krachten 7 november 2014, Veenhuizen Hans Barendrecht, db mijn zoontje heeft veel vragen, maar ík ook. praktijk als wetenschap geloof in herstel voor mensen die achter

Nadere informatie

Perspectief 3e editie 3 hv Project Oorlog & vrede. 0 Start

Perspectief 3e editie 3 hv Project Oorlog & vrede. 0 Start Perspectief 3e editie 3 hv Project Oorlog & vrede 0 Start Een project over oorlog en vrede, waarbij je gaat kijken naar verschillende aspecten. Is oorlog te voorkomen? Kun je vrede leren, of stimuleren?

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

1. Ouders zijn van te voren niet door het gastouderbureau geïnformeerd over de bestaande zorgen over hun kinderen.

1. Ouders zijn van te voren niet door het gastouderbureau geïnformeerd over de bestaande zorgen over hun kinderen. 10-65 AMK 2010 Opvangvorm Gastouderbureau Betreft AMK Inleiding De klacht 1. Ouders zijn van te voren niet door het gastouderbureau geïnformeerd over de bestaande zorgen over hun kinderen. 2. Ouders zijn

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Test: In hoeverre voel je je eenzaam? 42 vragen

Test: In hoeverre voel je je eenzaam? 42 vragen Test: In hoeverre voel je je eenzaam? 42 vragen Print dit document (7 pagina s) uit en omcirkel of arceer datgene wat op jou van toepassing is: 1. Ben je alleen? nooit soms/regelmatig (vrijwel) altijd

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Acute verwardheid of delier

Acute verwardheid of delier Acute verwardheid of delier Beter voor elkaar Voor wie is deze folder bedoeld? Deze folder is bedoeld voor patiënten die worden opgenomen in het Ikazia Ziekenhuis. Zoals de verpleegkundige aan u heeft

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Vergaderen. Auteur: Mark van der Lee. Plaats: Delft. Datum: 17 januari 2014. Organisatie: Haagsche Hogeschool Delft

Vergaderen. Auteur: Mark van der Lee. Plaats: Delft. Datum: 17 januari 2014. Organisatie: Haagsche Hogeschool Delft Vergaderen Auteur: Mark van der Lee Plaats: Delft Datum: 17 januari 2014 Organisatie: Haagsche Hogeschool Delft Binnen projecten is het erg belangrijk dat er communicatie is. Dit kan op verschillende manieren

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Het empathiequotiënt (eq)

Het empathiequotiënt (eq) Het empathiequotiënt (eq) Het empathiequotiënt (EQ) versie voor volwassenen Hoe moet deze vragenlijst ingevuld worden? In deze vragenlijst staan een aantal stellingen opgesomd. Lees elke stelling aandachtig

Nadere informatie

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-132 d.d. 6 mei 2013 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter en mr. S.N.W. Karreman, secretaris)

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-132 d.d. 6 mei 2013 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter en mr. S.N.W. Karreman, secretaris) Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-132 d.d. 6 mei 2013 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter en mr. S.N.W. Karreman, secretaris) Samenvatting Rechtsbijstandverzekering. In een geval

Nadere informatie

NMI MEDIATION REGLEMENT 2001

NMI MEDIATION REGLEMENT 2001 Nederlands Mediation Instituut NMI MEDIATION REGLEMENT 2001 Artikel 1 - Definities In dit reglement wordt verstaan onder: NMI: de Stichting Nederlands Mediation Instituut, gevestigd te Rotterdam. Reglement:

Nadere informatie

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014 Growth & Reflection Growth & Reflection Opleverdatum: 18 juni 2014 Multimediaal Reclamebureau 2013/2014 Inleiding Er zit alweer een half jaar bij MMR op en ik heb weer veel nieuwe dingen geleerd en nieuwe

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie

Evaluatie Wet controle op rechtspersonen. Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld

Evaluatie Wet controle op rechtspersonen. Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld 33750-VI Nr. Evaluatie Wet controle op rechtspersonen Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen ter beantwoording voorgelegd

Nadere informatie

Rapport Over de wijze waarop de gemeente Rijswijk. een adresonderzoek heeft uitgevoerd voordat zij in 2012 een burger uit de

Rapport Over de wijze waarop de gemeente Rijswijk. een adresonderzoek heeft uitgevoerd voordat zij in 2012 een burger uit de Rapport Rapport Over de wijze waarop de gemeente Rijswijk een adresonderzoek heeft uitgevoerd voordat zij in 2012 een burger uit de Gemeentelijke Basisadministratie Personen (GBA) uitschreef Oordeel Op

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007

Rapport. Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen. Datum: 22 januari 2013. Rapportnummer: 2013/007 Rapport Verslag van Rapport over een klacht over de SVB te Amstelveen Datum: 22 januari 2013 Rapportnummer: 2013/007 2 De klacht en de achtergronden De Nationale ombudsman ontving in het voorjaar van 2012

Nadere informatie

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober Lieve broer! 12-19 oktober Je bent nog maar 1 week weg, en ik mis je al! Hopelijk zie ik je nog terug! Ik heb gehoord dat er al heel wat mannen zijn gestorven! Jij nog niet,gelukkig! En,papa, alles goed

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Anders leven - Pleeg geen moord Ontmoetingsdienst - 4 oktober 2015 Evangelist Jan Verkerk - Huizen

Anders leven - Pleeg geen moord Ontmoetingsdienst - 4 oktober 2015 Evangelist Jan Verkerk - Huizen Oude Testament, Exodus 20: 13 + Genesis 4: 1-16 Exodus 20 13 Pleeg geen moord. Genesis 4 1 De mens, Adam, had gemeenschap met Eva, zijn vrouw, en zij werd zwanger en bracht Kaïn ter wereld. Met de hulp

Nadere informatie

www.survio.com Familiedagen

www.survio.com Familiedagen www.survio.com Familiedagen Inhoudstafel 1 Algemeen 3 2 Vragenlijst voorbeeld 4 3 Enquête bezoeken 6 4 Enquête antwoorden 7 1. Vraag 1. Heeft u wel eens een familiedag bezocht?................................

Nadere informatie

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden:

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Relaties halen het beste in je naar boven Les 1 GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Lees met elkaar de volgende hoofdstukken en laat iemand opschrijven

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

Productie 2. GBSolutions De Gildekamp 32-37 6545 KX Nijmegen gbsolutions@12move.nl 024 3732675 22-05-2007

Productie 2. GBSolutions De Gildekamp 32-37 6545 KX Nijmegen gbsolutions@12move.nl 024 3732675 22-05-2007 Productie 1 Productie 2 GBSolutions De Gildekamp 32-37 6545 KX Nijmegen gbsolutions@12move.nl 024 3732675 22-05-2007 AllebedrijveninNijmegen.nl Postbus 188 2800 AD Gouda Geachte heer/mevrouw, Bij deze

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Sector Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend.

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Eerste druk, 2014 2014 Johanna de Vos isbn: 9789048432172 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Vertrouwensbeginsel, terugwerkende kracht Artikelen: WHW art lid 1,3 en 4, Uitvoeringsbesluit WHW art. 2.1 en 2.2 lid 1, Awb art.

Vertrouwensbeginsel, terugwerkende kracht Artikelen: WHW art lid 1,3 en 4, Uitvoeringsbesluit WHW art. 2.1 en 2.2 lid 1, Awb art. Zaaknummer: 1997/209 Rechter(s): mrs. Loeb, Martens, Nijenhof Datum uitspraak: 14 januari 1998 Partijen: X tegen het college van bestuur van de Rijksuniversiteit Trefwoorden: Vertrouwensbeginsel, terugwerkende

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia archeologen, Tuinstraat 27a, 1544 RS Zaandijk Inhoudsopgave

Nadere informatie