Dutch Space test uitklapbare zonnecellen met multibody dynamics

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dutch Space test uitklapbare zonnecellen met multibody dynamics"

Transcriptie

1 2 15 maart - 12 april 2013 Duizend verkopen in een jaar Leapfrog komt voor zomer met professionele versie succesvolle 3D-printer Röntgendiffractie Analysesysteem Panalytical scant met tienduizendste graad door spectrum Dutch Space test uitklapbare zonnecellen met multibody dynamics

2

3 COLUMN Joost Backus is redacteur bij Mechatronica&Machinebouw. Driedimensionale frutsels Additive manufacturing (AM), populair 3D printen, staat inmiddels op het topje van de hypecurve. Tot nu toe was het oude vertrouwde subtractive manufacturing de belangrijkste productietechnologie. Je neemt een brok materiaal en zaagt, schaaft, draait, freest, kottert, boort, slijpt en schuurt er net zo lang aan tot het gewenste halffabricaat ontstaat. Bij AM start je met niets en bouw je onderdelen op uit flinterdunne laagjes of bolletjes. In de hobbysfeer slaat AM aan om allerlei frutsels te maken. Dit bevleugelt de mag ik dat zeggen technisch minder begaafde visionaire goeroetypes met een hang naar boude uitspraken. 3D printen als een ontwikkeling bigger than the web waarbij we allemaal makers worden en via een rip-mod-make-adagio zelf zaken realiseren en produceren. Andere glazenbollenlezers zien al een renaissance van de maakindustrie op basis van 3D printen. In Flux, het magazine van het Rathenau-instituut, voorspelt futuroloog Wim de Ridder recentelijk zelfs het einde van de gevestigde namen in de productie. Hij geeft aan dat er een soort doehetzelfeconomie komt. Volgens De Ridder is de toon gezet want bij Bijenkorf kun je al je eigen printertje kopen: Voor 1000 euro heb je er al een. Tja, dat vind ik nu echt allemaal je reinste kletspraat. Ga maar eens aan de slag met een hobbymachientje: leuk speelgoed, maar je kunt er bijna niks mee. Zelfs als we op het professionele vlak kijken, blijft het nog behelpen. De materialen voor AM zijn beperkt. Kun je bij traditionele productie uit een schier eindeloze lijst legeringen en materialen kiezen, bij AM zijn de mogelijkheden zeer beperkt. AM gaat ook tergend langzaam, flintertje voor flintertje, terwijl je tegenwoordig bijna dood schrikt van het verspanend vermogen van een fatsoenlijk bewerkingscentrumpje. Die koffiedikkijkers schijnen helemaal er aan voorbij te gaan dat een halffabricaat nog geen product is. Al die zooi die nu uit de 3D-printers komt, bestaat uit één materiaal. Een compleet product is echter meestal opgebouwd uit vele materialen, onderdelen en functionele modules. Een beetje een intelligent product printen uit verschillende materialen is op dit moment nog totale toekomstmuziek. Hoe stel je je dan het einde van de gevestigde producenten voor? Leuk speelgoed, maar je kunt er bijna niks mee Natuurlijk zijn er plekken waar AM prachtig functioneert. Traditionele productie gaat vaak uit van cirkels (draaien, boren) of vlakken (frezen, slijpen). Een vrije natuurlijke vorm is op deze manier vet moeilijk te realiseren. Voor 3D printen is het echter een fluitje van een cent. Afgebroken tand of gebroken bot, daarvoor is makkelijk een gepersonaliseerd reserveonderdeel te printen. Voor verschillende niches zal AM best kunnen uitgroeien tot een belangrijke technologie, dat ben ik helemaal met de goeroes eens. In Nederland zouden we er dus goed aan doen flink in te zetten op deze technologie. Nu mooie niches benutten, ervaring opdoen en het gebruik van AM en de ontwikkeling van AM-machines een zet geven. Dat zou mooi zijn. TNO, Mutracx of Océ zouden prachtige verdere ontwikkelingen kunnen inzetten. Nederland heeft nu de kans om een startupontwikkeling rondom AMtechnologie in te zetten die mogelijk nog eens uitgroeit tot een marktleider zoals ASML. Maar dat is hard werk en kost veel innovatie-inspanning. Wil de bv Nederland zoiets nog wel met al die praat over besparen? Het zou mooi zijn als de heren futurologen hun breinkracht eens zouden inzetten om na te denken hoe we de AM-inzet en AM-systeemontwikkeling een schop kunnen geven, nu en hier. Dat lijkt me zinniger dan allerlei hypeïge soundbytes zonder veel achtergrond de wereld in slingeren. MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 3

4 2 11 Nieuws Delftse start-up verkoopt duizendste 3D-printer Een jaar geleden zag het bedrijf het levenslicht maar toch heeft Leapfrog al ruim duizend machines verkocht. De spinoff van de TU Delft ziet zijn 3D-printers de deur uit vliegen. Word ook abonnee Mechatronica&Machinebouw is hét magazine voor de machine- en systeembouw in Nederland en België. In dit vakblad staan nieuws, trends en achtergronden over mechatronische systemen en machinebouw centraal. Wilt u ook niets missen op dit gebied? Dan mag een abonnement op het blad Mechatronica&Machinebouw en/of de nieuwsbrief niet ontbreken. Voor meer informatie en aanmelden gaat u naar 17 Nieuws Röntgenbron en detector draaien met nanoprecisie rond sample De Empyrean is een bestseller in Panalyticals productcatalogus voor röntgendiffractie. Het systeem scant met stapjes van tienduizendste graden door het diffractiespectrum. 4 MECHATRONICA&MACHINEBOUW 7

5 INHOUD 25 Thema Dutch Space test uitklapbare zonnecellen met multibody dynamics Tijdens de start krijgen zonnepanelen van satellieten het flink voor de kiezen. Met simulaties test Dutch Space al op aarde uitvoerig of ze de lancering zullen overleven en in de ruimte goed uitklappen. OPINIE 3 Driedimensionale frutsels - Joost Backus 15 Hoe bepaal ik wat belangrijk is? - Jaco Friedrich 21 Pneumatiek, technica non grata? - Thomas Pehrson NIEUWS 9 Kort nieuws 11 Delftse start-up verkoopt duizendste 3D-printer 17 Röntgenbron en detector draaien met nanoprecisie rond sample 43 In beeld Inhoud telt bij batterijsorteerder Sortbat Sortbat in Tienen scheidt jaarlijks zo n 2,4 miljoen kilo ingezamelde batterijen. Met verschillende trucjes krijgt het razendsnel boven water wat de chemische samenstelling is. THEMA TOOLING 25 Dutch Space test uitklapbare zonnecellen met multibody dynamics 28 FMTC ontwikkelt first time right-designmethode voor efficiënte aandrijflijnen 33 Ontwerper moet meer feeling houden met productie 38 OPW Europe ontdekt de voordelen van PLM 40 Solidworks blijft bij vertrouwde kernel maar diversificeert wel IN BEELD 42 Inhoud telt bij batterijsorteerder Sortbat FOCUS 46 De industriële verpakking als maatpak 48 Productnieuws EN VERDER 6 Foto: MI-Partners 50 Agenda 54 Fedactueel 58 Kompas 59 Colofon MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 5

6 Op initiatief van NFM, een Franse ontwikkelaar van tunnelboormachines, hebben 21 industriepartners, R&D-instellingen en mkb ers zich verenigd binnen het Europese Zevende Kaderproject Nettun (New Technologies for Tunnelling and Underground Works). Gedurende een periode van 4,5 jaar gaan de partijen de wetenschappelijke en technische uitdagingen in de tunnelboortechnologie te lijf. Tot de deelnemers behoren het Eindhovense MI- Partners en de TU Delft. De Nederlandse inbreng is gebaseerd op de seismische vibrator die MI-Partners en de TU Delft eerder ontwikkelden voor onder meer de exploratie van olie- en gasreserves. Een shaker schiet een sweep de grond in, waarna een combinatie van geofoonsensoren op de shaker en op de grond de weerkaatsingen registreert. Dat levert een boel informatie op over de bodemsamenstelling. Het principe is ook geschikt om een tunnelboor te vertellen hoe de grond en het gesteente voor de kop eruitziet. Het idee is om zo n scan te maken elke keer als de boor stilstaat. Dat gebeurt om de anderhalve meter als er betonplaten tegen de tunnelwand worden geplaatst. Rob Jenneskens van MI-Partners verwacht dat het uiteindelijke systeem zal bestaan uit één seismische vibrator en twintig sensoren. Door de kop stapjes van twintig graden te laten maken, ontstaat er een compleet beeld. Zo heeft de boor onverwachte rotsblokken, funderingen en holtes op tijd in de gaten zodat hij tijdig vaart kan minderen of kan stoppen. MI-Partners en de TU Delft moeten diverse technische hindernissen nemen. De vibrator moet een sweep kunnen maken van 5 tot 500 Hz, waarbij de vibrator en de geofoonsensoren dynamisch ontkoppeld moeten zijn van de boorinstallatie. De gevoelige mechanica van de vibrator en de sensoren moet beschermd zijn tegen water, modder en rondvliegende rotsblokken maar wel gevoelig genoeg zijn om de trillingen af te geven en op te vangen. Daarnaast is het oorspronkelijke systeem nu horizontaal in plaats van verticaal geplaatst. Dat betekent dat de zwaartekracht anders aan de vibrator trekt. Omdat de kop gaat draaien, komt die zwaartekracht bovendien steeds uit een andere richting. MI-Partners en de TU Delft gaan de komende tijd werken aan oplossingen. 6 MECHATRONICA 2

7 MECHATRONICA 2 7

8 Exhibition and Conference on Electronics and Chip Design Sponsor Wednesday 12 June Congrescentrum Brabanthallen s-hertogenbosch, the Netherlands Bits&Chips Hardware Conference 2013 On 12 June 2013 Techwatch Events will organise the sixth edition of the Bits&Chips Hardware Conference, the event that traditionally attracts the best and the brightest from the Benelux high-tech electronics sector. There is business to be done at Bits&Chips Hardware Conference and expertise to be shared, so register now as an exhibitor or sponsor. Visit the website for more information. Reserve your stand now Visit for more information BCHC13 Partners

9 KORT NIEUWS Micromanipulatie Bosch tweede koper piëzoproductiemachine Solmates In december kondigde Solmates zijn eerste klant aan en deze maand kon het daar al een tweede klant aan toevoegen: Robert Bosch. Rond de zomer zal de UT-spin-off zijn Piezoflare 1200 leveren aan de Research and Advance Engineering-tak van het Duitse bedrijf. Solmates-CEO Arjen Janssens is blij met de tweede deal in korte tijd. Vooral omdat deze order komt van een wereldmarktleider in Mems-productie. Het toont aan dat er in de industrie interesse is voor onze depositietechnologie. De Piezoflare 1200 is een machine om computerchips met flexibele lagen te produceren. Met een elektrische spanning kun je zo n dunne piëzolaag laten bewegen. Dit resulteert bijvoorbeeld in microspiegels, kleine vloeistofpompen of miniatuurschakelaars. AP Vliegtuigbouw Grote order voor Dutch Aero bij General Electric De komende tien jaar mag Dutch Aero onderdelen voor de vliegtuigmotoren van General Electric maken. Dat meldt Eindhovens Dagblad. De waarde van het contract ligt tussen de 61 en 67 miljoen euro, afhankelijk van wat het Eindhovense bedrijf precies aflevert. Dutch Aero mag niet in detail uit de doeken doen wat het de komende jaren precies produceert voor General Electric. De onderdelen zijn bestemd voor F16-motoren en vallen onder militaire geheimhouding. Voor Dutch Aero komt de opdracht als geroepen. De laatste jaren was het bepaald geen vetpot voor de spin-out van Philips Machinefabrieken. Vorig jaar greep Dutch Aero nog naast een grote order voor de JSF waardoor het personeelsbestand met elf medewerkers kromp tot 65 man. AP Food Hasseltse machinebouwer Visys in Amerikaanse handen Key Technology en Visys hebben hun krachten gebundeld. Het Amerikaanse bedrijf betaalt naar verluid zo n 21 miljoen dollar voor Visys, een ontwikkelaar van optische sorteermachines voor voedselproducenten en afvalverwerkers. De assortimenten van Key en Visys vullen elkaar mooi aan. De Belgen zijn gespecialiseerd in sorteersystemen die via een goot of glijbaan worden gevoed. De Amerikanen maken vergelijkbare oplossingen die werken met een lopende band. Het in 2004 opgerichte Visys gebruikt geavanceerde lasertechnologie en hyperspectrale sorteermechanismen terwijl Key inzet op sorteren met een combinatie van camera en laser. De Hasseltse systemen vinden hun toepassing vooral in de markt voor voedselverwerking. AP Lithografie EUV-bronvermogen bereikt virtuele 80 watt ASML en Cymer hebben op de SPIE Advanced Lithography-conferentie in San Jose een update gegeven over hun EUVinspanningen. De partners wisten zes uur lang zeer stabiel 40 watt EUV-licht op een wafer te schijnen in een NXE:3100- preproductiescanner en een uur lang een iets minder stabiele 55 watt. Nog maar anderhalve maand geleden stond het record op zes keer een uur lang 40 watt. Omdat in de NXE:3300-productiemachine minder licht verloren gaat, heeft EUVlithografie nu ongeveer 80 watt betekenisvol vermogen bereikt, zeggen Cymer en ASML. Het doel is 105 watt in 2014, al is elke watt meer meegenomen. PvG Printindustrie Mutracx harkt zes miljoen financiering binnen PCB-jetspin-off Mutracx heeft zes miljoen euro aan nieuw kapitaal vergaard. De investeringsronde wordt geleid door de bestaande kapitaalschieters Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij, Simal, Sioux en het Mutracx-management. Nieuw is de inbreng van een investeringsconsortium onder leiding van Nausicaa Ventures. Dat meldt nieuwssite Evertiq. Deze investering maakt het mogelijk dat we onze kansen kunnen verzilveren en dat we Lunaris kunnen positioneren als s werelds eerste echte digitale oplossing voor de PCB-productie, aldus Mutracx-directeur Henk Jan Zwiers. De Lunaris is een machine die de binnenlagen op een PCB kan jetten. Mutracx komt voort uit het Lunaris-project, dat Océ samen met Sioux en andere partners uitvoerde in zijn Inkjet Application Centre (IAC) op de High Tech Campus. AP MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 9

10 Ontelbaar veel applicaties, één platform Maak kennis met de meest complete systeemontwerpomgeving NI LabVIEW is de enige complete ontwikkelomgeving met de beste hardwareintegratie en compatibiliteit waarmee u elke meet- en testapplicatie met vertrouwen kunt realiseren. LabVIEW staat centraal in de grafische systeemontwerpmethode. Met deze methode wordt u niet langer beperkt in uw mogelijkheden en ontwikkelt u uw systeem sneller door de combinatie van een open platform van productieve software en herconfigureerbare hardware. De LabVIEW ontwerpsoftware biedt een ongeëvenaarde hardware-integratie en helpt u programmeren precies op de manier zoals u denkt: grafisch. >> Realiseer uw systemen sneller. Bezoek ni.com/labview-platform National Instruments Netherlands BV Pompmolenlaan 10 Postbus ACWoerden Tel Fax Chamber of Commerce # Utrecht 2013 National Instruments. Alle rechten voorbehouden. LabVIEW, National Instruments, NI, en ni.com zijn handelsmerken van National Instruments. Andere vermelde producten en firmanamen zijn handelsmerken of handelsnamen van hun respectievelijke bedrijven

11 NIEUWS Delftse start-up verkoopt duizendste 3D-printer Een jaar geleden zag het bedrijf pas het levenslicht maar toch heeft Leapfrog al ruim duizend machines verkocht. De spinoff van de TU Delft ziet zijn 3D-printers de deur uit vliegen. Ze zijn bijna niet aan te slepen. Het bedrijf uit Alphen aan den Rijn richt zich op betaalbare systemen met een groot printvolume. Met de Creatr biedt het een semiprofessionele, kant-enklare oplossing. Later dit jaar verschijnt de Xeed, de professionelere en snellere opvolger. Alexander Pil Op de redactie van Mechatronica& Machinebouw komen regelmatig persberichten binnen van bedrijven die een mijlpaal hebben bereikt: het honderdste project is afgerond of de duizendste machine verkocht. Meestal ondernemen we geen actie omdat het te veel marketing is. In het geval van Leapfrog ligt de zaak anders. De spin-off van de TU Delft is pas sinds maart vorig jaar bezig en rondde in december al de kaap van duizend verkochte systemen. Dat doen weinig starters het bedrijf uit Alphen aan den Rijn na. Leapfrog ontwikkelt betaalbare 3Dprinters die een groot volume kunnen bestrijken. De Creatr kost slechts 1250 euro en heeft een printbereik van 23 cm breed, 27 cm lang en 22 cm hoog. Dat zijn onze unique selling points, aldus directeur en medeoprichter Mathijs Kossen. We horen vaak van onze klanten dat ze ons kiezen omdat onze machines zo n groot bouwvolume hebben. De strategie slaat aan. Het is een chaos, het dendert om ons heen. We kunnen bijna niet snel genoeg produceren om aan de vraag te voldoen. Ondanks het succes van Leapfrog was het gat in de markt relatief eenvoudig te vinden. Kossen: Tijdens mijn studie aan de TU Delft moest ik stage lopen. Via een medestudent kwam ik uit bij AV Flexologic, het bedrijf van diens vader. We gingen er aan de slag met de bouw van een 3D-printer. Er waren verschillende bouwpakketten op de markt waarmee je zelf een fragiele printer in elkaar kon zetten. We bestelden zo n doos met onderdelen en kwamen al snel tot de conclusie dat er heel veel ruimte voor verbetering was. De meeste gebruikers van een 3D-printer zitten er namelijk helemaal niet op te wachten dat ze het apparaat helemaal zelf in elkaar moeten zetten. Dat is natuurlijk ook heel logisch; een gewone printer hoef je toch ook niet zelf te bouwen? Met de Creatr sprong Leapfrog in dat gat. Het is een kant-en-klaar product, zegt Kossen. Een plug-and-play machine die je zo uit de doos op je bureau zet en waarmee je gelijk aan de slag kunt. Dat slaat aan. Ze zijn niet aan te slepen. We zijn er inmiddels ook achter dat veel van onze knowhow zit in de opzet van een goede productielijn. Om te kunnen blijven leveren, moet dat soepel lopen. Als we de productietijden kunnen terugdringen, halen we daar heel veel uit want dan kunnen we meer verkopen. Via hun netwerk vonden de oprichters van Leapfrog een partij in Oost-Europa die de productie voor zijn rekening kon nemen. Kijk, je wilt een low-cost machine aanbieden zodat je 3D-printen toegankelijk maakt voor een schappelijke prijs, licht Kossen de keuze voor het lagelonenland toe. Naar een Nederlandse partner heeft het niet eens gekeken. Hoe kun je het goedkoopst zo n printer op de markt zetten? Daar gaat het om. Dat betekent aan de ene kant verstandig inkopen en aan de andere kant verstandig assembleren. Eén keer in de twee weken rijdt er nu een vrachtwagen van de productiesite naar Nederland met honderdvijftig tot tweehonderd nieuwe printers. In Alphen aan den Rijn gebeuren de kwaliteitscontrole en de distributie. Kossen benadrukt het belang van een goede band met je leveranciers: Als het lekker loopt, heb je ook wat voor elkaar over. Bij een spoedopdracht of een designwijziging stuit je dan niet gelijk op verzet. Het werkt veel fijner als je elkaar beter kent. Gehard glas Het principe achter 3D-printing is redelijk simpel. De printkop de extruder smelt een binnenkomende plastic draad en deponeert dat materiaal op de grondplaat in de machine. Dat eerste laagje vormt de basis voor het volgende laagje. Zo stapelt De Creatr van Leapfrog kost 1250 euro en heeft een printbereik van 23 cm breed, 27 cm lang en 22 cm hoog. MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 11

12 Techwatch organises 3 rd Edition MODEL DRIVEN DEVELOPMENT DAYS Sponsor Exhibitors Claytex Services Infinite Simulation Systems Keonys MathWorks MetaCase MonkeyProof Solutions Reden Verum Software Technologies A two-day seminar on model-driven development The conference will offer presentations on finite elements, multibody dynamics, multiphysics development methods as well as model-based software and system development and testing. Visit the event and learn about: Modeling a through-wall 450 mm vacuum-compatible wafer stage Testing satellite solar panels with multibody dynamics Modeling for maintenance in a nuclear fusion reactor 24 AND 25 APRIL 2013 KLOKGEBOUW EINDHOVEN The Netherlands REGISTER NOW You can now register for the Model-Driven Development Days. Entrance to the exhibition and conference programme is free of charge when you register before 19 April

13 NIEUWS de printer laag op laag totdat het object klaar is. Omdat de printkop vrij in het platte vlak kan bewegen, kan de ontwerper vrijwel ongelimiteerd zijn designs printen. De printkop in de Creatr glijdt over twee metalen assen van links naar rechts. De aansturing met een simpele tandriem ziet er houtje-touwtje uit. Natuurlijk heb je betere oplossingen, geeft Kossen toe, maar dit werkt prima en het is goedkoop. Je kunt het ook makkelijk vervangen wanneer het is versleten. Twee schroefjes losdraaien en je kunt een andere tandriem plaatsen. De beweging van voor naar achter gaat op eenzelfde manier. Ondanks de eenvoudige constructie haalt de Creatr een positienauwkeurigheid van 0,05 millimeter. Dat is ruim voldoende als je bedenkt dat de laaghoogte en de breedte van de printbundel zo n 0,15 millimeter is. De printkop blijft continu op dezelfde hoogte. De benodigde beweging in de z- richting realiseert Leapfrog door de grondplaat in stapjes omlaag te brengen. We deden dat eerst langs een M8-schroefdraad maar dat werkte niet goed, vertelt Kossen. De nauwkeurigheid van de draad was niet optimaal waardoor het platform ging hobbelen. Nu zitten er in de Creatr dus drie kogelomloopspindels: twee voor en één midachter. De achterste wordt rechtstreeks aangedreven met een stappenmotor. Via een tandriem wordt die aandrijving overgebracht op de twee voorste spindels. De grote truc is om de eerste laag van het object goed te deponeren, weet Kossen. Die wordt fijngedrukt tegen de grondplaat zodat het materiaal blijft plakken. De kop moet het plastic dus precies 0,1 millimeter boven dat plateau loslaten. En dat moet over het hele oppervlak, zowel linksvoor als rechtsachter. Je hebt dus een extreem egaal oppervlak nodig. We gebruiken gehard glas. Dat is heel stevig en vlak. Nadeel is dat het wel glad is, waardoor het materiaal niet goed blijft liggen. We lossen dat op met Voor de zomer lanceert Leapfrog de Xeed, de professionele, gebruikersvriendelijke opvolger van de Creatr die 2 cm 3 per minuut print. een plastic folie dat we op de glasplaat plakken zodat het beter hecht. Om het proces nog verder te verbeteren, verwarmen we de glasplaat tot ongeveer tachtig graden. Als de eerste laag eenmaal goed ligt, is het verder een koud kunstje. Wat is technisch gezien het meest lastige onderdeel? De extruder, antwoordt Kossen direct. Het materiaal komt koud binnen. Het motortje dat de draad naar binnen trekt, duwt het langs een verwarmingselement en door de nozzle weer naar buiten. Dat moet niet te snel gaan omdat de draad dan nog niet voldoende is gesmolten. Maar het moet ook niet te langzaam gaan omdat het plastic dan te zacht wordt om netjes te printen. Proefondervindelijk heeft Leapfrog vastgesteld wat de goede motorsnelheid is. Na een paar iteratieslagen hadden we het gevonden, zegt Kossen. We hebben geen uitgebreide simulaties gedaan. Volgens mij is dat ook niet nodig bij deze nauwkeurigheden. Wel zijn we op zoek naar een stagiair van de TU Delft om de extruder eens wat wetenschappelijker te benaderen. We doen het nu met een wieltje en een lagertje. Dat werkt prima, maar het kan altijd beter. Op welke manieren zouden we het efficiënter kunnen doen? Daar zit voor ons bedrijf de ontwikkeling. Snuffelstage Oorspronkelijk had Leapfrog het plan om gelijk verschillende 3D-printers op de markt te brengen. Met de Creatr mikt het op de semiprofessionele sector waar Het meest ingewikkelde onderdeel van de 3D-printer is de extruder, die plastic draad omsmelt tot printbaar materiaal en op de goede plek deponeert. Leapfrog heeft ook een Creatrmodel op de markt met twee extruderkoppen. het vooral draait om de prijs en de printgrootte. Op de planning stond ook een professionele, snellere en gebruiksvriendelijkere machine. Door het succes van de Creatr moest Leapfrog deze Xeed even op een laag pitje zetten maar inmiddels zit de ontwikkeling in de eindfase. Met de Xeed spelen we meer in op bedrijven die de 3D-printer intensief willen gebruiken en die elke dag een ander model willen printen, legt Kossen uit. De Creatr is voor die bedrijven een beetje een snuffelstage; voor dat bedrag kunnen ze hun hoofd niet stoten maar ze kunnen wel kijken of het wat voor ze is. Als ze ermee verder willen, kunnen ze nu overstappen naar de Xeed. Die is nauwkeuriger, sneller en gebruikersvriendelijker. Alle houtje-touwtjeconstructies uit de Creatr hebben plaatsgemaakt voor meer robuuste oplossingen. Zo zijn de lineaire geleidingsassen vervangen door geulprofielen. Door die redesignslag haalt de Xeed een positienauwkeurigheid van 0,012 millimeter en print hij laagjes van 0,1 millimeter dik. Hij is bovendien vier keer zo snel als de Creatr: de Xeed print twee kubieke centimeter per minuut. Het apparaat gaat 5460 euro kosten. Verder heeft Leapfrog het printproces geautomatiseerd. Aan de Creatr moet je een laptop koppelen met de printbestanden erop. De Xeed heeft een ingebouwde computer met touchscreeninterface. De STL-files die je wilt printen, kun je nu bijvoorbeeld exporteren uit Solidworks en via draadloos internet verzenden naar de printer. Op het schermpje kun je dan eventueel de instellingen voor de opdracht selecteren. Wil je bijvoorbeeld snel printen, extra nauwkeurig of juist heel economisch? Dat soort zaken is veel makkelijker in te stellen dan op de Creatr, aldus Kossen. De komende maanden moet de Xeed op de markt verschijnen. Verwacht Kossen eenzelfde succes als bij de Creatr? Natuurlijk zou ik er graag duizend per jaar verkopen maar het is een heel andere markt. Er is wel veel vraag naar: er zijn er al behoorlijk wat gereserveerd. We verwachten eind dit jaar op zo n vijfentwintig Xeeds per maand te zitten. MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 13

14 Van een estafette word je minder moe dan van een marathon Ambitieuze doelen bereik je stap voor stap. Maar dat betekent niet dat je al die stappen ook zelf moet zetten. Als NTS-Group worden wij vaak ingeschakeld door toonaangevende machinebouwers (OEM s) die zich graag op hun core business concentreren. Door op de juiste momenten het stokje aan ons over te dragen, kunnen zij met minder inspanning sneller innoveren. Wilt u ook recht op uw doel af? Wij maken graag een afspraak voor een nadere kennismaking. De NTS-Group is een keten van bedrijven in Nederland, Tsjechië, Israël en China. Gespecialiseerd in het ontwikkelen en bouwen van opto-mechatronische systemen en modules. Accelerating your business

15 OPINIE DE COMMUNICATIETRAINER Jaco Friedrich is softskillstrainer bij The High Tech Institute. Hoe bepaal ik wat belangrijk is? Een managementconsultant vraagt: In mijn werk heb ik te maken met meerdere projecten bij verschillende klanten. Die afwisseling maakt het werk boeiend, maar de stapel memo s en rapporten groeit me intussen boven het hoofd. Als ik s avonds naar huis ga, heb ik door alle telefoontjes, mails en vergaderingen niet kunnen doen wat ik eigenlijk van plan was. Erg frustrerend en ik krijg steeds vaker commentaar omdat ik deadlines niet haal. Hoe schep ik orde in deze chaos? De communicatietrainer antwoordt: De theorie over prioriteiten stellen is simpel, maar het toepassen o zo lastig. Waarom? Omdat er veel factoren tegelijkertijd spelen die per persoon en per werkplek variëren en bovendien continu veranderen. Belangrijk zijn bijvoorbeeld de dynamiek van het werk, de mate waarin je kunt delegeren, het niveau van de mensen om je heen en natuurlijk ook hoe je zelf in elkaar zit. Persoonlijke neigingen die het je lastig kunnen maken, zijn perfectionisme ( nooit af, want het moet 110 procent goed ), pleasen ( als ik zeg dat ik het niet doe, vindt hij me niet meer aardig ), rampdenken ( als ik een fout maak, gaat het vreselijk mis, dus stel ik uit ), enthousiasme ( ik vind alles leuk, afmaken ben ik wat minder sterk in ) en hulpvaardigheid ( ik help graag mensen, daardoor kom ik bijna niet aan mijn eigen werk toe ). Al deze persoonlijke factoren in combinatie met alle voortdurend veranderende omstandigheden maken dat je continu bewust en actief bezig moet zijn met prioriteiten stellen. Hoe pak je dat aan? In het kort even de theorie. De prioriteit van een taak wordt bepaald door de factor belang en de factor tijd. Of iets belangrijk is, hangt vooral af van je kerntaak. Waar word je voor betaald? Stel dat je architect bent, dan is het werken aan de architectuur van een machine dus belangrijk. Het regelen van een vergadering of een berekening maken die misschien ook een engineer kan doen, is minder belangrijk. Vervolgens check je de urgentie. Moet het snel gebeuren of kan het blijven liggen? En hoe lang dan? Je moet continu bewust en actief bezig zijn met prioriteiten stellen Op basis van deze twee criteria besluit je hoeveel tijd je besteedt aan een taak en wanneer. Is het belangrijk en urgent? Dan doe je het nu en goed. Is het belangrijk en niet urgent, dan kun je het werk inplannen of alvast een begin maken. Is het niet belangrijk, maar wel urgent? Laat iemand anders het werk doen of besteed er zelf zo min mogelijk tijd aan. Niet belangrijk en niet urgent? Negeren! Ga eens bij jezelf na: wat geeft het meeste druk, urgentie of belang? Juist, urgentie. We worden geleefd door de waan van de dag. We geven toe aan de druk. Iemand aan je bureau, een mailtje, alles vraagt nu aandacht. Een deel van die dingen moet je wel doen om de boel aan de praat te houden, maar een deel is zonde van je tijd. De tijd die je hierdoor verliest, kom je tekort bij het uitvoeren van de belangrijke taken, die hierdoor ook dringend worden. Prioriteiten stellen vraagt dus een actieve houding en regelmatig nee verkopen. Maar wel met een onderbouwing. De aanpak is als volgt. 1) Zet voor jezelf de allerbelangrijkste en zware taken die je echt moet doen op een rijtje. 2) Zorg dat je tijd vrijmaakt in je agenda om deze taken te doen en wees bereid dit bikkelhard te verdedigen. 3) Zorg dat je voldoende tijd overhoudt voor allerlei tussendoordingen (gemiddeld dertig procent). 4) Wees bereid om te allen tijde je agenda en planning aan te passen indien noodzakelijk. Nog een laatste advies: maak een realistische planning en communiceer over wat je wel en niet kunt. Hierdoor word je een betrouwbare collega. De wereld zal niet gaan draaien volgens jouw agenda. Je zult continu flexibel moeten zijn, maar verlies daarbij je hoofddoelen nooit uit het oog. MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 15

16 Advance your career in Mechatronics and Precision Technology Want to work at the cutting-edge of mechatronics development in wide-ranging applications, industries and cultures? Want to work in multidisciplinary international teams alongside other experts who are eager to share their knowledge? Want end-to-end responsibility, plus genuine and visible appreciation for your success? Philips at High-Tech Systems 2013 Elevate your career to the next level. Visit Philips on Stand C90/C95 at the High-Tech Systems 2013 International Conference and Exhibition on Mechatronics and Precision Technology - April 24-25, Klokgebouw, Eindhoven, The Netherlands (www.hightechsystems.nl). We ll give you the challenges you need to make every day a rewarding experience and the resources you need to get things done. Join 120 years of innovation For immediate job vacancies, visit

17 NIEUWS Panalytical zet nieuwe standaard in röntgendiffractie Röntgenbron en detector draaien met nanoprecisie rond sample De machine is net drie jaar op de markt maar toch is de Empyrean al een bestseller in Panalyticals productcatalogus voor röntgendiffractie. Met geavanceerde mechatronica slaagt het Almelose bedrijf erin om met stapjes van tienduizendste graden door het diffractiespectrum te scannen. Alexander Pil Bij Panalytical denk je wellicht niet direct aan hightech mechatronica. De röntgenapparatuur die het Almelose bedrijf ontwikkelt en bouwt, is immers bedoeld voor materiaalanalyse. Daar komt het vooral aan op chemische en fysische kennis, zou je verwachten. Voor een belangrijk deel is dat ook zo, maar de metingen in Panalyticals machines halen alleen de gewenste nauwkeurigheid als het bedrijf de benodigde bewegingen extreem goed onder controle heeft. Röntgenfluorescentie (XRF) en röntgendiffractie (XRD) zijn de technieken waar het om draait in Almelo. XRF (zie kader) wordt vooral toegepast in de industriële procescontrole, bijvoorbeeld bij staalfabrikanten of cementleveranciers. Dat soort partijen wil weten hoe hun (eind)producten zijn samengesteld. Met XRD is het mogelijk de structuur van een sample te meten. Dat is vooral interessant in researchomgevingen zoals universiteiten en onderzoekslaboratoria of de farmaceutische industrie. Figuur 1: Als röntgenlicht op een materiaal valt, kaatst een gedeelte terug op de lagen in het kristalrooster. θ De business bij Panalytical is eerlijk verdeeld tussen XRF en XRD. Waar de Almeloërs in het XRF-segment meerdere ijzers in het vuur hebben, drijft de XRD-divisie sinds een paar jaar grotendeels op twee machines: de X Pert Powder en vooral de Empyrean. Sinds de introductie van de Empyrean medio 2010 zijn er al een paar honderd van over de toonbank gegaan. Om de mechatronische eisen aan de röntgendiffractometers te kunnen begrijpen, is het handig om de middelbareschoolles over (röntgen)diffractie nog even te herhalen. Als röntgenlicht op een materiaal valt, kaatst een gedeelte terug op de lagen in het kristalrooster (zie Figuur 1). De totale teruggekaatste bundel is de som van alle reflecties aan die zogeheten diffractievlakken. Er treedt positieve interferentie op tussen die reflecties als het verschil in afgelegde weg gelijk is aan een geheel veelvoud van de golflengte. Oftewel zoals de wet van Bragg het voorschrijft als 2d sin θ = nλ, waarbij d de afstand is tussen de kristallagen, θ de dsinθ d hoek van inval en λ de golflengte van het gebruikte licht. Alle materialen hebben een eigen kristalstructuur en dus een eigen karakteristieke d-waarde. Panalytical gebruikt een röntgenbron waarvan de golflengte bekend is. Door de hoeken met positieve interferentie op te meten, kan de laagafstand d nauwkeurig worden bepaald. Daarmee is dus het materiaal geïdentificeerd. Veelal gebeurt dat door de gevonden waardes te matchen met een database. Ultieme meting De Empyrean-configuratie bestaat uit drie hoofdelementen: de bron, het sample en de detector. In het grootste deel van de versies die Panalytical verkoopt, staat het sample stil en draaien de bron en de detector daaromheen, rond dezelfde as. De meeste klanten kiezen inderdaad voor wat wij een theta-theta-configuratie noemen, vertelt Eugene Reuvekamp, manager analytical instrumentation and methods bij Panalytical. Helemaal als ze meten aan een poeder of een vloeistof. Dan moet het sample natuurlijk horizontaal blijven en mag het niet bewegen. Er zijn ook situaties waar het beter is om de bron stil te zetten. Als je een nieuw materiaal wilt doormeten waarvan de kristalstructuur nog niet eerder is vastgelegd en je het resultaat dus niet kunt matchen met een database heb je een hogere nauwkeurigheid nodig, legt Reuvekamp uit. De röntgenbuis en alle randcomponenten die erbij horen, kunnen bij elkaar wel een kilo of tien wegen. Het is lastig om dat heel precies te bewegen, dus dan kies je ervoor om de bron stil te zet- MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 17

18 NIEUWS ten. Om toch dezelfde bewegingen te maken, draait het sample mee, en de detector over de dubbele hoek. Dat doe je alleen voor de ultieme meting. Voor de meeste toepassingen is de theta-theta-configuratie goed genoeg, valt mechatronica-architect Gerco Otten bij. Het gaat om de relatieve nauwkeurigheid, om de nauwkeurigheid binnen een bepaald werkgebied. Als je een piekje heel precies wilt doormeten, of twee piekjes die heel dicht bij elkaar liggen, heb je een veel hogere resolutie nodig dan wanneer je een scan wilt doen van het hele diffractiepatroon. Dat kan zo maar een factor tien tot honderd schelen. Superstijf In alle gevallen zit de mechatronische uitdaging in het extreem synchroon laten lopen van de draaibewegingen. Er geldt immers dat de hoek van inval gelijk moet zijn aan de hoek van uitval. Een kleine afwijking en de detector kijkt net naast het interferentiepiekje en ziet niets. De Empyrean is zo nauwkeurig Het mechatronisch systeem van Empyrean is superstijf. Er mogen immers geen spelingen of vormfouten in de lagering zitten. Ook mag het niet al te duur zijn en zeker niet overdreven zwaar. dat hij reproduceerbaar stapjes van een tienduizendste graad kan maken. Het voordeel is dat het geen hoogdynamisch systeem is, benadrukt Otten. Een basale scan mag best een paar minuten duren. En voor een supernauwkeurige meting kijkt niemand ervan op als dat een paar uur duurt. De bewegingen zijn extreem traag maar wel heel constant en lineair. Reuvekamp vult aan: Het is een heel ander ontwerpregime dan bijvoorbeeld bij ASML. De eisen aan de nauwkeurigheid zijn wel hoog, maar de snelheid is Altran believes that the key challenges for Intelligent Systems are not only technology issues such as integration, security and safety but also usage and finding profitable business models. To better answer these challenges, Intelligent Systems / Altran expertise is provided by six global practices, which offer the building blocks for intelligent systems solutions. The six Global Practices (Systems Engineering, Software Engineering, Electronics, Safety, Security and Connectivity), encompassing 3000 engineers, are networked into global delivery cente rs enabling project implementation throughout Asia, Europe and North America. They are benefited from registrations such as ISO9001, ISO27001, EN9100 and CMMi ML3. Know more about Intelligent Systems / Altran on intelligent-systems.altran.com 18 MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2

19 veel minder cruciaal. We proberen steeds de balans te vinden tussen performance, robuustheid en kosten. Panalytical vindt die balans door aan twee zaken extra aandacht te besteden: de mechanische constructie en het interne meetsysteem. Een van de belangrijkste componenten is de lagering, weet Reuvekamp. De bron, het sample en de detector draaien alle drie concentrisch rond dezelfde as. De röntgenbuis hangt aan de buitenste arm, de detector aan middelste en het sample aan de binnenste. Dat gaat alleen goed als je alles superstijf ontwerpt. Er mogen natuurlijk geen spelingen of vormfouten in de lagering zitten. Ook mag het niet al te duur zijn en zeker niet overdreven zwaar. Het vroeg om een speciaal ontwerp en maakproces om dat goed te krijgen over het hele hoekbereik. Zoiets kun je niet inkopen, dat is ons eigen IP. Het tweede aandachtspunt is het meetsysteem. We proberen zo dicht mogelijk bij de last te meten, vertelt Otten. Het voordeel is dat je dan het beste voor de fouten in het systeem kunt compenseren. Je weet dan immers goed wat er gebeurt en daarvoor kun je in de rest van de loop corrigeren. We meten rechtstreeks op de as, in de trommel. Even slikken De aandrijving voor de servoassen ontwikkelt Panalytical zelf. Dat doen we al jaren, zegt Otten. Voor de Empyrean hebben we een nieuwe generatie motion-controlelektronica opgezet. We werken met gedistribueerde nodes. Zo hebben we een controller die de twee bewegende assen van de goniometer kan aansturen: de detectoras en afhankelijk van de configuratie de sample-as of de bronas. Daarnaast hebben we een zeer compacte uitvoering die we gebruiken voor de aansturing van röntgenoptieken en samplestages. Oorspronkelijk was het de bedoeling om de controllers op te bergen in de mechanische unit. Dat is niet helemaal gelukt vanwege ruimtebeperkingen. Omdat synchronisatie van de verschillende bewegingen erg belangrijk is, is hiervoor in het gedistribueerde besturingsconcept een speciaal mechanisme ontwikkeld. Panalytical heeft heel bewust gekozen om de ontwikkeling van de aandrijfelektronica in eigen beheer te houden en het niet uit te besteden aan een gespecialiseerde partner. Reuvekamp geeft uitleg: Toen we hier een paar jaar geleden mee begonnen, waren de commercieel Cern en Almelo De Pixcel3D-detector in de Empyrean is het resultaat van Panalyticals deelname aan het Medipix2-project onder leiding van Cern. Meer dan zestien onderzoeksinstituten in de deeltjesfysica doen mee aan die samenwerking. Geavanceerde detectoren zoals voor het Atlas-project van Cern zijn zo complex geworden dat de ontwikkeling alleen mogelijk is door met meerdere partijen de krachten te bundelen. Panalytical is industrieel partner binnen Medipix2 en heeft zo de rechten verworven om de technologie commercieel in te zetten. De resolutie is op dit moment al zo nauwkeurig dat de detector elk foton dat binnenkomt apart kan meten en kwantificeren. Photon counting heet dat. Als partner profiteert Panalytical van de lopende ontwikkelingen op dit gebied, dus zullen zijn toekomstige systemen nog nauwkeuriger kunnen meten. Panalytical Panalytical werd in 1948 gesticht als onderdeel van Philips. In september 2002 kwam de divisie in handen van het Britse technologieconcern Spectris en sinds die tijd opereert Panalytical als een zelfstandig businessunit. Het Almelose hoofdkwartier is een van de twee competence & supply centers in Nederland. De Twentenaren nemen de ontwikkeling en bouw van de instrumenten voor hun rekening. Het andere centrum staat in Eindhoven, waar Panalytical in eigen beheer röntgenbuizen ontwikkelt. De concurrenten doen het stuk voor stuk met ingekochte buizen, maar Panalytical heeft het voordeel dat het de buizenontwerpen kan afstemmen op het machineontwerp. In Almelo werken bijna vierhonderd mensen voor Panalytical. In Eindhoven zitten er nog eens ongeveer honderd. De rest van de ongeveer duizend medewerkers die wereldwijd op de loonlijst staan, zijn hoofdzakelijk actief in sales en service. Röntgenfluorescentie De oude Nederlandse term voor röntgen is ioniserende straling. Dat is precies het kenmerk dat Panalytical gebruik in zijn röntgenfluorescentiesystemen (XRF). Met een harde röntgenstraal schijnt het op een vaste stof of een vloeistof. Daarmee schiet het een elektron dicht bij de kern uit een atoom (dat dan dus is geïoniseerd). Het atoom zal dat gat zo snel mogelijk dichten door een elektron uit hogere energietoestand terug te laten vallen. De golflengte van het foton dat daarbij vrijkomt, is heel specifiek voor het materiaal. Bij koolstof zie je een andere kleur dan bij chroom. Bij complexere materialen ontstaat er een spectrum dat een vingerafdruk is van de samenstelling. Omdat Panalytical ook de intensiteit van de fluorescentie meet, kan het ook de concentratie van alle componenten bepalen, tot enkele ppm. Het mooie van de methode is dat het materiaal niet beschadigd raakt. Datzelfde geldt overigens voor röntgendiffractie zoals Panalytical dat toepast in de Empyrean. Bij veel andere, vooral chemische, analysetechnieken moet je een deel van het materiaal opofferen om de samenstelling te achterhalen. Voor dure of unieke samples is dat natuurlijk niet wenselijk. beschikbare systemen niet zo compatibel met de overall architectuur van ons instrument. Het besturingssysteem, de interfaces, we konden er net niet mee uit de voeten. Het was allemaal net niet lekker te koppelen, waardoor we integratieproblemen zouden kunnen verwachten. Bovendien gaat het maar om relatief beperkte aantallen. Vanwege de prijsdruk op onze instrumenten is het essentieel dat we ook toegang hebben tot alle componenten. We willen een kostprijs die past bij de door ons gewenste functionaliteit. Reuvekamp geeft toe dat het besluit mede afhankelijk is van de industrie waarin Panalytical opereert. Als we in een business hadden gezeten die ultiem onder tijdsdruk zou staan, hadden we waarschijnlijk geen tijd voor de ontwikkeling genomen. Dan hadden we wellicht een andere conclusie getrokken. Aan het begin was het wel even slikken, maar nu profiteren we ervan. Het onderhoud is minimaal, we betalen een goede prijs en kunnen alles nog jarenlang universeel gebruiken en hergebruiken. MECHATRONICA&MACHINEBOUW 2 19

20 Focus Innovate Simplify We help you focus on your core business activities We help you take the lead and keep it We help you reduce the complexity of your business Focus, Innovate, Simplify For over 65 years, Frencken Europe has been serving an international client base in the medical, semiconductor, analytical and industrial automation markets. We enable our customers to speed up their innovation, simplify their processes and focus on their core activities, by offering design, development, and complete production of complex and advanced modules and products, based on precision mechanics, electronics and software. Frencken Europe manufactures many high precision machined parts in house and maintains a world wide supplier base for optimum cost and fl exibility. Frencken Europe s parent company, Frencken Group Ltd, is listed in Singapore. The Group has a global presence, with production sites in Europe, Asia and the USA.

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014 1 Brainport Industries Towards integrated supply networks Turnhout, 27 februari 2014 John Blankendaal Managing Director Coöperatie van 85 suppliers 2 Brainport Industries richt zich primair op 5 markten

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 How to create a sustainable future for production companies in Belgium, given the context of high costs & global competition? Industry 4.0: visie op een industriële

Nadere informatie

Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren?

Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren? Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren? Waar Vision & Robotics Veldhoven Wanneer Donderdag 12 juni 2014 15:40 16:00 uur Spreker Martin van den Berg Eltrex

Nadere informatie

Customer Success Story: Frencken Europe

Customer Success Story: Frencken Europe Customer Success Story: Frencken Europe 2 Frencken Europe komt voort uit Machinefabriek Gebrs. Frencken in Eindhoven. Groot gegroeid in onderdelenfabricage bouwde het bedrijf de afgelopen twintig jaar

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models 9 februari 2012 2011 - All rights reserved Noventum Service Management Consultants Ltd. 1 Low Cost High Value Service Delivery Models Low cost delivery

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

CMM 3: levert het wat op?

CMM 3: levert het wat op? CMM 3: levert het wat op? Philips Analytical De noodzaak en voordelen van Software Process Improvement Wie is Philips Analytical? Waarom is voor ons software proces verbetering zo essentieel? Hoe hebben

Nadere informatie

Het ontwikkelproces naar Inkjet Modules

Het ontwikkelproces naar Inkjet Modules Het ontwikkelproces naar Inkjet Modules ML13.027 2013-01-31 FHI Future Technology Today 2013 1 Waar staan wij voor? intelligente elektronica voor meet- en regeltechniek fysica in hard en software tot uiting

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Software Defined Datacenter Visie van Cisco. Erwin uit de Bos Datacenter Strategie Specialist NL euitdebo@cisco.com Versie: 5 februari 2015

Software Defined Datacenter Visie van Cisco. Erwin uit de Bos Datacenter Strategie Specialist NL euitdebo@cisco.com Versie: 5 februari 2015 Software Defined Datacenter Visie van Cisco Erwin uit de Bos Datacenter Strategie Specialist NL euitdebo@cisco.com Versie: 5 februari 2015 Tomorrow Starts Here. Make amazing things happen by connecting

Nadere informatie

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Invalshoeken 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Sociaal 14-10-2015 Jaarcongres BI 3 Sociaal Fabriek van de Toekomst Boeien, binden en behouden van technisch

Nadere informatie

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 SOC Maakindustrie & Made Different Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 Agoria: federatie van de technologische industrie 1.700 ondernemingen 10 domeinen Information and Communication

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld.

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld. S H E E T M E T A L p a r t s a n d a s s e m b l i e s I n t r o d u c t i e Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de

Nadere informatie

Leerstoelvoorlichting

Leerstoelvoorlichting Leerstoelvoorlichting Design Engineering / Ontwerptechniek Wessel Wits 20 maart 2013 Voorlichting Design Engineering Programma Vakgebied Onderzoeksgebieden Vakkenpakket Stage & Afstuderen Studenten impressie:

Nadere informatie

"WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen. 13 October 2015

WAAR STAAN WIJ?... Internationale BIM ontwikkelingen. 13 October 2015 "WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen 13 October 2015 "WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen Inhoud "Waar staan wij?..." De BIM Levels Internationale BIM ontwikkelingen

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Digitalisering van de voedselketen

Digitalisering van de voedselketen Digitalisering van de voedselketen Patrick Roelandt Director Strategy, Technology & Business Innovation @PatrickRoelandt 26/11/2014 http://nl.linkedin.com/in/patrickroelandt Version: [###] Classification:

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Join the Innovation Makers!

Join the Innovation Makers! Join the Innovation Makers! Personal development in hard and soft skills Many career opportunities Embedded & Technical software Connected Devices 4 locations in the Netherlands and Belgium Social after-work

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Seminar Hygiënisch Ontwerpen & Aandrijftechniek

Seminar Hygiënisch Ontwerpen & Aandrijftechniek Seminar Hygiënisch Ontwerpen & Aandrijftechniek Ing. Folkert Hettinga Industry Sales Manager Food & Beverage, Agriculture 2 Oktober 2014 Hal 10, stand D24 Hygiënisch ontwerp houdt de boel heel maar dan

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Industriële Robots. Industrial, Service and Personal Robotics. Industrial, Service and Personal Robots. Industrial, Service and Personal Robots.

Industriële Robots. Industrial, Service and Personal Robotics. Industrial, Service and Personal Robots. Industrial, Service and Personal Robots. Industrial, Service and Personal Robotics TWO EMERGING MARKETS Industriële Robots Industrial Robots Service Robots Mature, established market Market growth slowing, and limited by: Structured environments

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens Smart Industry 4.0 Edwin van Rensch/Eric Megens Agenda o Introductie Hotraco Group o Introductie Smart Industry 4.0 o Data model Hotraco Product improvement Remote service Benchmark Additional service

Nadere informatie

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl PicknPack Gert Kootstra, Wageningen UR gert.kootstra@wur.nl EU project: PicknPack FP7 project automation in food packaging systems 14 partners (onderzoeksinstituten en bedrijven) 14 M (9 M subsidie) Coördinatie

Nadere informatie

Corporate & Trade Show Video Lighting Sound

Corporate & Trade Show Video Lighting Sound Corporate & Trade Show Video Lighting Sound Beurzen, sales meetings, algemene vergaderingen, klantgerichte evenementen: Voor firma s zijn evenementen de meest directe en dynamische manier om zichzelf en

Nadere informatie

BCS in 2011 een bewogen jaar..!

BCS in 2011 een bewogen jaar..! BCS in 2011 een bewogen jaar..! Roel Fonville Eindhoven, 19 December 2011 Supported by Business Cluster Semiconductors Totaal Ecosysteem - Circa 150 bedrijven - Circa 15.000 werknemers - R&D omzet 10 miljard

Nadere informatie

Standaardisatie of Maatwerk

Standaardisatie of Maatwerk Standaardisatie of Maatwerk Eindhoen 7-2-2007 Automation & Dries Business Units 8Harro Bosch Automation & Dries Product Launch July 2004 Omron Automation & Dries Product Launch July 2004 8Omron Color Sensing

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Pricelist June 2007 Mitsubishi Servo Trainer

Pricelist June 2007 Mitsubishi Servo Trainer Table of contents SERVO TRAINER...3 BEDIENINGSPANEEL MET SERVO VERSTERKER EN GEÏNTEGREERDE MOTION CONTROLLER... 3 MOTORPANEEL MET 100W SERVO MOTOR EN ENCODER... 3 KOPPELFRAME T.B.V. MITSUBISHI SERVO TRAINER...

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

Production technology & mechatronics. Bedrijfsgroep Industrial Automation

Production technology & mechatronics. Bedrijfsgroep Industrial Automation Production technology & mechatronics Bedrijfsgroep Industrial Automation 4 Vlaanderen Wallonië Brussel Beleidscellen 14 Business Communities 1700 leden ICT Building Technology Contracting Materials Technology

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe business modellen

Op zoek naar nieuwe business modellen Op zoek naar nieuwe business modellen Oegstgeest, 15 november 2012 Vandaag leg ik uit waarom business as usual dood is Centrale vraag Wie voegt op welk moment waarde toe? Welk gereedschap kunnen we hiervoor

Nadere informatie

Inzicht in de Total Cost of Ownership van een Print & Apply-labelsysteem Een overzicht van de kosten van een LPA-systeem op lange termijn

Inzicht in de Total Cost of Ownership van een Print & Apply-labelsysteem Een overzicht van de kosten van een LPA-systeem op lange termijn Whitepaper Inzicht in de Total Cost of Ownership van een Print & Apply-labelsysteem Een overzicht van de kosten van een LPA-systeem op lange termijn Het is duidelijk hoeveel het kost om een labelsysteem

Nadere informatie

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY ACADEMY KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY 2014 Nieuw in 2014: RF6: Software Reliability Yellow Belt Design for Six Sigma Advanced Statistics Course ACADEMY 2014 is toonaangevend wanneer het gaat

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Interessegroep Critical Chain Interessegroep Critical Chain. Agenda. Richard Smal Voorzitter Critical Chain Interesse Groep

Interessegroep Critical Chain Interessegroep Critical Chain. Agenda. Richard Smal Voorzitter Critical Chain Interesse Groep IPMA Grote projecten plannen: How to plan a battleship! Aarle Rixtel, 24 april 2014 Richard Smal Voorzitter Interesse Groep 20:00 of Critical Change 1 Met dank aan onze sponsors Doelstellingen IPMA Critical

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien.

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien. 10 redenen om te virtualiseren Wat betekent virtualiseren? Met virtualisatie bij computers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere besturingssystemen tegelijkertijd op één computer kunnen draaien.

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld. Frank Berets Country Manager NL April 2015

Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld. Frank Berets Country Manager NL April 2015 Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld Frank Berets Country Manager NL April 2015 Solar Power verandert Stand alone Geintegreerd 2 2 Solar Power verandert Stand alone Geïsoleerde systemen

Nadere informatie

Industry 4.0. Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën. Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT

Industry 4.0. Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën. Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT Industry 4.0 Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT Internet of Things: de evolutie Vandaag, 2016, groeit

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces

De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces ir. Tom Bijnagte, HiPrecision De system engineer: succesfactor in het ontwikkelproces Even voorstellen Ontwikkelproces System Engineering Succesfactoren

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

1.200. Uw draaibank. Het is tijd om gebruik te maken van het volledige potentieel van uw machine. seconden klauw snelwissel

1.200. Uw draaibank. Het is tijd om gebruik te maken van het volledige potentieel van uw machine. seconden klauw snelwissel Machinebouwers sinds 1991 Voor enkelstuks en kleine series Nederlandse ontwikkeling Eigen besturing Fabrieksservice STYLE besturing Eenvoudig en snel programmeren 2014 SCHUNK GmbH & Co. KG Handbediendeklauwplaat

Nadere informatie

Van component tot vision project

Van component tot vision project Techniek gaat prima samen. Van component tot vision project Al meer dan tien jaar is Data Vision de grootste distributeur van vision componenten in de Benelux met kantoren in Nederland en België. Data

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

Presentatie 3D Metaal Printen Techniek, (on)mogelijkheden en toepassingen

Presentatie 3D Metaal Printen Techniek, (on)mogelijkheden en toepassingen Presentatie 3D Metaal Printen Techniek, (on)mogelijkheden en toepassingen Hans Derks, Product verantwoordelijke 3D Metaal Printers bij CNC Consult & Automation/Brilliant Technology CNC-Consult: Service

Nadere informatie

Inkoop: sterke schakels naar succes

Inkoop: sterke schakels naar succes Inkoop: sterke schakels naar succes 5e Pianoo Congres, Rotterdam, 27 mei 2010 Drs Jeroen van de Rijt 0 Hoeveel uitkomsten zijn er mogelijk? input condities uitkomst Tijd 1 1 Conclusies Flow in plaats van

Nadere informatie

Op zoek naar een disruptive innovation

Op zoek naar een disruptive innovation Op zoek naar een disruptive innovation Rob Cuypers Global marketing manager SKF Maintenance Products (MaPro) AIMP Congres Marketing in a disruptive world 11 maart 2014, High Tech Campus Eindhoven SKF -

Nadere informatie

Opportuniteiten en nieuwe

Opportuniteiten en nieuwe Opportuniteiten en nieuwe tendensen voor een lager verbruik Kurt Stockman Hogeschool West-Vlaanderen, Kortrijk Winst door energie-efficiëntie: ook voor KMO s? Agoria workshop 12 juni 2012 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V.

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V. [ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR 1 ASCOM Ascom employs about 2.300 people worldwide Ascom has subsidiaries in 20 countries In H1/2011 Ascom generated revenues of 253.1 MCHF with an EBITDA margin

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Hoe veilig is proven technology? - Marnix Suyver & Dennis Werner

Hoe veilig is proven technology? - Marnix Suyver & Dennis Werner Hoe veilig is proven technology? Wie veilig wil testen Vergeet de proven technology niet! Marnix Suyver & Dennis Werner Nieuwegein, 12 mei 2010 1 Agenda Wat is proven technology? Risico s in proven technology?

Nadere informatie

Onze visie op uw vraag? tsb - bescom bv Postadres Bezoekadres tsb - bescom bv

Onze visie op uw vraag? tsb - bescom bv Postadres Bezoekadres tsb - bescom bv tsb - bescom bv Beweging tsb-bescom realiseert the best move voor u. Oftewel: voor het zo slim mogelijk auto matiseren van bewegingen. Om dit te bereiken, leveren we alle apparatuur op het gebied van sensoren,

Nadere informatie

ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE

ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE Academy 2013 ACADEMY 2013 is toonaangevend wanneer het gaat om het begeleiden van organisaties bij Projectmanagement, Product- & Procesontwikkeling en Reliability

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Inzicht zorgt voor uw Smile. Frank Erftemeijer

Inzicht zorgt voor uw Smile. Frank Erftemeijer Inzicht zorgt voor uw Smile Frank Erftemeijer Smile Introductie; Waarom is een Smile belangrijk? The Last Mile en Lost Smile Van Informatie, Communicatie naar Integratie revolutie t Echte Nieuwe werken

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Zonnecellen 2.0 Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Innovatiereis 0-energieomgeving De toekomst van zonne-energie Oktober 2013 3 Inhoud Commerciële haalbaarheid Zonne-cellen 2.0 Smart grid Rexel Nederland

Nadere informatie

" Inleiding: " Sectie GISt " GDMC " TUDelft " Case studies " Conclusies

 Inleiding:  Sectie GISt  GDMC  TUDelft  Case studies  Conclusies De impact van open vs closed source voor geo DBMS research Seminar Open Source GEO ICT Delft Wilko Quak 1 Overzicht " Inleiding: " Sectie GISt " GDMC " TUDelft " Case studies " Conclusies 2 Section GIS

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Whatever the challenge, we will build it. Deze brochure is verrijkt met Layar

Whatever the challenge, we will build it. Deze brochure is verrijkt met Layar Whatever the challenge, we will build it. NL Deze brochure is verrijkt met Layar Hoe complex ook, geen technologisch vraagstuk gaat Mevi te ver. Frezen tot op 1 μm nauwkeurig. Whatever the challenge, we

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Draadloze sensoren in machines en productielijnen

Draadloze sensoren in machines en productielijnen Draadloze sensoren in machines en productielijnen Presentatie High Tech Equipment Engineering Februari 2011 Presentatie inhoud Wireless Value Ontwerp aspecten bij draadloze systemen Waar en waarom een

Nadere informatie

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT NORMEN, INNOTEK GEEL 26/11/2013 PROF. DR. BART LETEN WAARDECREATIE DOOR INNOVATIE MARTWAARDE VAN APPLE INNOVATIE IS EEN COMPLEXE ACTIVITEIT Innovatie

Nadere informatie

SABA adhesives & sealants. Samenwerken met je buitenlandse partner

SABA adhesives & sealants. Samenwerken met je buitenlandse partner adhesives & sealants Samenwerken met je buitenlandse partner - in het kort Lijmen & Kitten Producent van hoogwaardige lijmen & kitten Professionele & Industriële markten (B2B) Internationale scope /wereldspeler

Nadere informatie

Qmicro B.V. Vincent Spiering Business development manager. Voor de ledenbijeenkomst BCS Enschede, 10 december 2014

Qmicro B.V. Vincent Spiering Business development manager. Voor de ledenbijeenkomst BCS Enschede, 10 december 2014 Qmicro B.V. Vincent Spiering Business development manager Voor de ledenbijeenkomst BCS Enschede, 10 december 2014 About Qmicro Qmicro develops and manufactures solutions enabled by micro chip technology

Nadere informatie

KOIKE Trainingsprogramma

KOIKE Trainingsprogramma KOIKE Trainingsprogramma Introductie autogeen technologie Doel Maak kennis met de wereld van autogeen technologie. Theoretische en praktische basistraining. Onderwerpen Het proces van het autogeen snijden

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines Verlaag uw kosten en time-to-market Eén partner voor een gezamenlijk doel Schneider Electric is een wereldwijde leider op het gebied van automatiseringsoplossingen

Nadere informatie

End-to-End testen: de laatste horde

End-to-End testen: de laatste horde End-to-End testen: de laatste horde Dieter Arnouts Agenda Begrip End-to-End testen in het test proces Praktische aanpak End-to-End Test Omgeving Uitdagingen End-to-End testen: De laatste horde 11/10/2010

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Gideon Shimshon Twitter: gideon.shimshon g.j.shimshon@cdh.leidenuniv.nl The Future is already here, it s just

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Meer met minder: Hogere beschikbaarheid tegen lagere kosten Geert-Jan van Houtum Hoogleraar Maintenance & Reliability

Meer met minder: Hogere beschikbaarheid tegen lagere kosten Geert-Jan van Houtum Hoogleraar Maintenance & Reliability Lezing ANVR, Utrecht, 8 maart 2012 Meer met minder: Hogere beschikbaarheid tegen lagere kosten Geert-Jan van Houtum Hoogleraar Maintenance & Reliability Technische systemen PAGE 1 Moore s Law PAGE 2 Lange-termijn

Nadere informatie

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group Programma: 1. Introductie trainingen Ton Knegt STC Group 2. FF EMEA Demo units Peter Overgauw - Honeywell 3. Training cases Bindert Douma STC

Nadere informatie

SECURITY UITDAGINGEN 2015

SECURITY UITDAGINGEN 2015 SECURITY UITDAGINGEN 2015 Hoe uw IT-infrastructuur beschermen? Robby Cauwerts Security Engineer 2015 Check Point Software Technologies Ltd. 1 CHECK POINT NAMED A LEADER IN THE GARTNER MAGIC QUADRANTS FOR

Nadere informatie

Signaalintegriteit van Veldbussen & discrete I/O Signalen

Signaalintegriteit van Veldbussen & discrete I/O Signalen Signaalintegriteit van Veldbussen & discrete I/O Signalen Rob Kersten rob.kersten@miwconsultants.nl 2012 MIW Consultants 1 Samenvatting MIW Consultants Interessante discussie op LinkedIn bij de en User

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

Orbis Software. Exact. Integration Tools. Whitepaper

Orbis Software. Exact. Integration Tools. Whitepaper Orbis Software Exact Integration Tools Whitepaper Exact Integration Tools Whitepaper Orbis Software is met het product TaskCentre marktleider op het gebied van Business Proces Management (BPM) software

Nadere informatie

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren Els De Paepe Hans Vandenberghe 1 OVER BARCO 90+ 3,250 +1 billion Presence in more than 90 countries Employees Sales for 4 consecutive years

Nadere informatie