40 jaar. De meidenbus is er. En hij is roze! Van garagebox tot metrostation werkplekken van de veldwerker in beeld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "40 jaar. De meidenbus is er. En hij is roze! Van garagebox tot metrostation werkplekken van de veldwerker in beeld"

Transcriptie

1 40 jaar De meidenbus is er. En hij is roze! Van garagebox tot metrostation werkplekken van de veldwerker in beeld Teamleider Piet de Groot over 25 jaar drugshulpverlening Je kunt altijd het roer omgooien

2 Voorwoord voorzitter Huib de Vet In het jaar dat Streetcornerwork 40 jaar bestaat, bereik ik de pensioen gerechtigde leeftijd. Terugkijken op 40 jaar Streetcornerwork is in feite ook omzien naar mijn eigen loopbaan en ontwikkeling. En parallellen zien. Als student in de jaren zestig was ik een van de oprichters van de Stichting Release, een instelling voor alternatieve hulpverlening. We zetten ons onder andere in voor weggelopen jongeren. Het waren de jaren van protest en sociaal activisme; we hielpen iedereen en wilden principieel niet worden betaald. Samenwerken met de overheid was uit den boze, laat staan het ontvangen van subsidie. Aandacht vragen voor de positie van jongeren, daar ging het ons allemaal om. Vóór softdruggebruik of goede huisvesting, met het grootste gemak gingen we voor van alles de barricades op. Daarna kwam ik in het welzijnswerk voor migranten terecht en een paar jaar later liep ik in Zuidoost voormalig directeur Ide Kelderman tegen het lijf. Dat klikte. Daarna verloren wij elkaar weer een tijd uit het oog. In de periode daarna verloor ik, net als Streetcornerwork, wat van mijn wilde haren. Ik stapte over naar de gemeente Amsterdam en werd nog later interimmanager en adviseur. De tijden werden zakelijker en er kwam meer aandacht voor bedrijfsvoering, regels en registratie. Het sociaal activisme is bij Streetcornerwork gelukkig nooit weggegaan. De samenwerking met onze subsidiegevers is goed, maar we nemen wel de vrijheid om onze mening te ventileren als dat nodig is. We trekken aan de bel als beleid jongeren dupeert of als er gaten vallen. Onze veldwerkers voelen zich nog steeds pleitbezorger van een groep die niet voor zichzelf op kan komen. Streetcornerwork is ook nog steeds een betrekkelijk informele organisatie, met een hang naar vrijheid die deels ook inherent is aan het veldwerk. Door de jaren heen is de organisatie wel flink geprofessionaliseerd, en in het bestuur werken we volgens de richtlijnen zoals die in de sector gebruikelijk zijn. Veertig jaar Streetcornerwork betekent veertig jaar lang een unieke aanpak, onafhankelijkheid en waar nodig dwarsliggen. Een houding waar ik mij nog altijd graag mee identificeer. Amsterdam, oktober 2012 u Inhoudsopgave Je bent jong en je wilt wat 4 Jongerenproblemen in historisch perspectief Er was een nieuwe aanpak nodig 8 Twee oud-directeuren aan het woord Ik wil laten zien dat er een uitweg is 10 Veldwerkster Willy Ringringoeloe was zelf jarenlang verslaafd Klaar voor een nieuwe start 12 Lokale trajectbegeleiding biedt jongeren tweede kans Hij is roze! 16 Op stap met de meidenbus Smoelenboek 18 De mensen van Streetcornerwork Stap in jouw toekomst 20 Column Robin de Bood Pleinen, metrostations, winkelcentra 19 De werkplekken van een veldwerker Je kunt altijd het roer omgooien jaar hulp aan harddrugsverslaafden Jeugdgroepen in beeld 20 Criminoloog schrijft boek over hangjongeren De cliënt als vergadertijger 20 Ruud Hessels is voorzitter van de cliëntenraad Experts op straat 20 Veertig jaar ontwikkeling van het vak Huib de Vet, 1979 Vijf vliegen in één klap 20 Op stap met WorkForce 2 3

3 Jongerenproblemen in historisch perspectief Je bent jong en je wilt wat Naarmate de samenleving verandert, veranderen de groepen jongeren die hulp van Streetcornerwork nodig hebben. Ook de accenten van hun problemen verschuiven, van vooral dakloosheid in de jaren zestig naar torenhoge schulden nu. Maar de gemene deler blijft: geen aansluiting vinden bij de maatschappij. En die kloof wordt elke dag groter. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Jongeren met problemen zijn er altijd geweest. Het jongerenwerk is dus ook niet nieuw: het bestaat maar liefst 140 jaar. Volgens onderzoeker dr. Judith Metz, beseffen de meeste mensen dit niet. Bij jongeren denkt men meestal alleen aan het heden, terwijl we de afgelopen eeuw veel waardevolle kennis hebben opgedaan. Het is heel goed als organisaties daarbij stilstaan. Judith Metz is programmaleider van Youth Spot, het onderzoeks- en praktijkcentrum voor jongerenwerk aan de Hogeschool van Amsterdam. Samen met studenten, docenten en promovendi werkt zij aan de professionalisering van het jongerenwerk. Metz ziet duidelijke parallellen tussen de veranderingen in de samenleving en de problematiek van de jeugd. Flower power Rondom de oprichting van Streetcornerwork in 1972 vielen kinderen die niet konden omgaan met de nieuwe wereld buiten de boot, zegt Metz. Hiërarchische verhoudingen vervaagden en tradities werden losgelaten. Flower Power was geweldig voor de meesten, maar voor sommigen was het een ramp. Vooral kinderen van laagopgeleide ouders en jongeren die waren opgegroeid in de beslotenheid van een dorp konden er slecht mee uit de voeten. Natuurlijk was er het middelengebruik, een van de problemen was dakloosheid. Jongeren kwamen massaal naar Amsterdam en niet iedereen vond een kamer. Ook conflicten met ouders leidden vaak tot een leven op straat. Maar er was meer aan de hand. Martine Drabbe, sinds begin jaren tachtig straathoekwerker en inmiddels teamleider Centrum: Seksueel misbruik, huiselijk geweld, verslaafde ouders. De kinderen bij wie het misging en nog steeds misgaat, kampen bijna altijd met veel problemen tegelijkertijd. Dat is altijd zo geweest. Migrantenkinderen In de jaren zeventig en tachtig kwamen veel kinderen van migranten en vluchtelingen naar Nederland. Als straathoekwerker kreeg Drabbe eerst te maken met een groep Surinaamse jongeren, die vaak werkloos waren en belandden in de wereld van drugsgebruik en dealen. Daarna Straathoekwerk is de basis voor veel andere methoden kwamen de Antilliaanse jongeren naar Nederland, vaak zonder ouders, zegt Drabbe. In die groepen hadden we vaker te maken met agressieproblemen. Uiteindelijk kregen we de Marokkaanse jongens in beeld. Turken zien we als veldwerker over het algemeen weinig. Niet omdat ze geen problemen hebben, maar omdat ze in een heel besloten gemeenschap leven. Als we wel Turkse jongeren tegenkomen, zijn de problemen meteen heel heftig. Hetzelfde geldt voor meisjes, van alle culturen. Zij hebben wel problemen, maar spelen zichzelf niet in de kijker. Daarom zijn ze moeilijk vindbaar voor hulpverleners. Dat migrantenkinderen aansluiting met de samenleving misten, is heel verklaarbaar, vindt Judith Metz: Het heeft te maken met taalproblemen en culturele verschillen, maar ook met werkloosheid door de economische crisis in de jaren tachtig en met een gebrek aan ouderlijke steun. Deze groep verdient nog steeds aandacht, maar we zien nu veel vaker dat het goed gaat. Omdat jongeren goed gebekt zijn, is een stoornis vaak lastig te herkennen Beperkt Naar wie op dit moment de aandacht vooral uitgaat, zijn jongeren met een licht verstandelijke beperking of met psychosociale problemen. Metz: Als samenleving stellen we steeds hogere eisen, maar sommige jongeren kunnen daaraan niet voldoen. Zij dreigen buiten de boot te vallen. Met het slinken van sociale voorzieningen, zoals het wegvallen van een uitkering totdat je 27 jaar bent, raken zij in de knel. Maar het feit dat hulpverleners van Streetcornerwork beter getraind zijn in het herkennen en hanteren van psychiatrische stoornissen en verstandelijke beperkingen zorgt ervoor dat deze groep meer aandacht krijgt. Omdat jongeren goed gebekt zijn, is een stoornis vaak lastig te herkennen, vertelt Drabbe. Dankzij de extra scholing die wij hebben gehad, lukt het nu beter deze jongeren te helpen en goed door te verwijzen. Schulden Tegenwoordig uiten de problemen van deze jongeren zich het meest in hoge schulden. Metz: Onze uitgaven zijn de laatste jaren enorm opgelopen, ook die van jongeren. Een smartphone, die iedereen wil hebben, is bijvoorbeeld tien keer zo duur als een gewone mobiel. Het wordt bovendien steeds makkelijker om je in de schulden te steken. Martine Drabbe ziet dit dagelijks terug in de inloop op de Nieuwezijds Voorburgwal 38 waar zij werkt. Eigenlijk zouden die grote telefoniebedrijven zich bewuster moeten zijn van wat hun verleidingen voor ellende veroorzaken. Daar komt bij dat deze jongeren vaak slachtoffer worden van slimme criminelen. Denk aan bankfraude. Iemand vertelt ze dat ze makkelijk geld kunnen verdienen en ze verlenen overal hun medewerking aan. Ook worden ze vaak ingezet als drugssmokkelaars. Een van onze jongeren met een verstandelijke beperking zit daardoor voor 25 jaar vast in Brazilië. Gelukkig zie ik de laatste jaren grote verbeteringen op het gebied van schuldhulpverlening voor jongeren. Maar er is nog veel werk te doen. Uitkammen Hoe de maatschappij, de jongeren en hun problemen ook veranderden, de aanpak van Streetcornerwork was altijd: contact leggen met jongeren die zelf geen hulp vragen. En dan 4 5

4 samen werken aan fundamentele oplossingen, zoals een onderkomen en een inkomen. Drabbe: Zeker de helft van onze tijd lopen we op straat. Je moet je gebied helemaal uitkammen. Bewoners, buurtregisseurs, coffeeshops, gokhuizen, iedereen moet je kennen. Alleen dan houd je zicht op de veranderingen. Sinds een paar jaar onderhouden we onze contacten ook via internet en sociale media, maar het blijft belangrijk dat de jongeren je gezicht regelmatig zien. Daarnaast hebben we medewerkers die door hun eigen etnische achtergrond jongeren makkelijker kunnen bereiken. Een brug slaan Streetcornerwork is een van de eerste hulporganisaties die het straathoekwerk in Nederland heeft geïntroduceerd, zegt Metz. Vanuit die aanpak zijn verschillende andere methoden geboren, zoals het ambulante jongerenwerk. Ook heeft Streetcornerwork veel betekend als belangenbehartiger voor jongeren. Door actie te voeren riep de organisatie op tot betere sociale voorzieningen voor jonge mensen met problemen. Toen die voorzieningen er eenmaal waren, heeft Street een brug geslagen tussen de instanties die slecht met jongeren communiceren en de jongeren zelf. Dit doet ze nog steeds. Veel instellingen zijn Als samenleving stellen we steeds hogere eisen, maar sommige jongeren kunnen daaraan niet voldoen niet goed in staat om voor jongeren te werken, laat staan voor jongeren met grote problemen. Een afspraak maken, op een wachtlijst terechtkomen en het invullen van formulieren schrikt jongeren af. Streetcornerwork werkt met de instellingen samen om de drempel voor jongeren te verlagen. Dit is heel fundamenteel: Street maakt de jongeren ontvankelijk voor hulp, maar dan moet die hulp ook direct beschikbaar zijn. Anders is al het werk voor niets. Opvoedmodus Hoewel Streetcornerwork in de beginjaren radicaal de kant van jongeren koos, kiest de organisatie tegenwoordig meer voor de opvoedmodus. Het besef is doorgedrongen dat jongeren maatschappelijk geaccepteerde omgangsvormen moeten kennen en een reactie nodig hebben op grensoverschrijdend gedrag. Vaak krijgen ze die niet. Veel volwassenen van nu schromen om jongeren te corrigeren. We bemoeien ons niet graag met een ander, zijn te druk of zien onze kinderen als prinsen en prinsessen. Hoewel Street het belang van jongeren voorop stelt, hebben we ook aandacht voor maatschappelijke normen en de consequenties van gedrag. Actie Kijkend naar de huidige ontwikkelingen in de samenleving ziet Judith Metz opnieuw een actieve rol voor Streetcornerwork weggelegd als belangenbehartiger voor de jeugd. Veiligheid is op dit moment voor veel partijen een hot item. Dat heeft ook nadelige gevolgen. Omdat er zo de nadruk op ligt, wordt onaangepast gedrag sneller gezien als bedreigend of intimiderend. Het is daarom zaak om meer tolerantie te creëren voor onaangepast gedrag. Teamleider Drabbe is het daarmee eens. Voor ons wordt goed lobbywerk weer steeds belangrijker. We moeten aan beslissers duidelijk blijven maken wat de problemen zijn, laten zien wat wij doen en uitleggen hoe het beter kan. Toekomst Tot slot benadrukt Metz de risico s voor jongeren die niet mee kunnen komen met de hoge eisen van de huidige maatschappij. Vanuit het jongerenwerk moeten we deze groep op de kaart zetten. Het gaat om een groeiende groep jongeren en de kloof wordt steeds groter. Het is een maatschappelijke verantwoordelijkheid om hen een oplossing te bieden, niet alleen een verantwoordelijkheid van de hulpverlening. Het gaat om degenen die straks voor ons moeten zorgen, dus laten we daar zuinig op zijn. u Teamleider Centrum Martine Drabbe: De kinderen bij wie het misging en nog steeds misgaat, kampen bijna altijd met veel problemen tegelijkertijd. Leestip: Kleine stappen, grote overwinningen, Judith Metz (2011) Dit boek beschrijft chronologisch hoe het jongerenwerk zich als sociaalagogisch beroep heeft ontwikkeld. 6 7

5 Er was een nieuwe aanpak nodig Begonnen als groepje idealistische jongerenwerkers groeide Streetcornerwork in veertig jaar uit tot een organisatie met ruim honderd medewerkers, actief in Amsterdam, Haarlem en Purmerend. Twee bevlogen voormalig directeuren, samen goed voor 37 jaar Streetcornerwork, blikken terug. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Jan van Bemmelen: We begonnen met z n vijven. Vier mannen en één vrouw. Ik was de coördinator en de anderen deden het veldwerk. Het was een tijd van alternatieve levensstijlen. De gemeente kreeg signalen dat het met sommige jongeren niet goed ging. Niet alleen het beginnend drugsgebruik was een probleem, maar vooral het feit dat bepaalde probleemjongeren onderdoken in de alternatieve scene. Ze hielden zich afzijdig van elke vorm van hulp, terwijl ze die keihard nodig hadden. Agressieve jongerengroepen veroorzaakten overlast en men kreeg er geen grip op. Er was een nieuwe aanpak nodig die zorgmijdende jongeren binnenboord kon brengen en tegelijk hulporganisaties duidelijk maken hoe hun aanpak beter kon. In die context startten wij. Al snel bleek dat we te hoge verwachtingen hadden van de mogelijkheden van hulporganisaties. Daarom begonnen we zelf allerlei dingen te ontwikkelen, heel low profile. Eén van ons kende bijvoorbeeld een bakker die nog een pandje over had. Daar startten we een soort begeleid-wonenproject. Daarnaast boden we mensen onderdak via de kraakpanden dienst. In de jaren zeventig lukte het ook nog erg goed om mensen toe te leiden naar ongeschoold werk, er was immers werk genoeg, en hen daarbij te begeleiden. Op een gegeven moment kregen we het voor elkaar om voor onze cliënten een uitkering te regelen, op voorwaarde dat wij het geld zouden beheren. Doordat we onze cliënten op dit soort manieren verder hielpen, konden we een vertrouwensband opbouwen. Mensen een stem geven Ide Kelderman nam in de jaren tachtig het stokje over van van Bemmelen. Het was de tijd dat Surinamers en Molukkers naar Amsterdam kwamen. Dat vereiste weer een nieuwe aanpak. Kelderman: Ons doel was vooral de emancipatie en de versterking van bepaalde groepen in de samenleving. Individuele contacten met cliënten dienden om de gemeenschap in zijn geheel te versterken. We waren ideëel en Jan van Bemmelen gepolitiseerd, wilden mensen een stem geven. Een van de manieren om dat te doen was het ontwikkelen van een middenkader uit de gemeenschap zelf. We begonnen met de Surinamers, daar had ik veel contacten. Het lukte ons tientallen Surinaamse jongeren richting een mbo- en hbo-opleiding in het welzijnswerk te krijgen. Voor de Surinaamse gemeenschap was het heel belangrijk dat er ook Surinaamse professionals in de hulpverlening gingen werken. Later hebben we dit, met wisselend succes, ook gedaan met andere groepen. Streetcornerwork schroomde ook niet waar nodig onverwachte partners te zoeken om hun cliënten goed te bedienen. Van Bemmelen; We hebben de huisartsen zo ver gekregen om methadon te verstrekken. Voor mensen met een baan en een heroïneverslaving was het strikte regime van de Jellinek een ramp. Als zij zich moesten houden aan het verplichte behandelprogramma zouden ze overdag niet meer kunnen werken. Hun probleem zou uitkomen, ze zouden hun baan verliezen en uiteindelijk ook hun huis en wie weet hun leven. Ook hebben we in die tijd een bevriende apotheker bereid gevonden de dope van de straat te analyseren. Zo konden we onze verslaafden waarschuwen als het spul dodelijk was. We mogen echt trots zijn dat zo veel van onze creaties nu gemeengoed zijn geworden in de Amsterdamse zorg. Klantvriendelijkheid Hoewel de basis van het veldwerk niet veranderd is, is de werkwijze door de jaren heen wel wat aangepast. Kelderman: Vroeger trokken veldwerkers lange tijd met een groep jongeren op. Ze werkten formeel s middags en s avonds, maar gingen soms ook de halve nacht door. Echte werktijden waren er niet. De jongeren waren geen cliënt, het moest een gelijkwaardige relatie zijn. Het woord klantvriendelijkheid bestond niet. Als ze je niet moesten, waren ze gewoon weg. Vervolgens werd Streetcornerwork ook geconfronteerd met andere eisen van de subsidiegever. Kelderman: Met de invoering van het registratiesysteem vond er een enorme cultuurverandering plaats binnen de organisatie. We moesten onze aanpak gaan verantwoorden. Het heeft me heel veel moeite gekost iedereen aan die nieuwe werkwijze te krijgen. De resultaten van Streetcornerwork zijn volgens beide oud-directeuren vooral te danken aan het karakter van het veldwerk en de organisatie. Kelderman: Veldwerkers zien cliënten in hun eigen leefwereld. Dat is een verschil met andere hulpverleners. Jongeren willen en kunnen niet altijd precies formuleren wat hun probleem is. Of ze vertellen wat ze denken dat een hulpverlener wil horen. Als je eens per twee weken op een spreekuur komt, is het toch heel makkelijk om iemand naar de mond te praten? Veldwerkers bouwen een relatie op met een jongere en kunnen daarom ook meer eisen stellen. Het is zo belangrijk om samen op te lopen. - Jan van Bemmelen was directeur van 1972 tot Hij werd opgevolgd door Ide Kelderman, die in 2010 met pensioen ging. u Ide Kelderman 8 9

6 Ik wil laten zien dat er een uitweg is Willy Ringringoeloe is veldwerker bij het Team Ambulante Zorg in Amsterdam Zuidoost, waar zij vooral werkt met verslaafde cliënten. De drugsscene in de Bijlmer kent ze door en door, Willy dealde zelf jarenlang drugs en was verslaafd. Ik doe dit werk vanuit mijn hart. Ik wil laten zien dat er hoop is, een uitweg. Maar cliënten moeten zelf die keuze maken. En dan doorbijten. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Willy Ringringoeloe. Vroeger drugsverslaafde, werkt nu als veldwerker met harddrugsverslaafden in Amsterdam Zuidoost. Boven haar bureau hangen tientallen portretten van cliënten. Met een indringende blik kijken ze Willy aan. Zo n twintig jaar zat ik in de drugsscene, ik was zowel dealer als gebruiker. Ik zat vast in een vicieuze cirkel waaruit ik geen uitweg zag. Toen mijn kinderen mij steeds meer confronteerden met mijn verslaving, kwam ik tot het besef dat ik ermee moest stoppen. Mijn broer tipte mij over het afkickprogramma van de Victory Outreach Church, er was geen wachtlijst dus ik kon meteen opgenomen worden. Dat had ik nodig. Een wachtlijst kan ervoor zorgen dat je toch weer terugdeinst. Op 9 augustus 1998 heb ik bewust de keuze gemaakt en de stap genomen om radicaal af te kicken. Mijn hoop en vertrouwen heb ik daarbij op God gesteld en ben in één keer afgekickt, cold turkey. Mijn kracht put ik nog steeds uit God. Het programma duurde negen maanden, ik heb nog zes maanden extra gedaan. Toen wist ik zeker dat ik nooit meer terug zou vallen. De echte Willy kwam weer boven. Ik was lichamelijk én innerlijk genezen. Toen ik mijn leven op de rails had, kon ik ook mijn kinderen weer in huis nemen. Het lukt maar weinig verslaafden om af te kicken. Want wat wacht er op ze na de detox? Ze hebben geen werk, geen huis. En dan vallen ze vaak weer terug. Wat heb ik om voor te leven?, vragen ze me dan. Moeder van de Bijlmer Ik ben als vrijwilliger begonnen bij Streetcornerwork. Ik wilde heel graag met verslaafden werken. Vanwege mijn achtergrond haalde ik al snel de meeste cliënten binnen. Na een tijdje kon ik betaald aan de slag bij het Veel verslaafden weten wie ik ben en wat ik doe. Ik spreek hun taal. team. Nu werk ik hier al dertien jaar. Dit jaar rond ik mijn opleiding maatschappelijk werk af. Ik kom overal, veel verslaafden weten wie ik ben en wat ik doe. Ik spreek hun taal. Vaak word ik uit de gevangenis al gebeld of ze na hun vrijlating bij me langs mogen komen. Mensen tippen elkaar over mij. Soms word ik uitgenodigd op feestjes, daar ga ik dan meestal heen. Het is belangrijk dat mensen niet denken dat ik mij nu te goed voel voor hen. Ze noemen me ook weleens de moeder van de Bijlmer, ik beschouw het als een compliment. Medewerkers van de reclassering en advocaten die hun cliënten kwijt zijn, ze bellen me regelmatig op. Bij Street weten we die klanten altijd wel te vinden, omdat wij in direct contact met ze staan. Eens per maand zing ik met mijn kerkkoor tijdens de kerkdienst van de Bijlmerbajes. Dan kom ik ook nog wel eens cliënten tegen die ik uit het oog verloren ben. He, zit je hier! roep ik dan. Ze zijn dan blij verrast mij daar te zien en bestoken me gelijk met vragen. Bemoediging Op mijn werk word ik elke dag geconfronteerd met wie ik was. Soms denk ik weleens, zag ik er echt zo uit? Heb ik echt zo geleefd? Van mijn cliënten krijg ik veel respect, omdat het me is gelukt er vanaf te komen. En juist daarom kan ik tegen hen zeggen, je hoeft niet zo te blijven. Het kan, het kan! Ik ben voor hen echt een bemoediging. Ik doe dit werk vanuit mijn hart. In het begin vond het ik soms moeilijk om afstand te houden, om nee te zeggen en grenzen te stellen. Daar werd soms misbruik van gemaakt. Van mijn collega s heb ik geleerd de relatie hulpverlener-cliënt goed te bewaken. Toen cliënten mij uit begonnen te schelden als ik nee zei, wist ik dat ik goed bezig was. Mijn doel is hen zelfredzaam te maken. Want als je op tijd bij je dealer kan zijn voor je portie cocaïne, kun je ook op tijd bij een instelling komen. Ik blijf mijn cliënten stimuleren en bemoedigen, ook al nemen ze het me niet altijd in dank af. u 10 11

7 Lokale trajectbegeleiding biedt jongeren tweede kans Klaar voor een nieuwe start Wie school verlaat zonder diploma, maakt een slechte start. Want zonder opleiding vind je moeilijk werk en zonder baan heb je weinig toekomstperspectief. Het team Lokale Trajectbegeleiding (LTB) legt contact met jongeren zonder startkwalificatie en met meervoudige problemen, en helpt hen weer op de rit. Dat jongeren zelf kiezen voor dit traject, maakt de kans op succes groot. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu In een open, frisse Ikea-achtige ruimte tegenover het Westerpark huist een van de teams van lokale trajectbegeleiding (LTB). Die teams werken met jongeren die uitvallen op school en nog geen startkwalificatie hebben. Doel is hen zo snel mogelijk te begeleiden richting werk of een nieuwe opleiding. De medewerkers zijn jong, enthousiast en doen niet snel moeilijk. Hun succes schuilt in de juiste toon, de juiste dosis humor, maar ook streng kunnen zijn. Het traject start altijd met een huisbezoek. Dat kan voor jongeren soms confronterend zijn zegt teamleider Janneke Gulen. Maar zo n bezoek levert veel informatie op over de thuissituatie. Zo bezochten we laatst een tienermoeder die met haar baby bij haar moeder inwoonde. Oma was die ochtend al behoorlijk onder invloed, de wijnglazen stonden overal. Dat is natuurlijk belangrijke informatie. Tijdens het huisbezoek vertellen we over het begeleidingstraject. De jongeren besluiten zelf of zij van het aanbod gebruik maken. Bijna 90% van de bezochte jongeren die in de doelgroep vallen, kiest ervoor om mee te doen. De nadruk op eigen kracht en hulp vanuit de omgeving, waar de politiek op hamert, werkt bij deze jongeren vaak niet, zegt Gulen. Zij hebben geen sociaal netwerk waarop ze een beroep kunnen doen. Onze medewerkers zetten de jongeren weer op het goede spoor en brengen hen in contact met instellingen die hen kunnen helpen. Die weg kunnen ze vaak zelf niet vinden. Door onze integrale aanpak worden problemen ook voor de langere termijn opgelost. In de shit Asma (22 jaar) kwam via de leerplicht ambtenaar terecht bij begeleider Kees van LTB team Oost. Ik heb veel verschillende opleidingen gedaan, maar maakte ze nooit af. Mijn hoofd gaf het op een gegeven moment een beetje op. Ik kreeg steeds meer schulden door de studiefinanciering, door mijn mobiele telefoon en de studenten ov-kaart. Op een gegeven moment kwam er steeds een nulletje bij en voelde ik dat ik echt in de shit zat. Na een huisbezoek zocht Romario (20) op advies van zijn stiefmoeder contact met het LTB team. Hij woonde afwisselend in Nederland en in Suriname. Eind vorig jaar kwam hij definitief terug naar Nederland om hier zijn toekomst op te bouwen; zonder opleiding, werk, geld of verzekering. In Suriname had ik mijn vmbo-opleiding niet afgemaakt. Ik wilde hier verder studeren, maar wist niet hoe ik dat moest aanpakken. Ik kende verder ook eigenlijk niemand die me daarbij kon helpen. Ilse zei gelijk dat zij me wel kon helpen. We hebben eerst een ziektekostenverzekering geregeld. Daarna hebben we samen scholen bezocht. Schooluitval is een eerste signaal dat er iets mis gaat. Als je daar niets mee doet, kunnen kleine problemen steeds groter worden. Romario (20): Zonder Streetcornerwork zou het er voor mij niet zo rooskleurig hebben uitgezien Vertrouwen De meeste jongeren die worden begeleid vallen niet uit door een verkeerde studiekeuze. Er liggen grotere problemen aan ten grondslag; schulden, psychische problemen, gebroken gezinnen of andere problemen thuis. Doel van de begeleiding is om de jongeren tenminste richting een oplossing te krijgen. Wij zijn geen behandelaars, zegt Gulen. We verwijzen wel door, gaan waar nodig mee naar afspraken. Wij zetten vooral in op praktische zaken. Door iets te bereiken, bijvoorbeeld een betalings regeling, win je snel vertrouwen. Het LTB-traject is intensief, binnen acht tot zestien weken moet de jongere weer een dagbesteding hebben. Daarna is er nog drie maanden nazorg, om te zien hoe het op het werk of de opleiding verloopt. Geen gestoorde meid Asma heeft sinds haar vijftiende geregeld contact met hulpverleners, meestal zonder succes. Ik had in Kees eerst ook weinig vertrouwen. Maar hij ging niet gelijk in mijn hoofd zitten zoals andere hulpverleners. Dat hielp. Tijdens onze kennismaking ging hij tegenover me zitten. Hij had niets bij zich, alleen een pen. Hij keek me aan terwijl we praatten en vroeg alleen maar: Wat voor problemen heb je? Misschien kan ik je helpen. Toen ik bij de tweede afspraak niet kwam opdagen, kwam Kees naar mijn huis gefietst. Hij vroeg zich af waar ik bleef. Dat was wel goed voor mij. Kees belt me ook altijd een uur van tevoren op als ik een afspraak heb, gewoon om me eraan te herinneren. Ik voel me bij hem geen gestoorde meid of cliënt. Hij maakt me aan het lachen, maar ik moet van hem ook mijn ding doen. Ook Romario krijgt van Ilse het zetje dat hij nodig heeft. Ilse motiveert me, ze zegt, kom op, aan de slag. Ze heeft me ook geholpen met het vinden van een baantje naast mijn studie. Samen hebben we op internet gezocht. Eerst werkte ik bij McDonald s, nu ben ik productiemede werker in een fabriek in Zaandam. Die baan heb ik zelf gevonden. Ik kom nog steeds af en toe bij Ilse, onder andere omdat de aanvraag van een ov-kaart allerlei 12 13

8 Toen ik bij de tweede afspraak niet kwam opdagen, kwam Kees naar mijn huis gefietst. Hij vroeg zich af waar ik bleef. Miriam(18) ; Ik weet ook dat ik een diploma nodig heb om iets te bereiken. Ik wil het liefst boekhouder worden. problemen geeft. En we moeten ook nog de studiefinanciering uitzoeken. Mijn leven staat op de rit, met mijn studie, een stage en een baan. Zonder Streetcornerwork zou het er voor mij niet zo rooskleurig hebben uitgezien. Boekhouder Miriam (18) werd van school gestuurd na een vechtpartij, ze mocht ook geen examen meer doen. Ze kwam terecht bij Streetcornerwork en samen met begeleidster Marjolein ging ze op zoek naar een nieuwe school. Na negen maanden werd Miriam, na ruzie met een docent, ook daar weer weggestuurd. Ze zocht opnieuw contact met Marjolein. Nu zijn ze samen aan het kijken wat de mogelijkheden zijn. Ze hebben elke week contact. Ik moet eigenlijk weer op niveau 1 beginnen, vertelt Miriam. Maar dat wil ik niet. Daarom kijk ik of ik vmbo-t opnieuw kan doen, misschien in het volwassenenonderwijs. Omdat Miriam niet werkt, kon ze de rekeningen van de orthodontist, de verzekering en de schoolboeken niet meer betalen. Marjolein heeft me geholpen met een afbetalingsregeling. Ik had zelf al gebeld om te vragen of ik in termijnen mocht betalen. Maar toen Marjolein belde, en uitlegde dat ik echt geen geld had, kon ik het in vijf keer afbetalen. Dat hielp natuurlijk. Nu is Miriam op zoek naar een zomerbaantje. Ik ga straks weer naar het centrum, mijn cv langs brengen bij winkels. Het maakt me niet zoveel uit wat het is, ik wil alleen liever niet bij de Hema of de Zeeman werken. Na de zomer wil ik weer naar school. Ik weet ook dat ik een diploma nodig heb om iets te bereiken. Ik wil het liefst boekhouder worden. Preventief Gulen denkt soms dat de waarde van de begeleiding van haar teams wordt onderschat. Vanuit de gemeente en het Rijk is er vooral veel aandacht voor risicojongeren die de criminele kant op gaan. Maar er zijn ook een hoop jongeren die, zonder hulp, op een andere manier ontsporen. Zij krijgen psychische problemen of raken werkloos. Ze komen nauwelijks meer aan het werk. Met hen heb je als samenleving dan ook een probleem. Schooluitval is een eerste signaal dat er iets mis gaat. Als je daar niets mee doet, kunnen kleine problemen steeds groter worden. In die zin werken wij ook preventief. De extra begeleiding die scholen en bureau Leerplicht bieden zal de uitval niet voorkomen, denkt Gulen. Die begeleiding is immers gericht op aansluiting bij de studie en niet zozeer op andere factoren zoals schulden of de situatie thuis. En daarbij, als de jongeren simpelweg niet meer komen, heeft de school ze niet meer in beeld. Met jezelf bezig zijn Asma werkt sinds twee maanden bij Albert Heijn. Kees heeft me geleerd hoe ik moet praten bij het solliciteren, om niet te snel agressief te worden als het niet loopt zoals ik wil. Ik heb heel lang werk gezocht, maar het lukte me niet. Ik deed het ook niet vanuit mijn hart. Ik ben er nog lang niet, dit is een eerste stap. Werken is goed voor mij, om discipline te leren en op tijd te komen. Ik wil natuurlijk niet mijn hele leven caissière zijn. Het is goed om met mezelf bezig te zijn. Het contact met veel van mijn vroegere vrienden heb ik verbroken, ik wil mijn tijd niet meer verspillen aan mensen aan wie ik niets heb. Ik bel nu zelf met incassobureaus om regelingen te treffen. Ik hoop over anderhalf á twee jaar mijn schulden te hebben afgelost. u 14 15

9 Op stap met de meidenbus Hij is roze! Sinds de zomer van 2012 rijdt de Meidenbus door de stad. Een nieuwe manier om in contact te komen met meiden die dringend hulp nodig hebben. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Donderdagmiddag, rond de klok van vieren. Het wordt langzaam drukker in winkelcentrum de Amsterdamse Poort in Amsterdam Zuidoost. De Meidenbus draait de stoep op en parkeert in een hoekje vlak naast supermarkt Lidl. De deur zwaait open en meidenwerker Vanessa Brooks steekt haar hoofd naar buiten. Ook chauffeur Amal El Mallouli stapt uit. Amal is de vaste kracht op dit mobiele kantoor van Streetcornerwork. In elk stadsdeel wordt zij bijgestaan door een andere meidenwerker. Vriendin Vandaag zijn Amal en Vanessa voor de derde keer in de Bijlmer. Ze werken nog aan hun bekendheid, maar dat is niet moeilijk. Kijk, daar komen de eerste meiden al. Zonder schroom stappen ze op de bus af en vragen waar hij voor is. Vanessa en Amal leggen uit dat de bus bedoeld is voor meiden die ergens mee zitten. Gaat het niet goed op school? Heb je problemen met je ouders of je vriend? Hier kun je terecht voor hulp. De meisjes knikken begrijpend. Op de vraag waarom ze zo geïnteresseerd zijn in de bus is het antwoord helder: hij is roze. De volgende die instapt is Emilie. Vorige week kwam zij voor het eerst langs en maakte een praatje met Vanessa. Ze heeft een vriendin die ze graag wil doorsturen naar de bus en ze komt nu even vragen op welke tijden de bus er is. Emilie is 12 jaar. Mijn vriendin heeft het thuis heel moeilijk. En je kunt nou eenmaal niet alles met iedereen bespreken. Ik denk dat ze wel wat hulp kan gebruiken. Vanessa en Amal hebben een rotsvast vertrouwen in het idee achter de Meidenbus. Meiden hangen niet op één plek. Ze winkelen of gaan rechtstreeks van het ene adres naar het andere. Ze zijn dus mobiel, en dat zijn wij nu ook. Behalve de meisjesachtige uitstraling van de bus, spreekt de kleine zitruimte erin ook veel meiden aan. Amal: Het is hier knus en gezellig. En heel privé. Meiden leggen dan gemakkelijker hun problemen op tafel, want ze voelen zich beschermd. Intuïtie Maar lang niet iedereen stapt zo onbevangen op de bus af. Daarom maken Amal en Vanessa om de beurt een rondje door het winkelcentrum. Ze delen kaartjes uit en leggen uit voor wie de bus is bedoeld. Vanessa is een doorgewinterde meidenwerker en gebruikt volop haar intuïtie. Als meiden problemen hebben, zie ik dat aan hun blik, hun houding. Ik stap dan gewoon op ze af. En ik herken het aan de manier waarop ze vragen stellen. Soms komt hun hulpvraag via een lange omweg. Het zou bijvoorbeeld best kunnen dat Emilie, die zegt dat ze voor haar vriendin komt, uiteindelijk zelf problemen heeft. Die komen vanzelf bovendrijven. Eerst werken we aan het vertrouwen, de rest volgt. Vanessa is erg blij met de komst van de meidenbus. Zij werkt op allerlei fronten intensief met meiden, maar er bleef één probleem: We bereikten ze niet op tijd. Pas als de meiden in grote problemen zaten, kwamen ze bij ons. Dat vind ik erg. Ik wil die meisjes helpen voordat ze door hun moeder het huis uit worden gezet en vervolgens zwanger worden. Veel meisjes denken dat een zwangerschap helpt, dat ze een huis krijgen, maar dat is allang niet meer zo. De problemen worden alleen maar erger. Hoewel Amal en Vanessa de meiden het liefst zo jong mogelijk helpen, zijn vrouwen van alle leeftijden welkom op de bus. Meisjes bedreigen de veiligheid niet Meiden met problemen zijn minder zichtbaar dan jongens. Gevolg: ze krijgen niet op tijd hulp. Daardoor stapelen de problemen zich torenhoog op: schooluitval, geen werk, schulden, seksueel misbruik, mishandeling, tienerzwangerschappen, dakloosheid, relatieproblemen en gezondheidsproblemen. Regiomanager Bernadette van den Oudenrijn is betrokken geweest bij de geboorte van de Meidenbus. De politiek kan scoren op het verbeteren van veiligheid. Meisjes bedreigen de veiligheid doorgaans niet en daarom blijft de hulpverlening achter. Dit heeft ernstige gevolgen. Amal: Vorige week was hier een vrouw van 38. Ze had vier kinderen en veel schulden. We verwijzen haar graag door naar de juiste instanties, want door haar nu te helpen, helpen we ook haar kinderen. u 16 17

10 Smoelen boek 18 19

11 Stap in jouw toekomst Op eigen kracht. Zelf verantwoordelijkheid nemen. Streetcornerwork staat naast onze cliënten en hanteert deze uitgangspunten. Het is zoals Willy in haar interview in dit blad stelt: als je op tijd bij je dealer kunt zijn voor je portie cocaïne, kun je ook op tijd bij een instelling komen. Niet iedereen is zonder hulp in staat voor zichzelf op te komen, hulp te zoeken, of zelfs zijn hulpvraag te formuleren. Ondanks de achter de voordeur aanpak en tal van preventieve maatregelen die de gemeenten Purmerend, Velsen, Heemstede, Haarlem en Amsterdam (gelukkig!) uitvoeren, wordt een bepaalde groep cliënten, veelal jongeren, niet bereikt. Omdat ze geen vertrouwen meer hebben in de hulpverlening, zich niet aan afspraken houden en keer op keer afhaken in een traject. Tegelijkertijd hebben ze steeds zwaardere problemen, meer schulden en zijn ze langer werkloos. Bovendien worden ze geconfronteerd met een samenleving die steeds veeleisender is en zich harder opstelt. Onze veldwerkers zien hen vaak wel. Zij zoeken hen op, bieden laagdrempelige hulp en winnen hun vertrouwen. Zij weten hen te motiveren en te activeren. Als cliënten niet komen op een afspraak, bellen de veldwerkers hen gewoon weer op. Of ze gaan op de fiets thuis langs. Dat werkt. En onze cliënten weten dat de deur bij ons altijd open staat. Pas als er sprake is van vertrouwen, is er de mogelijkheid om samen te praten over hulp. De werkplekken van een veldwerker Pleinen, metrostations, winkelcentra Je slaapt op straat, verschuilt je op je kamer, loopt in een winkelstraat of gaat op in een groep herrieschoppers. Waar je ook bent, je redt het niet op eigen kracht en hebt de moed verloren. Hulp is er wel, maar die is niet voor jou, denk je. Daarom komen de veldwerkers van Streetcornerwork naar jou toe, overal. Ze reiken je de hand en laten zien hoe het anders kan. Wij laten onze cliënten zien dat er perspectief is en een uitweg. Of je nu al jaren drugsverslaafd bent, torenhoge schulden of geen diploma hebt. En, als zij echt gemotiveerd zijn om die stap in de goede richting te zetten, geven wij ze vaak net het duwtje dat ze nodig hebben om echt in beweging te komen. Want ze moeten het zelf doen, stapje voor stapje. Op eigen kracht, ja, maar wel met een steuntje in de rug. Stap in jouw toekomst! Robin de Bood, directeur uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Erop af stappen. Een hand op iemands schouder leggen, sigaretje, praatje. En dan misschien een postadres regelen, als eerste stap. Mogelijk lukt het om een gesprek te organiseren tussen ouders en hun kind, te begeleiden bij broodnodig doktersbezoek of door te verwijzen naar goede hulpinstanties. Het klinkt simpel: veldwerk is durven en doen. Maar er komt meer bij kijken. Een veldwerker moet zien wie de leider is van een groep en wie de volgers. Wie moet je benaderen, hoe krijg je die mee? Hoe grijp je in als het grimmig wordt, zonder meteen weer je waardevolle contacten te verliezen? En hoe ver ga je? Een cliënt in je eigen auto vervoeren? Middenin de nacht je bed uit springen? Elke dag weer maken de veldwerkers van Streetcornerwork afwegingen over hoe zij hun cliënten op weg kunnen helpen en buurten leefbaarder te maken, zonder te vervallen in tijdrovende en afschrikwekkende protocollen en procedures. Elke regio waar Streetcornerwork werkt, telt tussen de vijftien en de vijftig bekende en minder bekende plaatsen waar jongeren of verslaafden te vinden zijn. Een overzicht van vroeger en nu

12 Vindplaats: Buurten en wijken Lange tijd was het centrum van Amsterdam de place to be voor iedereen die geen dak boven zijn hoofd had. Vanaf halverwege de jaren negentig proberen steeds meer dak- en thuislozen in hun eigen buurt te overleven. In Zuidoost was dit onder harddrugsverslaafden al langer het geval, maar vanaf deze periode zijn er ook steeds meer veldwerkcontacten in Oud-West, Zuid, Oost en Noord. Het betreft vooral jongeren tussen de 18 en 23 jaar. Meestal zijn ze thuisloos door conflicten met hun ouders. De contacten die zij in de buurt hebben, koesteren ze. Daarom blijven ze daar rond hangen. Streetcornerwork heeft aparte teams in de wijken en buurten buiten de binnenstad, om ook daar hulp te kunnen bieden. Dit alles betekent niet dat het centrum uit de gratie raakt. Steeds nieuwe groepen dak- en thuislozen dienen zich daar aan. Vindplaats: garagebox Naast Fazantenhof en Ganzenhoef zijn de garageboxen van de hoogbouw belangrijke vindplaatsen voor het Harddrugsteam. Enkele boxen worden als slaapplaats gebruikt door dakloze verslaafden. Sommigen wonen er ook echt, zoals Denise. Eind veertig, kort van stuk. Ze ziet er mager en verwaarloosd uit. Haar box is twee bij drie meter, geen daglicht. Vergeleken met andere boxen is haar box netjes en schoon. De andere boxen liggen vol kranten, soms een matras of een laag tafeltje, veel restanten van zilverpapier en soms een kapotte basepijp. Op zoek naar nog niet bekende daklozen struint het Harddrugsteam alle trapportalen, galerijen en containeropslagplaatsen af. Vandaag treffen zij bijna drie keer zo veel nieuwelingen aan als twee weken geleden. In aanmerking genomen dat de nachtopvang vol zit, lijkt er een manco in het voorzieningenpakket te zijn. Uit: Reportage Harddrugsteam, Jaarverslag De vindplaatsen van Youssef El Mourabet, veldwerker in Amsterdam Nieuw-West Ons stadsdeel is best groot, dus we hebben ook veel vindplaatsen. Om overal mijn contacten te kunnen onderhouden loop ik de ene dag een ander rondje dan de andere dag. Ik ga in ieder geval langs grote pleinen en winkelstraten. Daar is altijd wel iemand te vinden. Verder zijn de voetbalveldjes, het sluisje, het rode pleintje en coffee shops of andere horeca, geijkte plekken om langs te gaan. Waar ik moet zijn, heeft vooral met het seizoen te maken. In de zomer is de Noordzijde van de Sloterplas erg in trek. De jongeren komen er op de scooter of met de auto naartoe. s Winters zijn ze vaker binnen te vinden, in horeca of buurtcentra. Of ze staan wel buiten, maar dan wel iets dichter bij huis, en onder een afdakje. Ik maak een praatje met alle jongens, sommige zijn cliënten, anderen waren dat in het verleden en weer anderen wonen gewoon in de buurt. Op die manier bouw ik een band op, zodat ze bij problemen direct naar me toe komen

13 Twaalf kilometer per dag Net als alle veldwerkers is Houssain Aafer iedere dag op straat te vinden. Hij werkt in Amsterdam West en kent zo goed als alle jongeren die op straat hangen, in het Erasmuspark, in Landlust en de Kolenkitbuurt. Ik loop zo n twaalf kilometer per dag. Maar dat kost geen enkele moeite hoor. Hier een bakkie met een buurtbewoner, daar een praatje met de jongens, dan weer even naar kantoor voor een intake of langs een jongerencentrum voor een thema-avond over softdrugs, gezondheid of religie. Ik heb geen vaste ronde, maar beslis per dag waar ik naartoe ga. Dat hangt vooral af van het weer, maar ook van het tijdstip of de tijd van het jaar. Met Ramadan wordt het later dan gebruikelijk. Die jongens gaan na het eten nog even een blowtje roken en dan pas naar bed. Buurtbewoners zijn daar niet blij mee en dat is begrijpelijk. Vindplaats: Haarlem Bij de ingang van het overdekte winkelcentrum aan het Evert Haverkortplein verzamelen zich dagelijks groepjes jongeren. Ze komen uit verschillende buurten van Schalkwijk. Ze hangen vooral bij de ingang. Winkelend publiek en ondernemers ervaren hun gedrag als overlast: herrie, provocerend en agressief gedrag. De veldwerker van Schalkwijk bezoekt deze plek frequent, spreekt jongeren aan, bemiddelt tussen hen en winkeliers. En pakt met de jongeren de problemen aan die zij aangeven. Gebaseerd op informatie uit het Jaarverslag Haarlem 2011 Vindplaats: Centraal Station Door de lange gang gaat veldwerker Mozes naar de achterkant van het CS. Er lopen verschillende drugsgebruikers heen en weer. Een meisje begroet Mozes enthousiast en vraagt waar hij al die tijd was. Ze lachen en omhelzen elkaar kameraadschappelijk. Mozes vertelt dat hij inderdaad ziek was en vraagt haar om uit te kijken naar een cliënt die hij zoekt. Ze moet zelf ook eens langskomen op de inloop, zegt hij, dan regelt hij een uitkering voor haar. Ze gelooft hem niet en vraagt of dat echt kan. Mozes antwoordt bevestigend en herhaalt dat ze gewoon langs kan komen. Ze knikt instemmend, een uitkering - dat zou een goed plan zijn. Ze is nog jong, maar haar gezicht, haar kleding, haar hele verschijning is getekend door drugsgebruik. Uit: Reportage Binnenstadteam, Jaarverslag Vindplaats: Purmerend De Flevostraat is de plek waar de lokale jeugd zich vooral in de zomermaanden tot s avonds laat ophoudt en voor overlast zorgt. Dat leidt regelmatig tot confrontaties tussen omwonenden en jongeren. De jongeren komen niet in het naburige jongerencentrum omdat de aansluiting met de bezoekersgroep daar mist. Onze veldwerker zoekt regelmatig contact, jongerenbemiddeling probeert het gesprek tussen de jongeren en omwonenden op gang te krijgen. Met het jongerencentrum wordt gekeken naar een gepast aanbod voor deze groep. Gebaseerd op informatie uit het Jaarverslag Purmerend u 24 25

14 25 jaar hulp aan harddrugsverslaafden Je kunt altijd het roer omgooien Een ouwe rot, zo kun je Piet de Groot het best omschrijven. Samen met zijn collega s biedt hij harddrugsverslaafden al vijfentwintig jaar de kans op een ander leven, eerst als veldwerker en nu als regiomanager. Cynisch is hij niet geworden, integendeel. Uit ervaring weet hij dat ieder mens altijd kan veranderen, ook al ben je jarenlang verslaafd. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Wat is er mooi aan dit werk? Mooi aan dit werk? Het is gewoon een leuke club. Daarbij heb je natuurlijk de gelegenheid om voor iemand het verschil te maken. Soms heb ik me wel afgevraagd waarvoor ik het allemaal doe. Maar als ik na jaren een oud-cliënt tegenkom hoor ik vaak: wat jij toen voor me hebt gedaan of tegen me hebt gezegd, heeft me toch in de juiste richting geduwd. Voor wie doe je het? Aan de ene kant zijn er de gebruikers, aan de ander kant de zorgorganisaties. De gebruikers zijn niet afspraaktrouw en de organisaties niet gebruikersvriendelijk. Bovendien zijn veel gebruikers eerder teleurgesteld of ze zijn paranoïde over alles wat georganiseerd is. Wij helpen de twee partijen bij elkaar te komen. We leggen uit, gaan mee, begeleiden, duwen en trekken. Is de groep gebruikers met de jaren veranderd? Niet echt. Toen halverwege de jaren zeventig heroïne op de markt kwam, begonnen de grote problemen. Vergeleken met opium was heroïne goedkoop en de afzetmarkt breidde zich uit tot in de arbeiderswijken. Die jongeren gingen overmatig veel gebruiken en het aantal sterfgevallen door overdosis nam snel toe. Ook de Surinaamse nieuwkomers waren een kwetsbare groep. Zij werden vaak gerekruteerd als heroïne- en later ook als cocaïnehandelaren. Tegenwoordig zien we steeds meer drinkers die in het openbare domein overlast geven. Migranten uit Oost- Europa sluiten zich bij hen aan. Wat is er voor gebruikers veranderd? Voor verslaafden betekende vooral de methadonverstrekking een beetje rust, dat begon in Je wordt door methadon namelijk minder ziek als je geen heroïne hebt. Ook ontstond er een nieuwe pillenhandel met de komst van de methadonbus. Ze konden er dus iets mee verdienen, daar waren ze blij mee. Als veldwerkers helpen wij de cliënten binnen zo n traject te blijven. We gaan mee naar de huisarts of naar de methadonbus. Het probleem van methadon is dat het geen kick geeft. Mensen blijven er dus wel naast gebruiken. En dat gebruiken is met de jaren makkelijker geworden. Het is goedkoper en er is veel meer in omloop. Als er vroeger een container in beslag was genomen in de haven van Rotterdam, steeg in de buurt direct de prijs. Nu zie je dat soort effecten niet meer. Er is genoeg. Hoe kijk je terug op de beginjaren? In het begin was het chaos met die drugs. We moesten alles nog uitvinden, niemand wist precies hoe het moest. Er werden nieuwe methoden ontwikkeld in de hulpverlening. Goede, maar ook minder goede. Bovendien was het een rijke tijd. Iedereen kreeg een uitkering en daar stond niets tegenover. En voor ons was het aanpoten, want in de jaren zeventig waren mijn teams in Noord en in Zuidoost de enige drugshulpverleners. We deden alles. Thuis had ik twintig postadressen, ik regelde de uitkeringen voor tweehonderd mensen, organiseerde dagbesteding in de vorm van kachels repareren en had contact met woningbouwverenigingen zodat ik gebruikers kon huisvesten. Piet de Groot. In 1977 als veldwerker begonnen, nu regiomanager Ambulant Zorgteam (harddrugs)

15 Ook gingen we dagjes uit. Naar het strand, zakje friet erbij en ze hadden de vakantie van hun leven. Dat allemaal met acht man. We waren creatief en initiatiefrijk, maar moesten het wel allemaal zelf doen. Nu zijn er heel veel goede organisaties voor de zorg. Door de samenwerking met hen kunnen we meer betekenen en vaak op structurele basis. Ook zijn er nu meer en veel betere faciliteiten voor onze cliënten. In de opvangcentra was het vroeger echt een bende. Daar gingen cliënten zich ook naar gedragen. Waarom is de drugstak van Street cornerwork nog steeds nodig? Er zijn nog steeds gebruikers die zijn afgehaakt of nooit zijn aangehaakt. Voor deze mensen is Streetcornerwork de laatste strohalm. De kritiek dat we mensen niet verder helpen is onterecht. Hoewel het soms wel 25 jaar kan duren, is de kans op een ommekeer altijd aanwezig. Soms kan een verhuizing, een ongeval, een overlijden of een andere gebeurtenis ertoe leiden dat een verslaafde toch nog het roer omgooit. Tot het zover is, blijven wij in de buurt. En als het zover is geven we het zetje in de goede richting. Bovendien vallen mensen soms terug, wij moeten ze dan opvangen. En vergeet niet, er is nog steeds nieuwe aanwas. Niet de grote aantallen van vroeger, maar base-coke blijft slachtoffers maken. De meeste nieuwelingen blijven lang uit zicht doordat ze hun adresjes hebben om te overnachten of te hangen. Raken ze die kwijt, dan gaat het opeens heel hard, want deze groep houdt zich verre van enige zorgverlening. Wat doet Streetcornerwork voor gebruikers De veldwerkers van het team Ambulante Zorg leggen en onderhouden contact met drugsgebruikers en alcoholisten die op straat verblijven. De organisatie leidt ze naar de juiste hulpverleningsinstantie, begeleidt, houdt spreekuur en er is een inloop. Om gebruikers structuur in hun leven te geven is er WorkForce. WorkForce biedt verslaafden maatschappelijk nuttig werk en de kans even aan de chaos van het straatleven en het verslaafdenbestaan te ontsnappen. Elke dag gaan er WorkForceploegen met een begeleider van Streetcornerwork op pad. Van de straten schoonhouden en karton inzamelen op de markt tot onkruid wieden en werken op een boerderij. Soms kunnen deelnemers doorstromen naar reguliere arbeid. WorkForce vormt een belangrijke schakel in de keten van voorzieningen voor harddrugsverslaafden en alcoholisten die gezamenlijk zorg bieden op de domeinen wonen, financiën, gezondheid, justitie, sociaal netwerk en dagbesteding. Ambulante Zorg en WorkForce hebben hun thuisbasis in de hulppost aan de Flierbosdreef 23 in Amsterdam Zuidoost. In deze hulppost zijn ook afdelingen van de GGD, Jellinek, HVO-Querido, Leger des Heils en DWI (Dienst Werk en Inkomen) gevestigd. Drugs in Amsterdam Begin twintigste eeuw stond in Amsterdam-Zuid, aan de Schinkelkade, de grootste cocaïnefabriek ter wereld. De fabriek verwerkte Javaanse cocabladeren tot geneesmiddelen en, maar dat was een publiek geheim, tot genotsmiddelen. Totdat de Opiumwet in 1928 cocaïne verbood, draaide deze fabriek op volle toeren. Daarna beperkte de productie zich tot geneesmiddelen en uiteindelijk nam AkzoNobel de fabriek, die inmiddels verhuisd was, over met een bredere doelstelling. Met de jaren is er nogal wat gesleuteld aan de Opiumwet. Zo werd in 1953 cannabis verboden en in 1966 LSD. Tot die tijd waren het aantal veroordelingen voor illegaal drugsbezit of -gebruik nihil. Tot 1976 stegen die tot 3000 per jaar. In dat jaar maakte de Opiumwet onderscheid in softdrugs en harddrugs en er volgden vele schoonveegacties van bijvoorbeeld de Pillenbrug in Amsterdam. In deze periode nam het aantal heroïnegebruikers in sneltreinvaart toe. In 1984 telde Amsterdam er maar liefst In de jaren tachtig kwamen de designerdrugs, zoals xtc, op de verboden lijst en in 2008 volgden paddo s. Het aantal heroïneverslaafden is inmiddels afgenomen. In 2004 waren dat er 4000, met een gemiddelde leeftijd van 40 jaar. Sindsdien is dit cijfer min of meer stabiel gebleven. u 28 29

16 Criminoloog schrijft boek over hangjongeren Jeugdgroepen in beeld De aanpak van criminele jeugdgroepen vergt onconventioneel handelen en moed. Dat zegt criminoloog Eric Bervoets. Aan de hand van een casus beschrijft hij in zijn boek Vlindermessen en djonko s hoe het komt dat criminele jeugdgroepen soms te lang onopgemerkt hun gang kunnen gaan. Streetwise straathoekwerkers zijn onmisbaar. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Of overlast door criminele jeugdgroepen erger is geworden, is onduidelijk. Het wordt vaker gesignaleerd, maar dat komt volgens Bervoets deels omdat er meer op gefocust wordt. Wel is het geweld dat deze groepen gebruiken toegenomen, zegt hij. Overlast noemen ze tegenwoordig kinderspel. De groepen hebben vaker een handel, meestal drugs, te beschermen. Daarom spelen ze zich liever niet in de kijker. Het geweld richt zich met name op elkaar, en soms bedreigen zij de buurt. Met dat laatste willen zij angst aanjagen, zodat ze met rust gelaten worden. Gevaarlijk is dat de groepen hierin steeds verder gaan, verder dan alleen bedreigingen. Daarnaast zijn er groepen straatrovers, de minder slimme criminelen, die steeds gewelddadiger worden. Ook zij gaan steeds verder in het toetakelen van hun slachtoffers. En dat om het simpele feit dat iemand dan niet meer in staat is een gedetailleerde verklaring af te leggen bij de politie. Zielig Bij de aanpak van overlastgevende en criminele jeugdgroepen is de laatste jaren gewerkt met de groepsaanpak en shortlists. Die groepsaanpak is volgens Bervoets aan vernieuwing toe. In de praktijk ziet hij dat politie en justitie er niet goed mee uit de voeten kunnen. Bij de casus die Bervoets beschrijft, de Poortmangroep (fictieve naam) in Amsterdam Nieuw-West, zou de groepsaanpak niet goed hebben gewerkt. Belangrijkste reden daarvoor is dat de groep niet vastomlijnd is. Er is een harde kern, maar het overgrote deel bestaat uit meelopers, meestal licht verstandelijk gehandicapt. Met een relatief simpele interventie gericht op het individu, zijn zij van de groep los te weken. Benader je de groep als geheel, dan raken de meelopers gestigmatiseerd en glijden alleen maar verder af. Uiteindelijk worden zij zielige gevallen: mannen die niets anders kunnen dan stelen en die thuis gewelddadig zijn. Kortom, een kweekvijver voor nieuwe probleemkinderen. Volgens Bervoets is het desalniettemin van belang om een scherp beeld te krijgen van jeugdgroepen als geheel. Wie zijn de leiders, wie zijn de volgers, worden ze gefaciliteerd door kartels of zijn er familiebanden die de groep aansturen en de dynamiek bepalen? Daarbij moet je zorgen dat je ook in vredestijd contacten onderhoudt, anders loop je gewoon achter de feiten aan. Veldwerkers van Streetcornerwork kunnen dat. Sterk Volgens Bervoets zijn veldwerkers bij uitstek degenen die een scherp beeld van een groep kunnen krijgen en houden. Vaak zijn deze jongens of meiden zelf van de straat. Ze kennen de groepen, de buurt, de geschiedenis, de families. Bovendien spreken ze de taal en kennen de straatcultuur. Ik zie bij bestuurders en bij politie en justitie soms wat wantrouwen jegens veldwerkers. Niet geheel onterecht, want vroeger waren er wel eens hulpverleners die als jongere zelf het verkeerde pad hadden gekozen. Maar als iemand duidelijk afscheid heeft genomen van zijn verleden, zich MBO of HBO heeft geschoold, dan moet je het risico nemen. Deze mensen staan sterk in hun schoenen, ze zijn gewoon de beste voor dit werk. Net als onderwijzers hebben zij een gut feeling. Zij weten van te voren precies wie een risico loopt in aanraking te komen met politie en justitie. Inherent hieraan is volgens Bervoets wel dat ze wat verder afstaan van bestuurders en managers. Daardoor wordt er niet altijd naar veldwerkers geluisterd. Bij de Poortmangroep was dat ook zo: veldwerkers hadden gewaarschuwd, maar de handhavers keken een andere kant op. Net sluiten Het is vooral de toenemende brutaliteit van jeugdgroepen waarvoor Bervoets aandacht vraagt. Het is in sommige wijken zo opgelopen dat je echt niet meer tegen bewoners kunt zeggen: stapt u er zelf eens op af. Mensen zijn bang en voelen zich niet gesteund door de lokale overheid. Gemeente en politie moeten zelf moed tonen en duidelijk laten zien dat zij voor de wijk opkomen. Tegelijkertijd vindt Bervoets dat hulpverleners en handhavers samen het net moeten sluiten rond de jongeren die een risico zijn, liefst zo vroeg mogelijk. Weet wat je partners moeten weten en zorg dat ze het ook daadwerkelijk weten. Ondanks alle goede initiatieven, gaat daar helaas nog steeds veel mis. Boek: Vlindermessen en Djonko s, jeugdcriminaliteit, hangjongeren en een praktijkverhaal uit West. Eric Bervoets, Boom Lemma, u 30 31

17 De cliënt als vergadertijger Als voorzitter van de cliëntenraad van Streetcornerwork stemt hij af, overlegt, draagt ideeën aan en spreekt zelfs bij de gemeenteraad. Kortom, voormalig drugsverslaafde Ruud Hessels (47), weet zich goed te redden in hulpverlenersland. Geen jargon is hem vreemd. Ervaringsdeskundigen zijn hot. Er wordt echt naar me geluisterd. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Ruud zit al jaren in de cliëntenraad, eerst al lid, nu als voorzitter. Dat is altijd schipperen tussen wat er mogelijk en wenselijk is. Maar ik ben wel een goede onderhandelaar denk ik. Het nut van praten met ervaringsdeskundigen heeft zich wel bewezen. Wij helpen hulpverleners cliëntgericht te werken, en ze luisteren goed. Elke twee weken hebben we overleg met de GGD, daar tussendoor praat ik ook met medewerkers van HVO en Streetcornerwork. We leggen hen uit wat de gevolgen van het beleid zijn voor de gebruikers. Je kan je als voorzitter ook inzetten voor leuke dingen of uitjes, maar voor mij draait het om het meepraten over het beleid en de regels. Vanochtend hebben we in ons overleg gepleit om de gebruikersruimte aan de Elsrijkdreef open te houden voor alle gebruikers. Het is belangrijk dat ook verslaafden die zelfstandig wonen, daar terecht kunnen. Zo kunnen ze hun verslaving en hun privéleven gescheiden houden. En wordt bijvoorbeeld hun familie niet geconfronteerd met spuiten of andere middelen voor het gebruik. Ruud weet waar hij over praat. Hij gebruikte voor het eerst toen hij dertien was, en was daarna jarenlang verslaafd. Ruim zeven jaar leefde hij op straat in Zuidoost, totdat de veldwerkers van Streetcornerwork hem langzaam aan richting een normaler leven wisten te krijgen. Nu woont hij samen met drie andere cliënten in een begeleid wonen project en heeft een vriendin. Onlangs sprak hij bij een vergadering van de gemeenteraad toen de voortzetting van de subsidie aan Streetcornerwork aan de orde was. Het argument was dat Street overbodig zou zijn. Maar dat is niet waar. Zij zijn een belangrijke schakel in het geheel. Ze hebben een belangrijke rol in het doorverwijzen naar, en bemiddelen bij instanties. Bovendien zorgen ze ervoor dat verslaafden zich aan hun medische controles houden. Er is niemand anders die dat doet. Ik geloof dat ze me hebben gehoord, want er komt gelukkig toch weer geld vrij. Ruud gaat binnenkort opnieuw het gesprek aan met de raadsleden. Je moet brutaal zijn, zorgen dat je binnenkomt. Ik ken de raadsleden inmiddels wel een beetje, dus ik heb makkelijker toegang. Hij wil de gemeenteraad feedback geven op het gedrag van de politie, die verslaafden regelmatig lek schrijven. (voortdurend boetes geven, red.) Ze voelen zich als wild opgejaagd, en daarbij werkt het ook niet. Zelf was ik al drie lang jaar boetevrij toen ik alsnog in de gevangenis moest vanwege uitstaande boetes uit het verleden. Terwijl ik net bezig was op te krabbelen. Na twee maanden werd de rest van de straf kwijtgescholden. Dat was prachtig mooi. Toen kon ik echt verder." u Veertig jaar ontwikkeling van het vak Experts op straat Al veertig jaar lang is veldwerk de kern van Streetcornerwork. Het personeelsbestand van de organisatie veranderde de afgelopen jaren mee met de samenleving. De professionele eisen aan het vak zijn strenger geworden, maar persoonlijke vaardigheden en kennis van de straat zijn nog net zo belangrijk als veertig jaar geleden. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Astrid van der Velde kwam eind jaren zeventig bij Streetcornerwork binnen als tweede vrouwelijke veldwerker. Inmiddels is ze als P&O adviseur verantwoordelijk voor het personeelsbeleid van de organisatie. Dertig jaar geleden waren de medewerkers van diverse pluimage. Ze kwamen uit de softdrugscene of de krakersbeweging. Anderen meldden zich bij Street omdat ze zich het lot van een groep jongeren aantrokken. Een enkeling was professioneel geschoold en zocht een bijbehorende baan. Door de aard van het werk, s avonds en s nachts op straat lopen, trok het beroep veldwerker nog weinig vrouwen aan. Toch hadden vrouwelijke veldwerkers wel een voordeel. Astrid: Jongens hielden zich tegenover de mannen vaak groot, deden stoer. Bij mij durfden ze wel hun kwetsbare kant te laten zien en over hun problemen te praten. Wel moest je oppassen dat je en passant niet ook versierd werd. Vanaf midden jaren tachtig nam het aantal vrouwen binnen de organisatie toe. Zo ontstond er ook steeds meer contact met vrouwelijke cliënten. Eerst kwamen de Nederlandse en Surinaamse meisjes in beeld. De laatste jaren lukt het steeds beter om contact te leggen met Marokkaanse en Turkse meiden, onder andere via de Meidenclub. Nieuwe groepen, nieuwe collega s Met de komst van nieuwe groepen naar Nederland, zocht de organisatie naar veldwerkers met dezelfde achtergrond. Sommige Surinaamse, Marokkaanse en Turkse medewerkers werden gevonden via contacten binnen de gemeenschap, anderen kwamen af op advertenties in de krant. Het was en is niet de bedoeling dat allochtone medewerkers alleen met allochtone cliënten werken zegt Astrid. Elke veldwerker moet met elke groep aan de slag kunnen. Het Molukse team, eind jaren zeventig actief, vormde hierop een uitzondering. De Molukse gemeenschap was erg gesloten en stond op grote afstand van de samenleving. Om met hen contact te leggen had je echt Molukse medewerkers nodig. Pas midden jaren tachtig kregen de veldwerkteams ook een eigen kantoorlocatie. Daarvoor werkten de veldwerkers letterlijk op straat. Astrid; Ik hield wekelijks spreekuur in een café, maakte afspraken in buurthuizen en soms ook bij mij thuis. Dat laatste is nu echt ondenkbaar. 50% op straat Het aannamebeleid van Streetcornerwork verloopt in golfbewegingen, zegt de P&O adviseur. Soms zoeken we juist mensen die de straatcultuur goed kennen, die makkelijk contact maken met straatjongeren. In andere periodes hebben we meer behoefte aan hbo ers en hulpverleners. Ons streven is om minimaal 60% hbo ers en maximaal 40% mbo ers in dienst te hebben. Maar daarin moet je af en toe laveren, hbo ers hebben soms de neiging te veel op kantoor te zitten. En behalve kennis van de theorie, is kennis van de straat ook heel belangrijk. Elke sollicitant loopt na het eerste gesprek een middag mee op straat. Volgens Astrid komen de meeste mensen daarna nog enthousiaster terug voor een tweede gesprek. Maar er was ook een keer een kandidaat die tijdens de ronde bleef vragen wanneer ze terug zouden gaan naar kantoor. Dat werkt dus niet. Want een veldwerker moet minimaal 50% van de tijd op straat zijn. Het beroep van veldwerker biedt veel vrijheid, is veelzijdig en zit vol verrassingen. Astrid: Er zit veel leven in de doelgroep. Je weet van tevoren nooit hoe je dag eruit ziet. Voor veel mensen is Streetcornerwork een springplank naar een verdere carrière binnen de hulpverlening. Maar een enkele keer komen ze gillend bij ons terug. De veelzijdigheid van ons werk vind je nergens anders. u 32 33

18 Op stap met WorkForce Vijf vliegen in één klap Wat biedt WorkForce? Kenneth beweegt traag. Papiertje voor papiertje vult hij zijn vuilniszak. Af en toe een weggewaaide krant, een plastic zakje, een leeg blikje. Zijn rug is gekromd. Grijze stoppels op zijn zwarte huid. Kenneth is een oudgediende, hij is al verslaafd sinds zijn 20 e. uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu Ik krijg veel medicatie en gebruik bijna niet meer. Ik deel nu een huis met vier andere gebruikers. Elke week ga ik wel een dagje mee met WorkForce. Maar ik maak ook graag muziek, dus ik heb niet zoveel tijd. De ene dag verloopt alles soepel, de andere dag is het een en al onrust en problemen, vertelt Dennis Schirmann, al zeven jaar begeleider. Mijn belangrijkste taak is om iedereen aan het werk te zetten. Je leert de mensen goed kennen na een tijdje. Ik hoor van alles over hun leven, wat ze Sommige WorkForce-projecten zijn zo populair dat er om 7 uur s morgens al een rij staat. Sommige mensen verkopen hun plaats in de rij voor een paar euro. Anderen nemen nieuwe deelnemers mee. Ook dit tegen betaling, want op straat is niets voor niets. Fragment uit personeelsnieuwsbrief juni 2005 hebben meegemaakt. Ik bied altijd een luisterend oor. De vragen waarmee de cliënten bij Dennis komen gaan over gezondheid, wonen, financiën, justitie en sociaal netwerk. Ik ga daar zelf niet mee aan de slag, want wij hebben een klus te klaren. Daarvoor schakel ik de veldwerkers in of ik verwijs door naar andere zorginstellingen. We kijken wel naar de persoonlijke ontwikkeling van onze deelnemers, rapporteren daarover aan DWI en adviseren over uitstroom, als dat zinvol lijkt. Een poos geleden was burgemeester Eberhard van der Laan op werkbezoek. Toen hij ons verhaal hoorde was zijn reactie, dat zijn wel vijf vliegen in een klap. Fred werkt sinds twee jaar pas regelmatig via WorkForce. In het begin kwam ik af en toe een dagje, beetje papier prikken. Dat was wel leuk. Maar ik gebruikte toen veel en leefde op straat, of eigenlijk in een kelderbox. En soms zat ik vast. Dertig jaar verslaving heeft bij Fred zichtbaar zijn tol geëist. Zoals veel langdurige drugverslaafden is hij langzamerhand in rustiger vaarwater gekomen. Hij is een vaste klant van de geïntegreerde voorziening in Zuidoost en een goede bekende van de veldwerkers daar. Via een woonvoorziening heeft hij een huis. Meedoen met WorkForce zorgt voor de nodige structuur in zijn dagen. Fred: Ik werk wel graag. Ik ga zeker drie dagen per week mee, soms vaker. Karton ophalen bij winkeliers en ondernemers. Ik moet toch vroeg op voor mijn medicatie, dus op tijd komen is geen probleem. Dat hij - naast zijn uitkering - een tientje per dag verdient, is een extra stimulans. Op de vraag waar hij dat aan besteedt, grijnst hij breed, van alles. Onze cliënten worden vaak met de nek aangekeken, ze horen dat het allemaal hun eigen schuld is. Ik weet door wat ze mij vertellen dat er nog een ander verhaal achterzit, zegt Dennis. Een mens kan een tegenslag heus wel overwinnen, maar komen er meerdere achter elkaar en is iemand gevoelig voor verslaving, dan is hij verloren. Ik heb waardering voor hun overlevingstechnieken en de zwarte humor die ze op de been houdt. Dat is ook mijn humor, het relativeert. Zo leer ik ook van cliënten hoe je met dingen om kunt gaan. Streetcornerwork startte in 1994 met WorkForce als klein experimenteel project. Een ploegje langdurige drugsverslaafden onder leiding van een werkmeester ruimde zwerfafval op in Zuidoost. Nu is het een afdeling met twintig begeleiders die jaarlijks meer dan driehonderd cliënten begeleiden tijdens hun opruimwerkzaamheden. Sinds 2006 is de Dienst Werk en Inkomen (DWI) de grootste opdrachtgever. Tientallen ploegen prikken papier, werken in het groen (GreenForce) en halen papier en karton op bij bedrijven (CraftForce). Daarnaast werken er ook cliënten via FarmForce op zorgboerderijen rondom Amsterdam. Deze cliënten hebben baat bij de dagbesteding vertelt manager Kyung van Driel, Het werk biedt hen de nodige structuur. Ze voelen zich nuttig en gebruiken minder dan wanneer zij passief thuis zitten. Daarbij is de lichaamsbeweging goed voor hun gezondheid. De teams hebben professionele begeleiders. Zij hebben inzicht in verslavingsgedrag en psychiatrische problemen en kunnen omgaan met gedragsproblemen. Dat stelt hen in staat het beste uit hun cliënten te halen en te garanderen dat er ook echt gewerkt wordt. WorkForce zoekt naast de gemeente ook andere opdrachtgevers. Er werken al teams voor het Okura hotel en woningcorporatie Rochdale. Van Driel: Het is voor ons een interessante opgave meer van zulke partners te vinden. Dat stimuleert ons tot verbetering van de kwaliteit van ons werk. Want deze partners willen als geen ander waar voor hun geld. u 34 35

19 Dit is een uitgave van Stichting Streetcornerwork Oktober 2012 Tekst: Sofie Coronel en Brigitta van den Berg Eindredactie: Rob Jezek Foto s cover, pagina 3, 6, 10, 13, 14, 16, 17, 20, 27, 32, 35 Sandra Hoogeboom Foto pagina 5 Hollandse Hoogte Foto pagina 21, 23, 26 Mayanne Könst Foto pagina 25 Bert Verhoeff / Hollandse Hoogte Foto pagina 28 Theo Koeten Foto pagina 29 Joost van den Broek / Hollandse Hoogte Illustratie pagina 30/31 Willem Vleeschouwer Vormgeving: Studio Stennis Oplage: 3000 exemplaren Stichting Streetcornerwork u Centraal Bureau Herengracht 352 u 1016 CG Amsterdam (tel) u (fax) u

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt

Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt Dakloos Apeldoorn Informatie voor spreekbeurt (voor de bovenbouw) Hier willen we je op weg helpen bij het maken van een spreekbeurt. Je hebt ervoor gekozen om je spreekbeurt te houden over daklozen, of

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord voorzitter Huib de Vet. x 4. x 6. x 9. x 19. x 12. x 14. x 10. x 20. x 17

Inhoudsopgave. Voorwoord voorzitter Huib de Vet. x 4. x 6. x 9. x 19. x 12. x 14. x 10. x 20. x 17 Voorwoord voorzitter Huib de Vet Artisan ad narwhal irure, photo booth fap pitchfork. Anim retro trust fund, cliche twee dolore pour-over do. Dreamcatcher salvia labore, street art incididunt photo booth

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg

Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg De zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) (Bron: GGD Amsterdam) bevat onder andere het domein huisvesting. Het afwegingskader in deze bijlage is afgeleid van deze zelfredzaamheidsmatrix.

Nadere informatie

12 Belangrijke adressen, telefoonnummers en spreekuren

12 Belangrijke adressen, telefoonnummers en spreekuren Dak- en thuislozen In deze brochure 3 Dak- en thuisloos 4 Dakloos 6 Thuisloos 7 Het locatiebezoek 9 Klachten en bezwaar 10 Schema: locatiebezoek 10 Beheer van uw uitkering 12 Belangrijke adressen, telefoonnummers

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Belangrijk nieuws voor alle Utrechters! Ondersteuning, zorg, jeugdhulp en werk in 2015

Belangrijk nieuws voor alle Utrechters! Ondersteuning, zorg, jeugdhulp en werk in 2015 Belangrijk nieuws voor alle Utrechters! Ondersteuning, zorg, jeugdhulp en werk in 2015 Utrecht.nl Nieuwe taken voor de gemeente; wat betekent dat voor u? Buurtteams in 2015 Vanaf 1 januari 2015 kunt u

Nadere informatie

Productcatalogus 2015

Productcatalogus 2015 Productcatalogus 2015 Stichting ToReachIt Simple as A.B.C. Acceptance is the Beginning of Change Inhoudsopgave Inleiding Pag. 1.1 Waarom deze productcatalogus 3. 1.2 Stichting ToReachIt samengevat 3. Producten

Nadere informatie

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr.

Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Wat werkt? Houvast Ontwikkeling van een bij dakloze jongeren passende interventie Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg Prof. dr. Judith Wolf Jongeren aan het woord Dit is juist volk dat het overleefd

Nadere informatie

Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie

Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie Zwerfjongeren in Nederland: een heldere definitie Deze brochure is bedoeld voor iedereen die beroeps- en beleidsmatig met zwerfjongeren werkt. Zwerfjongeren

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 )

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 ) Aanvraag subsidie Scharlaken Koord 2012 Scharlaken Koord Scharlaken Koord is een christelijke organisatie die sinds 1987 werkzaam is onder prostituees op de Wallen in Amsterdam. Daamaast heeft Scharlaken

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Aanpak risicojeugd 18 tot 23 jaar in Amsterdam Nieuw-West

Aanpak risicojeugd 18 tot 23 jaar in Amsterdam Nieuw-West Inleiding Aanpak risicojeugd 18 tot 23 jaar in Amsterdam Nieuw-West Als portefeuillehouder Jeugd, zorg en welzijn in Amsterdam Nieuwe West wil ik heel bewust agenderen dat de groep jongeren of jongvolwassenen

Nadere informatie

Pantar verbindt mensen met kansen op de arbeidsmarkt.

Pantar verbindt mensen met kansen op de arbeidsmarkt. Meedoen met werk Pantar verbindt mensen met kansen op de arbeidsmarkt. U werkt niet. Misschien heeft u nog nooit gewerkt. Of het wel geprobeerd maar dat ging mis. Dat kan allerlei redenen hebben. U heeft

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Onderwerp Project Op Jezelf voor risicojongeren in Dukenburg en Lindenholt

Onderwerp Project Op Jezelf voor risicojongeren in Dukenburg en Lindenholt Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 13 mei 2009 / 53/2009 Fatale termijn: besluitvorming vóór: eind april Onderwerp Project Op Jezelf voor risicojongeren in Dukenburg en Lindenholt Programma

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Samen Stadsgenoot. Werkteam Kwetsbaar in t Kwadraat Delft, 31 mei 07

Samen Stadsgenoot. Werkteam Kwetsbaar in t Kwadraat Delft, 31 mei 07 Samen Stadsgenoot Werkteam Kwetsbaar in t Kwadraat Delft, 31 mei 07 Voorstel werkteam Kwetsbaar in t Kwadraat 2 Voorwoord Het plan Samen Stadsgenoot wordt aangeboden door het werkteam Kwetsbaar in t Kwadraat

Nadere informatie

Publiekstekst Wet investeren in jongeren

Publiekstekst Wet investeren in jongeren Publiekstekst Wet investeren in jongeren Juni 2009 Deze publicatie is gemaakt door Stimulansz in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stimulansz spreekt haar dank uit aan alle

Nadere informatie

Straathoekwerk Lier. Viki Mertens Kurt Vereycken

Straathoekwerk Lier. Viki Mertens Kurt Vereycken Straathoekwerk Lier Viki Mertens Kurt Vereycken 1. Voorstelling: Kurt en Viki 2. Wat is straathoekwerk in Lier? Een verhaal. 3. Straathoekwerk =? 4. Vragen? 1. Voorstelling: Kurt en Viki Twee oude rotten

Nadere informatie

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Informatie over Thuisbegeleiding Thuisbegeleiding biedt hulp aan multiproblemgezinnen en risicogezinnen, en aan volwassenen met psychiatrische

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

Een eigen plek in de samenleving

Een eigen plek in de samenleving Een eigen plek in de samenleving Jongvolwassenen brengen hun leven op orde met Cardea Check-in Check-in Cardea Check-in Inhaken op mogelijkheden Cardea Check-in biedt intensieve ondersteuning aan jongvolwassenen

Nadere informatie

Daarvoor gaat u naar Minters

Daarvoor gaat u naar Minters Opvoeden & Opgroeien Eigen functioneren & Relaties Een leefbare buurt Daarvoor gaat u naar Minters U weet zelf vaak het beste wat goed is voor uzelf of uw gezin. En u gaat voor goede raad of praktische

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

WIJ en jij Wet investeren in jongeren

WIJ en jij Wet investeren in jongeren Ik heb een WW-uitkering. Krijg ik een werkleeraanbod? Je krijgt pas een werkleeraanbod als je WW-uitkering is afgelopen. Zolang je een WW-uitkering krijgt, geldt voor jou de sollicitatie- en reintegratieplicht

Nadere informatie

De Flatjes. Kom verder! www.ln5.nl SAMEN WERKEN AAN JOUW TOEKOMST. Informatie voor jongeren, ouders en verwijzers

De Flatjes. Kom verder! www.ln5.nl SAMEN WERKEN AAN JOUW TOEKOMST. Informatie voor jongeren, ouders en verwijzers De Flatjes SAMEN WERKEN AAN JOUW TOEKOMST Informatie voor jongeren, ouders en verwijzers Kom verder! www.ln5.nl in bruikleen hebben, zoals een box, commode of ledikantje. Ook is er een basisinventaris

Nadere informatie

U dient dit formulier tijdens het gepland gesprek mee te nemen. Dit formulier is onderdeel van het gesprek.

U dient dit formulier tijdens het gepland gesprek mee te nemen. Dit formulier is onderdeel van het gesprek. Geachte heer/ mevrouw, Hoe gaat het met u? Om duidelijk te krijgen hoe het op dit moment met u gaat, willen wij u vragen onderstaande vragen te beantwoorden. U mag bij elk onderwerp (het zijn er 11) in

Nadere informatie

WELKOM BIJ DE CRISISOPVANG

WELKOM BIJ DE CRISISOPVANG WELKOM BIJ DE CRISISOPVANG Samen werken aan jouw toekomst Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Deze folder gaat over De Crisisopvang van Lijn5. Je leest in deze folder alles over De Opvanggroep

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Een stap verder in forensische en intensieve zorg

Een stap verder in forensische en intensieve zorg Een stap verder in forensische en intensieve zorg Palier bundelt intensieve en forensische zorg. Het is zorg die net een stapje verder gaat. Dat vraagt om een intensieve aanpak. Want onze doelgroep kampt

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Veilige buurten Veilige buurten Veilige Buurten 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Iedereen wil wonen, werken, wandelen en winkelen in een veilige buurt. Een buurt waar je gewoon je kinderen buiten

Nadere informatie

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. Met alle geweld. in één klap alleen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. Met alle geweld. in één klap alleen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL Met alle geweld in één klap alleen Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 Stoer Yung loopt de school uit. Zijn rugtas hangt over zijn rechterschouder. Zo ziet hij er stoer uit. Yung draagt

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Outreachend werken. Kontext Maatschappelijk werk en Dienstverlening. Teamleider en uitvoerend ouderenadviseur. Ouderenadviseurs

Outreachend werken. Kontext Maatschappelijk werk en Dienstverlening. Teamleider en uitvoerend ouderenadviseur. Ouderenadviseurs Yvonne Boudesteijn Teamleider en uitvoerend ouderenadviseur Haarlem, Haarlemmerliede / Spaarnwoude Kontext Maatschappelijk werk en Dienstverlening Algemeen Maatschappelijk werk Sociaal Raadslieden Schuldhulpverlening

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld Begeleid Wonen www.st-neos.nl Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld De stichting Neos is een organisatie voor maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld. De organisatie richt zich

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Voor mensen die niet bestaan, maar er wel zijn.

Voor mensen die niet bestaan, maar er wel zijn. Voor mensen die niet bestaan, maar er wel zijn. De rol en functie van de Nico Adriaans Stichting in én naast de MO-keten. Voorwoord Ieder mens heeft behoefte aan een veilige haven, een plek waar hij of

Nadere informatie

Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers?

Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers? Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers? 7 praktische tips voor werkgevers Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers? Tip 1: Herken het probleem tijdig Door financiële problemen bij werknemers vroegtijdig

Nadere informatie

Gedragscode jongerenwerkers Amsterdam

Gedragscode jongerenwerkers Amsterdam Gedragscode jongerenwerkers Amsterdam De volgende organisaties verbinden zich aan de gedragscode: Combiwel / Dynamo / IJsterk / Impuls / Stedelijk Jongerenwerk Amsterdam / Stichting DOCK / Stichting Streetcornerwork

Nadere informatie

Profiel van daklozen in de vier grote. steden. Omz, UMC St Radboud Nijmegen. IVO, Rotterdam. Jorien van der Laan Sandra Boersma Judith Wolf

Profiel van daklozen in de vier grote. steden. Omz, UMC St Radboud Nijmegen. IVO, Rotterdam. Jorien van der Laan Sandra Boersma Judith Wolf Profiel van daklozen in de vier grote Omz, UMC St Radboud Nijmegen steden Resultaten uit de eerste meting van de Cohortstudie naar daklozen in de vier grote steden (Coda-G4) IVO, Rotterdam Jorien van der

Nadere informatie

dichterbij jongeren in Zwolle

dichterbij jongeren in Zwolle dichterbij jongeren in Zwolle teamleider ronald welmers in oktober 2009 stonden we met vijf vrijwilligers, een pannakooi en een voetbal in Park de hogenkamp. geen tiener die kwam de eerste drie maanden,

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld?

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? ARTIKEL - 30 OKTOBER 2015 Het Platform Eer en Vrijheid organiseerde op 8 oktober een landelijke bijeenkomst over eergerelateerd geweld. Hilde Bakker (Kennisplatform

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Vakantiewerkproject Com wonen

Vakantiewerkproject Com wonen Vakantiewerkproject Com wonen 2003 Inhoud Het idee Opzet Jongeren Op straat Resultaten Neveneffecten Bepalende succesfactoren Het idee Is ontstaan in 2002 na het uitvoeren van de leefbaarheidsmonitor onder

Nadere informatie

Beslis zelf over je toekomst!

Beslis zelf over je toekomst! Beslis zelf over je toekomst! Is deze folder voor jou? Elk jaar komen vele jongeren van school met een havo, vwo of mbo niveau 2 diploma. Behoor jij bij deze groep? Dan is deze folder niet voor jou bestemd.

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Factsheet Vrouwen en financiën

Factsheet Vrouwen en financiën Vergroten van financiële zelfredzaamheid AANLEIDING Drie miljoen vrouwen in Nederland zijn niet in staat om zelfstandig in hun levensonderhoud te voorzien. Oftewel zijn niet economisch zelfstandig. Hun

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND. Samenvatting van belangrijkste uitkomsten

ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND. Samenvatting van belangrijkste uitkomsten ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND 1. 17 interviews 2. Leeftijd van 16 tot 25 3. 59% was jongen en 41% meisje Samenvatting van belangrijkste uitkomsten 4. 41% noemen als etniciteit

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Schakelen naar het juiste recept

Schakelen naar het juiste recept Schakelen naar het juiste recept Onderzoek naar verwijswerkwijze van huisartsen en praktijkondersteuners in Amsterdam-Zuid Voorjaar 2013 Aanleiding onderzoek Er is veel aandacht voor de inzet van de wijkverpleegkundige

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over de verhuizing van de opvangvoorziening van dak- en thuisloze jongeren in Nijmegen.

Veelgestelde vragen over de verhuizing van de opvangvoorziening van dak- en thuisloze jongeren in Nijmegen. Veelgestelde vragen over de verhuizing van de opvangvoorziening van dak- en thuisloze jongeren in Nijmegen. Inleiding De centrumgemeente Nijmegen en IrisZorg willen zich inzetten voor kwetsbare jongeren

Nadere informatie

Meer weten? Kijk op www.schoolloopbaanteam.nl

Meer weten? Kijk op www.schoolloopbaanteam.nl Schoolloopbaanteam Rijnmond geeft begeleiding en advies Sommige jongeren hebben behoefte aan langdurige ondersteuning om hun schoolloopbaan met succes te doorlopen. De coaches van Schoolloopbaanteam Rijnmond

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa WIJ ZIJN IXTA NOA IXTA NOA. OFTEWEL IK STA NIEUW. IXTA NOA IS EEN EIGENZINNIGE VERZAMELING VAN MENSEN DIE ZELFBEWUST EN

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat

Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat 1. Wanneer komen de eerste bewoners? De eerste bewoners wonen vanaf 4 april op de Aalbersestraat. Zij stromen geleidelijk in. Naar verwachting zijn in juni 2016

Nadere informatie