Gaandeweg. Requiem. Kerkelijk werker. Zoeken naar God. Oktober 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gaandeweg. Requiem. Kerkelijk werker. Zoeken naar God. Oktober 2010"

Transcriptie

1 Gaandeweg Oktober 2010 Kerkelijk werker Requiem Zoeken naar God Magazine voor alle leden van de Protestantse Gemeente Zwolle, de Evangelisch-Lutherse Gemeente en De Hoofdhof Berkum

2 Schildersbedrijf sinds 1921 telfordstraat RM Zwolle tel fax het einde van onmogelijke uitvaartwensen. Bij Monuta maakt u van elk afscheid een mooie herinnering. Kijk op monuta.nl of bel Monuta Zwolle (038) De Nederlandse Christelijke Reisvereniging organiseert al meer dan 80 jaar een grote verscheidenheid aan geheel verzorgde reizen, zoals: luxe touringcarreizen vliegreizen cruises kampeerreizen voor caravans en campers actieve reizen voor sportievelingen De NCRV heeft een algemeen Christelijk karakter waarbij ook mensen met een andere levensovertuiging van harte welkom zijn. Meer weten over de vereniging en het reisaanbod kijk dan op de site: of bel naar

3 In deze Gaandeweg Op de voorpagina: De jongerengroep Rondom 14 van De Hoeksteen interviewde kerkgangers voor de film Hoe vind je God? Meer over deze productie op pagina 16 en 17 in de nieuwe rubriek Jong in de kerk. Aandacht voor onder andere de basiscursus geloven 7+1 pagina 4, 5, 8, 9, 17 en 19 Diaconaal nieuws pagina 6 De schelpenvisser van Bertie Pauw pagina 7 Desgevraagd over het rapport van de Commissie Toekomst Grote Kerk en Refter pagina 10 Columnist Anne Zweers pleit voor een Dag van niks pagina 11 In Perspectief komen kerkenraadsleden van De Open Kring aan het woord en houdt kerkhistoricus Gert van Klinken Zwolle een Groningse spiegel voor pagina 12 De inspiratie van kerkelijk werker Christa van Stappen pagina 14 Informatie van het Kerkelijk Bureau Colofon Gaandeweg pagina 18 Kerkdiensten voor de komende twee maanden pagina 20, 21 en 22 Hun namen zijn verzekerd Hun namen zijn verzekerd in Uw gedachtenis Tussentijds, Lied 188 vers 2c Onlangs kreeg ik een ansichtkaart te zien uit de vijftiger jaren van de vorige eeuw. Niets bijzonders, mooie kaart. Maar de kaart was aanleiding, meer een bevestiging van ons gesprek over de rol van de vrouw in die tijd. De afzender ondertekende met zijn naam, laten wij hem G. Aandeweg noemen. De mede-afzender, zijn vrouw, stond direct achter zijn naam: en echtgenote. Zomaar een voorval dat mij weer te binnen schoot voor de overdenking in Gaandeweg, rondom Eeuwigheidszondag. Eens werd mij gevraagd door een uitvaartleider, alweer jaren geleden, een man te begraven in het zwervershoekje op begraafplaats Kranenburg. Geen steen, geen naam meer te vinden. Soms loop ik er naar toe en noem zijn naam. Bij je naam gekend door mensen die je lief hebben, van je geboorte tot je dood. Dan komt de dag waarop de namen worden genoemd van allen die ons voorgingen in de dood. Die naam met een eigen herinnering Een zevenjarig meisje vertelde in de naschoolse opvang over het sterven van haar broer. Hij zou nu negen jaar zijn geweest. Toen juf naar zijn naam vroeg zat ze omhoog te kijken, na te denken leek het wel, waarop ze zei: Twee keer in het jaar gaan we naar zijn graf, ze zag zijn naam voor zich en zei: Tim. Voor allen die wij straks herdenken in onze kerken, voor alle overleden bewoners in verpleeg- of verzorgingshuizen die hun eigen gedenkvieringen hebben, blijven wij bovenstaande regels uit Tussentijds 188 zingen: Vergeet niet hoe wij heten, naar U zijn wij genoemd. Namen die zo verzekerd zijn raken nooit weg, bij God zijn ze geborgen, tot de Jongste Dag. Op Eeuwigheidszondag of een andere dag worden de namen genoemd, zorgvuldig en teder, wij dragen ze over aan Gods barmhartigheid, die hen eens en nu bij name riep. Wanneer cantorij en gemeente inzetten: Heer herinner U de namen (Gezang 273) en de gedenkkaarsen ontstoken zijn aan het licht van de Paaskaars, zijn wij allen verbonden met die Ene Naam, en krijgen wij NAAM bij God. Gedenkplaatsen mogen wij blijven koesteren om de naam van een geliefde overledene te zien. Waar of hoe wij dat doen blijft persoonlijk. Zo sluiten wij dit kerkelijk jaar af, we zien vooruit naar Advent: Hij die komt is getrouw. Wil Treep, Kerkelijk werker Adventskerk 3

4 Het geloof is er in allerlei schakeringen, als je dat naar boven weet te halen valt er veel te beleven. Van 16 november tot en met 1 maart organiseert de Adventskerk de 7+1 cursus. Een basiscursus geloven, om elkaar te ontmoeten en samen God te zoeken. Ds. Hans Tissink is één van de enthousiaste organisatoren. Gouden uren met het geloof Ds. Hans Tissink: In deze cursus is ruimte voor ontmoetingen. 4 AANDACHT VOOR Hans Tissink was eerder betrokken bij de cursus in Pijnacker, waar hij toen als gemeentepredikant werkte. De groepsontmoetingen zijn het indrukwekkendst. Ieder mens heeft ervaringen die zich afspelen op het raakvlak tussen hemel en aarde. Als iemand jou daar deelgenoot van maakt, is dat heel mooi. Dat zijn gouden uren. Zeven plus één De cursus bestaat uit zeven avonden en één dag. De kracht van de avonden ligt in de diversiteit. We beginnen altijd met een maaltijd. Dat is gezellig en breekt het ijs. Na de maaltijd volgt een inleiding. We behandelen verschillende thema s, elke avond één. De spreker is een dominee of een andere theoloog. Deze spreker kan uit de PKN komen, maar bijvoorbeeld ook uit de katholieke kerk. Daar wilden we ook graag diversiteit in brengen. De spreker houdt een persoonlijk verhaal van ongeveer twintig minuten en kan daar bijpassend beeldmateriaal bij gebruiken. Voorbeelden van thema s zijn Jezus ontmoeten en Inspiratie vinden. Na de inleiding gaan de cursisten ruim een uur in groepjes met elkaar in gesprek. De belangrijkste vraag is: wat is je bijgebleven, welk woord of beeld? Na elk groepsgesprek volgt er een meditatieve afsluiting. Het is goed om niet meteen met een vol hoofd naar huis te gaan. De leiding spreekt een kort gebed uit, en er is een moment van stilte terwijl mensen een waxinelichtje aan kunnen steken. Open sfeer Hans Tissink vindt het prettig dat de 7+1 cursus een open sfeer heeft. Het is niet de bedoeling om te discussiëren en in welles, nietes te blijven steken. Ieder mens is uniek en ieder verhaal mag klinken. Samen deel je hoe je in Interim-predikant in Berkum Sinds april is ds. Wim Andel als interim-predikant (halftime) werkzaam in de Emmaüskerkgemeente. Hij verlaat daarvoor geregeld de monumentale pastorie van Oosthem in Friesland, te zien op de sfeervolle winterfoto s. Hij mag er met zijn gezin tijdelijk blijven wonen zolang deze gemeente nog geen nieuwe predikant heeft. Zwolle leer ik gaandeweg kennen als een interessante stad, zegt Wim Andel. Al moet ik zeggen dat mijn kennis hoofdzakelijk groeit op kerkelijk terrein. Dat is boeiend en veelzijdig, maar ik hoop de komende winter ook wat andere aspecten van het leven in uw stad te ontdekken. Het dorp Oosthem getuigt op de foto s van een serene rust, het kerkelijk leven kent echter een bruisende historie. Zo is in de negentiende eeuw Abraham Kuyper hier ooit beroepen. Het heeft erom gespannen, maar hij bedankte. Onder andere omdat de kerkvoogdij niet voor een telegraafverbinding met Den Haag wilde zorgen én geen verharde weg wilde aanleggen naar het station in IJlst (hemelsbreed nog geen twee kilometer van de pastorie). Had hij toen de nog jonge pastorie betrokken dan was de landelijke kerkelijke geschiedenis mogelijk heel anders verlopen. Dan hadden de werkzaamheden van een interimpredikant er ook anders uit gezien. Hoe het ook zij, ik werk met genoegen in Zwolle. We kijken als wijk terug op een geslaagde Startzondag in de Emmaüskerk, half september. En onder de voorwaarde van Jakobus hebben we in oktober weer een volledige kerkenraad. Vol van hoop vervolgen we onze weg, met vele moderne hulpmiddelen. Zoals de digitale telegraaf, zoals ds. Andel noemt. Zijn mailadres: het geloof staat. Wie is God, wat betekent Jezus voor jou. Hoe sta je tegenover bidden? De cursus staat dan ook open voor mensen uit de kerk én van buiten de kerk. Dat levert ook interessante gesprekken op. Het is Tissinks ervaring dat de cursus mensen helpt om zich meer op het geloof te focussen, door met andere mensen over het geloof te praten. Normaal gesproken doe je dat niet zomaar, maar in deze cursus is daar ruimte voor. Het zijn bijzondere ontmoetingen. Ontmoetingen met elkaar en met God. Neem voor meer informatie contact op met ds. Hans Tissink: tel. (038) , of met Anneke van der Meulen, tel. (038) , Opgave uiterlijk 1 november 2010.

5 Uitvoering op zondag 21 november in Grote Kerk Enthousiaste start projectkoor Requiem Vrijdag 17 september is het projectkoor van start gegaan met het oefenen van het Requiem van Karl Jenkins. Speciaal voor de uitvoering op 21 november, de gedachtenisviering van de Commissie Grote Kerk, werden er nieuwe stemmen gezocht. Naast de leden van de Michaëlscantorij kwamen 26 nieuwe zangers en zangeressen op de eerste repetitie af. Middels het project rondom het Requiem van Jenkins hoopt het bestuur van de Michaëlscantorij jongeren te enthousiasmeren voor het samen musiceren. Daarom werd er een mooie poster gemaakt en gingen de leden van het koor actief op pad om te flyeren. Met een geweldig resultaat. Er kwamen veel reacties, zowel van nieuw zangtalent als van ervaren zangers die al eens in andere koren hebben gezongen. Toon Hagen reageerde na afloop van de eerste repetitie enthousiast. De meeste mensen hadden voor de repetitie al goed geluisterd naar het stuk. Voor sommige nieuwe zangers was het ook vrij ingewikkeld. Het gaat best snel, dan is het voor de mensen die niet gewend zijn van blad te zingen soms lastig. Dat is niet erg, het wordt vanzelf makkelijker. Keuze requiem Na Fauré en Duruflé wilde het koor een meer hedendaags requiem instuderen. Het Requiem van Jenkins is een stuk dat jongeren aan zal spreken. Het bevat begrijpelijke muzikale taal, een mengvorm tussen klassiek en populair. Het grenst tegelijkertijd aan kerkelijk en wereldlijk. Karl Jenkins heeft het Requiem in 2005 gecomponeerd. Het stuk bevat Japanse haiku s en is bijzonder divers qua muziekstijlen. Geschikt voor een groot koor met jonge stemmen. Bijzonder is dat de componist nog leeft. Er zullen rechten betaald moeten worden om het requiem uit te voeren. Het projectkoor klinkt samen met het orkest Musica Michaëlis op 21 november, de laatste zondag van het kerkelijk jaar. Dirigent Toon Hagen De vrijdagen voorafgaand aan de uitvoering studeert het koor het stuk in. Twee weken voor de uitvoering sluiten enkele leden van het Cantatekoor aan bij de repetities. Dan worden op zaterdag de puntjes op de i gezet en zal het koor samensmelten met het orkest. Uitvoering Het Requiem wordt uitgevoerd in de Grote Kerk bij de afsluiting van het kerkelijk jaar. Het is een gedachtenisviering, voor kerkelijke en niet-kerkelijke mensen. Er wordt stilgestaan bij de mensen die ons ontvallen zijn. In Paradisum, het laatste deel, biedt hoop. Het is in dit requiem een soort zegenbede, een bijna dansend stuk, een tikkeltje naïef, ontwapenend en als een soort droom; een goed gelovig einde. De viering begint om uur. Commissie Grote Kerk Jaarthema Michaëlsvieringen: Groter dan ons hart In de maandelijkse Michaëlsvieringen proberen voorgangers en gemeenteleden al zoekend een weg te vinden naar het geheim van het leven. Dat gebeurt aan de hand van Bijbelgedeelten en aan de hand van teksten die geschreven zijn door grote denkers. Daarbij komen allerlei vragen naar boven. Wat is de zin van ons bestaan? Wat beteken ik voor andere mensen, hoe ben ik met hen verbonden? Vragen dus die in ieders leven kunnen opkomen. Mooie kerkmuziek met aansprekende teksten ondersteunen de zoektochten in deze vieringen. In de oktoberviering werd geprobeerd de gedachten hierover van Thomas à Kempis te volgen. Op 14 november en op 12 december zijn de volgende vieringen in deze reeks. Twee andere voorgangers nemen dan de gemeenteleden mee op hun zoektocht. Als een mogelijkheid, een voorbeeld. De Michaëlscantorij begeleidt de tocht. De Michaëlsvespers hebben hetzelfde jaarthema: Groter dan ons hart. Op 24 oktober klinkt daarbij het Nun lasst uns Gott dem Herr van Dietrich Buxtehude en Pater Noster van Igor Stravinsky. Op 28 november is er opnieuw een vesper, maar dan met muziek van Jan Pieterszoon Sweelinck ( Magnificat ) en van Maurice Duruflé ( Notre Père ). De Open Kring biedt boeiend programma Ook De Open Kring in Stadshagen is het nieuwe seizoen weer begonnen. 19 september was er een geslaagde welkomstzondag met als thema Ontmoeten. Er was ruime keuze uit een aantrekkelijk menu: zingen, musiceren, schilderen, wandelen, fietsen, samen spelen of workshops over psalmen en gedichten. Het programma deze zondag werd afgesloten met een heerlijke lunch. Al bijna traditie (en wat is traditie in zo n jonge wijkgemeente) is de jaarlijkse uitgave van een boekje, waarin de activiteiten voor het komende seizoen op een rijtje zijn gezet. Ook voor het seizoen is er weer een aantrekkelijk programma samengesteld. Zo is er ruimte voor ontspanning en creativiteit. Hierbij valt te denken aan zingen in het Open Kring Koor, samen een film kijken, of schilderen. Kerkgangers van De Open Kring worden enkele malen per jaar verrast met prachtige schilderijen, gemaakt door eigen gemeenteleden. Deze kunst in de kerk wordt zeer gewaardeerd. Naast deze creatieve uitingen is er ook dit seizoen weer een ruim aanbod voor geestelijke én lichamelijke inspanning, zoals verschillende gespreksgroepen voor bijvoorbeeld jonge ouders, senioren of rondom een thema of tekst. En al voor de vierde keer wordt er een bezinningsreis naar Frankrijk georganiseerd, waarin wandelen in de bergen wordt afgewisseld met bezinning, onder meer door een driedaags verblijf in het klooster van Thoronet. Kortom: ook dit seizoen biedt De Open Kring naast de zondagse kerkdiensten een afwisselend en boeiend programma. 5

6 Vieren Wie wil weten wat diaconaat is zal moeten vieren. Want vieren is delen. Delen in de gemeenschap. Het kan niet zo zijn dat de een te weinig heeft en de ander te veel waar een gemeenschap is. Dan deel je. Dan gaat het om vreugde en verdriet en om recht doen aan te weinig en te veel. Alle vieren en delen komt samen rond de Tafel van de Heer, waar zonder aanzien des persoons Zijn genadebrood wordt aangereikt. Zo kun je weer verder en dat mag gevierd worden! Lútzen Miedema, diaconaal predikant Afscheid van Zuster Jozefien 6 DIACONAAL De zuster is verhuisd. We bedoelen Zuster Jozefien. Huize De Rots aan de Middenweg is gesloten en dat geldt ook voor de kapel daar. Er waren nog maar twee missiezusters bij de Oblaten van de Assumptie (Maria Hemelvaart). Deze congregatie is in 1865 in Frankrijk gesticht en volgt de regel van Augustinus. De zusters zetten zich in voor misdeelde mensen, de eenheid van de christenen en de evangelisatie, met bidden en werken. Zuster Jozefien is lang actief geweest in de thuiszorg. Op deze manier kwam zij direct in aanraking met mensen. Omdat zij voor de mensen met geestelijke en materiële problemen wilde opkomen, zat zij al vroeg in de Werkgroep Welzijn en Levensbeschouwing, die de gemeentepolitiek volgt. Zij nam deel aan de groep van de armen die politici adopteert door hen te laten proeven hoe het leven van de arme is. In deze groep heb ik haar leren kennen en na haar afscheid hiervan stelde ik haar een paar vragen. We zullen jou node missen in de adoptiegroep. Wat trok je daarin aan? Ik ben geïnteresseerd in hoe mensen zijn en hoe zij leven. Dus was ik blij hier mensen in de bijstand tegen te komen. Dag van de Mantelzorg 2010 Wist je dat bijstandsmoeders de beste economen zijn? Dat die actief en vol energie hun best doen voor hun kinderen? Dat ik daar bevlogen van raakte, ervaar ik als pure genade. Want niet uit ons zelf, maar door de genade van Christus mogen wij dit doen. Waarom was je wel eens fel als het ging om het recht van de armen? Dat is mijn karakter. Ik kan geen onrecht zien. Dan zeg ik er wat van. Soms wat hard, maar wat moet je als je aan Christus denkt? Hij is toch de weg, de waarheid en het leven? Hij is toch een en al gerechtigheid? Dan moet je toch als christen opkomen voor mensen die onrecht wordt aangedaan? Hoe kijk jij aan tegen rijke mensen? Gewoon als medemens. Niks meer of minder. Niet als arme of rijke. Dat leer ik van Jezus. Die ziet ieder mens staan. Zijn bewogenheid gaat uit naar iedereen die in moeilijkheden zit. Daarom zijn we hier. Niet om onszelf maar om Hem. Daarom moet je ook als je rijk bent geworden niet denken dat je meer bent. Dan ben je verantwoordelijk voor wie te weinig heeft. Daarom zou er een sociale conferentie gehouden moeten worden van armen en rijken samen Die moeten elkaar leren kennen en niet in aparte werelden leven. Wat hoop jij voor Zwolle? Dat iedereen hier de totale mens ziet staan. Niet alleen de buitenkant, maar ook de binnenkant. Dat de armen niet alleen blijven staan. Dat iedereen inziet dat achter elk mens Jezus staat. Dat Zijn hand op ieder mens blijft rusten. Ik hoop dat ieder mens Zijn genade ervaart. Een afspraak maken met de diaconaal predikant kan via: Tel. (038) (Kerkelijk Bureau) of tel op woensdag, donderdag en vrijdag. Mail: Adres: Koewegje 2, 8021 AG Zwolle. Mantelzorgers zorgen voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner, familielid, vriend of kennis. Mantelzorgers zijn geen professionele zorgverleners, maar geven zorg omdat zij een persoonlijke band hebben met de hulpbehoevende. Mantelzorg is vaak langdurig en intensief. Daarom worden voor Zwolse mantelzorgers op woensdag 10 november, de landelijke Dag van de Mantelzorg, leuke activiteiten georganiseerd. Er zijn diverse programma s gepland: voor jonge mantelzorgers tot en met achttien jaar en voor volwassenen. Alle mantelzorgers zijn welkom in zalencentrum Urbana in Zwolle. De kinderen en jongeren gaan onder andere bowlen, de volwassen mantelzorgers krijgen een voorstelling van speeltheater Klapstuk. Ook wordt s middags een groep ontvangen bij de Agnietenberg voor een high tea. Aanmelden is noodzakelijk. Steunpunt Informele Zorg organiseert in Zwolle op of rond de Dag van de Mantelzorg jaarlijks een activiteit in samenwerking met andere Zwolse organisaties uit de zorgbranche. Dit jaar vormen de activiteiten op 10 november bovendien de aftrap van een jaar lang extra aandacht voor mantelzorg vanuit de gemeente Zwolle. Zwolle wil met extra communicatie over het onderwerp, zoals artikelen op de website van de gemeente en publicaties in diverse media, meer erkenning en herkenning voor mantelzorg creëren. Het uitstapje voor mantelzorgers is kosteloos. Aanmelden is wel verplicht en kan door te bellen met Steunpunt Informele Zorg, (038) , of via het online formulier op

7 Al zeker tien jaar verzorgt Bertie Pauw-de Koning de kunstwand in de koffieruimte van de Lutherse Kerk. Aan deze wand worden creatieve uitingen van leden van de Evangelisch Lutherse Gemeente tentoongesteld, een expositie die om de paar maanden wisselt. Het leuke is, dat we aan het eind van die termijn altijd wel weer iets nieuws aangeboden krijgen. Schilderijen, tekeningen, foto s of wandkleden, steeds iets anders. Nu hangen mijn eigen foto s van de Keukenhof er, vertelt Bertie. We vroegen haar naar het kunstwerk dat haar persoonlijk het meest aanspreekt en dat blijkt bij haar thuis aan de muur te hangen. Ze vertelt waarom ze er nog altijd met heel veel plezier naar kijkt. MIJN KUNST Dat beeld is me altijd bijgebleven Toen ik mijn man leerde kennen en hij me meenam naar zijn ouderlijk huis in Zwolle, was dit schilderij het eerste wat ik zag. Ik was direct gegrepen door de afbeelding van die schelpenvisser, al heb ik dat toen niet meteen laten merken. Het is gesigneerd, de schilder heet Tsjernewitz en we hebben ook wel eens ergens anders een schilderij van hem gezien. Hij heeft veel vaker paarden en wagens geschilderd. Waarom ik het zo n mooi schilderij vind? Mijn moeder is geboren in Katwijk en als kind heb ik daar vaak gelogeerd, bij mijn opa. We gingen dan vaak naar het strand en zagen daar de schelpenvissers aan het werk. Dat beeld fascineerde me en is me altijd bijgebleven. Toen ik dit schilderij zag, kwam de herinnering aan die fijne gebeurtenissen uit mijn jeugd weer helemaal terug. Mijn man heeft het schilderij geërfd van zijn moeder en sindsdien hangt het hier. Het is nu ook een herinnering aan mijn man, die twee jaar geleden is overleden. De kunstwand in de Lutherse Kerk doe ik op dit moment samen met Dorien Sikkema. Daarnaast word ik ieder jaar gevraagd allerlei dingen te maken voor de Kerst, zoals kransen en bakjes. Ik vind dat heel leuk om te doen, net als het maken van versieringen ter gelegenheid van de oogstdienst, ook dat doe ik al jaren. Onze oogstdienst is dit jaar op zondag 7 november. Het is een traditie die al heel lang bestaat. We versieren de kerkzaal met herfstbladeren, kastanjes en gedroogde bloemen en met zelfgemaakte kransen. Rechts van de altaartafel wordt de oogst van de afgelopen zomer uitgestald, met broodjes, fruit, kalebassen, pompoenen en potjes zelfgemaakte jam. Een groot aantal boeketten siert de voorkant van de tafel. Deze bloemen worden na de dienst uitgedeeld aan de oudere gemeenteleden en aan degenen die geholpen hebben in de dienst. Dat wordt altijd erg op prijs gesteld. Zij krijgen ook een mooie kaart met een tekst en soms een bloemenfoto erop. De cantorij zingt en het geheel is heel feestelijk. We zijn blij en dankbaar dat we die ieder jaar weer mogen en kunnen vieren. Kom maar eens kijken en luisteren. De tafel waarop de oogst is uitgestald, lijkt zelf wel een schilderij. 7

8 AANDACHT VOOR Bijbelzondag, Bijbelquiz en Bijbelse maaltijd Bijbel10Daagse 2010: Toekomst Van vrijdag 29 oktober tot en met maandag 8 november wordt voor de zesde keer in Zwolle de Bijbel10Daagse gevierd, met het thema Toekomst. Het doel hiervan is aandacht voor de Bijbel vast te houden en Bijbelgebruik te stimuleren. Het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) wil met dit thema benadrukken dat de Bijbel perspectief biedt, dat het een boek is dat moed geeft om verder te gaan. In de Bijbel zelf is Toekomst een belangrijk thema. 31 oktober is Nationale Bijbelzondag. Er zal in de Zwolse kerken aandacht besteed worden aan het Bijbelwerk en het thema Toekomst. Er worden collectes gehouden, placemats uitgereikten er zal met kinderen gewerkt worden over het Bijbelwerk in Zuid- Amerika (het Latinoproject). Maandagavond 1 november wordt er een Bijbelquiz gehouden in het Refter van het Dominicanenklooster, waarbij teams van zes personen uit diverse Zwolse kerken tegen elkaar strijden. De Zwolse werkgroep zoekt teams die willen deelnemen om tegen elkaar te gaan strijden in de quiz. De Bijbel10Daagse wordt afgesloten met een Bijbelse maaltijd, onder leiding van kookdominee Han Wilmink, op vrijdagavond 5 november. Deze maaltijd wordt gehouden in De Hoofdhof te Berkum. Er zal een heerlijk Bijbels 5-gangendiner gekookt en gezamenlijk gegeten worden. Ds. Han Wilmink vertelt tijdens de maaltijd over het eten en leven in Bijbelse tijd. Een jaarlijks terugkerende belevenis. Informatie en opgave: Annemarie Prins. Om het werk van het NBG ook in de toekomst mogelijk te maken wordt dit jaar tegelijk met de Bijbel10daagse een wervingscampagne gehouden. Vaste steun van leden en donateurs is hard nodig. Zo blijft wereldwijd Bijbelwerk mogelijk en kan meegewerkt worden aan Bijbelvertalingen. Nieuw bestuur en jubileum voor PERKI Naast lidmaatschappen zijn ook eenmalige giften bijzonder welkom. Bankrekeningnummer Meer informatie over de Bijbel10daagse: Aanmelding voor Bijbelquiz of Bijbelse Maaltijd kan bij het secretariaat van het NBG Zwolle, Annemarie Prins, PERKI Zwolle, de Indonesische Christen Gemeenschap in Zwolle, heeft begin september een nieuw bestuur gekregen voor de periode tot In een kerkdienst op 5 september is dat bestuur bevestigd, vergelijkbaar met de bevestiging van een kerkenraad. Joop Telehala, de nieuwe diaken van PERKI, is op 26 september als diaken van de Oosterkerkgemeente bevestigd en heeft daarbij als opdracht gekregen diaken voor PERKI te zijn. Zo zijn kerkordelijk alle ambten bij PERKI weer vertegenwoordigd en kan er rechtsgeldig een kerkdienst worden gehouden. In de dienst op 7 november zal ds. Ida Pattinama al de nadruk leggen op de voorbereidingen voor het kerstfeest. De Advent is bij PERKI Zwolle altijd eerder dan gewoon, omdat de kerstdienst steeds op de eerste zondag van december is. Er is immers maar één dienst per maand, altijd op de eerste zondag. Dit jaar valt Kerst voor PERKI op 5 december. Voorganger zal dan ds. Henk Olde zijn. Waarschijnlijk krijgt hij daarbij assistentie van ds. Maria Hukubun. Zoals steeds zal de kerstviering een groot feest zijn met veel aandacht voor de kinderen. Op zondag 26 december bestaat PERKI Nederland tachtig jaar. Een heel bijzonder jubileum, dat tijdens de kerstviering in Amsterdam zal worden herdacht. Aan PERKI Zwolle is gevraagd om in januari /februari 2011 voor heel PERKI een jubileummanifestatie te organiseren. Van scheuring tot samenspel Een project rond Hervormingsdag en Allerheiligen met de Dominicanen, de Jeruzalemkerk, de Oosterkerk en de Hoeksteen, dat is Van scheuring tot samenspel. Nadat op zondag 31 oktober in de Jeruzalemkerk en de Dominicanenkerk Anders in de kerk een viering is gehouden aan de hand van dezelfde lezingen, komen mensen uit de drie kerken in de Dominicanenkerk bij elkaar. Twee vrouwelijke voorgangers slaan stellingen aan de deurpost, waarmee ze de eigen kracht uit de andere traditie ter sprake brengen. Daarna wordt Kookdominee Han Wilmink, hier met leerling-kok Egbert van Buiten, leidt op 5 november weer de bereiding van een Bijbelse maaltijd. de ontmoeting rond dit thema op speelse wijze in brede kring voorgezet. De ontmoeting wordt afgesloten met een gezamenlijke lunch. Voor kinderen vanaf 7 jaar is er een eigen programma. Er is oppas voor kinderen tot 7 jaar. Twee jaar geleden zijn in de Oosterkerk twee informatieavonden gehouden rond het thema Kerk en homoseksualiteit, één voor jongeren, één voor ouders/ouderen. Daaruit zijn twee ontmoetingsavonden voortgekomen die plaatsvonden in het gebouw van het COC. Ook dit jaar is weer een bijeenkomst gepland, waarin belangstellenden met elkaar van gedachten wisselen over een thema dat te maken heeft met geloof, kerk en homoseksualiteit. Dinsdag 9 november, uur. Inlichtingen bij Wim Hortensius (ook contactpersoon: tel. (038)

9 De kerk uit het midden? Het gaat niet goed met de kerken in Nederland en dat is, volgens sommigen, hun eigen schuld. Er zijn de laatste jaren nogal wat publicaties verschenen, vaak van niet-theologen, over de toekomst van de kerk en over de rol van de kerk in onze samenleving. Wat voor oplossingen zijn er? Zit er een lijn in deze studies? Kunnen we er plaatselijk wat mee? René Luijpen las er een aantal en zet de inhoud op een rijtje. Daarover discussiëren en misschien een begin maken met een actieplan kan op de woensdagen 10 en 24 november van uur in Wijkcentrum SIO/Adventskerk, Thorbeckelaan 2 in Zwolle-Zuid. Informatie en opgave uiterlijk 31 oktober bij ds. Nelleke Eygenraam, tel. (038) of per Troost bieden troost zoeken Regelmatig krijg je ermee te maken: iemand in jouw omgeving verliest een geliefd mens, raakt haar baan kwijt, of moet een deel van zijn gezondheid missen. Het raakt je, en het laat je niet zomaar los. Je zou wel iets willen doen, maar je weet niet goed wàt. Hoe doe je dat: iets troostends aanreiken? Je ziet er tegenop om die ander aan te spreken, maar je voelt je wel verantwoordelijk. Je bent er toch om elkaar te helpen? Wat kun je als gewoon gemeentelid betekenen voor iemand die een ingrijpend verlies meemaakt? Deze vraag staat centraal op donderdagavond 25 november in de Adventskerk. In het informatieve deel wordt nader ingegaan op wat verlies is en op hoe je verlies verwerken kunt. In het toerustende deel wordt ingegaan op wat mensen zelf te bieden hebben. De avond wordt gegeven door ds. C.L. (Loes) Kraan, als geestelijk verzorger verbonden aan zorggroep t Zand. Verpleeghuis Zandhove in Zwolle-Zuid is een van de locaties. De bijeenkomst begint om uur. Opgave vooraf wordt op prijs gesteld. Dit kan door een telefoontje naar Manny Frederiks, tel. (038) of per Kijken naar het Laatste Oordeel In de middeleeuwen werden gelovigen erg in beslag genomen door de vraag of ze wel of niet behouden zouden worden. Verbeeldingen van het Laatste Oordeel speelden een voorname rol in de religieuze beleving. Talloze kerkportalen uit die tijd zijn voorzien van afbeeldingen bij deze thematiek. Zij doen een appèl op de gelovige om vooral een deugdzaam leven te leiden. Peter den Hengst staat bekend om zijn grote kennis van zaken op het gebied van Bijbelse beeldende kunst. Bovendien is hij een boeiend verteller. Op woensdagavond 1 december neemt hij geïnteresseerden mee op een virtuele reis naar plaatsen waar het Laatste Oordeel op een indrukwekkende wijze wordt verbeeld, zoals het timpaan van de middeleeuwse abdij Sainte Foy te Conques in Frankrijk, de basiliek Santa Maria Assunta op het eiland Torcello bij Venetië of de Scrovechni kapel in Padua. De bijeenkomst wordt gehouden in Wijkcentrum SIO/Adventskerk en begint om uur. De kosten bedragen 2,00 voor koffie en thee. Informatie: ds. Nelleke Eygenraam, tel. (038) Meedoen aan Visserslatijn? Je hoeft geen visserslatijn te spreken om mee te kunnen doen aan de nieuwe musical van de Musicalgroep Oosterkerk. Visserslatijn! is wel de titel van deze musical, die begin volgend jaar wordt uitgevoerd. De Musicalgroep zoekt nieuwe zangers en spelers voor deze musical, waarin de figuur van Petrus centraal staat. Het verhaal gaat over de groei van een mens, over vallen en opstaan en merken dat je overeind geholpen wordt. De toeschouwers maken kennis met een man die Iemand volgt. Hoe moet dat dan met je bedrijf, je baan, je gezin, je huis Petrus is een mens, zoals iedereen en tevens wil hij zelf ook een voorbeeld zijn. Daarbij staat de vraag wie ben je eigenlijk centraal. Visserslatijn! belooft een boeiende musical te worden. Wie zin heeft in zingen, in spel en ontspanning, wordt uitgenodigd eens vrijblijvend te komen kijken. De Musicalgroep repeteert op woensdagavond om uur in de Oosterkerk. De Maria s van de Musicalgroep Meer informatie? Bel Ria van der Meulen (038) of Frits Slothouber Oecumenische leeskring Elke tweede dinsdag van de maand komen mensen is een leeskring bij elkaar om samen te lezen, na te denken en te praten over de verhalen van Nico ter Linden uit zijn serie Het Verhaal gaat. De groep wordt gevormd door mensen van de Oosterkerk, de Lutherse Gemeente en de Thomas à Kempisparochie. De leiding berust telkens bij twee pastores van twee verschillende kerken. Nieuwe deelnemers zijn van harte welkom, van tot uur in de Lutherse Kerk aan de Koestraat. De eerstvolgende keer is 9 november. Contactpersonen zijn ds. Harm Bousema: tel. (038) en ds.wim Hortensius: tel. (038)

10 De deuren gaan open, is de titel van het eindrapport dat de Commissie Toekomst Grote Kerk en het Refter begin september heeft aangeboden aan de Algemene Kerkenraad (AK) van de Protestantse Gemeente Zwolle (PGZ). Deze commissie was in februari 2010 aan de slag gegaan, onder voorzitterschap van John Berends, oud-wethouder van de gemeente Zwolle en tegenwoordig burgemeester van Harderwijk. Gégé Callenbach, voorzitter van de AK, gaat in op de inhoud van het rapport. Deelnemers aan een speurtocht beantwoorden vragen over de Grote Kerk. Commissie Toekomst Grote Kerk en Refter brengt rapport uit Grote Kerk kan eerste groene rijksmonument worden 10 DESGEVRAAGD Met welke onderzoeksvraag is de commissie van start gegaan? GC: De commissie is gevraagd de mogelijkheid te onderzoeken voor het breder beheren en exploiteren van de Grote Kerk, zo mogelijk in combinatie met het Refter. Voorwaarde daarbij is het behoud van de kerkelijke functies van de Grote Kerk en het gebruik van het Refter door de Grote Kerkgemeente. De bedoeling is de Grote Kerk optimaal te laten functioneren binnen de Zwolse gemeenschap en de regio. De opdracht aan deze commissie staat in nauwe relatie met de Notitie Financieel Beleid van de PGZ van november Daarin wordt het onder voorwaarden afstoten van De Hoeksteen, de Jeruzalemkerk, de Emmaüskerk en het Refter als mogelijkheid genoemd om de financiën van de PGZ binnen enkele jaren weer gezond te krijgen. Waarom heeft de commissie haar rapport De deuren gaan open gegeven? GC: De commissie is van mening dat de Grote Kerk strategisch moet worden gepositioneerd als een open(baar) gebouw voor heel Zwolle. Het moet een monument zijn met toeristische aantrekkingskracht en functioneren als verbindingsplaats, zowel in letterlijke als overdrachtelijke zin. Meer concreet: het gebouw behoudt nadrukkelijk zijn functie als kerk, maar daarnaast kan het monument betekenis krijgen als bijzondere locatie voor tentoonstellingen, muziekuitvoeringen en congressen. Welke consequenties heeft deze keuze volgens het rapport? GC: Het betekent onder meer dat de organisatie geprofessionaliseerd moet worden, met name op de aandachtsgebieden marketing en communicatie. Overwogen moet worden daarvoor externe deskundigheid aan te trekken. In de tweede plaats zijn investeringen nodig op het terrein van sanitaire voorzieningen, catering, licht en geluid. Hiervoor moeten ook provinciale en nationale fondsen worden geïnteresseerd. En verder moeten er structurele contacten komen met organisaties op het terrein van culturele activiteiten en publiciteit. De commissie adviseert de plannen en de uitvoering ervan in fasen in te delen. Sommige onderdelen kunnen al binnen enkele jaren worden gerealiseerd. Voor andere is nader onderzoek nodig, waarvoor de commissie aanbeveelt ook externe zakelijke deskundigen aan te trekken. Heeft het onderzoek nog verrassende visies opgeleverd? GC: Verrassend is de aanbeveling van de commissie de exploitatie van de Grote Kerk op langere termijn duurzaam te maken. De commissie stelt het zo: De uitdaging is om in samenwerking met de gemeente Zwolle de Grote Kerk tot het eerste groene rijksmonument te maken. Dat zou natuurlijk prachtig zijn, maar wat dat precies inhoudt en welke investeringen daarmee gemoeid zijn moet nader worden onderzocht. Je kunt denken aan klimaatneutrale energievoorziening, bijvoorbeeld om de kerk te verwarmen en te verlichten. De commissie moest ook onderzoeken of het wenselijk was het beheer en de exploitatie van de Grote Kerk aan andere partijen over te dragen of andere partijen daarbij te betrekken. Wat concludeert het rapport daarover? GC: De commissie maakt duidelijk dat er een relatie is tussen eigenaarschap, de verantwoordelijkheid voor het gebouw en de beheersorganisatie. Anders gezegd: ze adviseert dat de PGZ, als eigenaar van de Grote Kerk, ook de verantwoordelijkheid blijft dragen voor de exploitatie. Zo kan de combinatie van continuering van de kerkelijke functies en verbreding van de exploitatie het beste worden gewaarborgd. Dat laatste is noodzakelijk omdat de instandhouding van de Grote Kerk en het Refter een fors beslag leggen op de schaarse financiën van de PGZ. Wat adviseert de commissie inzake het gebruik van het Refter, nu bij de Grote Kerkgemeente in gebruik als wijkgebouw? GC: Voor verbreding van het gebruik van het Refter raadt de commissie aan een nader onderzoek in te stellen en daaraan voorafgaand te bezien in hoeverre Grote Kerk en Refter elkaar in dezen kunnen versterken. Ik denk dat we onze prioriteit wat betreft het Refter ook daar zullen leggen én in de versterking van de exploitatie van het gebouw zelf. De beheerder en de Grote Kerkgemeente hebben zich daarvoor ook het afgelopen jaar sterk voor gemaakt. Wat gebeurt er verder met het rapport? GC: Het rapport is voor de eerste keer besproken in de vergadering van de AK op 4 oktober De opzet is dat de AK op grond van de adviezen in november de eerste besluiten neemt. Intussen zal overlegd worden met mensen die direct te maken hebben met de gevolgen van die besluiten. Daarbij denk ik in de eerste plaats aan de wijkkerkenraad van de Grote Kerkgemeente en de Commissie Grote Kerk. De AK wil ook weten wat bij hen

11 leeft. De commissie is verantwoordelijk voor de inhoud van het rapport; de AK heeft de verantwoordelijkheid te beslissen wat er met het rapport wordt gedaan. De AK is de commissieleden erkentelijk voor hun inzet en waardeert de hoge kwaliteit van het resultaat. Wat vind je persoonlijk van de ideeën van de commissie? GC: Opvallend is de verscheidenheid in de samenstelling van de commissie. De verscheidenheid is te zien in de aard van de betrokkenheid bij onze Grote Kerk en in de deskundigheden van de leden. Daarom hecht ik er veel waarde aan. Ik ben ook blij met de realistische benadering. Mij is duidelijk dat we als PGZ een grote verantwoordelijkheid hebben en houden in het beheer van de Grote Kerk. De commissie schetst perspectieven die ik erg aantrekkelijk vind. De uitwerking ervan gaat niet van de ene dag op de andere. We zullen nieuwe vormen van samenwerking gaan onderzoeken met andere Zwolse instellingen. Zij en wij hebben er baat bij wanneer we hen inhoudelijk daarvoor kunnen interesseren. Zo kunnen we naast de voortzetting van onze gemeenteactiviteiten, de basis van ons bestaan, ook een aanzet geven voor nieuwe ontwikkelingen in Zwolle. En daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan het leven en welzijn van alle Zwollenaren. De Commissie Toekomst Grote Kerk en Refter bestond behalve uit voorzitter John Berends uit: Peter Izeboud, adviseur informatie- en automatiseringsbeleid en trendwatcher in de zorg; tevens secretaris van het College van Kerkrentmeesters van de PGZ. Han Slootweg, manager Innovatie bij Enexis BV en hoogleraar Smart Grids aan de TU Eindhoven, lid van de wijkgemeente van de Grote Kerk en voorzitter van het College van Kerkrentmeesters. Niek van der Sprong, interim-manager culturele centra en poppodia (Niek van der Sprong Culturele Producties), o.a. organisator van het Bevrijdingsfestival Overijssel en festival Zwart. Theo Tobé, kerkmusicus, bestuurder van een ontwikkelingssamenwerkingsorganisatie en lid van de Commissie Cantatediensten Grote Kerk van de PGZ. Kerstfeestviering Bejaardenmiddag Stad Op maandagmiddag 13 december staan de deuren van het Refter (Bethlehemsekerkplein 35) open voor de ouderen die in en rond de binnenstad wonen. Van tot uur wordt dan de kerstviering gehouden. Het thema voor deze middag: Eén Naam is onze hope, klinkt door in woord, lied, koorzang, declamatie en kerstvertelling. De meditatie zal gehouden worden door ds. J. Mulderij. Verder werkt mee het koortje van Bejaarden Stad onder leiding van Poldi Wiersma. De heer B. v.d. Linde bespeelt het orgel. De organisatoren hopen op veel belangstellenden en nodigen iedereen bovendien uit iemand mee te nemen. Vanaf uur staan koffie en thee klaar. De middag wordt georganiseerd door de Commissie Bejaardenmiddag Stad van de Grote Kerkgemeente: Fija, Janny, Truus, Niesje en Rijka. Voor meer informatie: Rijka Klaassen, tel. (038) ) of Fija de Gelder, tel. (038) Column We schrijven woensdag 15 september jongstleden. Op het NS-Station zie ik op een grote poster dat het vandaag de dag van de scheiding is. Echtscheidingsadvocaten en relatiebemiddelaars vragen hiermee aandacht voor een zo soepel mogelijk verloop wanneer je samen niet meer verder wilt. Later op de dag bleek dat het ook nog de dag van de prostaat te zijn, met een reuzenmodel van zo n écht mannending op de Dam. Behulpzame urologen erbij die, jawel, aandacht vroegen voor de werking van dit cruciale orgaantje. Of er een verband was tussen de twee aandachtspunten die dag weet ik niet. Welke dagen hebben ondertussen nog meer gehad: de dag van de verpleging, de dag van de nierdialyse, de dag van respect, de dag van de bouw, de dag van de duurzaamheid, de dag van de Europese gemeenschap, de dag van de onthouding, natuurlijk Prinsjesdag, dierendag, de dag van de aarde, de dag van de leraar, de dag van het onkruid, de dag van het liberalisme, de dag van de wilgen en de dag van de zeehond, de stranddag (alleen bij mooi weer) en - laten we niet ze niet vergeten - die goede oude wasdag en gehaktdag. Oeps, de verjaardag was me nog bijna ontglipt. En wacht, we hebben nog de kerstdagen en nieuwjaarsdag, maar dan hebben we eerst nog... Nee, ik stop met de opsomming. We worden overweldigd door het aantal dagen waarop, jawel, onze aandacht wordt gevraagd voor een nobel, klein of groot, lief, gezond of BELANGRIJK doel. Ik googlede de dag van en had in 0,16 seconde al hits. Er wordt geen dag overgeslagen, elk gaatje op de kalender wordt benut. Een weldenkend en welwillend mens is er maar druk mee. En dan is er ook nog mijn werk als legerpredikant. Als ik niet oppas kom ik er niet eens aan toe. Toen kreeg ik een, al zeg ik het zelf, geweldig idee. Waarom niet eens een dag waarop je niets hoeft. Gewoon bij wijze van experiment. En als dit bevalt doen we het vaker, één keer per week of zo. Gewoon een dag van niks. Dat nog nooit iemand daar opgekomen is. Anne Zweers Een dag van niks 11

12 Kerkenraadsvoorzitter en scriba van De Open Kring: Wij zijn nog steeds een wijkgemeente in ontwikkeling In Stadshagen, de jongste wijk van Zwolle, staat ook de nieuwste protestantse kerk. De Open Kring, drie jaar geleden in gebruik genomen, is het hart van een wijkgemeente in ontwikkeling. De afgelopen jaren zijn veel nieuwe leden met open armen en een open geest ontvangen. Als gevolg van de crisis neemt de meest onstuimige groei van Stadshagen nu wat af, maar er komen toch nog steeds woningen, bewoners en nieuwe leden voor de wijkgemeente bij. Hoe ervaar je als gemeente in opbouw de berichten uit andere wijkgemeenten die alleen maar gekrompen zijn en nu zelfs hun kerkgebouw moeten inleveren? Dat vroegen we aan Joke Leeuw-Kralt en Kitty Bardelmeijer, respectievelijk voorzitter en scriba van de kerkenraad van De Open Kring. We zitten hier niet op een eiland, maar voelen ons zeker betrokken bij wat er in de andere wijken gebeurt. De twee kerkenraadsleden van De Open Kring die ons vertegenwoordigen in de Algemene Kerkenraad brengen daarover verslag uit. En we leven mee met de gemeenten die hun kerkgebouw moeten missen, vertellen Joke en Kitty. Bij het bekend maken van de voorgenomen besluiten over het afstoten van de kerkgebouwen, werd aanvankelijk vanuit de AK gesuggereerd de Hoeksteengemeente te laten fuseren met De Open Kring. Dat idee werd niet overgenomen: De Hoeksteen is nu bezig met de Oosterkerk een nieuwe gemeente te vormen. Als kerkenraad hebben we uitvoerig gepraat over de mogelijkheid van een fusie met de Hoeksteengemeente en ook besproken hoe dat dan zou moeten, verklaart Kitty. We zeggen altijd dat Kitty Bardelmeijer (links) en Joke Leeuw-Kralt bij het schilderij dat ter gelegenheid van de opening van De Open Kring werd gemaakt door de leerlingen van De Zevensprong. we een open gemeenschap zijn en de mensen van De Hoeksteen waren dan ook van harte welkom. Maar eigenlijk hebben we maar een kleine kerk, die vooral op feestdagen bomvol zit, vult Joke aan. We zullen de komende jaren de terugloop in leden kunnen opvangen doordat Stadshagen nog wel even blijft groeien, maar ooit houdt ook dat op. Dan zal ook de Open Kring niet aan bezuinigingen kunnen ontkomen, verwachten de voorzitter en de scriba. Daarom zijn we ontzettend blij dat wij hier drie jaar geleden deze kerk nog hebben gekregen, zeker nadat de roomskatholieken die daar eveneens gebruik van wilden maken, op het laatste 12 PERSPECTIEF Kerken in de Groningse nieuwbouw Een kort maar mooi bestaan In de veel grote steden in Nederland horen ze helemaal bij het profiel van de buurt: de protestantse kerken die tussen 1950 en 1990 werden opgetrokken in de nieuwbouw. Er zit iets vrolijks aan die gebouwen, iets optimistisch: een aanstekelijk vleugje sfeer van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. De bouwers wisten van aanpakken. Dat valt des te meer te bewonderen omdat het helemaal niet zo vanzelfsprekend is dat al die kerken verrezen. De onkerkelijkheid in Nederland was al voor de oorlog ingezet: van een minimale 0,3% in 1879 naar 14,4% in Daarna ging het écht hard: 17,1% onkerkelijken in 1947, 23,6% in 1971 en 48,7% in Die lijn heeft zich sindsdien voortgezet. Kortom: de na-oorlogse kerkbouw ging tegen de trend in. Het percentage meelevende christenen mocht op het geheel van de Nederlandse bevolking minder worden, maar het heeft er alle schijn van dat de inzet van de doorzetters enkel groter werd. De steden beschikten in de binnenstad meestal over een royaal volume kerkgebouwen uit voorbije eeuwen. Pragmatisch zou voor de hand gelegen hebben om die zo efficiënt mogelijk te gebruiken, eventueel door meerdere kerkgenootschappen per zondag. Dat gebeurde echter zelden: de gemiddelde Nederlandse protestant uit de wederopbouwfase wilde een modern gebouw naar de eis des tijds, in de buurt. Even opvallend was de enorme versplintering. Wat in 1816 één kerkgenootschap geweest was (Nederlands hervormd) bleek anderhalve eeuw daarna uiteen te zijn gevallen in hervormden, gereformeerden, christelijke gereformeerden, bevindelijken, vrijgemaakten en buitenverbanders. Die allemaal hun eigen kerken bouwden. Bouwprogramma Hoe dit proces zich voltrok, is in Groningen naar verhouding goed bekend, dankzij de gedetailleerde studies die de historicus G.J. Kok eraan gewijd heeft. In de jaren vijftig droegen de hervormden verantwoordelijkheid voor de grote Martinikerk, Aa-kerk en Nieuwe Kerk in de binnenstad. Vooral de gereformeerden onderscheidden zich door hun bouwprogramma: de Westerkerk van 1906, de Noorderkerk van 1921 (later vrijgemaakt), de Oosterkerk van De energie bleef ook na 1945 groot, de opofferingsbereidheid eveneens. Zo verrezen in de nieuwbouwwijken maar liefst zeven kerken. Opmerkelijk is dat de gereformeerde en hervormde bouwijver nog in de jaren zeventig en tachtig helemaal losstonden van elkaar. Zo werden in Paddepoel de gereformeerde Garf en de hervormde Wingerd opgetrokken op een steenworp afstand van elkaar. Goede sfeer In al deze kerken treft de goede sfeer: vlijmscherpe conflicten als eerder in 1944 blijven uit, omgangsvormen zijn vriendelijk en de vruchten van een eerder ongekende welvaart (vooral na de loonexplosie van 1963) worden niet alleen genoten, maar tevens verdisconteerd in daadwerkelijke betrokkenheid op de Derde Wereld. Afgezien van een

13 In de rubriek Perspectief reageren gemeenteleden op de maatregelen die de Protestantse Gemeente Zwolle (PGZ) financieel gezond moeten maken. Deze keer komen twee kerkenraadsleden van De Open Kring aan het woord en beschrijft kerkhistoricus Gert van Klinken de opkomst en teloorgang van protestantse kerken in Groningen. Voor Zwolle een uiterst herkenbaar verhaal moment afhaakten. Dat het toch is gelukt is te danken aan de samenwerking met het naastgelegen Zonnehuis, dat ook diensten houdt in onze kerk. Maar of dit gebouw er in deze tijd ook nog was gekomen, is helemaal de vraag. Omarming Kitty en Joke houden van hun kerkgebouw, dat letterlijk is ingericht als een open kring. Het gebouw geeft een omarming, vindt Kitty. Zij en Joke begrijpen dat het bijzonder ingrijpend is om de kerk waar je je thuisvoelt en waar veel herinneringen liggen, opeens te moeten missen. Joke woont in Westenholte en behoorde tot de gereformeerde wijkgemeente die in Het Anker kerkte. Tien jaar geleden verhuisde deze gemeente naar een ruimte in De Zevensprong, een van de eerste basisscholen in de nieuwe wijk. Daar wachtte de gemeente, die sinds 2005 tot de Protestantse Gemeente Zwolle behoort, zeven jaar op haar echte kerk. Joke herinnert zich nog steeds de emoties rond de beide verhuizingen, die de gemeenteleden noodzaakten opnieuw hun weg te zoeken. Je bent met een kleine groep mensen die je allemaal kent. Toch gaat in zo n situatie nooit iedereen mee. Dat zal waarschijnlijk ook gebeuren als de Oosterkerk- en de Hoeksteengemeente samengaan, verwachten Joke en Kitty. Ook dan zullen er mensen helemaal afhaken, of zich bij een andere wijkgemeente aansluiten. Grote verbondenheid De aanvankelijke gedachte om De Hoeksteen met hun gemeente te laten fuseren, ontstond niet zonder reden. Hoewel gescheiden door de rivier en een hoge brug, liggen de twee wijkgemeenten qua gedachtegoed en opvattingen dicht bij elkaar, menen Kitty en Joke. Een belangrijk kenmerk van De Open Kring is volgens hen de grote verbondenheid van de gemeenteleden, hoewel dat niet betekent dat iedereen vrijwel elke zondag de dienst bezoekt. Er zijn ook jonge ouders die wel een kind laten dopen, maar die je vervolgens nooit meer terugziet. Maar die worden dan wel uitgenodigd voor een serie gespreksbijeenkomsten. En dan ontstaan er vaak heel goede gesprekken, merkt Kitty op. Al heel lang heeft de Open Kring een gespreksgroep voor senioren. Daarnaast staan tal van andere activiteiten op het programma (onder meer te vinden op waar wisselende groepen gemeenteleden zich toe aangetrokken voelen. We zijn nog steeds een wijkgemeente in ontwikkeling, stellen Joke en Kitty vast. Of ze adviezen hebben voor de Oosterkerk- en de Hoeksteengemeente die nu ook een nieuwe gemeente moeten gaan opbouwen? Als je echt samen met iets nieuws wilt beginnen, moet je heel open naar elkaar zijn en met elkaar zoeken naar nieuwe vormen, reageert Joke. Dan moet je dingen bedenken die van je samen zijn, een nieuw wijkblad bijvoorbeeld, een nieuw logo en een nieuwe naam. Niet roepen: zo was het altijd bij ons, maar proberen los te laten wat was. Dat is heel moeilijk, maar het kan niet anders als je samen wilt werken aan een nieuwe identiteit. hoogoplopend conflict begin jaren tachtig (over de kernbewapening) overheerst in de kerkenraadsnotulen een haast gemoedelijke sfeer, waarin pastorale attitude en openheid voor de ander voorop staan zijn. Des te opvallender is wat er vanaf de jaren tachtig gebeurt: zonder dat er sprake is van een duidelijk conflict of crisis begint de ene na de andere van deze jonge kerken om te vallen door een sluipend proces van kerkverlating. Dat dit proces zich in stilte vertrekt maakt de gevolgen er niet minder om. De Magnaliakerk wordt afgebroken in 1992, het jaar waarin de Opstandingskerk wordt verkocht aan de vrijgemaakten. De Goede Herderkerk wordt gesloten in 1997 en in gebruik genomen door de Pinkstergemeente, in Vinkhuizen gaat in 1999 De Regenboog dicht. De Trefkoel in Paddepoel verliest zowel de gereformeerde Garf (omgebouwd tot café) als de hervormde Wingerd. De Stadsparkkerk wordt verkocht in Orthodoxe formaties als de vrijgemaakten lijken zich beter te houden (overname van de Opstandingskerk en de Oosterkerk), maar ook daar slaat de crisis toe (sluiting Morgensterkerk 1993 en Noorderkerk 2008). Aldus wordt in Groningen een hele reeks gloednieuwe kerken nog bij de levensdagen van de bouwers afgestoten en afgebroken. Dat treft des te meer omdat het korte bestaan van die kerken eerder bloei dan verkommering weerspiegelt. Er bestaat tussen 1950 en 1990 een grote bereidheid om naast werk en gezin enthousiasme in de kerk te investeren. Dat gebeurt bovendien op een eigentijdse manier. Het duidelijkst valt dat af te lezen aan het functioneren van de evangelisatie en de tucht. Vóór 1950 vormt angst voor de hel nog een motief om mensen aan te sporen tot bekering en wordt instemming met de aanvaarde leer rigide gehandhaafd. Voor zichzelf denken De generatie die de kerkenring in de nieuwbouw optrekt vindt dat mensen voor zichzelf mogen denken. Deze generatie lijkt een uiterst praktische en technische attitude door de week, probleemloos te combineren met traditioneel taalgebruik op zondag. Degenen die de kerk geruisloos verlaten, vooral vanaf de jaren zeventig in grote aantallen, brengen dat niet op. Zij beschouwen de Bijbelse taal als iets uit een voorbije tijd. Opgegroeid in de veiligheid en welvaart voelen zij bovendien minder behoefte aan de hechtheid en de levensbeschouwelijke vorming van een kerkelijke gemeenschap, die voor degenen die crisis en oorlog beleefd hebben wél veel betekenen. De gevolgen zijn bekend. De protestantse kerken in Groningen zijn levend en wel, maar inmiddels (2010) kleiner in aantal dan de grootste pessimist in 1980 had kunnen voorspellen. Hoe verder? Het zou interessant zijn om hierover eens van gedachten te wisselen met protestanten uit verschillende Nederlandse steden. Hier ligt nog ongeschreven Nederlandse kerkgeschiedenis. De Ark, een typische naoorlogse kerk in Groningen-Zuid. 13

14 Christa van Stappen-Ormel (1948) is kerkelijk werker in de Oosterkerk. In 1987 begon zij met de hbo-opleiding Theologie (Godsdienst) van de Christelijke Hogeschool Windesheim. Een voorbeeld van tweedekansonderwijs. De kinderen gaan het huis uit, wat ga ik nu doen is dan de vraag. Voor haar stond een ding vast: het moet iets met mensen zijn. De opleiding kende destijds twee richtingen: de pastorale variant en de lerarenvariant. Voor haar was de keus snel gemaakt: de pastorale variant wordt het. Christa van Stappen: Mij bekroop meermalen het gevoel: ben ik wel gelovig genoeg? Werken met mensen heeft alles te maken met geloven in God Christa spreekt met warmte en enthousiasme over de opleiding. De mede-cursisten kwamen uit diverse geloofsrichtingen en uit verschillende leeftijdsgroepen. Boeiende gesprekken waren er, zegt ze en haar ogen stralen. Eigenlijk vond ik het allemaal prachtig. Zoveel mogelijkheden, zoveel richtingen, zoveel gedachten over God. Dogmatiek vond ze een leuk en leerzaam vak. Je komt uit de - toch beperkte - kring van het geloof van huis-uit. En dan ontvouwt zich de breedheid aan opvattingen over God. Toch, als persoon voelde ik me toen wat onzeker. Mij bekroop meermalen het gevoel: ben ik wel gelovig genoeg? Praktijk Tijdens de opleiding liep Christa stage bij onder andere de rooms-katholieke parochie in Zwolle-Zuid en maakte ze kennis met het ziekenhuispastoraat. Daar begon in zekere zin ook de invulling van mijn persoonlijke overtuiging: werken met mensen heeft voor mij alles te maken met geloven in God, vertelt ze. In de praktijk kom je dan jezelf tegen, je stelt jezelf vragen in de zin van: doe ik het wel goed, waar moet ik bij mezelf aan werken? Ik heb, vaak op vrijwillige basis, in verschillende vormen van pastoraat gewerkt zoals ouderenpastoraat, in een zogeheten Buddy-project voor aidspatienten, in het kerkasiel in de Scheppingskerk en later in De Hoeksteen. Mooi werk om te doen maar soms ook heel intensief en aangrijpend. Je komt in een wereld waarvan je het bestaan alleen maar vermoedde. Persoonlijke vorming Mijn ervaring is, vervolgt Chirsta, dat naast een theologische opleiding een vorming op het gebied van hoe ga ik met mensen om en vooral ook hoe ga ik met mezelf om broodnodig is. In een driejarige cursus Psychologie ben ik daarmee bezig geweest, heb ik geleerd op mijzelf te vertrouwen. Het is een verdieping van de vraag hoe ik zelf in het leven sta en hoe God daarin een plaats heeft. Al pratend pakt ze een klein boekje van de tafel. Het is De weg van de mens van Martin MIJN INSPIRATIE Kerkelijk werker Christa van Stappen Buber. Ze leest voor wat Rabbi Susja de lezer voorhoudt: In het toekomende Rijk zal mij niet gevraagd worden: Waarom zijt gij niet Mozes geweest? Mij zal gevraagd worden: Waarom zijt gij niet Susja geweest Dat is in een paar woorden mijn inspiratie. Ik hoor in mijzelf soms de vraag: waarom ben jij jij niet. Dat helpt mijzelf, maar het is ook de kern van het pastoraat: anderen dichter bij mijzelf én bij God te brengen. Ik realiseer me dat ik daarin ook veel ontvang van de mensen om me heen. Werken in de Oosterkerk In januari 1995 kwam Christa voor het eerst, in deeltijd en tijdelijk, in de Oosterkerk na het vertrek van ds. Van Santen. In 2002 kwam ze in vast dienstverband terug. Aanvankelijk heb ik vooral het ouderenpastoraat gedaan, maar nu is het zo georganiseerd dat ik deel uitmaak van het team van pastores en daarin verantwoordelijk ben voor mijn eigen wijkje. Niet meer gericht dus op een bepaalde groep gemeenteleden, maar pastoraat in de breedte. Ik ben daar zeer gelukkig mee. Je komt in een wereld waarvan je het bestaan alleen maar vermoedde De toekomst van de kerkelijk werker als functionaris in de kerk houdt Christa zich eerlijk gezegd niet zo bezig. Ik heb nog enkele jaren te gaan en heb het goed naar mijn zin. Maar mijn ervaring heeft me wel een aantal dingen geleerd rond de positie van de kerkelijk werker. De kerkelijk werker professionaliseert in een snel tempo en ontwikkelt een eigen beroepsprofiel. Nog te vaak heeft de kerkelijk werker een part-time en tijdelijk dienstverband en is gatenvuller in een periode van een vacante predikantsplaats. Ik wil onderstrepen dat de kerkelijk werkers goed zijn opgeleid en op de praktijk gericht en ik denk ook dat een goede taakomschrijving nodig is. 14

15 Kerkelijk werkers binnen de PGZ De groei van Zwolle-Zuid en het ontbreken van voldoende middelen om in de Adventskerk een tweede predikant aan te stellen, was voor de Hervormde Gemeente aanleiding tot de aanstelling van de eerste kerkelijk werker. Wil Treep, nog steeds werkzaam in deze functie, kwam in dienst op 1 juni Zij is vooral actief in het ouderenpastoraat onder de bewoners van de Kievitsbloem. Sinds medio 2007 is Dirk Jan Steenbergen in de Adventskerk de tweede kerkelijk werker voor het jongerenwerk. Op dit moment is ook in de Oosterkerk (Christa van Stappen) en de Emmaüskerk (Gijs van Vulpen) een kerkelijk werker actief. Alle kerkelijk werkers binnen de PGZ hebben een parttime dienstverband.wie kerkelijk werker wil worden, moet de hbo-opleiding Theologie voor kerkelijk werker hebben afgerond. Op de website (onder Actief in de kerk/ambten en functies) staat meer over de werkzaamheden en bevoegdheden van de kerkelijk werkers. Zij worden niet, zoals dat met predikanten gebeurt, in het ambt bevestigd en zijn dan ook geen ambtsdragers. Kerkelijk werkers zijn niet bevoegd de doop en het Heilig Avondmaal te bedienen, maar gaan wel voor in kerkdiensten. Als zij door een gemeente in de bediening zijn gesteld, kunnen zij in aanmerking komen voor een preekconsent. Ook daarover meer op de website. AANDACHT VOOR Jaarthema Sionskerk: De hemel open De hemel open, is het jaarthema van de Sionskerk. Veel mensen zijn vandaag op zoek: naar het hogere, naar iets dat boven het dagelijkse leven en ook boven henzelf uitstijgt. Iets of Iemand die zin en doel geeft aan het leven. Dit is heel begrijpelijk. Zo zijn mensen ook gemaakt: op zoek naar diepere vervulling. In de kerk zoeken wij de diepste zin van ons leven in God. Wij geloven dat Jezus ons de weg naar God wijst, ja, zelf de Weg is. Als Jezus zijn discipelen roept om Hem te volgen, dan zegt Hij: Jullie zullen grotere dingen zien, jullie zullen de hemel open zien. (Johannes 1vers 52) Het thema Als God de hemel opent, is volledig geïnspireerd op Jezus woorden uit de Bijbel. Vanuit het Evangelie naar Johannes kijkt de wijkgemeente naar Wie Jezus is en wat het volgen van Hem betekent. Er is een dvd verkrijgbaar over het Johannesevangelie en in de kerkdiensten zal het hierover gaan. Cursus voor managers en bedrijfsleiders De Sionskerk organiseert een speciale cursus voor managers en bedrijfsleiders. Christen zijn en leiding geven in het bedrijfsleven, hoe doe je dat? Wat voor leider ben jij? Wat in je werk levert spanning op en waar krijg je energie uit? Waar loop je tegenaan? Maakt het christelijk geloof verschil op de werkvloer? Hoe ga je in de crisis om met ontslag en (dreigend) faillissement? En hoe zit een bedrijfsleider in de kerk? In gesprekken met elkaar worden vragen als deze besproken. Najaarsbijeenkomst op maandag 1 november, bij een van de deelnemers op de zaak. De voorjaarsbijeenkomst is op 14 maart Belangstellenden zijn van harte welkom. Info: ds. H. Evers, tel. (038) Christmas Carols Bijbel & Kunstdienst In de Bijbel & Kunstdiensten, die op elke eerste zondag van de maand in de Sionskerk worden gehouden, is te zien hoe de Bijbel een rol speelt in de kunst. Naast organist Gert Hendriks speelt ook vaak een violist mee, Jeroen Knol. Voorganger is ds. H. Evers, de diensten beginnen om. In deze diensten zijn zeker ook mensen welkom die niet zo kerkelijk betrokken zijn en wel belangstelling hebben voor kunst. Het jaarthema van de Sionskerk, De hemel open, licht ook in de Bijbel & Kunstdiensten op. Op zondag 7 november is via de beamer in de kerk het schilderij Johannes de Doper preekt, te zien. Het is geschilderd door Rembrandt in In de dienst staat Johannes de Doper centraal; hij mag wijzen op Jezus, waarmee de gemeente op weg gaat naar Advent. Missionaire gemeente De Sionskerk wil een missionaire gemeente zijn. Dat blijkt ook uit haar doelstelling: De Sionskerkgemeente wil volwassenen en jongeren van binnen en buiten de gemeente uitnodigen samen te komen in de Naam van Jezus Christus tot eer van God, om te groeien in geloof en in dienstbaarheid. Maar hoe doe je dat? Hoe ben je een uitnodigende gemeente? Speciaal hiervoor organiseert de Sionskerk een gemeenteavond op woensdag 3 november. Spreker is ds. H. Van Ark. De avond begint na de dienst voor Dankdag voor gewas en arbeid, om uur. In de Sionskerk wordt de gemeentezang aan het orgel begeleid door de vaste organist Gert Hendriks. Soms worden er ook andere muziekinstrumenten bespeeld, zo zijn er op feestdagen vaak trompettisten. Eén keer in de maand speelt de band Sjema en dan is er zingen vóór de dienst. Op 19 december 2010 verzorgt Sjema een speciale concertdienst in de Sionskerk, aanvang 1. Voor de derde keer is dit een dienst vol Christmas Carols. In een programma van ruim een uur speelt en zingt Sjema voor en met de gemeente als opmaat naar Kerst. Het is bandleider Gert Hendriks weer gelukt een aantal min of meer onbekende Carols te vinden en te bewerken. De toegang is vrij met een collecte bij de uitgang. 15

16 De filmmakers. Van links naar rechts: Joren, Ruben, Wouter, Eva en Hannah. Myrthe ontbreekt op de foto. Jong in de kerk is nieuw in Gaandeweg. In deze rubriek wordt steeds een onderdeel van het werk voor jongeren (van alle leeftijden) in de wijkgemeenten in de schijnwerpers gezet. Deze keer de impressie van een filmproductieproces, uitgevoerd door de groep Rondom 14 van De Hoeksteen. Wie onderwerpen heeft voor deze rubriek: mail naar 16 JONG IN DE KERK Jongeren uit De Hoeksteen maken film Zoeken naar God met de zintuigen van een tiener Wie op de Startzondag in De Hoeksteen werd uitgenodigd plaats te nemen in de consistorie, moest niet vreemd opkijken. De ruimte was ingericht als een mini-bioscoopzaal die per voorstelling ruimte bood aan zes mensen. De titel van de vertoonde productie: Hoe vind je God? Popcorn en cola ontbraken, maar de makers van de film meldden van tevoren al: Het is de moeite waard. Zij vertellen hoe de film tot stand kwam en wat ze daar zelf van opstaken. Gemiddeld zijn ze veertien jaar, de jongens en meiden van de filmploeg in De Hoeksteen. Een jaar geleden daagde André Harsevoort, zelf vader van twee, deze groep tieners uit om mee te doen aan een opdracht. Maak een film over hoe je God kunt vinden. En dat lieten Wouter van der Sluis, Hannah Bremer, Ruben Smink, Eva Harsevoort, Joren la Roi en Myrthe van Driezum zich geen twee keer zeggen. Filmploeg Rondom 14 ging aan de slag. Tijdens enkele kerkdiensten kwamen de tieners bij elkaar op hun eigen plek in De Hoeksteen. Het project startte met een cathechisatiebijeenkomst onder leiding van ds. Margo Jonker. Tijdens die bijeenkomst gaven de jongeren eerst zelf antwoord op de vraag Hoe kijk je aan tegen God? Daar gebruikten we kaartjes met steekwoorden voor, vertelt Wouter. Zo stonden er op de kaartjes woorden als Redder of Held. Daarna moesten we de kaartjes op volgorde leggen; welke woorden passen het meeste en welke het minste bij jouw beeld van God. Maar een verhaal vertellen kan ook in beelden. Samen keken ze naar verschillende filmfragmenten die telkens hetzelfde verhaal vertelden. Daardoor leerden ze dat hetzelfde verhaal op verschillende manieren verbeeld kan worden, maar ook op verschillende manieren kan overkomen. De conclusie bij de jongeren was tweeledig: Een goed verhaal heeft een begin en een einde, vormt een cirkel. En wij kunnen het beter dan wat we tot nu gezien hebben. Gemeente betrokken Een plan de campagne werd gemaakt en de filmploeg ging voortvarend aan de slag. Daar werd ook de Hoeksteengemeente op verrassende wijze bij betrokken. Op een willekeurige zondagochtend werden de bezoekers van de kerkdienst ontvangen door twee filmploegjes. Zomaar naar binnen glippen was er niet bij. Eerst even wat vragen beantwoorden op camera graag. En dat was erg leuk, vertelt Joren. We stelden de bezoekers drie vragen. Wat komt u hier doen? Waarom bent u hier? en Met welke steekwoorden omschrijft u God? Dat bleken geen eenvoudige vragen te zijn voor de kerkgangers. Op de eerste vraag werd vaak enigszins verbaasd gereageerd. Een dat-is-toch-logisch-houding of wat-een-rare-vraag was een veelgeziene reactie. Bij de tweede vraag werd het al interessanter: veel bezoekers bleken naar de kerk te gaan om het geloof samen te delen, om bij elkaar te zijn. En natuurlijk vond een deel van de bezoekers het niet meer dan vanzelfsprekend; we doen het al jaren zo, macht der gewoonte. Een enkeling meldde heel eerlijk omdat het moet van mijn ouders. De derde vraag was het moeilijkst te beantwoorden. Maar, zegt Wouter stellig, veertig procent van de geïnterviewden omschreef God toch wel met het woord liefde. Joran vult aan: Veel mensen vonden het ook moeilijk om God in woorden te beschrijven. Ik denk dat ze het vaak wel in hun hoofd weten, maar moeilijk vinden om het hardop te zeggen. Intensief aan de slag Het resultaat was een heleboel beeldmateriaal dat door de filmploeg werd bekeken en uitgezocht. We hebben die beelden zo vaak gezien, dat ik precies weet wie wat zegt, vertelt Ruben. Zo intensief zijn we er mee aan de slag geweest. De reacties van de mensen bracht ook het een en ander teweeg bij de jongeren zelf. Joren: Soms omschrijven mensen God met een gevoel. Dan duurt het even voordat je snapt wat ze bedoelen. Wouter vult aan: Iets omschrijven wat niet tastbaar is, is ook moeilijk. En zoals dat een professionele filmploeg betaamt, blijven ze kritisch. Ze zijn het zeker niet altijd eens met de mening van de kerkgangers. Ik ben toch meer van het nieuwerwetse geloven, licht Wouter toe. Ik ga wel vaak naar de kerk, maar niet elke week. Als ik s ochtends wil uitslapen, weet ik dat ik God ook kan vinden in mijn slaapkamer. Waarop Ruben aanvult: Ik ga juist elke week naar de kerk. Maar soms voelt dat alsof ik een verhaal

17 al te vaak gehoord heb. En daardoor kun je juist negatief tegenover de kerk gaan staan. Ook Hannah Bremer heeft het leuk gevonden om mee te werken aan de film. Onze kerk doet eigenlijk nooit iets voor middelbare scholieren en nu deed André dat wel! Het was ook leuk om door deze film iets met God te doen; we konden daar helemaal onze eigen draai aan geven. Buiten de kerk Toch was de opdrachtgever, André, nog niet helemaal tevreden. Want waarom ga je alleen op zoek naar God in de kerk, als je tegelijkertijd zelf zegt dat God ook buiten de kerk te vinden is? En dat resulteerde in een dag fotografie in de natuur. Of ze daar God gevonden hebben? Hannah zegt van wel en zij denkt dat God ook te vinden is in een gedicht of een verhaal. De redenatie van de drie heren: als je het wetenschappelijk bekijkt, lijkt de natuur heel normaal. Ruben: Maar tegelijkertijd stel je jezelf de vraag, hoe het zomaar kan dat er zo iets moois ontstaat uit een klein zaadje. En volgens Wouter moet je soms eerst goed zoeken voordat je God vindt. Mooie dingen moet je niet voor normaal aanzien. De filmploeg kijkt in ieder geval met een tevreden gevoel terug op deze productie. Er is veel lol gemaakt, de koekjes waren lekker, ze hebben elkaar (nog) beter leren kennen, het kostte veel meer tijd dan gedacht, ze zijn actief aan de slag geweest en het was ook heel leerzaam. Het eindtresultaat is te vinden via de website: Klik op Actueel en ga naar Fotoverslag Startzondag. Dan naar Startzondag 12 september Daar staat een link naar Youtube. Wat komt u hier doen? Ik ga naar de kerk. En Ruben, heb jij God al gevonden? Het was een voorrecht om met deze jongeren te werken Het begon allemaal een jaar geleden. André Harsevoort legde zijn idee vol enthousiasme voor aan de dominee en de jeugdouderling. Voor kinderen tot 13 jaar hebben we vanalles geregeld in De Hoeksteen, vertelt André. Maar naast basiscathechese is er niet veel meer. Als ouder zie ik dan het risico dat we onze tieners kunnen verliezen. En ik wilde proberen iets met deze leeftijdsgroep te doen. Dat resulteerde in het filmproject met Rondom 14, gewoon door te gaan doen. Voor André is het proces belangrijker dan het resultaat. Ik wilde graag met deze groep jongeren op weg. Niet door het van ze over te nemen, maar door langs de lijn te blijven staan en de juiste voorwaarden te scheppen. Dat was voor mij persoonlijk een leerdoel. Aan die verwachting heeft hij naar eigen zeggen kunnen voldoen. Dat was soms wel lastig. Maar het is me niet tegengevallen. Ik ben niet gaan trekken, maar heb geprobeerd ze te mobiliseren als het proces stil viel, zonder ze te veel in een richting te sturen. De groep was volgens André inspirerend. Ze zijn open, direct en bijzonder goed in staat om onder woorden te brengen wat ze vinden en denken. De sociale veiligheid was zo groot, dat iedereen kon zeggen wat ie wilde. Niemand gedroeg zich anders, er was een groot vertrouwen in elkaar. Ook André ziet dat ouders met tieners sneller afhaken in de kerk. Daarom is het zo belangrijk om iets voor deze leeftijd te doen. Dat ze vanuit eenzelfde set basiswaarden en -normen samen aan de slag gaan. Dan zie je veel verschillen tussen de tieners, maar ook een gezamenlijke verbinding. En daar moeten wij een platform voor bieden. Het geeft energie om deze voorwaarden te mogen scheppen en het was een groot voorrecht om met deze groep te mogen werken. Heb je voor mij twee kaartjes voor de film? Ja hoor, maar u moet nog wel even wachten De consistorie als bioscoopzaaltje, wie had dat gedacht? De Hoeksteen is echt op heel veel manieren te gebruiken. 17

18 18 KERKELIJK BUREAU COLOFON Protestantse Gemeente Zwolle Centraal adres voor Algemene Kerkenraad, Kerkrentmeesters en Diakenen Kerkelijk Bureau: Molenweg 241, 8012 WG Zwolle Geopend: maandag t/m vrijdag uur Tel.: (038) Fax: (038) Website: Website diaconie: Bankrekeningen: College van Kerkrentmeesters: en College van Diakenen: en Gaandeweg: Beheer en Exploitatie Grote Kerk: en Schnitgerorgel: Collectepenningen Er zijn penningen verkrijgbaar van: 0,20, 0,50, 1,-, 2,-, 5,- en 10,-. Verkoopadres Kerkelijk Bureau. Hier kan contant, per pin of door middel van een eenmalige machtiging worden betaald. Overige verkoopadressen: Emmauskerk en Adventskerk: 1e maandag van de maand uur Stinskerk: 1e maandag van de maand uur Sionskerk: 1e donderdag van de maand Open Kring: 1e maandag van de maand van uur In Zwolle-Noord: E. van Buiten, Welle 58, K. Smit, Meppelerdiep 92 In Zwolle-Zuid: A. Renting-van Veen, Steggingmarke 13 en W.A. Stomp-de Koning, Rendierveld 41. In Stadshagen: L. Blauw, Goudplevierstraat 123 (tel ) Op deze adressen kan contant of door middel van een eenmalige machtiging betaald worden. Aanvragen kerkelijke huwelijksbevestiging Bruidsparen, die hun huwelijk kerkelijk willen laten bevestigen, wordt verzocht deze aanvraag twee maanden van tevoren in te dienen bij het Kerkelijk Bureau. Hiervoor dient u persoonlijk langs te komen (bij voorkeur tijdens de openingstijden tussen 8.00 en uur). Een aantal zaken moet namelijk even doorgesproken worden. Ook zijn aan het gebruik van de kerk kosten verbonden. Prijzen zijn op te vragen bij het Kerkelijk Bureau. Gaandeweg is het magazine voor alle leden van de Protestantse Gemeente Zwolle, de Evangelisch-Lutherse Gemeente Zwolle en De Hoofdhof Berkum Derde jaargang nr. 5, oktober 2010 Verschijnt zes keer per jaar. Oplage: Redactie: Ds. Iemke Epema (hoofdredacteur), Gery Bruins (eindredacteur), Saskia Dankers, Rob van Harten en Jan Nauta Redactionele bijdragen aan dit nummer: Joost van Belois, Astrid Nauta, Marleen Tienstra en scribenten van wijkgemeenten en kerkelijke organisaties Fotografie: Wim Andel, Gery Bruins, André Kruiswijk, Astrid Nauta, Wim van Stappen, Wil Treep, Hilde van der Veen, Carl Withaar en anderen Verhuizingen binnen de PGZ Wist u dat elke wijkkerk een apart wijknummer heeft en dit bepaald wordt door geografisch vastgestelde grenzen? Wanneer u dus gaat verhuizen naar een andere wijkgemeente binnen de Protestantse Gemeente Zwolle, verhuist u dus ook naar een andere geografische wijkgemeente. Indien u echter bij uw oude wijkgemeente wilt blijven behoren, kunt u dit aangeven bij de melding van uw verhuizing. We spreken dan over perforatie. U dient dit echter zelf aan te geven. Ditzelfde geldt eveneens als u naar een gemeente buiten Zwolle verhuist, maar lid wilt blijven van uw huidige wijkgemeente. Ook indien u eerder getekend hebt voor een voorkeurgemeente en u gaat verhuizen (zelfs binnen de geografische wijkgemeente) dient u zelf aan te geven of u bij uw voorkeurgemeente wenst te blijven behoren. Wanneer u dit niet zelf aangeeft vervalt de voorkeurgemeente in de landelijke ledenregistratie en komt u automatisch in uw nieuwe geografische wijkgemeente. Tot het moment dat er een goede oplossing is gevonden voor het behouden van de voorkeurgemeente bij verhuizing, is het dus het beste wanneer u zelf hierin actie onderneemt. Als u bij het Kerkelijk Bureau uw verhuizing meldt, maak dan zelf uw wensen kenbaar. Dan wordt een en ander ook in de landelijke ledenregistratie correct geadministreerd. Wij willen doorgaan Het is alweer bijna drie jaar geleden dat het allereerste nummer van Gaandeweg op uw mat viel; inmiddels zijn daar zeventien uitgaven achteraan gekomen. Als redactie bekijken we die stapel met verwondering en voldoening. En met dankbaarheid, voor de inzet van tientallen medewerkers uit alle hoeken van de PGZ, die teksten schrijven en foto s maken. En voor de Algemene Kerkenraad, die de uitgave van dit PGZ-brede communicatiemiddel elk jaar weer op de begroting zet. Wij bedanken ook de adverteerders voor hun financiële ondersteuning en last but not least onze lezers die jaarlijks een bijdrage geven. Bij dit nummer vindt u hem weer: de acceptgiro waarmee u geld kunt overmaken. Als redactie hopen we dat u Gaandeweg een warm hart toedraagt en dat u dat met een gift laat blijken. Dat is dan voor ons een hart onder de riem. Want wij willen niets liever dan doorgaan met Gaandeweg. Redactie Gaandeweg Vormgeving en grafische productie: Dit magazine is milieuvriendelijk geproduceerd door Drukkerij Upmeyer Advertentiebeheer Kerkelijk Bureau tel. (038) De volgende Gaandeweg verschijnt in de week van 13 december en loopt tot en met zondag 20 februari Kopij en foto s dienen uiterlijk maandag 15 november te zijn aangeleverd via of schriftelijk bij het Kerkelijk Bureau. Aandacht voor In de rubriek Aandacht voor is ruimte voor berichten uit de wijken en van kerkelijke organen en organisaties, die van belang zijn voor zoveel mogelijk lezers.

19 AANDACHT VOOR Speuren naar sporen van troost De oecumenische werkgroep Verliezen Verwerken Salland/NoordWest Overijssel houdt op zaterdag 27 november 2010 een thema- en ontmoetingsdag in het Dominicanenklooster, Assendorperstraat 29, in Zwolle. Als je een partner of andere geliefde verliest, sta je aan het begin van een reis in onbekend gebied. Op die moeizame weg is het zoeken, ja speuren naar sporen van troost. Op de themadag houdt pastor Baptiste Tuin, verbonden aan het Dominicanenklooster, s ochtends een inleiding over het thema: Speuren naar sporen van troost. Er is gelegenheid vragen te stellen en met haar in gesprek gaan. Na de lunch is er ruimte om in kleinere groepjes met elkaar over het thema te praten en als mensen dat willen, over eigen ervaringen te vertellen. Het is ook mogelijk om het thema op een creatieve manier vorm te geven, door middel van aquarelleren of werken met speksteen. De kosten voor deze dag bedragen 15,00 per persoon inclusief koffie/thee en lunch. Voor wie dit bedrag een belemmering vormt, wordt verzocht dit bij opgave aan te geven. De zaal is op vanaf. Het programma begint om uur en wordt omstreeks uur afgesloten. Voor meer informatie en opgave: Rietje van Voorst, tel. (038) , Rita Kruizinga, tel. (0572) , Filmavond in De Hoeksteen Op 2 november is er weer een filmavond in De Hoeksteen. De titel van de dvd die wordt bekeken is nog niet bekend, wel dat het een film is van filmhuiskwaliteit is. De apparatuur in de kerk is inmiddels vernieuwd. De film wordt kort ingeleid en nabesproken door Lodewijk Kruithof. De avond start om uur. Toegang gratis, alleen koffie/thee is voor eigen rekening. Wie wil komen wordt verzocht, zich uiterlijk 31 oktober aan te melden. Liefst per of telefonisch: (038) Verborgen schatten uit Moderne Devotie De stichting Thomas a Kempis stelt zich ten doel het gedachtegoed van Thomas a Kempis levend te houden in Zwolle en omgeving. Omdat Thomas geworteld was in de Moderne Devotie, staat deze beweging centraal in de najaarscursus van de stichting: Verborgen schatten uit de Moderne Devotie. Als gangmakers binnen die beweging gelden Geert Groote ( ), Dirc van Herxen ( ) en Gerard Zerbolt van Zutphen ( ). Wat zij schreven is tegenwoordig minder bekend. Inleiders maken deze teksten toegankelijk. Op dinsdag 2 november houdt dr. J.L. (Lydeke) van Beek een inleiding over Dirc van Herxen. Ze schreef de dissertatie Leken trekken tot Gods Woord. Dirc van Herxen ( ) en zijn Eerste Collatieboek. Op dinsdag 23 november spreekt dr. R.Th.M.(Rudolf) van Dijk over Gerard Zerbolt van Zutphen. Tot de onbekende geschriften, de verborgen schatten uit de Moderne Devotie, behoort Zerbolt s boek Geestelijke bestijgingen. Rudolf van Dijk (Karmeliet en wetenschappelijk medewerker van het Titus Brandsma Instituut te Nijmegen): In de vijftiende eeuw behoorde dit boek zeker niet tot de onbekende geschriften of verborgen schatten. Het was een in brede kring verspreid en gelezen boek. De bijeenkomsten zijn in het Dominicanenklooster, Assendorperstraat 29. Ze beginnen om uur en duren twee uur. Deelnamekosten: 40,00; op studentenpas 30,00; één avond 15,00 (studenten 10,00) inclusief thee of koffie. Maximaal veertig deelnemers, op volgorde van binnenkomst. Informatie en opgave: Stichting Thomas a Kempis, Zuiderpad 31, 8355 CC Giethoorn, tel. (0521) , of Zonnehuis zoekt nieuwe kosters Bij communieviering en kerkdienst in Het Zonnehuis in Zwolle zijn op zondag nogal wat vrijwilligers actief. Hun inzet wordt door bewoners en de geestelijke verzorging zeer gewaardeerd. Maar doordat het aantal vrijwilligers nu te gering is, wordt de druk voor degenen die meedoen soms te groot. Daarom is Het Zonnehuis op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Zij kunnen kiezen uit de volgende functies en activiteiten. Vier coördinerende kosters begeleiden bij toerbeurt het halen en weer terug brengen van de bewoners van en naar hun buurt en straat. Zij doen dat samen met assistent-kosters die zo eenmaal per maand komen en daardoor de weg in het verpleeghuis goed kennen. Zij begeleiden weer de ongeveer tien vrijwilligers vanuit de kerken. En dan zijn er nog zaalkosters, bij voorkeur twee per zondag, die de kerk inrichten voor het gebruik door Het Zonnehuis. De communieviering vindt plaats om uur in de Muinckzaal en duurt twintig minuten; de kerkdienst in de wijkkerk van De Open Kring is van tot uur. Het vrijwilligerswerk valt daarmee tussen ongeveer en uur. De geestelijke verzorging zou het liefst beschikken over vijf assistent-kosters per zondag, dan is er voor elke buurt één. Bij een aanbod van twintig vrijwilligers voor deze functie heeft iedereen hooguit eens in de vier weken dienst en wordt ook het onderling ruilen gemakkelijker. Om dezelfde reden zijn minimaal acht zaalkosters nodig. Wie meer informatie wenst, kan bellen met Gerry Hutten, secretariaat geestelijke verzorging, tel. (038) of met Roel Slagter, coördinerend koster, tel. (038) Of mailen naar: of Een keer de gang van zaken meemaken en de sfeer proeven, kan uiteraard elke zondag. 19

20 KERKDIENSTEN Adventskerk Talmaplein 2 Zwolle - Zuid Mw. ds. N.A. Eygenraam Ds. J.T. Tissink Mw. W. Treep D.J. Steenbergen Tel. scriba: (038) Emmauskerk Campherbeeklaan 53 Zwolle - Berkum Tel. scriba: (038) Grote Kerk Grote Markt 18 Zwolle - Centrum Ds. J. Mulderij Tel. scriba: (038) De Hoeksteen Scheldelaan 141 Zwolle - Aa-landen Mw. ds. M.E. Jonker Tel. scriba: (038) oktober 9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam uur mw. ds. N.A. Eygenraam (doop) drs. F. Revet ds. J.H. van Osch, Vaassen ds. J. Mulderij uur Vesper ds. S. van der Zee 31 oktober 9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam uur mw. ds. N.A. Eygenraam ds. J.T. Tissink ds. G.L. Kruizinga, Dalfsen ds. K. van Meijeren, Ede dienst dr. R. Roukema Woensdag 3 november Dankdag 1 zie de Hoofdhof 7 november 9.00 uur ds. J.T. Tissink uur ds. J.T. Tissink (Wind in de zeilen) ds. J.J.N. Wilmink (Opendeurdienst) ds. A.J. Plaisier, Amersfoort ds. H. Bakhuis, Hoogeveen ds. J. Brouwer, Epe ds. J. Mulderij mw. ds. M.E.Jonker 14 november 9.00 uur dhr. D.J. Steenbergen uur dhr. D.J. Steenbergen (dienst kerk, school en gezin) dhr. K. Fredriks ds. H. Frijling ds. J. Mulderij (Heilige Doop) uur Michaëlsviering mw. ds. I.P. Epema 21 november Laatste zondag kerkelijk jaar 28 november Eerste Advent 5 december Tweede Advent 9.00 en uur mw. ds. N.A. Eygenraam, ds. J.T. Tissink en mw. W.J. Treep (gedenken overledenen) Taizé-viering 9.00 uur ds. J.T. Tissink uur ds. J.T. Tissink (Schrift en Tafel) mw. ds. N.A. Eygenraam (avondgebed/liedmeditatie) 9.00 uur mw. ds. N.A. Eygenraam uur dhr. D.J. Steenbergen (Wind in de zeilen) dienst (avondgebed/liedmeditatie) dhr. G. van Vulpen ds. J.F. Schuitemaker, Nunspeet ds. G.A. Cnossen ds. J.A. Woudenberg, IJsselmuiden ds. W. Andel, Oosthem ds. J. Mulderij uur Requiem ds. J. Mulderij (voorbereiding Heilig Avondmaal) ds. J. Mulderij (Heilig Avondmaal) ds. J. Mulderij (Voortzetting en Dankzegging Heilig Avondmaal) mw. ds. M.E. Jonker (Schrift en Tafel) mw. ds. M.E. Jonker mw. ds. M.E. Jonker 12 december Derde Advent 9.00 uur ds. J.T. Tissink uur ds. J.T. Tissink (doop) ds. A. Pietersma (avondgebed/liedmeditatie) ds. L.P. Miedema ds. P. Baas, Zalk uur Michaëlsviering mw. ds. M.E. Jonker 20 Delen centraal in dienst Adventskerk Iedere eerste woensdag in november is het Dankdag voor gewas en arbeid. Gelovigen danken God voor het eten waarin zij dagelijks worden voorzien. In de Wind in de Zeilen -dienst van op zondag 7 november om uur in de Adventskerk klinkt de vraag: Waar zijn we nou eigenlijk mee bezig? Kerkgangers kunnen een bijdrage leveren aan deze dienst door houdbare producten mee te nemen die op een later tijdstip via de Voedselbank worden uitgedeeld aan mensen die beneden een bepaald bestaansminimum leven. Er staan op zondag 31 oktober en 7 november kratten achterin de Adventskerk. De producten, bijvoorbeeld blikwaren, jam, pindakaas, rijst en macaroni dienen nog minimaal een maand houdbaar te zijn. Op alcohol of rookwaren wordt geen prijs gesteld. Het Zwolse mannenkoor de Hanzezangers verleent medewerking aan de dienst.

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART. hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan

RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART. hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan Uitgave ten dienste van de Gereformeerde Kerk te Ermelo/ gemeente van de Protestantse

Nadere informatie

Johanneskapel. Ontmoeting en inspiratie. Een nieuwe lente

Johanneskapel. Ontmoeting en inspiratie. Een nieuwe lente Johanneskapel Ontmoeting en inspiratie Een nieuwe lente Programma januari-april 2014 Welkom Voor u ligt het nieuwe programma van De Johanneskapel. Het is nog winter, maar we kijken alweer uit naar de lente.

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom Welkom in de Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld, aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland. Wij zijn één van

Nadere informatie

Alleen in Nisse is nog een zondagsschool, waar ook een paar kinderen uit 's-heer Abtskerke opzitten. We zijn blij dat er nog een zondagsschool is.

Alleen in Nisse is nog een zondagsschool, waar ook een paar kinderen uit 's-heer Abtskerke opzitten. We zijn blij dat er nog een zondagsschool is. BELEIDSPLAN NISSE EN S-HEER ABTSKERKE herziening beleidsplan 6 mei 2014 VOORAF: Dit beleidsplan is vooral een beschrijving van wat we als gemeenten doen en in ieder geval zo willen houden. Dat is niet

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding De enquête waarvan de resultaten hier gepresenteerd worden, is georganiseerd door de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Vrije

Nadere informatie

Gerecht van je keuze. Kaarten op tafel. Hartstochten en verlangens. Uit je eigen keuken. Om aan te proeven. je eigen onderwerp

Gerecht van je keuze. Kaarten op tafel. Hartstochten en verlangens. Uit je eigen keuken. Om aan te proeven. je eigen onderwerp Uit je eigen keuken Gerecht van je keuze je eigen onderwerp We gaan rond de tafel met elkaar in gesprek over dat onderwerp dat jij graag aan wil kaarten in gezelschap van een groep vrienden en bekenden

Nadere informatie

ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek

ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek waar dit boek over gaat De eerste stap Mensen van de weg bevat werkvormen voor een compleet seizoen kerkenwerk Deze Cd-rom biedt materiaal aan voor het

Nadere informatie

Protestantse Gemeente Bilthoven

Protestantse Gemeente Bilthoven Protestantse Gemeente Bilthoven WIJKGEMEENTE OOST / WEST zondag 9 augustus 2015 Noorderkerk, 10.30 uur Voorganger Ouderling Diakenen Lector Organist Koster Collecte ds. Benedikte L. Bos Ria Foeken en Tjitske

Nadere informatie

3. RSIN of fiscaal nummer: 001005649

3. RSIN of fiscaal nummer: 001005649 1. Formele naam kerkelijke gemeente Protestantse Gemeente te Haarlem De Protestantse Gemeente te Haarlem maakt deel uit van de Protestantse Kerk Nederland. 2. Onderdelen Protestantse Gemeente te Haarlem

Nadere informatie

Op verhaal komen. Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin. september-december 2015

Op verhaal komen. Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin. september-december 2015 Op verhaal komen Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin september-december 2015 In en rond de kerkjes van Schoorl en Groet gebeurt meer dan je denkt. In dit boekje vind je

Nadere informatie

Diaconale Adventsactie 2012. Midden onder ons

Diaconale Adventsactie 2012. Midden onder ons Diaconale Adventsactie 2012 Midden onder ons Foto voorzijde: Midden onder ons: gevangen vreemdelingen op Schiphol Oost. De Diaconale Adventsactie van de lutherse gemeente Amsterdam loopt van 2 december

Nadere informatie

Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam

Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam Inleiding Met dit document wordt een indruk gegeven van de protestantse wijkgemeente Dubbeldam te Dordrecht. De wijkgemeente is een pluriforme gemeente

Nadere informatie

Jaarthema NGK Dalfsen

Jaarthema NGK Dalfsen Jaarthema NGK Dalfsen Seizoen 2015-2016 Breng ons samen Verbonden van hart tot hart Aanvaard elkaar daarom ter ere van God, zoals Christus u heeft aanvaard Romeinen 15 vers 7 Jaarthema 2015-2016: Leven

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

14 februari in de Ger. Kerk: Bram Helder en Jan Idema over Geloven en geld

14 februari in de Ger. Kerk: Bram Helder en Jan Idema over Geloven en geld Vanaf september tot en met mei is er elke 3 de woensdag van de maand van 10 tot 11.30 uur een koffie- ochtend waarin ouderen bijeen komen. Onder het genot van koffie/ thee komen er verschillende thema

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

Uitvaartviering in de Emmaüsparochie in Uithoorn

Uitvaartviering in de Emmaüsparochie in Uithoorn Uitvaartviering in de Emmaüsparochie in Uithoorn informatie voorafgaand aan het gesprek over de uitvaart Hij is niet hier, hij is immers opgestaan, zoals hij gezegd heeft. Mt 28,6 Inleiding Het is belangrijk

Nadere informatie

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje Gemeente van Christus geliefden van God Valt het u ook op, nu we al een tijdje

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN

NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN NIEUWSBRIEF MET EEN LACH EN EEN TRAAN Na een lange zomer met zon en regen is het weer tijd voor een nieuwe nieuwsbrief. Het is misschien een beetje gek maar onze nieuwsbrief lijkt een beetje op de zomer,

Nadere informatie

Liefde is sterker dan haat!

Liefde is sterker dan haat! Naast ons nieuwe magazine Licht informeren wij u/jou via de digitale nieuwsbrief View this email in your browser Maanlicht. Op het scherm voor u/jou staat nu een extra editie. Wij stellen het zeer op prijs,

Nadere informatie

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 1) Inleiding De kerkorde bepaalt dat de kerkenraad een beleidsplan opstelt

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Woord van welkom tijdens het orgelspel worden de tafelkaarsen aangestoken

Woord van welkom tijdens het orgelspel worden de tafelkaarsen aangestoken ORDE VAN DIENST PAASTIJD Duinzichtkerk 21 april 2013 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Voorganger: ds. L.J. Ridderhof-Boon ouderling van dienst: Mevr. R.T. Steinvoort de Groot diaken

Nadere informatie

GEMEENTEBRIEF. 4 oktober 2015. nr. 1718 DE GOEDE REEDE. Israëlzondag

GEMEENTEBRIEF. 4 oktober 2015. nr. 1718 DE GOEDE REEDE. Israëlzondag GEMEENTEBRIEF 4 oktober 2015 nr. 1718 DE GOEDE REEDE Derde zondag van de herfst Voorganger Ds. Tineke Wielstra-Ensing Ouderling van dienst Henk Wijnberger Diaken Jeroen Lamers Organist Ytsen Wielstra Lector

Nadere informatie

DUINZICHTKERK. zondag 14 september 2014

DUINZICHTKERK. zondag 14 september 2014 DUINZICHTKERK zondag 14 september 2014 Wijkgemeente Archipel-Benoordenhout Voorganger: ds. R. Stiemer; ouderling van dienst: Mevr G.J. Wubs-Postma; diaken van dienst: Mevr. H.J. Laméris-van den Berg; organist:

Nadere informatie

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Romeinen 10: 17 Toelichting op de gang van zaken in de eredienst Informatie voor onze gasten Op pagina 4 vindt u de volgorde van de

Nadere informatie

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help!

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Zondag 16 februari 2014 Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr. Klaas Keimpema Pianist en dirigent schoolkoor: dir. Adriaan Stuij Welkom -

Nadere informatie

Zeven weken verbinden en ontmoeten rond. het kruikje van de weduwe. Handreiking voor het bezinningsproces. voor de wijkgemeente oost van

Zeven weken verbinden en ontmoeten rond. het kruikje van de weduwe. Handreiking voor het bezinningsproces. voor de wijkgemeente oost van Zeven weken verbinden en ontmoeten rond het kruikje van de weduwe Handreiking voor het bezinningsproces voor de wijkgemeente oost van de Gereformeerde Kerk in Woerden 17 april 9 juni 2013 1 2 De kruik

Nadere informatie

- de samenwerking met anderen die hetzelfde geloof belijden

- de samenwerking met anderen die hetzelfde geloof belijden Beleidsplan voor de periode 2013-2017 Als Hoeksteengemeente willen we met dit beleidsplan een richtlijn geven voor het leven van de Hoeksteengemeente in de komende vier jaar. Uitgangspunt van dit beleidsplan

Nadere informatie

Geestelijke verzorging

Geestelijke verzorging Dienst Geestelijke Verzorging Geestelijke verzorging Algemene informatie >> wie ben ik? waarom gebeurt dit? wat maakt mijn leven zinvol? Wie dit soort vragen heeft of met zijn ziel onder de arm loopt,

Nadere informatie

Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020)

Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020) Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020) 1. Het profiel van de gemeente. De Protestantse Gemeente te Groenekan is in de vijftiger jaren begonnen als hervormde lidmatenkring

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Het lied dat je raakt

Het lied dat je raakt Geloofsontmoetingen Gemeente kring Vergader opening Regio ontmoeting Thema Het lied dat je raakt Concept 0.9 (12 maart 2015) Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland Voorwoord Sinds een paar

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. NR. 16 vrijdag 18 december 2015

NIEUWSBRIEF. NR. 16 vrijdag 18 december 2015 NR. 16 vrijdag 18 december 2015 Kerstfeest! Kerst is een tijd voor familie. Tijd voor gezelligheid, fijne kaarsjes in het donker, liefst even geen geruzie, tijd voor lekker uitgebreid eten. Het is mooi

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Startzondag 2014. Protestantse Kerk Oosterbeek Wolfheze

Startzondag 2014. Protestantse Kerk Oosterbeek Wolfheze Startzondag 2014 Protestantse Kerk Oosterbeek Wolfheze Op weg naar een vertrouwensvolle gemeente Welkom door ouderling van dienst Intochtslied: Tussentijds 3: 1, 6 en 2 Hier is de plaats waar God ons wil

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Seizoen 2012-2013 Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Liefde voor muziek De Zeister Muziekschool is hèt trefpunt voor muziek in Zeist. Iedereen die iets met muziek wil doen - van spelen tot luisteren,

Nadere informatie

Niets vragen, niets weigeren

Niets vragen, niets weigeren Franciscus van Sales (1567-1622) leefde in het Franse stadje Annecy, in een tijd van politieke verwarring en godsdienstoorlogen. Hij is bekend als schrijver van twee belangrijke en invloedrijke handleidingen

Nadere informatie

De Herberg komt naar u toe. We zijn niet alleen. Over omzien naar elkaar en samen opzien naar God.

De Herberg komt naar u toe. We zijn niet alleen. Over omzien naar elkaar en samen opzien naar God. De Herberg komt naar u toe We zijn niet alleen. Over omzien naar elkaar en samen opzien naar God. Omdat de Herberg een verlengstuk van de plaatselijke gemeente is, is het van belang dat gemeenten weten

Nadere informatie

Johannes 12 : 7. (Judas) dia 1

Johannes 12 : 7. (Judas) dia 1 Johannes 12 : 7 A (Judas) er was ergens een gemeentevergadering waar gesproken werd over de aanschaf van een orgel iemand kwam naar voren en zei dat hij tegen was een paar ton voor een orgel is geldverspilling

Nadere informatie

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk De Werkgroep Vorming en Toerusting ontwikkelde een programma voor de parochies om te benutten bij de promotie dvd en het artikel Alles is genade uit het Identiteitsnummer

Nadere informatie

Identiteitsdocument Sprank

Identiteitsdocument Sprank Identiteitsdocument Sprank Christenen in hart en zorg Vanuit Gods liefde, zorgen wij voor elkaar. GOD Dit doen we samen met je familie en vrienden. Jij mag rekenen op een veilig thuis. Vragen over jouw

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk?

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk? 25 december 2015 1 e Kerstdag Sixtuskerk te Sexbierum Ds. A.J. (Anneke) Wouda Teksten: Hebr. 1:1-6 en Lucas 2: 15-21 Geliefden van God, gemeente van Christus, Kerstochtend 2015 U zit midden in een kerstviering,

Nadere informatie

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel.

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel. Tiener- en jeugdwerk 1 Timotheüs 4:12 Niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd, maar wees een voorbeeld voor de gelovigen in woord, in wandel, in liefde, in geloof en in reinheid. Jeugd, jongeren,

Nadere informatie

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie!

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Liturgie Voorzang: LB 320 Stil gebed Votum / groet Zingen: Ps 122,1.3 Wet Zingen: Ps 80,10 Gebed Lezen: Marcus 3,20-35 Zingen: Gez 143,2.3 Preek

Nadere informatie

Zondag 7 juli Vrede voor dit huis Lucas 10: 1-20 en Jes. 66: 10-14 Sexbierum-Pietersbierum Sixtus

Zondag 7 juli Vrede voor dit huis Lucas 10: 1-20 en Jes. 66: 10-14 Sexbierum-Pietersbierum Sixtus Zondag 7 juli Vrede voor dit huis Lucas 10: 1-20 en Jes. 66: 10-14 Sexbierum-Pietersbierum Sixtus Gemeente van Christus, Vrede is het kernwoord vandaag. Vrede voor dit huis. Dat zijn de eerste woorden

Nadere informatie

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 Bijbelverhalen voor de komende week Vijf broden en twee vissen, Matteüs 14:13-21 Jezus loopt over het water, Matteüs 14:22-33 Petrus weet wie Jezus is, Matteüs

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld?

Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld? Mailing Christelijke Encyclopedie [Envelop] Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld? [Brief] NAW Kampen,

Nadere informatie

Beelden en verhalen van advents- en kerstactiviteiten in en vanuit de Ontmoetingskerkgemeente

Beelden en verhalen van advents- en kerstactiviteiten in en vanuit de Ontmoetingskerkgemeente Beelden en verhalen van advents- en kerstactiviteiten in en vanuit de Ontmoetingskerkgemeente Kinderen Vanaf half november oefenen de kinderen samen met de kinderen van de Adventskerk voor het kerstspel

Nadere informatie

Voor de ouders en verzorgers,

Voor de ouders en verzorgers, Voor de ouders en verzorgers, Het is duidelijk te merken dat Sinterklaas weer in het land is, een gezellige tijd en tegelijkertijd een spannende tijd voor veel kinderen. We volgen binnen de school de lijn

Nadere informatie

Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen,

Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen, Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen, over fondsenwerving (Bron The Spirituality Of Fundraising

Nadere informatie

ANBI gegevens gemeente

ANBI gegevens gemeente ANBI gegevens gemeente Algemene gegevens Protestantse Gemeente te, behorende tot de Protestantse Kerk Nederland. A. Algemene gegevens Protestantse Gemeente te Naam ANBI: Protestantse Gemeente te Telefoonnummer

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Lees Zoek op Om over na te denken

Lees Zoek op Om over na te denken Welkom bij de Online Bijbelcursus van Praise De bijbelcursus is wat voor jou als je: 1. Als je wilt weten wat christenen geloven. 2. Als je meer wilt begrijpen van de bijbel. 3. Als je wilt groeien in

Nadere informatie

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk

Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Kerk- School- en Gezinsdienst op zondag 29 maart 2015 in de Martinikerk Voorganger: Ds. M.N. Ariesen-Holwerda Organist: Kees Nottrot Pianist: Peter Wagenaar Afkondigingen Zingen van een psalm 122: 1 en

Nadere informatie

Geloofsbelijdenis * (zie de drie voorbeelden) (Als de ouders een doopkaars hebben kan die nu worden aangestoken.)

Geloofsbelijdenis * (zie de drie voorbeelden) (Als de ouders een doopkaars hebben kan die nu worden aangestoken.) Overzicht van een doopviering, waarin de doop wordt gedaan door Nel Hogervorst van Kampen, pastoraal werker. Zij vindt het prettig als er niet zoveel tekst in het boekje staat, omdat zij dan kan improviseren.

Nadere informatie

Samen het leven omarmen

Samen het leven omarmen Samen het leven omarmen Amstelstraat 112 5626 BH Eindhoven - Acht T. 040-262 12 65 E. antonius@zorggroepsintmaarten.nl samen het leven omarmen Welkom. Samen het leven omarmen 03 Antonius in Acht is een

Nadere informatie

Internationaal convivium Groningen

Internationaal convivium Groningen Internationaal convivium Groningen Stichting Ruimzicht 1 biedt met het internationale convivium in Groningen onderdak aan buitenlandse en Nederlandse studenten tezamen. Een convivium is een woongemeenschap

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 )

Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 ) Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 ) 1. Het hoofd van de gemeente: Onze Here Jezus Christus is het hoofd van Zijn gemeente. Hij werkt in en door de gemeente door

Nadere informatie

Eerste week vd advent

Eerste week vd advent Advent vieren en beleven derde graad Eerste week vd advent De adventskrans staat centraal. Er speelt zachte muziek. De kinderen nemen bij het binnenkomen een sparrentakje uit de mand en leggen dit rond

Nadere informatie

'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) 'Hij kent je bij je naam'. (internet) http://www.youtube.com/watch?

'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) 'Hij kent je bij je naam'. (internet) http://www.youtube.com/watch? Liturgie Jongerenviering op 10 juni 2012 Protestantse Kerk in Wehl Welkom Anneke We begroeten elkaar met het zingen van: 'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) Thema van de

Nadere informatie

WELKOM BIJ VERPLEEGHUIS DE LINGEHOF

WELKOM BIJ VERPLEEGHUIS DE LINGEHOF WELKOM BIJ VERPLEEGHUIS DE LINGEHOF VOOR EEN LEVEN MET KLEUR Welkom bij De Lingehof het huis in het hart van het Over-Betuwse Bemmel In De Lingehof kunt u aangenaam wonen met gespecialiseerde verzorging

Nadere informatie

bidden luisteren dienen

bidden luisteren dienen bidden luisteren dienen Visie en missie van de gereformeerde kerk vrijgemaakt Nijkerk-West 2015 Gemeente van Christus zijn in deze tijd. In het afgelopen jaar heeft een breed samengestelde groep van gemeenteleden

Nadere informatie

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers 0 Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers Workshops en bijeenkomsten Individuele begeleiding Mantelzorg, wat is dat? Je bent mantelzorger wanneer je de zorg voor een familielid of een bekende

Nadere informatie

A. Algemene gegevens. Gereformeerde Kerk Haarlem-West Telefoonnummer: 023-5244569 RSIN/Fiscaal nummer: Nog niet bekend

A. Algemene gegevens. Gereformeerde Kerk Haarlem-West Telefoonnummer: 023-5244569 RSIN/Fiscaal nummer: Nog niet bekend A. Algemene gegevens Naam ANBI: Gereformeerde Kerk Haarlem-West Telefoonnummer: 023-5244569 RSIN/Fiscaal nummer: Nog niet bekend Website adres: www.pelgrimkerk.nl E-mail: scriba@pelgrimkerk.nl Adres: Stephensonstraat

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Zal ik mijn man nog tegenkomen na de dood? Zullen we elkaar herkennen? Dat vroeg een vrouw me, enkele weken geleden. De vraag klinkt niet voor

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

STICHTING JONAH. Bettekamp 99. 6712 EJ Ede RSIN 815134526

STICHTING JONAH. Bettekamp 99. 6712 EJ Ede RSIN 815134526 STICHTING JONAH Bettekamp 99 6712 EJ Ede RSIN 815134526 Bestuur De heer L.R. van Drongelen - voorzitter De heer J.A. Knoll - secretaris De heer J.P.Nagtegaal - penningmeester Doelstelling De stichting

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem?

Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem? Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem? Gezinsdienst Liturgie Welkom Voorzang: - Gez 38 Zoek eerst het koninkrijk van God - EL 462 Maak een vrolijk geluid voor de Heer - Opw 462 Aan uw voeten

Nadere informatie

Oud-katholiek worden en zijn. Een cursus over geloven en kerk zijn in deze tijd.

Oud-katholiek worden en zijn. Een cursus over geloven en kerk zijn in deze tijd. Oud-katholiek worden en zijn. Een cursus over geloven en kerk zijn in deze tijd. Vier bijeenkomsten over geloven en de Oud Katholieke Kerk. Een uitgewerkt programma aangeboden door de Werkgroep Vorming

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

EBG NOORD-HOLLAND. Beleidsplan 2016-2020. Oudstenraad EBG Noord-Holland

EBG NOORD-HOLLAND. Beleidsplan 2016-2020. Oudstenraad EBG Noord-Holland EBG NOORD-HOLLAND Beleidsplan 2016-2020 Oudstenraad EBG Noord-Holland 12 december 2015 Inhoudsopgave Wie zijn wij... 2 Organisatie... 3 Cultuur van EBG Noord-Holland... 4 Waar staan wij voor... 5 Wat willen

Nadere informatie

BESLUITEN BETREFFENDE LANGE TERMIJN PERSPECTIEF PROT. GEM. ZWOLLE IN ÉÉN DOCUMENT

BESLUITEN BETREFFENDE LANGE TERMIJN PERSPECTIEF PROT. GEM. ZWOLLE IN ÉÉN DOCUMENT vastgesteld in vergadering AK, 1 juni 2015 BESLUITEN BETREFFENDE LANGE TERMIJN PERSPECTIEF PROT. GEM. ZWOLLE IN ÉÉN DOCUMENT EEN ONTLUIKEND PERSPECTIEF Notitie Procesgroep Lange Termijn Perspectief besluitvorming

Nadere informatie

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Oecumenisch Roze Viering zondag 6 maart 2016 om 15.00 uur THEMA Hoe ik ook ben Voorganger ds. Ilse Hogeweg Paradijskerk Nieuwe Binnenweg 25, Rotterdam Gedachten

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

WIJKNIEUWS NOORD-OOST WIJKKERK ALLER ERF

WIJKNIEUWS NOORD-OOST WIJKKERK ALLER ERF WIJKNIEUWS NOORD-OOST WIJKKERK ALLER ERF Wijkpredikanten: ds. John Boogaard ds. Leendert Terlouw Inleiding Uitgave Wijkkerk Aller Erf Verschijning Streven 1 x per maand Web publicatie Dik Kleyne Vormgeving

Nadere informatie

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat.

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat. BELEIDSPLAN PROTESTANTSE KERK OLDELAMER/OLDETRIJNE VISIE Wij zien onze gemeente als een huis waarvan de deuren wijd open staan naar buiten toe. Het is ons streven om als gemeente in de wereld te staan

Nadere informatie

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2014 Ds. W.E. den Hertogschool Kling klokjes klingelingeling, kling klokjes kling. Laat de boodschap horen: Jezus is geboren, Voor die blijde klanken, willen wij God danken. Kling klokjes klingelingeling,

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Nieuws om door te geven

Nieuws om door te geven 3 Nieuws om door te geven Info 153 (oktober 2014) Haarlem, 25 september 2014 Inhoud 1. Bijbel in Gewone Taal: activiteiten in heel Nederland 2. Nieuw: Bijbel in Gewone Taal 3. Bijbel in Gewone Taal: duidelijk

Nadere informatie

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Ontmoeten. Activiteiten in onze kerken 2015-2016. Programma Commissie Leren & Ontmoeten

Ontmoeten. Activiteiten in onze kerken 2015-2016. Programma Commissie Leren & Ontmoeten Ontmoeten Activiteiten in onze kerken 2015-2016 Programma Commissie Leren & Ontmoeten Hervormde Gemeente De Rank, Katwijk Gereformeerde Kerk De Goede Herder, Valkenburg Gereformeerde Kerk Open Hof, Katwijk

Nadere informatie

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd ProJOP jeugdwerk VPKB 40 Days stilstaan in de 40 dagentijd Hey! Voor je ligt 40 Days. De veertigdagentijd is de periode waarin we uitkijken naar Pasen, het feest van Jezus opstanding. Onderweg lezen we

Nadere informatie

Jaargang 37 Uitgave juni. Protestantse Gemeente van Rijnwaarden

Jaargang 37 Uitgave juni. Protestantse Gemeente van Rijnwaarden k Jaargang 37 Uitgave juni Protestantse Gemeente van Rijnwaarden Informatie Protestantse Gemeente van Rijnwaarden Postadres : Markt 15, 6915 AH, Lobith Scriba : Mevr. T. Edink, Dahliastraat 14, 6915 SV,

Nadere informatie

Op zoek naar leuke activiteiten en verenigingen in De Stichtse Hof?

Op zoek naar leuke activiteiten en verenigingen in De Stichtse Hof? Meer informatie? Welzijnsprogramma 2015 Vivium De Stichtse Hof Neem voor meer informatie gerust even contact op met het Uitbureau van De Stichtse Hof. Wij helpen u graag! Op zoek naar leuke activiteiten

Nadere informatie

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Goede buren Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Voorganger: ds. Joke van der Neut Organist: Alex Hommel Orgelspel Welkom door ouderling van dienst Jan

Nadere informatie

Profielschets. van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen. te Schoonhoven en Willige Langerak

Profielschets. van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen. te Schoonhoven en Willige Langerak Profielschets van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen te Schoonhoven en Willige Langerak Beknopt profiel van de burgerlijke gemeente Schoonhoven De historische stad Schoonhoven

Nadere informatie