anesthesiologie Nederlands tijdschrift voor Wetenschap special volume 23, september 20114

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "anesthesiologie Nederlands tijdschrift voor Wetenschap special volume 23, september 20114"

Transcriptie

1 Advertentie Nederlands tijdschrift voor anesthesiologie Wetenschap special volume 23, september Selectie van abstracts C. Boer, S.A. Loer Abstracts Wetenschapsdag 2011 Dr. M. Klimek, hoofdredacteur Dr. C. Boer, plaatsvervangend hoofdredacteur Officiële uitgave van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie

2 Zo vader, zo zoon Effectieve pijnstilling voor volwassenen van elke leeftijd 1 Breed toepasbaar 1, zoals bij lage rugpijn* Geen specifieke cardiovasculaire & gastro-intestinale complicaties 1 Uitstekend te combineren met lage dosering NSAID 2-4 OOK ALS BRUISTABLET Zie productinformatie elders in dit tijdschrift ZLD-ADV *voor de symptomatische behandeling van matige tot ernstige pijn Zeker Zaldiar

3 1 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie september 11 inhoud Nederlands tijdschrift voor anesthesiologie volume 23 Nummer 4 september 2011 Coverbeeld: Dimitry de Bruin editorial 5 Samenwerken C. Boer, S.A. Loer programma wetenschapsdag abstracts wetenschapsdag 2011 o r a l p resentat i o n 9 Delayed fluorescence lifetime technique; exploring the use of PpIX for measuring mitochondrial oxygen tension in different types of tissue S.I.A. Bodmer, F.A. Harms, T. Johannes, R.J. Stolker, E.G. Mik o r a l p resentat i o n 9 Hypercapnia attenuates mechanical ventilationinduced diaphragm atrophy and dysfunction W.J.M. Schellekens, H.W.H. van Hees, M. Kox, M. Linkels, J.G. van der Hoeven, P.N.R. Dekhuijzen, G.J. Scheffer, L.M.A. Heunks o r a l p resentat i o n 10 ARA290, a peptide derived from the tertiary structure of erythropoietin, produces long-term relief of neuropathic pain An experimental study in rats and β-common receptor knockout mice M. Swartjes, A.M. Morariu, M. Niesters, M. Brines, A. Cerami, L.P.H.J. Aarts, A. Dahan o r a l p resentat i o n 11 Repetitive hind paw needle pricking in the neonatal rat in long-term alterations in the spinal nociceptive network L. Knaepen, J. Patijn, D. Tibboel, E.A.J. Joosten o r a l p resentat i o n 11 Prediction of fluid responsiveness by dynamic indices of volume status in mechanically ventilated patients undergoing major hepatic resection J.J. Vos, H.G.D. Hendriks, A.F. Kalmar, J.K.G. Wietasch, M.M.R.F. Struys, T.W.L. Scheeren o r a l p resentat i o n 12 The effectiveness of risk-dependent PONV prophylaxis in clinical practice: a before-after study T.H. Kappen, Y. Vergouwe, W.A. van Klei, L. van Wolfswinkel, C.J. Kalkman, K.G.M. Moons short oral presentation 15 ARA290, a non-erythropoietic EPO analogue reduces neuropathic pain in sarcoidosis patients: of a proof of concept study M. Niesters, A. Cerami, L.P.H.J. Aarts, A. Dahan short oral presentation 15 Towards cutaneous mitochondrial respirometry F.A. Harms, S.I.A. Bodmer, R.J. Stolker, E.G. Mik short oral presentation 16 Procedure-specific analysis of postoperative pain treatment H.J. Gerbershagen S. Aduckathil, B. van Wijck, W. Meissner, C.J. Kalkman short oral presentation 16 Impaired myocardial function during stress, but not during sevoflurane anesthesia after short-term high fat diet feeding C.E. van den Brom, C.S.E. Bulte, S.A. Loer, C. Boer, R.A. Bouwman short oral presentation 17 Diabetes mellitus, independent of insulin use, is associated with an increased risk of cardiac complications after vascular surgery E.J. Bakker, T.M. Valentijn, K.M. van de Luijtgaarden, S.E. Hoeks, M.T. Voute, F. Bastos Goncalves, J.I. van Waning, H.J.M. Verhagen, R.J. Stolker, D. Poldermans short oral presentation 17 Paradoxical and venous gas embolism during hysteroscopic surgery detected by trans esophageal echocardiography: A randomized controlled study using either bipolar or monopolar diathermia B.A. Dyrbye, L. Overdijk, P. de Haan, M. Kuut, P.J.M. Kesteren, E. Bakkum, B.M.P. Rademaker groep 1: parallel presentation 19 Routine troponin measurements after non-cardiac surgery J.A.R. van Waes, J.C. de Graaff, F.N. van Loosbroek, R.P.E. Niemeijer, H.N. Nathoe, W.A. van Klei groep 1: parallel presentation 19 Improving physician performance on administering antiemetic prophylaxis by adding an actionable recommendation to a risk assessment T.H. Kappen, W.A. van Klei, Y. Vergouwe, L. van Wolfswinkel, K.G.M. Moons, C.J. Kalkman groep 1: parallel presentation 20 Surveillance of cerebral perfusion reduces the incidence and severity of stroke related to coronary bypass surgery A.J. Runia, A. van Sonderen, B.D. Westerhof, M.A. Keyhan-Falsafi, R.W.M. Keunen, S.F.T.M. de Bruijn groep 1: parallel presentation 20 Capnography during propofol sedation by nonanesthesiologists does not prevent hypoxemia despite an increased number of airway interventions: A randomized controlled trial K. van Loon, B. van Zaane, A.T. van Rheineck Leyssius 1, M. Denteneer, C.J. Kalkman groep 1: parallel presentation 21 Routine 3-lead ECG ST-segment monitoring in the recovery room J.A.R. van Waes, L. van Wolfswinkel, W.A. van Klei groep 1: parallel presentation 21 Hemodynamic alterations during spinal anesthesia in control patients and diabetic patients with disturbances in heart rate variability R.K. Gigengack, K. Gigengack, R.A. Bouwman, C. Boer

4 FLOW-i ANESTHESIA DELIVERY SYSTEM FLOW-i MAKING THE EXCEPTIONAL ROUTINE PERFORMANCE WHEN YOU NEED IT MOST High-risk patients bring a wide variety of challenges to perioperative care. FLOW-i addresses the ventilatory challenge bringing high quality ventilatory support when needed. FLOW-i brings together high ventilation capabilities MAQUET with modern FLOW-i anesthesia is SERVO-inspired delivery features, system thus enhancing the perioperative care of high risk and that integrates powerful ventilatory capabilities with common patient categories alike. advanced anesthesia delivery in a single ergonomic, easy-to-use One of these unit. features With FLOW-i, is the Volume anesthesiologists Reflector help assure tech nology uninterrupted allowing ventilation partial re-breathing while maintaining of exhaled optimal gases; anesthetic when using parameters, low fresh gas regardless flow settings, of surgical thanks to its reliability and in the presence of rapidly constraints or patient position. changing ventilatory conditions, clinicians will have better control to ensure diminished risk for hypoxic mixtures for the patient. The system s module-based design ensures that the unit can be upgraded and adapted as new functions become available, or as clinical needs change. For Structural 40 years, details MAQUET and operability has been a are leader based in on setting the ergonomic requirements of busy staff. ventilation standards through continuous development With of FLOW-i, the SERVO more platform. patients today Today can our benefit ongoing from commitment excellent quality to innovation ventilation has during led to anesthetic a new standard care, in enabling anesthesia high performance FLOW-i. when you need it most. For more information and examples of innovation in anesthesia, please visit innovation.maquet.com The product may be pending regulatory approval to be marketed in your country. Contact your local MAQUET representative for more information. The product may be pending regulatory approval to be marketed in your country. Contact your local MAQUET representative for more information. Maquet MAQUET Critical Netherlands Care AB.V. 171 Postbus 54 Solna, 388 Sweden Phone: 1200 AJ +46 Hilversum

5 september 11 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie 3 inhoud g r o e p 2 : pa r a l l e l p r e s e ntation 22 Shock and hypoperfusion after cardiac arrest are associated with hyperfibrinolyisis V.A. Viersen, S. Greuters, C. Boer g r o e p 2 : pa r a l l e l p r e s e ntation 22 NT probnp is predictive of short- but also of long-term mortality in critically ill patients in a MICU R.D. Plein, E.A.P. van Bockel, J.G. Zijlstra, J.E. Tulleken g r o e p 2 : pa r a l l e l p r e s e ntation 23 The level of agreement of a non-invasive continuous finger blood pressure measure ment device with intra-arterial blood pressure measurements in children R.P. Garnier, A.G.E. van der Spoel, R. Sibarani-Ponsen, D.G. Markhorst, C. Boer g r o e p 2 : pa r a l l e l p r e s e ntation 23 Effectiveness of a near-infrared vascular imaging system to support intravenous cannulation in children with a dark skin color; a cluster randomized clinical trial O.C.P. van der Woude, N.J. Cuper, C. Getrouw, R.M. Verdaasdonk, C.J. Kalkman, J.C. de Graaff g r o e p 2 : pa r a l l e l p r e s e ntation 24 Retrospective evaluation of chest ultrasound performed by a Dutch helicopter emergency medical service R. Ketelaars, N. Hoogerwerf, G.J. Scheffer g r o e p 2 : pa r a l l e l p r e s e ntation 24 Drug-induced liver injury following a repeated course of ketamine treatment for chronic pain in CRPS type 1 patients: A report of 3 cases I.M. Noppers, M. Niesters, L.P.H.J. Aarts, A. Dahan, E.Y. Sarton groep 3: parallel presentation 24 Structural plasticity of peptidergic fibers in the spinal cord of painful neuropathic rats R. Deumens, R.J.P. Jaken, E.A. Joosten, M.A.E. Marcus groep 3: parallel presentation 25 Menstrual cycle dependent modulation of pain-related brain activation D.S. Veldhuijzen, M.L. Keaser, D.S. Traub, Y. Zhou, R.P. Gullapalli 2, J.D. Greenspan groep 3: parallel presentation 25 Hyperalgesia after laparoscopic cholecystectomy: prevention by NMDA-antagonist methadone? A.J.M. Konijn, S.J. Rupert, A.R. Absalom, M.M.R.F. Struys, S. Schiere groep 3: parallel presentation 26 Clinical efficacy and safety of intrathecal preservative-free methylprednisolone acetate in postherpetic neuralgia patients: a randomized controlled trial M. Rijsdijk, A.J.M. van Wijck, P.C.W. Meulenhoff, I. van der Tweel, T.L. Yaksh, C.J. Kalkman groep 3: parallel presentation 26 Spinal cord stimulation-induced GABA release does not induce analgesia via GABAA receptor activation P.M. Janssen, S. Gerard, M. Raijmakers, M. Truin, M. van Kleef, E.A. Joosten groep 3: parallel presentation 28 Is there an association between acute postoperative pain and health care consumption during the first four days after day-case surgery? L.M. Kropman, A.A.A. Fiddelers, H.F. Gramke, M.A.E. Marcus groep 4: parallel presentation 28 Sevoflurane attenuates microvascular recruitment in the human myocardium C.S.E. Bulte, J. Slikkerveer, O. Kamp, S.A. Loer, C. Boer, R.A. Bouwman groep 4: parallel presentation 28 Artifacts in research data obtained from anesthesia information and management systems J.A.R. van Waes, N.P. Kool, J.B. Bijker, L. van Wolfswinkel, W.A. van Klei groep 4: parallel presentation 29 Helium induced preconditioning protocols in neonatal ventricular rat myocytes D. van de Vondervoort, B. Preckel, M.W. Hollmann, N.C. Hauck-Weber groep 4: parallel presentation 29 Quantifying the respiratory depressant effect of an experimental opioid analgesic in healthy volunteers in a phase I trial M.C.A. Boom, E. Olofsen, E.Y. Sarton, L.P.H.J. Aarts, A. Dahan groep 4: parallel presentation 30 Measurements of pre-ejection period, a component of pulse transit time, with echocardiography in healthy volunteers M.C. Kortekaas, E.A.A. Fierloos - van Tetering, M.D. Nieuwenhoff, E.J. Bakker, M.H.N. van Velzen, S.P. Niehof, R.J. Stolker, F.J.P.M. Huygen groep 4: parallel presentation 30 Bypassing the inflammasome; no vital role for caspase-1 in ventilator-induced lung injury K. Timmermans, S.E.I. van der Wal, M. Kox, M. Vaneker, J.A.W.M. van de Laak, J.G. van der Hoeven, L.A.B. Joosten, G.J. Scheffer

6 Bij perifere neuropathische pijn maximaal 1 uur aanbrengen 3 maanden pijnverlichting 1-3 Zie voor de verkorte productinformatie elders in dit blad

7 september 11 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie 5 colofon editorial Het Nederlands Tijdschrift voor Anesthesiologie is het officiële orgaan van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie. Het stelt zich ten doel om door middel van publicatie van overzichtsartikelen, klinische en laboratoriumstudies en casuïstiek, de verspreiding van kennis betreffende de anesthesiologie en gerelateerde vakgebieden te bevorderen. Samenwerken Christa Boer Plaatsvervangend hoofdredacteur Stephan A. Loer REDACTIE Kernredacteuren: Dr. C. Boer, Prof. Dr. A. Dahan, Dr. H. van Dongen, Dr. H.G.D. Hendriks, Dr. M. Klimek, Prof. Dr. J. Knape, Prof. Dr. M.A.E. Marcus, Prof. Dr. G. Scheffer. Ondersteunend redacteuren: Drs. M. van der Beek, Dr. P. Bruins, Drs. G.P.G. Filippini-de Moor, Dr. D. Gommers, Dr. J.P. Hering, Prof. Dr. M. Hollmann, Dr. W. Klei, Dr. A. Koopman, Drs. M. Lance, Prof. Dr. S.A. Loer, Dr. A. Pijl, Dr. S. Schiere, Dr. M. Stevens, Dr. B. in het Veld, Dr. K. Vissers, Prof. dr. A. van Zundert Secretaresse: mw. W. van Engelshoven Voor informatie over adverteren en het reserveren van advertentieruimte in het Nederlands Tijdschrift voor Anesthesiologie: Mw W. van Engelshoven REDACTIE-ADRES Nederlands Tijdschrift voor Anesthesiologie, mw. W. van Engelshoven, Academisch Ziekenhuis Maastricht, Afdeling Anesthesiologie, Postbus 5800, 6202 AZ Maastricht; internet: INZENDEN VAN KOPIJ Richtlijnen voor het inzenden van kopij vindt u op of kunt u opvragen bij de redactie of de uitgever. OPLAGE exemplaren, 5x per jaar Het NTvA wordt uitsluitend toegezonden aan leden van de NVA. Adreswijzigingen: Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, Postbus 20063, 3502 LB Utrecht, tel , fax , PRODUCTIE Bladcoördinatie: Drs. Thomas Eldering ( ) Ontwerp: Dimitry de Bruin Eindredactie: Monique de Mijttenaere AUTEURSRECHT EN AANSPRAKELIJKHEID De Stichting tot Beheer van het Nederlands Tijdschrift voor Anesthesiologie Nederlands Tijdschrift voor Anesthesiologie is een wettig gedeponeerd woordmerk van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijzen, hetzij elektronisch, mechanisch, door foto kopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming. Geachte lezer, In de voor u liggende editie van het Nederlands Tijdschrift voor Anesthesiologie vindt u de abstracts terug van de presentaties die tijdens de NVA Wetenschapsdag worden verzorgd door jonge onderzoekers die werkzaam zijn binnen een experimentele of klinische setting. Een van de grote uitdagingen voor onderzoek binnen de perioperatieve setting is het gebrek aan een uniforme en herkenbare patiëntenpopulatie en het kunnen focussen op een specifieke aandoening. In de afgelopen jaren is er daarom steeds meer focus binnen onze wetenschappelijke vereniging op samenwerking met verschillende onderzoekspartners. Anesthesiologen zijn daarmee in toenemende mate te vinden binnen samenwerkingsverbanden met preklinische afdelingen zoals fysiologie en celbiologie, en klinische afdelingen zoals heelkunde, cardiologie, cardio-thoracale chirurgie en intensive care geneeskunde. De toename in multidisciplinariteit en samenwerkingsverbanden is van groot belang voor de continuïteit van wetenschappelijk onderzoek, daar onderzoek steeds vaker alleen in aanmerking komt voor externe financiering, wanneer er sprake is van een nationaal samenwerkingsverband. En wanneer het onderzoek aansluit bij grote zorgthema s. Samenwerking leidt tevens tot schaalvergroting, waardoor de uitvoering van grote prospectieve klinische studies mogelijk wordt. Op deze manier kunnen strategische speerpunten worden gekozen, die een betere kans maken op financiering. De wetenschapscommissie van de NVA zal in toenemende mate aandacht besteden aan het ondersteunen van samenwerking binnen ons vakgebied en het stimuleren van samenwerking met onze klinische en preklinische partners. Het realiseren van samenwerking vormt een voorwaarde voor succesvolle financiering in de toekomst, en zal bijdragen aan het vergroten van de nationale impact van perioperatief wetenschappelijk onderzoek. Hierbij kan worden gedacht aan het oprichten van een nationaal anesthesiologisch onderzoeksplatform dat grote prospectieve klinische trials mogelijk maakt. Een dergelijke onderzoeksplatform is reeds zeer succesvol gebleken binnen andere vakgebieden, zoals de obstetrie en gynaecologie. Het verheugt het organiserend comité NVA Wetenschapsdag dat veel van de ingezonden abstracts zijn voortgekomen uit een samenwerkingsverband binnen of tussen ziekenhuizen. Het stimuleren van samenwerking van jonge wetenschappelijke onderzoekers met collega s uit andere ziekenhuizen en disciplines buiten de perioperatieve setting zal naar verwachting leiden tot een nog sterkere positie van het anesthesiologisch onderzoek binnen de medische wetenschap. Wij wensen u veel plezier met het lezen van deze editie van het NTvA. Stephan A. Loer Christa Boer

8 Be Aware of awareness! Sevorane : Al meer dan 16 jaar het vertrouwde anestheticum Wereldwijd meer dan 600 miljoen patiënten 1 Cardioprotectief 2 Veilig met Quickfill Stabiele anesthesie 1: Gebaseerd op internationale verkoopgegevens vanaf 1996 en 49,5 procedures per liter 2: Anesth Analg 2006;103:289 96

9 september 11 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie 7 Wetenschapsdag 30 sep 2011 programma o n t va n g s t e n koffie Studio 3 oral presentations o p e ning S.A. Loer, voorzitter Organiserend Comité Wetenschapsdag Delayed fluorescence lifetime technique; exploring the use of PpIX for measuring mitochondrial oxygen tension in different types of tissue S.I.A. Bodmer, F.A. Harms, T. Johannes, R.J. Stolker, E.G. Mik Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam Hypercapnia attenuates mechanical ventilation-induced diaphragm atrophy and dysfunction W.J.M. Schellekens, H.W.H. van Hees, M. Kox, M. Linkels, J.G. van der Hoeven, P.N.R. Dekhuijzen, G.J. Scheffer, L.M.A. Heunks Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen Studio 3 short oral presentations ARA290, a non-erythropoietic EPO analogue reduces neuropathic pain in sarcoidosis patients: results of a proof of concept study M. Niesters, A. Cerami, L.P.H.J. Aarts, A. Dahan Leids Universitair Medisch Centrum, Leiden Towards cutaneous mitochondrial respirometry F.A. Harms, S.I.A. Bodmer, R.J. Stolker, E.G. Mik Erasmus Medisch Centrum Rotterdam, Rotterdam Procedure-specific analysis of postoperative pain treatment H.J. Gerbershagen 1, S. Aduckathil 2, B. van Wijck 1, W. Meissner 3, C.J. Kalkman 1 1 Universitair MedischCentrum Utrecht, Utrecht 2 University Cologne, Department of Anesthesiology, Cologne, Germany 3 University Jena, Department of Anesthesiology, Jena, Germany Impaired myocardial function during stress, but not during sevoflurane anesthesia after short-term high fat diet feeding C.E. van den Brom, C.S.E. Bulte, S.A. Loer, C. Boer, R.A. Bouwman VU Medisch Centrum, Amsterdam Studio 3 oral presentations Repetitive hind paw needle pricking in the neonatal rat results in long-term alterations in the spinal nociceptive network L. Knaepen 1, J. Patijn 1, D. Tibboel 2, E.A.J. Joosten 1 1 Maastricht Universitair Medisch Centrum, Maastricht 2 Erasmus Medisch Centrum Sophia Kinderziekenhuis, Rotterdam Prediction of fluid responsiveness by dynamic indices of volume status in mechanically ventilated patients undergoing major hepatic resection J.J. Vos, H.G.D. Hendriks, A.F. Kalmar, J.K.G. Wietasch, M.M.R.F. Struys, T.W.L. Scheeren Universitair Medisch Centrum Groningen, Groningen Studio Uitreiking award voor beste oral presentation en beste short oral presentation Uitreiking Ritsema van Eck Award ARA290, a peptide derived from the tertiary structure of erythropoietin, produces long-term relief of neuropathic pain. An experimental study in rats and β-common receptor knockout mice M. Swartjes, A.M. Morariu 1, M. Niesters 1, M. Brines 2, A. Cerami 2, L.P.H.J. Aarts 1, A. Dahan 1 1 Leids Universitair Medisch Centrum, Leiden 2 Warren Pharmaceuticals, Ossining, New York, USA keynote lecture Diastolic Heart Failure: From Pathophysiological Curiosity to Pandemia Walter Paulus pauze poster walk around groep 1 & 2 Diabetes mellitus, independent of insulin use, is associated with an increased risk of cardiac complications after vascular surgery E.J. Bakker, T.M. Valentijn, K.M. van de Luijtgaarden, S.E. Hoeks, M.T. Voute, F. Bastos Goncalves, J.I. van Waning, H.J.M. Verhagen, R.J. Stolker, D. Poldermans Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam Paradoxical and venous gas embolism during hysteroscopic surgery detected by Trans Esophageal Echocardiography: A randomized controlled study using either bipolar or monopolar diathermia B.A. Dyrbye 1, L. Overdijk 2, P. de Haan 2, M. Kuut 3, P.J.M. Kesteren 2, E. Bakkum 2, B.M.P. Rademaker 2 1 Academisch Medisch Centrum/Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Amsterdam 2 Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Amsterdam 3 Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen lunch poster walk around groep 3 & The effectiveness of risk-dependent PONV prophylaxis in clinical practice: a before-after study T.H. Kappen, Y. Vergouwe, W.A. van Klei, L. van Wolfswinkel, C.J. Kalkman, K.G.M. Moons Universitair Medisch Centrum Utrecht, Utrecht A fresh look at tissue oxygenation in the perioperative setting: a novel platform technology Bert Mik (Winnaar Young Investigator Grant 2009) Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam pauze keynote lecture Mentoring Matters Adrian Gelb afsluiting + aperitief

10

11 september 11 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie 9 oral presentation S.I.A. Bodmer, F.A. Harms, T. Johannes, R.J. Stolker, E.G. Mik Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam 1 Oral Presentation oral presentations Delayed fluorescence lifetime technique; exploring the use of PpIX for measuring mitochondrial oxygen tension in different types of tissue. SIA Bodmer Delayed fluorescence lifetime technique; 1, F.A. Harms 2, T. Johannes exploring 2, RJ. Stolker 2, EG. Mik the use 2 of PpIX for measuring mitochondrial oxygen tension in different types of tissue Picture 1: Succesfull measurement of mitochondrial oxygen tension (mitopo2) in various tissues could shed a new light onto cellular oxygenation in numerous pathophysiological circumstances in the perioperative setting. Such a technique would be useful in the study of for example sepsis, ischemiareperfusion or cardiopulmonary resuscitation. In this study we tested the feasibility of measuring mitopo2 in kidney, intestine and liver by means of oxygen-dependent quenching of delayed fluorescence of aminolevulinic acid (ALA) induced protoporphyrine IX (PpIX). Animal experiments in accordance to institutional guidelines were performed on 18 anesthetized and mechanically ventilated male Wistar rats. Endogenous mitochondrial protoporphyrine IX (PpIX) was enhanced by intraperitoneal administration of ALA (200 mg/kg, 5-aminolevulinic acid, Sigma-Aldrich). Oxygen-dependent delayed fluorescence emission was recorded and mitopo2 was calculated from the delayed fluorescence lifetime. Caption Figure 1: MitoPO2 1 MitoPO2 during during normoxia normoxia versus versus varied varied FiO2 FiO2 (40, 100 and 21 oxygen%) in kidney, liver and intestine. Figure 1 shows mitopo2 measurements during norm-, hyper- and hypoxia and time-control groups for different abdominal organ tissues. Arterial blood gases (ABGs) were taken to compare and confirm proper FiO2 ventilation (respective po2 during normoxia 182mmHg 17, hyperoxia 486mmHg 49, and hypoxia 87mmHg 4). Discussion Hyper- and hypoxic FiO2 ventilation clearly demonstrated oxygen-dependency of the delayed fluorescence signal. The calculated mitopo2 values were well within range of previously reported tissue PO2 values in the literature. Overall, this study showed that the delayed fluorescence lifetime measurements for determining mitopo2 are feasible in several abdominal organs. Acknowledgment This study was funded by the NVA Young Investigator Grant oral presentation Hypercapnia attenuates mechanical ventilation-induced diaphragm atrophy and dysfunction W.J.M. Schellekens, H.W.H. van Hees, M. Kox, M. Linkels, J.G. van der Hoeven, P.N.R. Dekhuijzen, G.J. Scheffer, L.M.A. Heunks Universitair Medisch Centrum St. Radboud, Nijmegen Controlled mechanical ventilation (MV) results in diaphragm muscle atrophy and dysfunction, possibly through activation of pro-inflammatory pathways. Currently no adequate treatment of MV-induced diaphragm dysfunction is available. Recent studies suggest that hypercapnia reduces the systemic inflammatory response induced by MV. The aim of the current study was to investigate the effects of hypercapnia on MV-induced diaphragm atrophy and dysfunction in rats. Three groups of rats (all n=10) were studied: 1.18 hours MV hours MV with hypercapnia by changing Fico 2 5% (MV+H) 3.Unventilated control rats (CON). At the end of the experiment diaphragm muscle was excised and skinned muscle single fibers (SF) were isolated. Diaphragm fibers were analyzed for cross-sectional area (CSA). SF function was assessed by: 1. measuring maximal calcium-induced active force generation (F max ) 2. passive tension-length relationships by applying segmental extension tests. Diaphragm was analyzed for levels of cytokines (IL-1beta, IL-6, KC, TNF-alpha and IL-10). SF CSA was significantly decreased in MV rats compared to CON (p=0.001). Yet, SF CSA in MV+H was ~15% higher than in MV (p<0.05 versus MV). SF F max / CSA was significantly reduced after MV (p<0.05). Hypercapnia during MV did not

12 10 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie september 11 abstracts 2011 significantly affect F max compared to MV. Passive force generation upon stretching of SF was significantly decreased in MV rats compared to CON (p<0.05). In contrast to MV, passive force-length relations of SF from MV+H rats were similar to CON. 18 hours MV resulted in increased levels of all analyzed cytokines in diaphragm of MV rats (p<0.05), hypercapnia dampened the inflammatory response in the diaphragm of MV+H rats. MV induces diaphragm atrophy and reduces diaphragm fiber active and passive force generation, even after correction for CSA. Hypercapnia during MV prevents: diaphragm atrophy, reduction in passive force generation and MV induced inflammation in the diaphragm. * p < 0.05 different from 18hMV, CON and 18h MV+H oral presentation ARA290, a peptide derived from the tertiary structure of erythropoietin, produces long-term relief of neuropathic pain. An experimental study in rats and β-common receptor knockout mice M. Swartjes 1, A.M. Morariu 1, M. Niesters 1, M. Brines 2, A. Cerami 2, L.P.H.J. Aarts 1, A. Dahan 1 1 Leids Universitair Medisch Centrum, Leiden 2 Warren Pharmaceuticals, Ossining, New York, USA Background Exogenous erythropoietin (EPO) inhibits development of allodynia in experimental painful neuropathy due to its anti-inflammatory and neuroprotective properties at spinal, supraspinal and possibly peripheral sites. Here we assess the effect of a nonhematopoietic EPO analogue, ARA290, on tactile and cold allodynia in a model of neuropathic pain in rats and mice lacking the -common-receptor (cr-/-), a component of the receptor complex mediating tissue protection. 24h following spared nerve injury, rats, wild-type (WT) and cr-/- mice were injected with ARA290 or vehicle (five 30 g/ kg ip injections at 2-day intervals, followed by once/week, n = 8/group). In a separate group of 8 rats ARA290 treatment was restricted to 5 doses over the initial 2 weeks after surgery. Figure 1: The long-term effect of ARA290 on allodynia Figure 2: ARA290 exerts its effect through the BCR In rats, irrespective of treatment paradigm, ARA290 produced effective and longterm (up-to 15-weeks) relief of tactile and cold allodynia. Retreatment in week-16 of animals that had received only the initial 5 doses of ARA290 did not further improve pain thresholds. Similarly, ARA290 was effective in WT mice producing significant relief of allodynia. In cr-/- mice no effect of ARA290 was observed.

13 september 11 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie 11 oral presentations s ARA290 produces long-term relief of allodynia due to activation of the common receptor. It is argued that relief of neuropathic pain due to ARA290 treatment is related to its anti-inflammatory properties possibly within the CNS. Since, in contrast to erythropoietin, ARA290 is devoid of hematopoietic and cardiovascular side effects, ARA290 may be a promising new drug in the prevention of nerve injury-induced neuropathic pain in humans. oral presentation Repetitive hind paw needle pricking in the neonatal rat results in long-term alterations in the spinal nociceptive network L. Knaepen 1, J. Patijn 1, D. Tibboel 2, E.A.J. Joosten 1 1 Maastricht Universitair Medisch Centrum, Maastricht 2 Erasmus Medisch Centrum/Sophia Kinderziekenhuis, Rotterdam Life-saving care in the neonatal intensive care unit (NICU) entails daily repetitive exposure of neonates to up to 14 noxious routine procedures per day. Repetitive exposure to noxious stimulation during the critical postnatal period of fine-tuning of the vulnerable nociceptive network has been shown to affect nociception in later life. The objective of this study is to determine whether neonatal repetitive small painful procedures results in alterations in anatomy of the nociceptive network in later life. Neonatal Sprague-Dawley rat pups (N = 5) received four needle pricks per day to the left plantar hind paw during the first week of life. Control animals (N = 6) received four tactile non-noxious stimuli. Paw withdrawal thresholds (PWTs) to von Frey filaments were determined at the adult age of eight weeks. Quantitative immunohistochemistry was performed in adult animals to determine anatomy of primary afferents at the lumbar spinal cord level. A calcitonin-gene-relatedpeptide (CGRP) antibody was used to visualize peptidergic C/Ad-fibers, an isolectin-b4 (IB4) antibody for non-peptidergic C/Ad-fibers and a vesicular-glutamate-transporter-1 (VGLUT1) antibody for A-fibers. At the age of eight weeks basal nociception was not affected by neonatal needle pricking, since there was no difference in PWTs to mechanical stimuli between tactile control and needle prick animals. There was no difference in IB4-immunoreactivity or VGLUT-1 measurements between tactile control and needle prick animals. However, CGRP-immunoreactivity was bilaterally increased in needle prick animals. Although repetitive small routine painful procedures did not alter basal nociception in later life, they can affect spinal nociceptive CGRP-positive primary afferent anatomy, which might affect responses to injuries in later life. oral presentation Prediction of fluid responsiveness by dynamic indices of volume status in mechanically ventilated patients undergoing major hepatic resection J.J. Vos, H.G.D. Hendriks, A.F. Kalmar, J.K.G. Wietasch, M.M.R.F. Struys, T.W.L. Scheeren Universitair Medisch Centrum Groningen, Groningen Dynamic preload indices are increasingly used to assess a patient s fluid responsiveness. These indices include stroke volume variation (SVV), systolic pressure variation (SPV) and pulse pressure variation (PPV) and are obtained from the arterial pressure waveform. Furthermore, the plethysmographic variability index (PVI) is derived non-invasively via a finger clip. We compared the ability of these four indices to predict fluid responsiveness in patients undergoing major hepatic resection. After local IRB approval, 30 patients were included. Fluid was restricted to 6 ml/kg/ hr during resection. Thereafter, patients received a fluid challenge (FC) of 15 ml/kg in 30 minutes. Patients were considered responders when stroke volume index (SVI) increased > 20 % above pre-fc values. SVV and SVI were measured by the FloTrac- Vigileo system (Edwards Lifesciences, Irvine, USA), PVI by the Masimo Radical 7 pulse co-oximeter (Masimo Corp, Irvine, USA). Data were recorded using RugLoop software (Demed, Temse, Belgium) and SPV and PPV were retrospectively calculated from the arterial pressure waveform. Areas under the ROC curve (AUC) were calculated to assess the ability of dynamic indices to predict fluid responsiveness. 17/30 patients were fluid responsive. ROC analysis revealed an AUC for SVV, PVI,

14 12 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie september 11 abstracts 2011 PPV and SPV of 0.81, 0.77, 0.77 and 0.75, respectively, while the AUC of CVP was much lower (Figure 1). SVV, SPV and PPV decreased significantly after FC whereas PVI did not (Table 1). Furthermore, all non-dynamic hemodynamic variables except CVP remained unchanged. All dynamic preload indices predict fluid responsiveness during major hepatic resection to a similar extent, whereas the actual effects of fluid challenge were best tracked by PPV and SVV but not by PVI. Thus, it seems that the non-invasive plethysmographic variability index should be further evaluated before it can replace arterial pressure based dynamic variables. oral presentation The effectiveness of risk-dependent PONV prophylaxis in clinical practice: a before-after study T.H. Kappen, Y. Vergouwe, W.A. van Klei, L. van Wolfswinkel, C.J. Kalkman, K.G.M. Moons Universitair Medisch Centrum Utrecht, Utrecht In a previous study, presenting a predicted risk of postoperative nausea and vomiting (PONV) in the anesthesia information management system resulted in a small increase in administration of PONV prophylaxis by anesthesiologists, without decreasing the PONV incidence. We hypothesized that the effect on administration of prophylaxis had been too small to effectively lower the PONV incidence. To this aim, we combined the presented PONV risk with a patient-specific recommendation on the number of antiemetics to be administered, and studied PONV prophylaxis prescription and PONV incidence. In the before period of a before-after study, care-as-usual and PONV outcomes within 24 hours postoperatively were documented (January-March 2010). During the intervention period (April-May 2010), anesthesiologists were presented with a risk-based recommendation on how many prophylactic antiemetics to prescribe to their current patient. Patients undergoing elective, non-cardiac surgery as inpatients were eligible(n = 1,483). The effects of the intervention on PONV incidence was analyzed by multivariable logistic regression. Baseline differences were too small to be considered as confounding. The crude PONV incidence was 49% in the care-as-usual group and 41% in the intervention group (p<0.05). The intervention led to a significant increase in the number of prophylactic antiemetics per patient (0.34 versus 0.96), particularly in high-risk patients (predicted risk >40%: 0.53 versus 1.5). of the regression analysis are shown in figure 1. In contrast to our previous study, providing anesthesiologists with patient-specific recommendations increased administration of PONV prophylaxis, and now significantly lowered the PONV incidence, especially in high-risk patients. Concluding, this type of risk-tailored PONV prophylaxis is effective in clinical practice.

15 perifere en centrale neuropathische pijn Het ondraaglijke kalmeren Lyrica. Snelle en aanhoudende pijnverlichting (1-5) 11.LYP.1.11

16

17 september 11 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie 15 short oral presentations short oral presentation ARA290, a non-erythropoietic EPO analogue reduces neuropathic pain in sarcoidosis patients: of a proof of concept study M. Niesters, A. Cerami, L.P.H.J. Aarts, A. Dahan Leids Universitair Medisch Centrum, Leiden Exogenous erythropoietin (EPO) and the non-hematopoietic EPO analogue ARA290 prevent development of allodynia in animal models of painful neuropathy, a mechanism that is thought to relate to their anti-inflammatory and tissue protective properties. In this study we evaluate the analgesic and mood related effects of ARA290 treatment in patients with persistent severe neuropathic pain. Patients diagnosed with neuropathic pain related to sarcoidosis (n = 12) or diabetes mellitus type II (n = 12) were included in the study. On day 1, 3 and 5 of the study patients received an intravenous infusion of ARA290 (2 mg). Pain and mood were quantified using the Brief Pain Inventory (BPI) and the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) on the infusion days, and at 1 and 4 weeks after the end of the treatment week. Baseline Most pain visual analogue scale (VAS) scores were cm with a predominance of pain in the lower extremities (lower legs and feet). One week ARA290 treatment resulted in a profound analgesic effect with > 50% reduction on the VAS for pain-related parameters (to cm) in the sarcoidosis patients. Furthermore, a 33% reduction was observed in the absolute scores of the HADS, which indicates that patients felt less depressed and anxious after treatment with ARA290. In patients diagnosed with type II diabetes mellitus no effect of ARA290 treatment on pain was observed. ARA290 effectively reduced pain, and improved mood in patients with neuropathic pain from sarcoidosis, without showing any side effects. The anti-inflammatory property of ARA290 may play a pivotal role in achieving this large analgesic effect. Absence of an effect in diabetes mellitus type II may suggest differences in the pathophysiologic pathways that underlie neuropathic pain. short oral presentation Towards cutaneous mitochondrial respirometry F.A. Harms, S.I.A. Bodmer, R.J. Stolker, E.G. Mik Erasmus Medisch Centrum Rotterdam, Rotterdam Measurement of mitochondrial oxygenation and oxygen consumption could be a potential tool for assessing aspects of mitochondrial function in vivo. This study was aimed at testing the feasibility of measuring mitochondrial oxygen tension (mitopo2) and oxygen consumption in skin, by means of protoporphyrin IX (PpIX) triplet state lifetime measurement (PpIX-TSLM). Animals. A total of 4 anesthetized and mechanically ventilated male Wistar rats were used. Measurements 5-aminolevulinic acid (ALA) cream was applied to the abdominal skin of rats to induce PpIX in the mitochondria. Photo-excitation with pulsed light was used to induce population of the PpIX triplet-state. The triplet state lifetime is related to mitopo2 and was measured by delayed fluorescence. Oxygen consumption was determined by repeated mitopo2 measurements while locally blocking oxygen supply. The latter was achieved by applying local pressure with the measurement probe. The mitopo2 was recorded before, during, and after a 90 second compression. Oxygen consumption was derived from the decay of the mitopo2 slope. Mitochondrial respiration was blocked by local application of cyanide cream. Baseline levels of mitopo2 were 4511mmHg. The slope of the mitopo2 oxygen disappearance rate was mmHg/second (Figure 1a). After cessation of respiration, baseline mitopo2 levels were mmhg and no oxygen disappearance was measured during application of pressure (Figure 1b). Our results show that PpIX-TSLM based mitochondrial respirometry is feasible in skin but accuracy of the measurement needs improvement. Further development of the PpIX-TSLM technique might ultimately enable clinical use for patients benefit. The ultimate goal is to provide clinicians technology that permits a look at oxygen supply and demand at the place where it matters most, the mitochondria. Figure 1 a Typical time course of mitochondrial PO2 during the microcirculation compression experiment in the skin of a rat. Figure 1 b Nonrespiring mitochondria after the application of cyanide cream.

18 16 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie abstracts 2011 short oral presentation Procedure-specific analysis of postoperative pain treatment september 11 H.J. Gerbershagen 1, S. Aduckathil 2, B. van Wijck 1, W. Meissner 3, C.J. Kalkman 1 1 Universitair Medisch Centrum Utrecht, Utrecht 2 University Cologne, Department of Anesthesiology, Cologne, Germany 3 University Jena, Department of Anesthesiology, Jena, Germany Recent studies reconfirmed that patients still suffer from moderate to severe postoperative pain. The aim of this study was to develop procedure specific comparisons which may allow for an improved postsurgical pain therapy. To compare postoperative pain intensity, data of the QUIPS-project (Quality improvement in postoperative pain treatment) were analyzed. Patients completed the validated 15-item QUIPS questionnaire at the first postoperative day. Worst pain intensities since surgery were measured using NRS (0-10). The type of surgical procedure was recorded using codes of the German procedure codes. We defined 529 different surgical procedure groups. The data of patients of 105 hospitals and 584 surgical wards were analyzed. Surgical groups with more than 20 patients were included for comparison. Worst pain intensities could be compared among patients in 179 different surgeries. In addition, patients were grouped into those who received regional anesthesia and those who did not. Orthopedic and traumatological surgeries were associated with the highest worst pain intensities. It may be noticed that a rather small portion of patients received regional anesthesia. In some surgeries tissue trauma and length of incision are not associated with higher pain intensities. Thus, patients report higher pain intensities after open appendectomy (ranking 19), plastic reconstruction of hemorrhoids (ranking 23), and tonsillectomy (ranking 24) (all three: NRS median 6.0) than above-knee amputation (NRS median 4.0, ranking 115, open thoracotomy (NRS median 4.0, ranking 118) and mastectomy (NRS median 3.0, ranking 146) For the first time, this comprehensive procedure-specific comparison permits a quality analysis of everyday pain treatment. It is obvious that pain intensities after various procedures are underestimated. This may be one cause of insufficient postoperative pain treatment. In addition, the knowledge about optimal postoperative pain management should be employed forcefully such as the use of regional anesthesia. short oral presentation Impaired myocardial function during stress, but not during sevoflurane anesthesia after short-term high fat diet feeding C.E. van den Brom, C.S.E. Bulte, S.A. Loer, C. Boer, R.A. Bouwman VU Medisch Centrum, Amsterdam Previously, we showed that diet-induced metabolic alterations influences sevoflurane-induced cardioprotection during ischemia in the rat heart, suggesting that metabolic alterations may modulate the sensitivity of the heart to stress. However, whether metabolic altered hearts are more sensitive to stress and anesthesia-related alterations in myocardial function is not known. The purpose of the present study was to explore the effect of diet-induced metabolic alterations on myocardial function during pharmacological induced stress and sevoflurane anesthesia. Male Wistar rats (n=8 per group) were exposed to a high fat diet (HFD) or control diet (CD). After 4 weeks, rats underwent an oral glucose tolerance test. Accordingly, rats underwent echocardiography to determine myocardial function during the administration of 2% sevoflurane at rest and during dipyridamole-induced hyperemia (20 mg/kg for 10 min). Four weeks of HFD feeding resulted in impaired glucose tolerance compared to CD-fed rats (p<0.05). Systolic function as represented by fractional shortening was not altered after 4 weeks of HFD-feeding compared to CD fed rats under rest conditions (602% vs. 544%, ns). Administration of sevoflurane did not influence fractional shortening (584% vs. 542%, ns); however, HFD reduced fractional shortening during hyperemia (681% vs. 592%, p<0.05). Moreover, sevoflurane administration during hyperemia revealed no differences in fractional shortening (642% vs. 612%, ns). Four weeks of high fat diet feeding impaired myocardial function during stress. Hearts exposed to this diet are not more sensitive for sevoflurane-related effects on myocardial function at rest and during hyperemia. These findings may result in new insights into the effect of high dietinduced metabolic alterations on myocardial function during stress and sevoflurane anesthetics.

19 september 11 nederlands tijdschrift voor anesthesiologie 17 short oral presentations short oral presentation Diabetes mellitus, independent of insulin use, is associated with an increased risk of cardiac complications after vascular surgery E.J. Bakker, T.M. Valentijn, K.M. van de Luijtgaarden, S.E. Hoeks, M.T. Voute, F. Bastos Goncalves, J.I. van Waning, H.J.M. Verhagen, R.J. Stolker, D. Poldermans Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam Background The Revised Cardiac Risk Index identifies insulin dependent diabetes mellitus as a risk factor for cardiac complications after noncardiac surgery. However, patients with non-insulin dependent diabetes also suffer from the atherosclerotic comorbities of insulin resistance, such as myocardial infarction. The current study aims to assess the risk of cardiac complications after vascular surgery in patients with insulin dependent and non-insulin dependent diabetes mellitus consecutive vascular surgery patients were included in this cohort study. Diagnosis of diabetes was based on the guidelines of the American Diabetes Association. Diabetes was categorized by insulin use. The primary endpoint was a composite of cardiovascular death, nonfatal myocardial infarction or myocardial ischemia, within 30 days of surgery. In multivariable analysis, corrections were made for comorbidities and glucose control. Troponin T measurements and electrocardiograms were routinely obtained at baseline, and on postoperative day 1, 3, 7, and 30. Of a total of patients, 98 (7%) patients had insulin dependent diabetes and 249 (18%) had non-insulin dependent diabetes. The primary endpoint was reached in 171 (16%) non-diabetic, 55 (22%) non-insulin dependent diabetic, and 39 (40%) insulin dependent diabetic patients. After adjusting for age, high-risk surgery, and medical history, both insulin dependent (OR 2.36; 95%-CI ) and non-insulin dependent (OR 1.53; 95%-CI ) diabetes were associated with an increased risk of cardiac complications. Diabetes mellitus, independent of insulin use, is associated with an increased incidence of postoperative cardiac events. short oral presentation Paradoxical and venous gas embolism during hysteroscopic surgery detected by trans esophageal echocardiography: A randomized controlled study using either bipolar or monopolar diathermia B.A. Dyrbye 1, L. Overdijk 2, P. de Haan 2, M. Kuut 3, P.J.M. Kesteren 2, E. Bakkum 2, B.M.P. Rademaker 2 1 Academisch Medisch Centrum/Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Amsterdam 2 Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Amsterdam 3 Universitair Medisch Centrum St. Radboud, Nijmegen Trans Cervical Resection of Myoma (TCRM) and Endometrium (TCRE) are safe hysteroscopic minimal invasive procedures. However, potentially life threathening venous and paradoxal embolism has been described. Nowadays, bipolar hysterscopic resection using saline for uterine distension is replacing monopolar resection using electrolyte free distension fluid. However, it is unkwown whether there is a difference in incidence and grade of venous gas embolism (VGE) and paradoxical embolism between monopolar and bipolar resection. Fifty patints undergoing TCRM (n=36) or TCRE (n=14) were randomly allocated to undergo hysteroscopic surgery using either monopolar or bipolar diathermia. For detection of embolism, Trans Oesophageal Echography (TOE) was applied and the four chamber view was continuously monitored. Rating of intraoperative embolic events by a five stage classification (grade 1-5) was performed off-line by a blinded independent cardiologist. The overall incidence of VGE was similar in the monopolar and the bipolar group (both 95,8 %). In both groups a positive tendency was found between the amount of intravasation and the grade of VGE. Bipolar diathermia was associated with a higher incidence of VGE grade 4 (12,5% and 41,7 % respectively, P=0,031) at an average intravasation of 800 ml. Paradoxical embolism was observed in 2 patients (4,1 %), at intravasations of 300 ml and 2300 ml. Grade 1 VGE was seen in almost every patint using either monopolar or bipolar diathermia. More severe grade 3 and 4 VGE was seen in the bipolar group. Although paradoxical embolism was seen in only two patients, its potentially deleterious effects on vital organs raises concern. Irrespective of the type of distention fluid used, significantly more grade 4 VGE was observed when intravasation exceeded 1000 ml.

20 CADD -Solis Een nieuwe generatie pijnpompen In 2009 is de CADD -Solis geïntroduceerd, de nieuwste generatie CADD pompen. De CADD -Solis ambulante pijnpomp wordt vandaag de dag veelvuldig ingezet voor alle pijntherapiën en streeft naar optimale patiëntveiligheid als het gaat om medicatietoediening. Wilt u meer informatie over de CADD -Solis? Laat het ons weten via Bezoek ook eens de speciale CADD -Solis website CADD al meer dan 25 jaar specialist in ambulante infusietechnologie Smiths Medical Nederland B.V. Postbus 126, 5240 AC Rosmalen T F Smiths Medical Belgium N.V. Excelsiorlaan 13 Bus 6, 1930 Zaventem T F b e l g i u s m i t h s - m e d i c a l. c o m

WETENSCHAPSDAG A N E S T H E S I O L O G I E P R O G R A M M A 30 SEPTEMBER 2011, DE REEHORST EDE

WETENSCHAPSDAG A N E S T H E S I O L O G I E P R O G R A M M A 30 SEPTEMBER 2011, DE REEHORST EDE 8e WETENSCHAPSDAG A N E S T H E S I O L O G I E P R O G R A M M A 30 SEPTEMBER 0, DE REEHORST EDE Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie ALGEMENE INFORMATIE Datum Vrijdag 30 september 0 Locatie Hotel

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Nutritional Risk Screening (NRS 2002)

Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Bron: Kondrup, J., Rasmussen, H. H., Hamberg, O., Stanga, Z., & ad hoc ESPEN Working Group (2003). Nutritional Risk Screening (NRS 2002): a new method based on an

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Groot IB de, Favejee M, Reijman M, Verhaar JAN, Terwee CB.

Groot IB de, Favejee M, Reijman M, Verhaar JAN, Terwee CB. Published in Health Qual Life Outcomes. 2008 Feb 26;6:16 Abstract Validation of the Dutch version of the Knee disability and Osteoarthritis Outcome Score. The Dutch version of the knee injury and osteoarthritis

Nadere informatie

Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm

Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm Arne IJpma Clinical Genetics Department, Erasmus MC, Rotterdam, The Netherlands Financial Disclosure I have no financial relationships

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl The Relation between Daily Stress and Affect with Moderating Influence of Coping Style Bundervoet Véronique Eerste

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias in Students with Anxiety Janneke van den Heuvel Eerste begeleider: Tweede

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Nurse Specialist in Hartfalen: What s in a name

Nurse Specialist in Hartfalen: What s in a name BWGCVN Nurse Specialist in Hartfalen: What s in a name Jan Vercammen Hartfalenverpleegkundige ZOL Genk Voorzitter Belgian Heart Failure Nurses Wat is hartfalen Definitie: The inability of the heart to

Nadere informatie

Graves' Ophthalmopathy Quality Of Life questionnaire GO-QOL. Versie NL1.2. 3 versie: juli 1999

Graves' Ophthalmopathy Quality Of Life questionnaire GO-QOL. Versie NL1.2. 3 versie: juli 1999 Graves' Ophthalmopathy Quality Of Life questionnaire GO-QOL Versie NL1.2 3 versie: juli 1999 (aangepast van 1e versie: British Journal of Ophthalmology 1998;82:773-779) (aangepast naar aanleiing van Engelse

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De Effecten van Lichaamsgerichte Interventies op. Lichaamsbeleving, Hyperarousal, Vermijding en Herbeleving bij

De Effecten van Lichaamsgerichte Interventies op. Lichaamsbeleving, Hyperarousal, Vermijding en Herbeleving bij De Effecten van Lichaamsgerichte Interventies op Lichaamsbeleving, Hyperarousal, Vermijding en Herbeleving bij Mensen met een Post Traumatische Stress Stoornis. The Effects of Body Oriented Interventions

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Voeding bij diabetes. Erik Muls, MD, PhD Endocrinologie - Voeding Universiteit Leuven. Ede, 08.02.2011

Voeding bij diabetes. Erik Muls, MD, PhD Endocrinologie - Voeding Universiteit Leuven. Ede, 08.02.2011 Voeding bij diabetes Erik Muls, MD, PhD Endocrinologie - Voeding Universiteit Leuven Ede, 08.02.2011 DIABETES ATLAS, 3rd ed, IDF 2006 2007 2025 Total population (millions) 6600 7900 Adult population (millions)

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie

To ventilate or not to ventilate, that s the question

To ventilate or not to ventilate, that s the question To ventilate or not to ventilate, that s the question Prof Jan Bakker Afdelingshoofd Intensive Care Volwassenen jan.bakker@erasmusmc.nl VRAAG Opname op Intensive Care? JA Kan ik nog niet zeggen Doet opname

Nadere informatie

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter?

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Emiel Krahmer, Erwin Marsi & Paul van Pelt Site visit, Tilburg, November 8, 2007 Plan 1. Introduction: A short

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Diabetespatiënten in Verpleeghuizen De Relatie tussen Diabetes, Depressieve Symptomen en de Rol van Executieve Functies

Diabetespatiënten in Verpleeghuizen De Relatie tussen Diabetes, Depressieve Symptomen en de Rol van Executieve Functies Diabetespatiënten in Verpleeghuizen De Relatie tussen Diabetes, Depressieve Symptomen en de Rol van Executieve Functies Diabetic Patients in Nursing Homes The Relationship between Diabetes, Depressive

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Summary Chapter one chapter two chapter three

Summary Chapter one chapter two chapter three Appendix 1 2 3 4 5 6 7 Summary Infections with intestinal worms (named soiltransmitted helminths ) and micronutrientdeficienciesaretwomajorglobalhealthproblems,especiallyinchildren. Both conditions are

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

What to include in an array report?

What to include in an array report? What to include in an array report? December 17-19, 2007 Nicole de Leeuw, PhD Department of Human Genetics Radboud University Nijmegen Medical Centre The Netherlands Array analyse criteria a) SNP call

Nadere informatie

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten The Relationship between Self-Care, Glycemic Regulation and Depressive Symptoms in Diabetic Patients Jeff Bernaerts

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Waarom SIT? Critical care outreach team (CCOT) Medical emergency team (MET) Spoed interventie team

Nadere informatie

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties,

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties, Het Effect van een Verkorte Mindfulness Training bij Ouderen op Mindfulness, Experiëntiële Vermijding, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties, Zelftranscendentie, en Quality of Life The Effects of a Shortened

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Dutch. English to Dutch sample translation. Adverse Effects of Non-steroidal Anti-inflammatory Drugs in the Dog and Cat. Original English article

Dutch. English to Dutch sample translation. Adverse Effects of Non-steroidal Anti-inflammatory Drugs in the Dog and Cat. Original English article Original English article CLINICAL REVIEW Adverse Effects of Non-steroidal Anti-inflammatory Drugs in the Dog and Cat Josephine P. Isaacs School of Veterinary Science The University of Queensland 4072 ABSTRACT

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie. 9e WETENSCHAPSDAG A N E S T H E S I O L O G I E PROGRAMMA 28 SEPTEMBER 2012, DE REEHORST EDE

Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie. 9e WETENSCHAPSDAG A N E S T H E S I O L O G I E PROGRAMMA 28 SEPTEMBER 2012, DE REEHORST EDE Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie 9e WETENSCHAPSDAG A N E S T H E S I O L O G I E PROGRAMMA 8 SEPTEMBER 0, DE REEHORST EDE ALGEMENE INFORMATIE VOORWOORD Datum Vrijdag 8 september 0 Locatie Hotel

Nadere informatie

RICHTLIJN ONCOLOGISCHE REVALIDATIE: TOEPASSING EN UITKOMSTEN 1. Richtlijn Oncologische Revalidatie: Toepassing en Uitkomsten op Vermoeidheid,

RICHTLIJN ONCOLOGISCHE REVALIDATIE: TOEPASSING EN UITKOMSTEN 1. Richtlijn Oncologische Revalidatie: Toepassing en Uitkomsten op Vermoeidheid, RICHTLIJN ONCOLOGISCHE REVALIDATIE: TOEPASSING EN UITKOMSTEN 1 Richtlijn Oncologische Revalidatie: Toepassing en Uitkomsten op Vermoeidheid, Depressieve Klachten en Kwaliteit van Leven voor en na Oncologische

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Abstract. Keywords. Foot and Ankle Outcome Score (FAOS), Ankle, PROM, Validity, Reliability, Dutch translation

Abstract. Keywords. Foot and Ankle Outcome Score (FAOS), Ankle, PROM, Validity, Reliability, Dutch translation Validation of the Dutch language version of the Foot and Ankle Outcome Score I. N. Sierevelt, L. Beimers, C. J. A. van Bergen, D. Haverkamp, C. B. Terwee, G. M. M. J. Kerkhoffs Abstract Purpose. The aim

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Mourning in people with chronic fatigue syndrome (CFS) Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Lisanne Fischer S1816071 Mei 2012

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun Running head: ANGSTIGE MOEDER, ANGSTIG KIND? Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en Sociale Steun Anxious Mother, Anxious Child? The Moderating Influence

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen

Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen Het Effect van een Mindfulnesstraining gericht op Informeel Oefenen en Lopen op Mindfulness, Stressbeleving, Interne Locus of Control, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties en Kwaliteit van Leven The

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

Therapeutic Assessment. Toepassing van een Samenwerkingsmodel in de. Verslavingszorg

Therapeutic Assessment. Toepassing van een Samenwerkingsmodel in de. Verslavingszorg Therapeutic Assessment. Toepassing van een Samenwerkingsmodel in de Verslavingszorg Therapeutic Assessment. Application of a Collaborative Model in Addiction Care Liesbeth Haarman Studentnummer: 850216664

Nadere informatie

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Wat is de invloed van tractie op een lumbale

Nadere informatie