KAS IK STROOI BEWUST VOOR RENDEMENT EN DUURZAAMHEID

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KAS IK STROOI BEWUST VOOR RENDEMENT EN DUURZAAMHEID"

Transcriptie

1 KA R VOOR RENDENT EN DUURZAAMID Uw handleiding bij de keuze van stikstofmeststof

2 1 Inleiding Tussen de werking van stikstofmeststoffen bestaan belangrijke verschillen. Met de uitgebreide informatie in deze handleiding helpt DM Agro u een bewuste keuze te maken. Want kunstmestsoorten zijn wezenlijk verschillend in rendement, strooieigenschappen en duurzaamheid. Daarnaast heeft u te maken met wetgeving. Binnen het huidige mestbeleid bent u gedwongen bij de bemesting steeds nauwkeuriger te werk te gaan. Ook de krapper wordende stikstofgebruiksnormen noodzaken u meststoffen te kiezen met de hoogste stikstofbenutting en laagste verliezen. Reden te meer om een goed onderbouwde keuze te maken. In deze handleiding kunt u verschillende testen en onderzoeken naast elkaar leggen. Uit al deze onderzoeken blijkt dat de werking van Nutramon KA onovertroffen en efficiënt is. Waarom? Omdat Nutramon KA juist op rendement, strooieigenschappen en duurzaamheid heel goed scoort. Bovendien geeft het product de hoogste stikstofbenutting en het stimuleert de mineralisatie van mest. Op de NutriNorm website staan nog meer resultaten en aanvullende informatie. In deze handleiding vindt u alle onderbouwing die u nodig heeft om tot een bewuste stikstofbemesting te komen. Zodat ook u kunt zeggen: Ik strooi bewust. R R R Nutramon KA KA Ureum R R R R R Rendement R R R R R R R trooieigenschappen R R R R Duurzaamheid (CO 2 emissie) 02 inleiding

3 2 Verschillende stikstofvormen De stikstofvorm in uw kunstmest is van groot belang. Niet elke vorm wordt door planten even goed opgenomen. De verschillen betreffen de werking, de stikstofverliezen en de effectiviteit. We onderscheiden drie belangrijke stikstofvormen: nitraatstikstof, ammoniumstikstof en amidestikstof. 2.1 Nitraatstikstof (NO 3 N) Deze stikstofvorm is direct voor de plant beschikbaar. et gewas neemt bij voorkeur en overwegend (09) deze stikstofvorm op. Nitraatstikstof beweegt zich in de bodem via het bodemvocht naar de wortels van het gewas. Voor een vlotte groei moet daarom voldoende nitraat aanwezig zijn. Nitraat kan bij extreme omstandigheden uitspoelen naar diepere lagen of bij zuurstofgebrek in de bodem denitrificeren. Zie paragraaf 3.4 Uitspoeling van stikstof en 3.5 Denitrificatie. Afb. 2.1 Nitraatstikstof Nitraat NO Ammoniumstikstof (N 4 N) Deze vorm van stikstof wordt in de eerste weken na bemesting vastgelegd in microorganismen. et komt daarna geleidelijk weer ter beschikking van het gewas. et is een stikstofvorm die omgezet wordt in nitraatstikstof. Dit kost afhankelijk van de bodemtemperatuur enige tijd. De omzetting van van de aanwezige ammonium naar nitraat neemt bij een bodemtemperatuur van ºC 2 weken in beslag. Bij 20 ºC duurt de omzetting van 1 week. et is daardoor enigszins traagwerkend. Ammoniumstikstof is niet mobiel in de grond en kan daardoor niet uitspoelen. Voor opname moeten Bodemtemperatuur ( C) 20 5 De omzetting van ammoniumstikstof is afhankelijk van de bodemtemperatuur Bron: Amberger en Vilsmeier, 194 Grafiek omzettingstijd in weken ( als nitraat) Bron: Landw umwe reakto 03 verschillende stikstofvormen Vergelijking meststoffen op wintertarwe 2009 op löss (N = 195 )

4 de wortels naar de ammoniumstikstof toe groeien. Niet alle wortels komen zo in contact met deze stikstof. Ammoniumstikstof is niet gevoelig voor uitspoeling. Bij lage temperaturen (onder de ºC) hebben gewassen zoals aardappelen en gras een voorkeur voor ammoniumstikstof. omzetting Ammonium N 4 + Nitraat NO 3 Afb. 2.2 Omzetting van Ammonium N 4 + naar Nitraat NO Amidestikstof Deze stikstofvorm zit in ureum. et is een organische stikstofvorm die met behulp van het enzym urease eerst omgezet wordt in ammoniumstikstof. Door de lokale pstijging geeft dit grote risico s voor ammoniakverliezen. Zie paragraaf 3.3 tikstofverliezen. et is traagwerkend. In de bodem is amidestikstof gevoelig voor uitspoeling. Amidestikstof kan in beperkte hoeveelheden direct via het blad opgenomen worden. omzetting Ureum CO(N 2 ) 2 Ammonium N 4 + Nitraat NO 3 Afb. 2.3 Omzetting van Ureum CO(N 2 ) 2 naar Ammonium N 4 + naar Nitraat NO 3 04 verschillende stikstofvormen

5 3 De stikstofvormen in meststoffen 3.1 tikstofvormen Om de meest effectieve manier van bemesten toe te kunnen passen, is het goed te weten wat er precies in een bepaalde meststof zit. Welke stikstofvorm zit er bijvoorbeeld in de mest? En in welke hoeveelheid? En hoe zit met de verzuring van de bodem door de meststoffen? Voor het kiezen van de juiste meststof is het ook van belang om het antwoord van deze vragen te kennen. Tabel 3.1: tikstofsamenstellingen van enkele meststoffen Aandeel stikstof in de vorm van Meststof NO 3 N N 4 N AmideN KA 50 % 50 % 25 % 25 % 50 % Ureum 0 % Ammonsulfaatsalpeter (A, Entec) 30 % 70 % Zwavelzure ammoniak 0 % Kalkammonsalpeter (KA) Kalkammonsalpeter (KA) is een ammoniumnitraat houdende meststof. De nitraatstikstof werkt snel. et ammoniumdeel werkt wat vertraagd. et is een universele, efficiënte meststof. et risico van ammoniakverliezen is erg laag. Kalkammonsalpeter werkt enigszins verzurend maar door de toevoeging van Dolomiet werkt Nutramon KA minder verzurend dan andere KA soorten. Zie paragraaf 3.6 Verzurende werking is een vloeibare meststof met amidestikstof (ureum), 25% nitraatstikstof en 25% ammoniumstikstof. De meststof werkt vertraagd, omdat de amidestikstof eerst omgezet moet worden in ammoniumstikstof, die op zijn beurt omgezet moet worden in nitraatstikstof. In proeven meldt men ook stikstoffixatie, waardoor een deel van de stikstof tijdelijk niet beschikbaar is. Door de hoge zoutconcentratie vraagt het gebruik speciale aandacht, anders is er kans op ernstige bladverbranding. is behoorlijk agressief. De opslag en de spuitmachine vragen daarom speciale anticorrosie voorzieningen. Bij onjuiste toepassing is de kans op ammoniakverliezen hoog. Door het 05 de stikstofvormen in meststoffen

6 ontbreken van een vulstof werkt de meststof sterker verzurend dan kalkammonsalpeter. Zie paragraaf 3.6 Verzurende werking Ureum/Carbamide Deze meststof bevat 46% stikstof in de vorm van amidestikstof, een organische stikstofvorm. et wordt ook als bladmeststof gebruikt. In de bodem werkt het vertraagd, omdat ureum eerst omgezet moet worden in ammoniumstikstof en daarna in nitraatstikstof. De kans op ammoniakverliezen is erg hoog. Zie paragraaf 3.3 tikstofverliezen. Deze verliezen variëren sterk. Door het ontbreken van een vulstof werkt de meststof sterker verzurend dan kalkammonsalpeter. Zie paragraaf 3.6 Verzurende werking Ammonsulfaatsalpeter Deze meststof bevat ammoniumnitraat en zwavelzure ammoniak (ammoniumsulfaat). et ammoniumgehalte is hoog. Dit vergroot de kans op hoge ammoniakverliezen op kleigrond. In ammoniumvorm spoelt de stikstof niet uit. De ammoniumstikstof werkt vertraagd. et product bevat 13% zwavel, dit geeft de meststof een sterk verzurend karakter. Entec is een ammonsulfaatsalpeter met een nitrificatieremmer. Zie paragraaf 3.2 Nitrificatieremming Zwavelzure ammoniak Dit kristallijne product bestaat uit ammoniumsulfaat. De stikstof is volledig in ammonium vorm aanwezig. In deze vorm spoelt de stikstof niet uit. De meststof heeft door het hoge zwavelgehalte (24%) een zeer sterk verzurend karakter. et wordt op beperkte schaal gebruikt voor zuurminnende gewassen zoals aardappelen. De meststof werkt vertraagd omdat de ammoniumstikstof eerst omgezet moet worden in nitraatstikstof. Voor kleigronden is de meststof zonder directe inwerking minder geschikt. De kans op aanzienlijke ammoniakverliezen is groot. 3.2 Nitrificatieremming Aan bepaalde meststoffen is een zogenoemde nitrificatieremmer toegevoegd. Deze chemische stof remt gedurende een bepaalde tijd de omzetting van de ammoniumstikstof in het product in nitraatstikstof. Doel van de toevoeging is om de kans op uitspoeling te verminderen. Neveneffect is dat de stikstof langer in ammoniumvorm blijft, terwijl het gewas een voorkeur heeft voor nitraatstikstof. ierdoor kan een groeiremming ontstaan met lagere opbrengsten als resultaat. De vertraagde omzetting is afhankelijk van de soort chemische bijvoeging en de bodemtemperatuur. omzetting met Nitrificatieremming + Ammonium N 4 Nitraat NO 3 Afb. 3.2 Omzetting met nitrificatieremming 06 de stikstofvormen in meststoffen

7 3.3 Ammoniakstikstofverliezen Van alle meststoffen geeft kalkammonsalpeter de laagste ammoniakverliezen. lechts een klein deel van de stikstof (2%) in ammoniumnitraathoudende meststoffen gaat gemiddeld verloren in de vorm van ammoniakemissie. Dat is gunstig. Daarmee is KA een meststof die het hoogste aandeel stikstof beschikbaar houdt voor de planten. In de grafiek hiernaast zijn de gemiddelde ammoniak stikstof verliezen weergegeven van kalkammonsalpeter, urean en ureum. gasvormige N 3 verliezen en CO 2 emissie omzetting + Ureum CO(N 2 ) 2 Ammonium N 4 Afb. 3.3 Ammoniakstikstofverliezen Nitraat NO 3 Bij urean, ureum De omzetting of ureumhoudende van ammoniumstikstof meststoffen vindt een omzetting plaats naar nitraat is afhankelijk van de bodemtemperatuur vorm voordat het gewas de stikstof kan opnemen uit de bodem. 20 ierbij kunnen aanzienlijke ammoniakverliezen optreden. De gemiddelde ammoniakverliezen bij urean en ureum kunnen erg variëren. De weersomstandigheden en de toedieningstechniek hebben een zeer grote invloed. Bodemtemperatuur ( C) 5 Bij ureumhoudende 1 meststoffen treden 5 6 de 7 grootste verliezen omzettingstijd op: in weken ( als nitraat) bij bovengrondse Bron: Amberger Vilsmeier, aanwending. 194 drogend weer en wind. temperaturen > 15 ºC. zandgronden. bodems met hogere p s (klei). bij direct contact met de lucht (open of kort gewas). Ammoniakverliezen (%) De gemiddelde ammoniakverliezen van KA, urean en ureum 2% % 15% KA Ureum Bron: BMVEL/UBAAmmoniakEmissionsinventar der deutschen Landwirtschaft und Minderungsszenarien bis zum Jahre 20, umweltforschungsplan des bundesministeriums für umwelt, naturschutz und reaktorsicherheit, Forschungsbericht /02, UBAFB Grafiek 3.3 Gemiddelde ammoniakstikstofverliezen Op 2250 Bron: Uitspoeling van stikstof Vergelijking meststoffen op wintertarwe 2009 Alleen nitraatstikstof op löss kan (N uitspoelen = 195 ) of denitrificeren. De uitspoeling van deze nitraat stikstof in het groeiseizoen wordt vaak overschat. Wanneer nitraatstikstof 305 buiten bereik komt van het gewas en niet meer capillair opstijgt door drogende omstandigheden is er sprake van verlies. KA bestaat voor de helft uit nitraatstikstof. De andere helft is ammoniumstikstof. Deze wordt 750 omgezet in nitraatstikstof 2x Entecafhankelijk 2x 3x Nutramon van de bodemtemperatuur. N N KA N Opbrengst in Bron: Rapport WR 73. Bemestingsonderzoek wintertarwe DM Agro 2009 G. Meuffels en C. Crombach, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Wageningen de stikstofvormen in meststoffen gasvormige N 3 verliezen en CO 2 emissie Vergelijking opbrengst en eiwitgehalte bij gebruik van KA en Ure,5 9,5 13,5 13,25 13 uitspoeling 12,75 omzetting 9 9,93 12,5 9,67 12,7 + Ureum,5 CO(N 2 ) 2 Ammonium N 4 Nitraat NO 12,25 3 Afb. 3.4 Uitspoeling van stikstof 12 KA Opbrengst (t/ha) Bron: Wintertarwe, 39 proeven, LK annover Eiwitgehalte (%) 13 KA

8 De kans op uitspoeling is laag bij: drogende omstandigheden of een neerslagtekort. grote bewortelingsdiepte. bij toediening kort voor het moment van gewasgroei. gasvormige N 3 verliezen en CO 2 emissie denitrificatie 3.5 Denitrificatie Denitrificatie is het proces waarbij nitraat in een aantal stappen wordt omgezet in (moleculaire) stikstof. De vrijkomende zuurstof wordt gebruikt voor de afbraak van organische verbindingen. NO 3 NO 2 NO N 2 O N 2 omzetting + Ureum CO(N 2 ) 2 Ammonium N 4 Afb. 3.5 Denitrificatie uitspoeling Nitraat NO 3 De nitraatafbraak treedt hoofdzakelijk op onder zuurstofloze (anaërobe) omstandigheden in de bovenste laag van het profiel. Anaërobe condities komen waarschijnlijk alleen maar voor bij zeer hoge vochtgehaltes. In het groeiseizoen is de kans op zuurstofloze omstandigheden laag, de kans op stikstofverliezen door denitrificatie dus ook. Onder aërobe omstandigheden verloopt de afbraak van de bovengenoemde verbindingen met behulp van de zuurstof in de bodemporiën en uit de lucht. Bij hogere temperaturen loopt het proces sneller dan bij lage temperaturen. Beneden de 45 ºC is de snelheid verwaarloosbaar klein. Bij ºC is de snelheid 23 keer langzamer dan bij 20 ºC. 3.6 Verzurende werking De verzuring door stikstofmeststoffen is zeer verschillend. Naast stikstof zijn het zwavelgehalte en de samenstelling van de vulstof in de meststof de belangrijkste verzurende factoren. Magnesium heeft een bekalkende werking. Zwavel geeft een meststof een sterk verzurend karakter. De verzuring leidt tot extra kosten voor bekalking. Want hoe meer verzuring, hoe hoger de kosten voor het corrigeren van de zuurgraad van de bodem. Dit kan oplopen tot enkele tientallen euro s per hectare. Bij de keuze van de meststof is dit ook een belangrijk punt. Verzurende werking in basenequivalent per 0 kg N *op Meststof Grasland Bouwland Nutramon KA (27N + 4MgO) KA zonder magnesium (27N) N A/ Entec (26N + 13) (30N) 0 0 Ureum (46N) 0 0 Anasol (15N + 5) * oe sterker negatief hoe sterker de verzurende werking Tabel. 3.6 Verzurende werking van meststoffen 0 de stikstofvormen in meststoffen

9 R 4 Rendement In dit hoofdstuk zijn verschillende onderzoeken samengebracht die tonen wat het rendement is van verschillende stikstofmeststoffen. Deze onderzoeken hebben betrekking op grasland en akkerbouw/tuinbouw. We kijken daarbij naar gewasopbrengst, gewaskwaliteit en teeltzekerheid. Rendement Nutramon KA KA Ureum Gewasopbrengst ROOI R BEWU ROOI R BEWU ROOI R BEWU ROOI R BEWU R BEWU BEWU ROOI ROOI R R R Gewaskwaliteit ROOI R BEWU BEWU ROOI R Teeltzekerheid Tabel. 4 Rendement 4.1 Grasland Waarom is Nutramon KA op grasland de beste keuze? Geen groeivertraging door juiste combinatie van nitraatstikstof en ammoniumstikstof. De egale verdeling van nutriënten over de gehele grasmat geeft een gelijkmatige groei en een egale grassamenstelling. Zeer lage ammoniakverliezen. ogere opbrengst en graskwaliteit dan vloeibare meststoffen met een lager verzurend effect van de bodem. ieronder volgen twee sprekende voorbeelden. Op de NutriNorm website kunt u nog meer resultaten over dit onderwerp vinden Voorbeeld 1, Grasland op zand Lagere opbrengst en lager eiwitgehalte bij spaakwielinjectie op zandgrasland paakwielinjectie van vloeibare meststoffen gaf in 200 op twee zandgrasland percelen een lagere opbrengst en eiwitproductie dan kalkammonsalpeter. Dat blijkt uit onderzoek van Altic. Anasol en urean gaven 161% lagere opbrengsten. Alleen vloeibare ammoniumnitraat scoorde ongeveer gelijk aan kalkammonsalpeter. Welke meststoffen zijn vergeleken? Kalkammonsalpeter werd vergeleken met vloeibare ammoniumnitraat (1% N), Anasol (15% N), urean (3 N) en NT (27% N). De werking van de meststoffen is over 4 sneden bepaald. De Ngiften waren resp. 0 N, 70 N, 60 N en 40 N. De mogelijke verschillen door zwavel zijn geëlimineerd door een extra zwavelbemesting bij alle objecten. 09 rendement

10 is ur 6 7 nitraat) paakwielinjectie De gemiddelde ammoniakverliezen geeft lagere van KA, urean en ureum opbrengsten De onderzoekers vonden dat kalkammonsalpeter 16 op alle 15% sneden de beste 14 resultaten geeft. paakwielinjectie van 12Anasol en urean geeft een aanzienlijke opbrengstdaling van % 16%1%. Vloeibare ammoniumnitraat geeft 6 gelijkwaardige resultaten als KA, 4 maar is aanzienlijk duurder in de 2% aanschaf. 2 Zowel de opbrengst als de eiwitproductie 0 van gras blijven flink KA Ureum achter ten opzichte van KA. Ammoniakverliezen (%) Bron: BMVEL/UBAAmmoniakEmissionsinventar der deutschen Landwirtschaft und Minderungsszenarien bis zum Jahre 20, umweltforschungsplan des bundesministeriums für umwelt, naturschutz und reaktorsicherheit, Forschungsbericht /02, UBAFB Voorbeeld 2, Grasland op klei Opbrengstdaling bij spaakwielinjectie van vloeibare meststoffen op zandgrasland t.o.v. KA (kg ds/ha over 4 sneden) opbrengstdaling gras in kgds/ha Bron: Animal ciences Group Grafiek Opbrengstdaling gras NT Anasol N 4 N0 3 Bron: R G. Meuf Wageni we 2009 ) utramon N M Agro 2009 ing, ebruik er emissie 4% ean uropa) Injectie vloeibare kunstmest geeft lagere opbrengst op kleigrasland Injectie van vloeibare stikstofkunstmest met een spaakwielbemester (sportveldvariant) op grasland gaf in 200 op kleigrond een daling van de jaaropbrengst aan drogestof (6%) en ruw eiwit (13%) vergeleken met het strooien van KA. Dat blijkt uit onderzoek, uitgevoerd door de Animal ciences Group van Wageningen UR en gefinancierd Vergelijking opbrengst en eiwitgehalte bij gebruik van KA en door het Productschap Zuivel.,5 Blijvend grasland op een kleigrond (35% klei) werd bij oplopende stikstofniveaus tot 30 vier keer bemest met ammoniumnitraat 13,25 in korrelvorm (KA) en met vloeibare 2 meststoffen ammoniumnitraat, urean en ureum. Opbrengst (t/ha) 9,5 Injectie 9van 190 kg stikstof per hectare (70, 50, 40 en 30 kg N/ha voor de 1 e t/m 4 e 9,93 snede) gaf op jaarbasis voor KA 12,5 13,3 een drogestofopbrengst van 11,7 ton per hectare. 9,67 12,7 Voor de,5 vloeibare stikstofmeststoffen 12,25 een opbrengst van gemiddeld,9 ton per hectare (6%). Vergeleken met KA daalde de eiwitopbrengst van 1,1 tot gemiddeld 1,57 12 ton per hectare (13%). KA De schijnbare stikstofbenutting KA daalde van 96 tot 75% (22%). Bron: Presentatie resultaten kunstmestinjectie 200, klei, Animal ciences Group (Wageningen UR) Lelystad. Bron: Wintertarwe, 39 proeven, LK annover ,5 4.2 Akkerbouw en Tuinbouw Waarom is Nutramon KA de beste keuze in de akker en tuinbouw? et product heeft een voorspelbare werking, dus voor de boer een hoog rendement met geringe onzekerheid. Vele vaak langjarige veldproeven in binnen en buitenland geven aan dat kalkammonsalpeter gemiddeld de hoogste opbrengst en kwaliteit geeft bij vele gewassen. Nutramon KA geeft ook bij een windsnelheid 4 m/s een goed strooibeeld. KA verbetert Zie het de strooibeeld stikstofwerking bij een werkbreedte van mest. van 24 meter. KA geeft een lage verzuring van de bodem. Alternatieve meststoffen geven geen betere werking. Ralatieve strooihoeveelheid (%) 12 1% 9 7 rendement % Eiwitgehalte (%) 13 12,75 wind 4m/s CO 2 emissie in % 20 1 Broeikasgasemissie bij de productie van kalkammonsalpeter Nutramon KA + KA (beste techniek Europa) +145% KA (gemiddeld Europa 07/0) * Beste techniek van Europa houdt in: de best beschikbare techniek die algemeen inzetbaar is bij de productie van kalkammonsalpeter in Europa.

11 De omzetting van ammoniumstikstof is afhankelijk van de bodemtemperatuur en hen, aturschutz und ieronder Opbrengstdaling volgen bij spaakwielinjectie vier sprekende van vloeibare voorbeelden. meststoffen Op op zandgrasland t.o.v. KA (kg ds/ha over 4 sneden) de NutriNorm website kunt u nog meer onderzoeken over dit onderwerp vinden Voorbeeld 1, Wintertarwe 1932 Anasol Duidelijke opbrengstverschillen tussen meststoffen in tarwe op löss PPO te 115 Wageningen N 4 N0 3 heeft op verzoek van DM Agro in 2009 een meststofvergelijking beproefd in 500 wintertarwe op opbrengstdaling gras in kgds/ha löss. Nutramon KA is vergeleken met Entec en Bron: Animal ciences Group urean. Uit de resultaten blijkt dat bemesten met Nutramon kalkammonsalpeter in drie giften de 16 hoogste opbrengst gaf. Entec en urean hadden een lagere stikstofbenutting. Een besparing op het aantal werkgangen is niet aan te raden tgehalte bij gebruik van KA omzettingstijd en in weken ( als nitraat) Eiwitgehalte (%) 13,5 13, ,75 12,5 12,25 12 Bodemtemperatuur ( C) 20 De omzetting van ammoniumstikstof is afhankelijk van de bodemtemperatuur 5 Bron: Amberger en Vilsmeier, 194 Opbrengst in 12, Voorbeeld 2, Wintertarwe ogere opbrengst in wintertarwe 30 door gebruik KA 2 In wintertarwe worden hogere 20 opbrengsten gerealiseerd als er met KA wordt bemest. + Dat is 1 de conclusie die de Duitse Landwirtschaftskammer 13,3 trekt na vier jaar van proeven doen. CO 2 emissie in % Vele proeven wijzen uit dat bemesten op löss KA (N met = 195 urean ) een lagere opbrengst geeft. Naast de korrelopbrengst daalt in 305 graan ook het eiwitgehalte. In 39 proeven in wintertarwe was het opbrengstverschil kg/ ha bij gelijke stikstofbemesting. Ook het eiwitgehalte daalde met 0.6%. Alleen met een hogere stikstofbemesting 2x Entec 2x Entec 3x is Nutramon het negatieve N N KA N effect te voorkomen. Echter de gebruiksnormen laten dit niet toe. Vergelijking meststoffen op wintertarwe windsnelheid 4 m/s een goed strooibeeld. ij een werkbreedte van 24 meter. Bron: Rapport WR 73. Bemestingsonderzoek wintertarwe DM Agro 2009 G. Meuffels en C. Crombach, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Wageningen rendement wind 4m/s Bodemtemperatuur ( C) Opbrengst in Vergelijking meststoffen op wintertarwe 2009 op löss (N = 195 ) NT omzettingstijd in weken ( als nitraat) Bron: Amberger en Vilsmeier, Bron: B Landw 100 umwel reaktor 750 De gemiddelde ammoniakverliezen 3x 3x Opbrengstdaling bij spaakwi van KA, urean en ureum op zandgrasland t.o.v. K Nutramon KA % Broeikasgasemissie 0 bij de productie van kalkammonsalpeter KA Ureum Nutramon KA Ammoniakverliezen (%) KA (beste techniek Europa) +145% KA (gemiddeld Europa 07/0) * Beste techniek van Europa houdt in: de best beschikbare techniek die algemeen inzetbaar is bij de productie van kalkammonsalpeter in Europa. 20 Bron: Rapport WR 73. Bemestingsonderzoek wintertarwe DM Agro 2009 G. Meuffels en C. Crombach, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Wageningen 15% 2009 Opbrengst in Bron: BMVEL/UBAAmmoniakEmissionsinventar der deutschen Landwirtschaft und Minderungsszenarien bis zum Jahre , umweltforschungsplan des bundesministeriums für umwelt, naturschutz und reaktorsicherheit, Forschungsbericht /02, UBAFB ,5 214 Vergelijking meststoffen op wintertarwe 2009 op löss (N = 195 ) Broeikasgasemissie bij toepassing van opbre mest 07 Ureum en geven resp. 067% meer e Relatieve CO 2 emissie in % 2x Entec N 225% % 2x Entec 1 N 125% 75% 25% 3x Nutramon KA N Bron: Rapport WR 73. Bemestingsonderzoek wintertarwe DM Agro 2009 G. Meuffels en C. Crombach, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Wageningen 2009 Vergelijking opbrengst en eiwitgehalte bij gebruik van KA Nutramon en KA Relatieve CO 2 emissie in % + Ureum (Europa) Ammoniakverliezen (%) +67% (Euro * Europa betekent geproduceerd met de best beschikbare technie algemeen inzetbaar is bij de productie in Europese fabrieken. 13,25 9,5 Broeikasgasemissie 13bij productie en gebruik Ureum en geven resp. 5254% meer emissie 12,75 9 9,93 175% 12,5 13,3 +52% +54% 9,67 12,7,5 1 12,25 125% KA 12 KA 75% Bron: Wintertarwe, 39 proeven, LK annover Grafiek Meerjarige vergelijking 25% KA en in wintertarwe Nutramon Ureum KA (Europa) (Europa) Opbrengst (t/ha) % Grafiek 4.2.1a Vergelijking Nutramon KA en Eiwitgehalte (%) 13,5 * Europa betekent geproduceerd met de best beschikbare techniek die algemeen inzetbaar is bij de productie in Europese fabrieken Bron: Animal ciences Group Grafiek 4.2.1b Vergelijking Entec met Nutramon KA Br Broeikasgasemissie bij productie en gebruik Ureum en geven resp. 5254% meer emissie Nutramon KA geeft ook bij een windsnelheid 4 m/s een goed strooibeeld. Zie het strooibeeld bij een werkbreedte van 24 meter.

12 BEWU BEWU ROOI ROOI R Voorbeeld 3, Aardappelen NB: lagere Ngift, zelfde opbrengst en kwaliteit et verbeterde stikstof bijmestsysteem (NB) geeft de beste mogelijkheden om met een lagere Ngift dezelfde opbrengst en kwaliteit te behalen. Dat blijkt uit proeven van NMI en PPO. Beiden hebben van 2006 tot 200 verschillende meststoffen en bemestingssystemen beproefd in verschillende soorten aardappelen. Nieuwe meststoffen hebben weinig meerwaarde voor een verlaging van de stikstofgift. Uit de proef waarbij een tiental meststoffen werd vergeleken, bleek dat een lagere stikstofgift alleen mogelijk is met NB. Dit verbeterde stikstof bijmest systeem met KA (NBbodem) liet bij een lagere stikstofbemesting geen opbrengstdaling en kwaliteitsverlies zien. Nieuwe meststoffen hadden een beperkte meerwaarde voor het verlagen van de stikstofgift zonder opbrengstdaling. Bron: Rapport NMI 1161, Wageningen, juli Voorbeeld 4, Winterprei KA geeft hoge stikstofbenutting KA geeft een hoge stikstofbenutting omdat het de mineralisatie van mest stimuleert. Dat blijkt uit twee jaar onderzoek van PRI te Wageningen naar het effect van verschillende meststoffen op de opbrengst en kwaliteit van vroege winterprei. Dit onderzoek geeft verder aan dat alternatieve meststoffen voor kalkammonsalpeter zeker niet leiden tot een beter rendement of benutting. Er zijn geen grote verschillen tussen de meststoffen. Alternatieve meststoffen voor kalkammonsalpeter geven geen betere werking. De bemestingsmethode heeft een duidelijke invloed op het effect. Dit betreft met name het tijdstip dat stikstof beschikbaar is bij de wortels van de prei. Meststof Veilbare opbrengst tikstofbenutting Met organische mest Alleen kunstmest KA Referentie Referentie Entec R R Met organische mest NBEntec / / / Orgaplus + KA / / PulstecCultan / R R R R R BEWU BEWU BEWU ROOI ROOI ROOI BEWU BEWU ROOI ROOI R R BEWU BEWU ROOI ROOI Alleen kunstmest R Tabel Vergelijking meststoffen in winterprei Legenda veilbare opbrengst: Gelijk aan KA, lechter dan KA, + Beter dan KA Legenda stikstofbenutting: oog, + Goed, Normaal, Lager, Aanzienlijk lager Bron: Rapport 19, Bemesting in vroege winterprei vergelijking van verschillende meststoffen, Resultaten van het project Telers Mineraal Paraat, seizoenen 2006/07 en 2007/0, F. J. de Ruijter, Plant Research International, WUR 12 rendement

13 5 trooieigenschappen Ook de strooieigenschappen van de meststoffen tellen mee in uw keuze voor een meststof. Voor Nutramon KA gelden een aantal belangrijke voordelen. BEWU ROOI R trooieigenschappen Nutramon KA KA Ureum ROOI ROOI R BEWU BEWU R trooien met de juiste strooitabel ROOI R BEWU R R R R T T T NIEUWE NIEUWE NIEUWE EURE EURE EURE Producent bekend / ROOI ROOI R BEWU BEWU ROOI R BEWU R R Zeer breed strooibaar / ROOI R BEWU ard en rond / R R Tabel. 5 trooieigenschappen 5.1 Producteigenschappen Nutramon KA heeft de volgende strooieigenschappen: et is herkenbaar aan de oranje korrel en daardoor is de fabrikant bekend. Deze informatie is onmisbaar voor het gebruik van de juiste strooitabel en de juiste afstelling. De korrels zijn hard en sterk. et product bevat geen stof en kluiten. Voor het product zijn voor een groot aantal strooiers gebruiksvriendelijke en actuele strooitabellen online beschikbaar. et heeft een constante strooikwaliteit. Nauwkeurige verdeling over grote strooibreedten. et is door de korrelvorm en het stortgewicht minder windgevoelig Kunstmeststrooier Amazone ZA/M Ultra ZA/M Bogballe M2/M3 Maximum werkbreedte bij gebruik van Nutramon KA 4 m 36 m 42 m 5.2 Nutramon KA is zeer breed strooibaar In tabel 5.2, samengesteld uit de officiële adviestabellen van strooierfabrikanten, worden de maximum werkbreedten aangegeven waarbij met een goede afstelling een regelmatig strooibeeld bereikt wordt met Nutramon KA. Bovendien gebruiken de strooierfabrikanten Nutramon KA om nieuwe strooiertypen te testen. Rauch Axera Axis 30.1 Axis 50.1 Vicon Rotaflow 42 m 42 m 4 m 45 m Tabel. 5.2 Maximum werkbreedte van strooiers bij gebruik van Nutramon KA 13 strooieigenschappen

14 7 traat) Ammoniakverliezen (% % % KA Ureum opbrengstdaling gras in kgds/ha Bron: Animal ciences Group Anasol N 4 N0 3 Opbrengst in Bron: BMVEL/UBAAmmoniakEmissionsinventar der deutschen Landwirtschaft und Minderungsszenarien bis zum Jahre 20, umweltforschungsplan des bundesministeriums für umwelt, naturschutz und reaktorsicherheit, Forschungsbericht /02, UBAFB Bron: Rap G. Meuffel Wagening e 2009 tramon 0 N Agro 2009, 5.3 Let op de verschillen in stortgewicht en korrelgrootte tortgewicht en gemiddelde korreldiameter (zogenaamde D50) hebben een grote invloed op de strooibreedte. Een meststof met laag stortgewicht en kleine korreldiameter laat zich niet gemakkelijk over grote werkbreedten goed verspreiden. De afstelling van de strooier moet dus aan deze specifieke situatie aangepast zijn. Vergelijking opbrengst en eiwitgehalte bij gebruik van KA en Dit betekent veelal dat een kleinere strooibreedte moet worden gekozen. Met name geprillde meststoffen geven vaak aanleiding tot strooibanen.,5 13,5 13, Kenmerk 9,5 Nutramon KA Ureum Ureum 20 KA 12,75 gegranuleerd geprilld1 9 tortgewicht (kg/m 3 ) 9, , , ,67 12,7,5 Gemiddelde , korreldiameter (mm) 12 Tabel. 5.3 tortgewicht KA en korreldiameter KA Opbrengst (t/ha) Bron: Wintertarwe, 39 proeven, LK annover Eiwitgehalte (%) CO 2 emissie in % Broeikasgasemissie bij de productie van kalkammonsalpeter Nutramon KA + KA (beste techniek Europa) +145% KA (gemiddeld Europa 07/0) * Beste techniek van Europa houdt in: de best beschikbare techniek die algemeen inzetbaar is bij de productie van kalkammonsalpeter in Europa. 5.4 De windgevoeligheid Nutramon KA geeft ook bij een windsnelheid van 4 m/s een goed strooibeeld. Zie onderstaand strooibeeld bij een werkbreedte van 24 meter. bruik emissie Nutramon KA geeft ook bij een windsnelheid 4 m/s een goed strooibeeld. Zie het strooibeeld bij een werkbreedte van 24 meter. % n opa) niek die Ralatieve strooihoeveelheid (%) 12 1% % wind 4m/s L R Afstand van het midden (m) Enkelvoudig strooibeeld amengesteld strooibeeld Grafiek 5.4 trooibeeld bij 24 meter bij een windsnelheid van 4 m/s 14 strooieigenschappen

15 6 Duurzaamheid van meststoffen Ammoniakverliezen (%) Duurzaamheid en klimaat zijn onderwerpen die veel aandacht vragen in het maatschappelijke debat. Met het gebruik van Nutramon KA draagt u ook een steentje bij aan de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. De gemiddelde ammoniakverliezen van KA, urean en ureum Duurzaamheid Nutramon KA KA Ureum Lage totale CO 2 emissie Lage CO 2 emissie bij % gebruik KA Ureum ROOI ROOI R BEWU BEWU ROOI ROOI R BEWU BEWU Nutramon KA is de klimaatvriendelijkste KA van WestEuropa. Bron: BMVEL/UBAAmmoniakEmissionsinventar der deutschen Landwirtschaft und Minderungsszenarien bis zum Jahre 20, umweltforschungsplan des bundesministeriums für umwelt, naturschutz und Waarom is de duurzaamheid van Nutramon KA beter dan andere meststoffen? Bij de normale productie van kunstmest komt CO 2 en lachgas vrij. Lachgas heeft een sterk negatief effect op het klimaat. Bij de fabrieken van DM Agro is specifieke technologie geïnstalleerd die een grotere emissie reductie geven dan de beste techniek in Europa laat zien. DM Agro ontving hiervoor de Responsible Care prijs van de V.N.C.I. omdat het de lachgasemissie met vrijwel reduceerde. Ook het energie gebruik is erg efficiënt, het nadert het theoretische minimum. reaktorsicherheit, Forschungsbericht /02, UBAFB Opbrengst (t/ha),5 9,5 9,5 2% Concurrerende WestEuropese KA geeft een hogere CO 2 emissie ook al is deze met de beste techniek geproduceerd. 13,5 Bij toepassing is er minder verschil 13,25in CO2emissie tussen producten van verschillende herkomst. De hoge 13 strooikwaliteit en de bekende herkomst van 12,75 Nutramon KA verhogen de kans op een hoge en efficiënte 9,93 benutting 12,5 en beperken 13,3daardoor de 12,7 CO2emissie bij gebruik. Vergelijking opbrengst en eiwitgehalte bij gebruik van KA en 9,67 15% Tabel. 6 Duurzaamheid 12 Bronnen: KA KA GG emissions and energy efficiency in European nitrogen fertiliser production and use, F. Brentrup and C. Pallière, IF proceedings no: 639, december 200 EFMA emission data fertiliser production 2007/200 Eigen DM Agro gegevens Bron: Wintertarwe, 39 proeven, LK annover Eiwitgehalte (%) 12,25 Opbrengstdaling bij spaakwielinjectie van vloeibare meststoffen op zandgrasland t.o.v. KA (kg ds/ha over 4 sneden) R ROOI R BEWU BEWU ROOI R BEWU BEWU BEWU ROOI ROOI ROOI 944 BEWU BEWU ROOI ROOI BEWU BEWU BEWU ROOI ROOI ROOI opbrengstdaling gras in kgds/ha Bron: Animal ciences Group CO 2 emissie in % NT Anasol N 4 N0 3 Broeikasgasemissie bij de productie van kalkammonsalpeter Nutramon KA + KA (beste techniek Europa) +145% KA * Beste techniek van Europa houdt in: de best beschikbare techniek die algemeen inzetbaar is bij de productie van kalkammonsalpeter in Europa. Grafiek. 6.1 Broeikasgasemissie Opbrengst in (gemiddeld Europa 07/0) Vergelijking meststof op löss ( x Bron: Rapport WR 73. Bemestingson G. Meuffels en C. Crombach, Praktijkond Wageningen 2009 Bro Ure Relatieve CO 2 emissie in % * Eu alge lheid (%) Nutramon KA geeft ook bij een windsnelheid 4 m/s een goed strooibeeld. 15 duurzaamheid Zie het strooibeeld van bij een meststoffen werkbreedte van 24 meter. 12 1% 9

16 Opbrengst in x 3x Nutramon KA Bron: Rapport WR 73. Bemestingsonderzoek wintertarwe DM Agro Duurzamer dan urean en ureum meststoffen G. Meuffels en C. Crombach, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Wageningen 2009 Bij de productie van kalkammonsalpeter kan de uitstoot van CO 2 en lachgas door aanpassingen van de productie sterk gereduceerd worden. Deze mogelijkheden zijn bij urean en ureum beperkt. en ureum bevatten namelijk koolstof gebonden aan de organische stikstof (zgn amidestikstof). Dit betekent dat de koolzuur gebonden is in de meststof. Deze koolstof komt als CO 2 vrij bij het gebruik in het veld. Bij toepassing van Nutramon KA heeft u een veel lagere CO 2 emissie dan bij het gebruik. Bron: Rapport WR 73. Bemestingsonderzoek wintertarwe DM Agro 2009 G. Meuffels en C. Crombach, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Wageningen 2009 Opbrengst in op löss (N = 195 ) 07 2x Entec N 305 2x Entec N 3x Nutramon KA N Opbrengst (t/ha) Ver,5 9,5 9,5 Bron: Wintertarwe, 3 Broeikasgasemissie bij toepassing van meststoffen Ureum en geven resp. 067% meer emissie Broeikasgasemissie bij productie en gebruik Ureum en geven resp. 5254% meer emissie Nutram % pa 07/0) k die Europa. Relatieve CO 2 emissie in % 225% % 1 125% 75% 25% Nutramon KA + Ureum (Europa) +67% (Europa) * Europa betekent geproduceerd met de best beschikbare techniek die algemeen inzetbaar is bij de productie in Europese fabrieken. Relatieve CO 2 emissie in % 175% 1 125% 75% 25% Nutramon KA +52% Ureum (Europa) +54% (Europa) * Europa betekent geproduceerd met de best beschikbare techniek die algemeen inzetbaar is bij de productie in Europese fabrieken. Ralatieve strooihoeveelheid (%) 12 1% % Grafiek. 6.2a Grafiek. 6.2b Ook als de productie van Nutramon KA meegerekend wordt, zit u nog aan de goede kant van de streep. Dan geven Ureum en een meer dan 50 procent hogere CO 2 emissie. 6.3 Verdere verlaging CO 2 emissie van Nutramon productie in de toekomst mogelijk DM Agro zoekt continu naar een verdere vermindering van de CO 2 emissie bij de productie van Nutramon KA. Zo zou de CO 2 emissie met 66% verlaagd kunnen worden bij ondergrondse opslag van CO 2. Een verdere verlaging naar een klimaatneutrale meststof is zeker niet ondenkbaar. 16 duurzaamheid van meststoffen

17 amenvatting M E ET N R ET N R R G E B A EGEERBDA E E R D E TR R IE UW UR OOEIEBEWU R ET N TR R ET N ET N TR R ET N TR R TR R Gewaskwaliteit ET N R Ureum TR R Gewasopbrengst Rendement TR R KA Nutramon KA ET N ET N ET N ET N TR TR R ET N ET N TR R ET N TR TR R R TR R ET N TR R ET N R ET N TR TR R ET N Lage CO2emissie bij gebruik Lage totale CO2emissie TR TR R ard en rond Duurzaamheid R / / / R R ET N R R ET N ET N TR R ET N TR R ET N R R ET N Zeer breed strooibaar TR R TR TR R ET N R ET N trooien met de juiste strooitabel Producent bekend TR TR R trooieigenschappen TR R Teeltzekerheid DM Agro Mijnweg AC Geleen Februari 20 R VOOR RENDENT EN DUURZAAMID

Uw handleiding bij de keuze van stikstofmeststof KAS

Uw handleiding bij de keuze van stikstofmeststof KAS Uw handleiding bij de keuze van stikstofmeststof KA 1 Inleiding 02 2 Verschillende stikstofvormen 03 3 De stikstofvormen in meststoffen 05 4 Rendement 09 5 trooieigenschappen 13 6 Duurzaamheid van meststoffen

Nadere informatie

Naar 95% benutting van N uit kunstmest. Herman de Boer Divisie Veehouderij, Animal Sciences Group (Wageningen UR), Lelystad

Naar 95% benutting van N uit kunstmest. Herman de Boer Divisie Veehouderij, Animal Sciences Group (Wageningen UR), Lelystad Naar 95% benutting van N uit kunstmest Herman de Boer Divisie Veehouderij, Animal Sciences Group (Wageningen UR), Lelystad Opbouw presentatie Hoezo 95% benutting? Waarom nieuw onderzoek aan vloeibare kunstmest?

Nadere informatie

WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN

WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN Masterplan Mineralenmanagement Meer met minder stikstof De vraagstukken rondom de voedselzekerheid voor een groeiende wereldbevolking en de afnemende

Nadere informatie

Weersinvloeden op oogst Actualiteiten Ruwvoerteelten. Weersinvloeden op oogst Weersinvloeden op oogst Januari.

Weersinvloeden op oogst Actualiteiten Ruwvoerteelten. Weersinvloeden op oogst Weersinvloeden op oogst Januari. Actualiteiten Ruwvoerteelten Mei Juni 1 Juli Juli Oktober Oktober 2 Oktober Oktober Terugblik 2015 & Vooruit kijken op 2016 3 Wat is mijn droge stof opbrengst? 1 e snede 4.000 31% 2 e snede 3.000 23% 3

Nadere informatie

NIEUW. De stikstofstabilisatie voor een verhoogde efficiëntie van stikstof in drijfmest

NIEUW. De stikstofstabilisatie voor een verhoogde efficiëntie van stikstof in drijfmest NIEUW De stikstofstabilisatie voor een verhoogde efficiëntie van stikstof in drijfmest Organische meststoffen efficiënte benutting van stikstof Stikstofbemesting is een elementair onderdeel van de moderne

Nadere informatie

Om optimaal te groeien heeft een plant verschillende voedingsstoffen nodig:

Om optimaal te groeien heeft een plant verschillende voedingsstoffen nodig: Om optimaal te groeien heeft een plant verschillende voedingsstoffen nodig: Stikstof, voor de bovengrondse plantdelen en de vorming van eiwit Fosfaat, voor de wortelontwikkeling Kali, voor de sapstroom

Nadere informatie

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine

Meer en beter gras van Eigen land met onze nieuwe graslandverzorgingsmachine Nieuwsbrief nr.1 maart 2015 Technieken en wetgeving veranderen continu. Middels de nieuwsbrief gaan we proberen u een aantal keer per jaar op de hoogte te houden van de actualiteiten en nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Spuiwater als meststof

Spuiwater als meststof ammoniak NH3 Spuiwater als meststof Greet Ghekiere Bart Ryckaert Met dank aan de inbreng van Sara Van Elsacker & Viooltje Lebuf - VCM zwavelzuur H2SO4 ammoniumsulfaat = spuiwater (NH4)2SO4 1 De samenstelling

Nadere informatie

Te kort aan (kunst)mest? Hoe verdeel ik de kunstmest dynamisch?

Te kort aan (kunst)mest? Hoe verdeel ik de kunstmest dynamisch? Te kort aan (kunst)mest? Hoe verdeel ik de kunstmest dynamisch? Wim Bussink, NMI Nijkerk, 20 februari 2014 Complementair aan CBGV werk Materiaal deels deze afkomstig uit studies met PZ financiering Elke

Nadere informatie

Notitie Bemestingswaarde van digestaten

Notitie Bemestingswaarde van digestaten 1 Notitie Bemestingswaarde van digestaten J.J. Schröder (lid LTO-Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen) Wageningen, 25 oktober 2016 Digestaat is een algemene benaming voor meststoffen afkomstig

Nadere informatie

meststoffen voor meesterlijk grasland! groei door kennis

meststoffen voor meesterlijk grasland! groei door kennis meststoffen voor meesterlijk grasland! groei door kennis Grasmaster De productie van ruwvoer op het eigen melkveehouderijbedrijf bepaalt in belangrijke mate het bedrijfsresultaat. Talloze onderzoeken bevestigen

Nadere informatie

RE-gras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting

RE-gras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting Soil for life RE-gras Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruw eiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting Een project van het Nutriënten Management Instituut NMI in opdracht van het Productschap

Nadere informatie

Evenredig korten over alle sneden De eerste en tweede snede volgens advies bemesten en de overige sneden extra korten

Evenredig korten over alle sneden De eerste en tweede snede volgens advies bemesten en de overige sneden extra korten 2.1.2 Grasland zonder klaver: Stikstof Het stikstofbemestingsadvies wordt gestuurd door de stikstofjaargift en het stikstofleverend vermogen van de grond (NLV). De stikstofjaargift is de vooraf geplande

Nadere informatie

Onderzoek in kader Pilot Mineralenconcentraten (NL)

Onderzoek in kader Pilot Mineralenconcentraten (NL) Onderzoek in kader Pilot Mineralenconcentraten (NL) Gerard Velthof & Oscar Schoumans Betrokken instellingen: Livestock Research, PPO, LEI, PRI, Alterra & DLV ( > 20 onderzoekers) Launch-event Biorefine

Nadere informatie

Adding sustainability to productivity

Adding sustainability to productivity Precisiebemesting van gras en mais 28/11/2014 Bemesting in de 21 e eeuw : Smart Fertilization Adding sustainability to productivity 1 Precisiebemesting van gras en mais 28/11/2014 Duurzaam bemesten van

Nadere informatie

Hendrix UTD Agro Jaarrond bemesting. Programma: Kringloop Bodem Jaarbemesting Grasland

Hendrix UTD Agro Jaarrond bemesting. Programma: Kringloop Bodem Jaarbemesting Grasland Jaar Rondbemesting Hendrix UTD Agro Jaarrond bemesting Programma: Kringloop Bodem Jaarbemesting Grasland Kringloop Dicht drukken KHK khk - Ca khk - Mg khk - Mg Ca Ca khk Mg khk - Mg khk - Mg Ca Ca khk

Nadere informatie

YaraBela. naam. stikstof-efficiency heeft een. pure Nutrient info #4

YaraBela. naam. stikstof-efficiency heeft een. pure Nutrient info #4 pure Nutrient info #4 YaraBela Productfamilie YaraBela stikstof-efficiency heeft een naam Jaar in, jaar uit hogere opbrengsten Bela is afgeleid van het oud-noorse woord Belya : vruchtbaarheid. YaraBela

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies van rapport 1364.N.09 Type en toedieningsvorm van N- kunstmest; Effecten op gewas- en eiwitproductie en -kwaliteit

Samenvatting en conclusies van rapport 1364.N.09 Type en toedieningsvorm van N- kunstmest; Effecten op gewas- en eiwitproductie en -kwaliteit Samenvatting en conclusies van rapport 1364.N.09 Type en toedieningsvorm van N- kunstmest; Effecten op gewas- en eiwitproductie en -kwaliteit Auteur(s): ir. D.J. den Boer (NMI); ing. G. Holshof (Livestock

Nadere informatie

Digestaat. Voor u en het milieu het beste resultaat SPADE

Digestaat. Voor u en het milieu het beste resultaat SPADE Voor u en het milieu het beste resultaat SPADE Digestaat is een drijfmest die overblijft na het vergisten van mest. Het hoge gehalte aan direct werkzame stikstof en de productie van groene stroom maken

Nadere informatie

Nitraatmeststoffen. Optimale opbrengst, minimale belasting voor het milieu

Nitraatmeststoffen. Optimale opbrengst, minimale belasting voor het milieu Nitraatmeststoffen Optimale opbrengst, minimale belasting voor het milieu Inhoud Pure meststoffen De wereld voeden, de natuur beschermen p.4 De landbouw van morgen Minerale stikstofbronnen p.5 Stikstof

Nadere informatie

Beredeneerde bemesting van een paardenweide

Beredeneerde bemesting van een paardenweide Beredeneerde bemesting van een paardenweide Gras is het voornaamste voedsel voor paarden. Gras verschaft de noodzakelijke voeding en het omvangrijke ruwvoer dat nodig is voor een goede spijsverteringsactiviteit

Nadere informatie

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Pilotveehouder Henk van Dijk Proeftuinadviseur Gerrit de Lange Countus Accountants Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door: 8

Nadere informatie

Nitraatmeststoffen. Optimale opbrengst, minimale belasting voor het milieu

Nitraatmeststoffen. Optimale opbrengst, minimale belasting voor het milieu Nitraatmeststoffen Optimale opbrengst, minimale belasting voor het milieu Inhoud De wereld voeden, de natuur beschermen p.4 De landbouw van morgen Minerale stikstofbronnen p.5 Stikstof - een bron van leven

Nadere informatie

Bemesting, maatwerk voor uw bedrijf!

Bemesting, maatwerk voor uw bedrijf! Groot Fruit Nr. 2 13 februari 2017 Bemesting, maatwerk voor uw bedrijf! Met het nieuwe seizoen in aantocht is het nu de tijd om na te denken over de bemesting voor het komende jaar. In de praktijk wordt

Nadere informatie

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven

Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen Tips voor het uitvoeren van bemestingsproeven Inleiding De CBGV baseert haar adviezen bij voorkeur op zoveel mogelijk proefresultaten. Resultaten moeten daarbij

Nadere informatie

Mineralen op Maat. Mineralen op Maat. Winterbijeenkomsten 5-11-2012. Doelstelling project:

Mineralen op Maat. Mineralen op Maat. Winterbijeenkomsten 5-11-2012. Doelstelling project: Winterbijeenkomsten Dit project wordt medegefinancierd door Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Ed Boerboom Mineralen op Maat Indeling presentatie:

Nadere informatie

Het beste tijdstip om grasland te vernieuwen

Het beste tijdstip om grasland te vernieuwen Het beste tijdstip om grasland te vernieuwen Auteur Alex De Vliegher 16/04/2014 www.lcvvzw.be 2 / 7 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 3 Wanneer grasland vernieuwen in het najaar? Wanneer in het voorjaar?...

Nadere informatie

Bemesting. Fosfaatgebruiksnormen. Mestwetgeving Wettelijk op maisland: 112 kg N/ha/jaar en bij hoge PW 50 kg P205/ha/jaar 1-2-2016.

Bemesting. Fosfaatgebruiksnormen. Mestwetgeving Wettelijk op maisland: 112 kg N/ha/jaar en bij hoge PW 50 kg P205/ha/jaar 1-2-2016. Even Voorstellen Pascal Kleeven Akkerbouw/vollegrondgroentebedrijf Sinds1999 in dienst bij Vitelia-Agrocultuur Bemesting Wie teelt er maïs? Vragen Wie heeft er een mestmonster? Wie heeft er actuele grondmonsters?

Nadere informatie

Welke mineralen passen bij de akkerbouw?

Welke mineralen passen bij de akkerbouw? Welke mineralen passen bij de akkerbouw? Tonnis A. van Dijk, Nutriënten Management Instituut NMI Inleiding Het project BioNPK streeft ernaar zoveel mogelijk mineralen terug te winnen uit digestaat (het

Nadere informatie

Samenstelling en eigenschappen

Samenstelling en eigenschappen Samenstelling en eigenschappen Mest is onder te verdelen in kunstmest en natuurlijke mest. Natuurlijke mest is op zijn beurt weer onder te verdelen in mest van dierlijke herkomst en mest van plantaardige

Nadere informatie

Meer gras met minder stikstof

Meer gras met minder stikstof Meer gras met minder stikstof Voorjaarsmeststoffen op grasland, 2001 en 2002 januari 2003 Rapport 15 Koeien & Kansen; Pioniers duurzame melkveehouderij Meer gras met minder stikstof Voorjaarsmeststoffen

Nadere informatie

Urean. Vloeibare stikstofmeststof

Urean. Vloeibare stikstofmeststof Urean Vloeibare stikstofmeststof Urean 30% N : samenstelling! Urean 30% N is een mengsel van:! 43% ammoniumnitraat : (NH 4 NO 3 )! 32% ureum : (NH2) 2 CO! 25% water : (H 2 O)! Stikstofverdeling:! 50% afkomstig

Nadere informatie

REgras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruweiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting

REgras. Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruweiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting REgras Bedrijfsspecifiek advies voor het sturen op ruweiwit, grasopbrengst en stikstofbenutting Een project van het Nutriënten Management Instituut NMI in opdracht van het Productschap voor de Zuivel.

Nadere informatie

Kansen voor mestscheiding

Kansen voor mestscheiding Kansen voor mestscheiding Studiemiddag Inagro 29 maart 2012 Gerjan Hilhorst Livestock Research De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen

Nadere informatie

Rijenbemesting met drijfmest bij snijmaïs. Inleiding. Rijenbemesting. Plaatsing van meststoffen. Effect van plaatsing

Rijenbemesting met drijfmest bij snijmaïs. Inleiding. Rijenbemesting. Plaatsing van meststoffen. Effect van plaatsing Rijenbemesting met drijfmest bij snijmaïs Inleiding Willem van Geel en Gerard Meuffels, PPO-AGV Effect rijenbemesting op mineralenbenutting en gewasgroei stikstof, fosfaat, kali Rijenbemesting met drijfmest

Nadere informatie

zwavel toch nodig? Misschien PURE NUTRIENT INFO #7

zwavel toch nodig? Misschien PURE NUTRIENT INFO #7 PURE NUTRIENT INFO #7 Zin van zwavel Misschien toch zwavel nodig? ZWAVEL IS BELANGRIJK Zwavel is één van de zes belangrijkste nutriënten voor de groei van gewassen. Het is een essentieel onderdeel van

Nadere informatie

Wieringerwerf, 10 maart 2016

Wieringerwerf, 10 maart 2016 Nieuwe buitendienstmedewerker rundveehouderij Per 1 april aanstaande zal Nils van Straten ons team komen versterken als buitendienstmedewerker voor de veehouderij. Nils is als zelfstandig ondernemer bij

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

2.2 Grasland met klaver

2.2 Grasland met klaver 2.2 Grasland met klaver Tot grasland met klaver wordt gerekend grasland met gemiddeld op jaarbasis meer dan 10 15 procent klaver. 2.2-1 2.2.1 Grasland met klaver: Kalk In deze paragraaf wordt alleen de

Nadere informatie

bodemvoorraad kg N/ha (jan/febr)

bodemvoorraad kg N/ha (jan/febr) 4.3 Stikstofbemesting CONTACTPERSOON: PETER WILTING De hoogte van de stikstofbemesting beïnvloedt het rendement van de teelt van suikerbieten. Te weinig stikstof betekent een lagere wortelopbrengst, te

Nadere informatie

RUWVOER+ Optimaliseer uw ruwvoerproces

RUWVOER+ Optimaliseer uw ruwvoerproces Grasgroen meststoffen 2016 RUWVOER Optimaliseer uw ruwvoerproces We nemen het dier als uitgangspunt, want zij maakt ruwvoer tot waarde. Onze Ruwvoer aanpak biedt betere handvatten ter optimalisatie van

Nadere informatie

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik??

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Road map Klimaatvriendelijk: carbon footprint Wat is carbon footprint? Wat is klimaatneutraal? Broeikasgassen en akkerbouw Het project boerenklimaat.nl Perspectief

Nadere informatie

HUMUSZUREN ALS HULPMIDDEL VOOR DE OPTIMALISATIE VAN

HUMUSZUREN ALS HULPMIDDEL VOOR DE OPTIMALISATIE VAN HUMUSZUREN ALS HULPMIDDEL VOOR DE OPTIMALISATIE VAN OPBRENGST EN KWALITEIT VAN RAAIGRAS BIJ VERMINDERDE BEMESTING Greet Verlinden, Thomas Coussens en Geert Haesaert Hogeschool Gent, Departement Biowetenschappen

Nadere informatie

meststoffen vloeibare basismeststof groei door kennis

meststoffen vloeibare basismeststof groei door kennis meststoffen 2013 vloeibare basismeststof groei door kennis Growsol Growsol meststoffen is een range van vloeibare meststoffen voor de basisbemesting voorafgaand aan een teelt. Een aantal producten kunnen

Nadere informatie

Waarom verdient u meer met Tropicote?

Waarom verdient u meer met Tropicote? Waarom verdient u meer met Tropicote? Waarom Tropicote als bijbemesting gebruiken? Om op deze vraag genuanceerd te antwoorden hadden we het eerst graag over efficiënt bemesten gehad. Daarin wordt uitgelegd

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voor de sloot Uw klantnummer: 5001382 Postbus 170 NL- 6700 AD Wageningen T +31 (0)88 876 1010 E klantenservice@blgg.agroxpertus.com I blgg.agroxpertus.nl T monstername:

Nadere informatie

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH

NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH NORBERT RAUCH RAUCH LANDMASCHINENFABRIK GMBH De rol van minerale en organische meststoffen in de komende 10 jaar vanuit het oogpunt van de kunstmeststrooier fabrikant 2 Norbert Rauch 20151208 Grond om

Nadere informatie

Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt?

Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt? Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt? J. Bonnast (BDB), W. Odeurs (BDB) Samenvatting Het optimaliseren van de teelttechniek is een uitdaging voor iedere

Nadere informatie

BEMESTING WINTERTARWE (Tekst uit LCG-Brochure Granen Oogst 2009)

BEMESTING WINTERTARWE (Tekst uit LCG-Brochure Granen Oogst 2009) BEMESTING WINTERTARWE (Tekst uit LCG-Brochure Granen Oogst 2009) Let wel: de proeven aangelegd door het LCG in 2009 werden uitgevoerd conform de bemestingsnormen die van kracht waren in 2009. Deze bemestingsnormen

Nadere informatie

Inhoud. Studie-avond spuiwater 16/03/2015

Inhoud. Studie-avond spuiwater 16/03/2015 Inhoud Studie-avond spuiwater Viooltje Lebuf Geel 11 maart 2015 Wat is spuiwater en waarvoor wordt het gebruikt? Rekenvoorbeeld Luchtwassers: wettelijke verplichtingen Bemesting met spuiwater 2 VCM = Vlaams

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 maandag woensdag 199 mei 13.30 09.00-15.00 11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING PLANTENTEELT CSE KB Het examen Landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat

Nadere informatie

Teelthandleiding wettelijke regels

Teelthandleiding wettelijke regels Teelthandleiding 4.14 wettelijke regels 4.14 Wettelijke regels... 1 2 4.14 Wettelijke regels Versie: april 2016 De belangrijkste wettelijke regels over het gebruik van meststoffen staan in de Meststoffenwet,

Nadere informatie

TOLALG14SPZ_BM08 (Blad)bemestingsproef in najaarsspinazie voor industriële verwerking met voorteelt Tarwe.

TOLALG14SPZ_BM08 (Blad)bemestingsproef in najaarsspinazie voor industriële verwerking met voorteelt Tarwe. TOLALG14SPZ_BM08 (Blad)bemestingsproef in najaarsspinazie voor industriële verwerking met voorteelt Tarwe. Doel Rekening houdende met N-vrijstelling/immobilisatie uit oogstresten van de voorteelt gedeeltelijk

Nadere informatie

N-index: wat zeggen de cijfers?

N-index: wat zeggen de cijfers? Beste klant, N-index: wat zeggen de cijfers? U heeft een analyse ontvangen van de Bodemkundige Dienst met bepaling van de N-index en met het bijhorend N-bemestingsadvies. Hieronder vindt u een verduidelijking

Nadere informatie

Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer?

Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer? Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer? NISCOO Heerenveen Zwier van der Vegte, Bedrijfsleider KTC De Marke Het belang van lage verliezen Mineralenverliezen belasten het milieu: Overheid wil dit beperken

Nadere informatie

Bemesting en uitbating gras(klaver)

Bemesting en uitbating gras(klaver) Bemesting en uitbating gras(klaver) Alex De Vliegher ILVO-Plant T&O Melle, 10 november 2011 Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek Eenheid Plant www.ilvo.vlaanderen.be Beleidsdomein Landbouw en

Nadere informatie

Smart Farming. Rendement door efficiency. Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw

Smart Farming. Rendement door efficiency. Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw Smart Farming Rendement door efficiency Herman Krebbers Mechanisatie en precisielandbouw Onderzoek Rabobank Kans! 2 Gebruik beschikbare data 3 Snelle ontwikkeling techniek Meest interessante toepassingen

Nadere informatie

Duurzame landbouw door bodemschimmels

Duurzame landbouw door bodemschimmels Duurzame landbouw door bodemschimmels Omdat er in natuurgebieden over het algemeen veel bodemschimmels leven, wordt vaak gedacht dat de aanwezigheid van schimmels in een akker of in grasland een kenmerk

Nadere informatie

Het gebruik van gips in de fruitteelt

Het gebruik van gips in de fruitteelt Het gebruik van gips in de fruitteelt Inleiding Als voedingselement zorgt calcium voor stevige, lang houdbare vruchten. Calcium speelt daarnaast ook een belangrijke rol bij bodemstructuur en -vruchtbaarheid.

Nadere informatie

2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium

2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium 2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium Het natriumadvies voor grasland is niet gericht op verhoging van de opbrengst, maar wordt uitsluitend gegeven met het oog op de gezondheidstoestand van het rundvee

Nadere informatie

Equivalente maatregelen bemesting open teelten Voorstel ingediend door LTO en NAV bij het Ministerie van Economische Zaken

Equivalente maatregelen bemesting open teelten Voorstel ingediend door LTO en NAV bij het Ministerie van Economische Zaken Equivalente maatregelen bemesting open teelten Voorstel ingediend door LTO en NAV bij het Ministerie van Economische Zaken De voorgestelde equivalente maatregelen open teelten zijn: A. Opbrengstafhankelijke

Nadere informatie

Voorjaarstoepassing van drijfmest op kleigrond voor aardappelen

Voorjaarstoepassing van drijfmest op kleigrond voor aardappelen Voorjaarstoepassing van drijfmest op kleigrond voor aardappelen In PPL het (Programma PrecisieLandbouw) (PPL) investeren investeren landbouwbedrijfsleven en en ministerie van van LNV LNV in in hulpmiddelen

Nadere informatie

Van optimale bodem naar optimaal voer!

Van optimale bodem naar optimaal voer! Van optimale bodem naar optimaal voer! Veehouderij en loonwerker informatiebijeenkomst 2016 www.tenbrinkebv.nl Van optimale bodem naar optimaal voer. Inleiding De beste wensen voor een gezond en gelukking

Nadere informatie

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115

Bemestingsonderzoek Grasland voor paarden voorste deel Postbus 115 voorste deel Onderzoek Onderzoek-/ordernr: Datum monstername: Datum verslag: 110027/001746286 07-10-2010 22-10-2010 Monster genomen bij: A. Dierhouder 8822 XX ARUM Grondsoort: Bemonsterde laag: Monster

Nadere informatie

Milieuaspecten van alternatieve meststoffen

Milieuaspecten van alternatieve meststoffen Milieuaspecten van alternatieve meststoffen Lien Terryn, Carin Rougoor & Emiel Elferink, CLM Doelstelling Deze notitie geeft een overzicht van de beschikbare kennis over de broeikasgasemissies die kunnen

Nadere informatie

Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans

Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans Demetertool Vlaanderen is open ruimte Bereken voor uw akker- en groentepercelen eenvoudig zelf: de organische koolstofevolutie de stikstof- en fosforbalans LNE Groenbedekker Gele mosterd De online Demetertool

Nadere informatie

Gevolgen mestbeleid voor mineralen- en bodembeheer

Gevolgen mestbeleid voor mineralen- en bodembeheer Inhoud Gevolgen mestbeleid voor mineralen- en bodembeheer Wim van Dijk PPO, Lelystad Keuze dierlijke mestproducten Dekking PK-behoefte Kunstmestaanvoer Bodemvruchtbaarheid Organische stof Bijdrage dierlijke

Nadere informatie

Toepassingsmogelijkheden van vloeibare NPK-meststoffen in de akkerbouw. Olga A. Clevering

Toepassingsmogelijkheden van vloeibare NPK-meststoffen in de akkerbouw. Olga A. Clevering Toepassingsmogelijkheden van vloeibare NPK-meststoffen in de akkerbouw Olga A. Clevering Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Sector AGV Projectrapport nr. 1125246 Januari 2002 00 2001 Wageningen, Praktijkonderzoek

Nadere informatie

Afstudeeropdracht Carbon Footprint

Afstudeeropdracht Carbon Footprint 2011 Afstudeeropdracht Carbon Footprint Precisielandbouw en andere besparende technieken Mark van Lier Tim van Summeren Van den Borne Aardappelen 7 juli 2011 Afstudeeropdracht Carbon Footprint Precisielandbouw

Nadere informatie

De bodem, weerloos én weerbaar

De bodem, weerloos én weerbaar De bodem, weerloos én weerbaar Hoe onderzoek bijdraagt aan een betere kwaliteit van de bodem en dus stabielere opbrengst voor de lange termijn Bodemkwaliteit op zand De bodem is misschien wel het belangrijkste

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Gerard Meuffels. Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

Resultaten onderzoek Gerard Meuffels. Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Resultaten onderzoek 2013 Gerard Meuffels Rijenbemesting Betere benutting van nutriënten en verkleinen van het risico van uitspoeling / afstroming Kunstmeststoffen reeds gangbare praktijk (o.a. mais) Stikstof:

Nadere informatie

Rijenbemesting en striptill bemesting hebben toekomst? Studiedag NVTL maart 2015, Gerard Meuffels WUR-PPO

Rijenbemesting en striptill bemesting hebben toekomst? Studiedag NVTL maart 2015, Gerard Meuffels WUR-PPO Rijenbemesting en striptill bemesting hebben toekomst? Studiedag NVTL 2015 10 maart 2015, Gerard Meuffels WUR-PPO Rijenbemesting Betere benutting van nutriënten en verkleinen van het risico van uitspoeling

Nadere informatie

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergrond BEX (Koeien &Kansen) Samenwerking binnen K&K Voorgesteld mestbeleid NL- EU Samen inspelen op ontwikkelingen uit markt en maatschappij Kringloop

Nadere informatie

Resultaten Koeien & Kansen en De Marke

Resultaten Koeien & Kansen en De Marke Grasland, bouwland en bodemkwaliteit Resultaten Koeien & Kansen en De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen UR en adviesdiensten. De

Nadere informatie

SKB-Showcase. Praktijkdemo s met ondernemers uit de akker- en tuinbouw. Slotbijeenkomst SKB Showcase Biezenmortel 11 december 2014

SKB-Showcase. Praktijkdemo s met ondernemers uit de akker- en tuinbouw. Slotbijeenkomst SKB Showcase Biezenmortel 11 december 2014 Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl SKB-Showcase Praktijkdemo s met ondernemers uit de akker- en tuinbouw Romke Postma

Nadere informatie

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar

Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar 17-1- Organisch (rest)materiaal als Bodemverbeteraar BODEM De Bodem Van Groot naar Klein tot zeer klein 2 1 17-1- Bodemprofiel Opbouw van de bodem Onaangeroerd = C Kleinste delen = 0 en A Poriënvolume

Nadere informatie

Veel leesplezier! Bertus Stip, Hoveniersbedrijf Stip

Veel leesplezier! Bertus Stip, Hoveniersbedrijf Stip Het bodemboek aanleg en onderhoud van de tuin Voorwoord De grond in de tuin, wat moeten we daar nu weer mee? Misschien heeft u zichzelf deze vraag wel eens gesteld. Wij van Hoveniersbedrijf Stip stellen

Nadere informatie

Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses

Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses Grip op voeding Plantsapme*ngen vs wateranalyses Landelijke Glasgroente dag De toekomst van de tuinbouw Sjoerd Smits, HortiNova Joan Timmermans NovaCropControl Even voorstellen Sinds 003 bezig met plantsapmengen

Nadere informatie

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015

www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 Loonwerker maakt melkveehouder kringloopwijzer! www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/ 27 januari 2015 http://www.boerenverstand.nl/blog/projecten/praktijknetwerk-loonwerker-maakt-de-kringloop-wijzer/

Nadere informatie

Praktijkproef Super FK in Paprika 2010 bij de start van de teelt.

Praktijkproef Super FK in Paprika 2010 bij de start van de teelt. Praktijkproef Super FK in Paprika 20 bij de start van de teelt. Inleiding: Het doseren van Super FK zorgt primair voor een actiever/vegetatiever gewas, een betere en vollere gewasstand, met een betere

Nadere informatie

meststoffen rijenbemesting in mais groei door kennis

meststoffen rijenbemesting in mais groei door kennis meststoffen 2013 rijenbemesting in mais groei door kennis Maismaster Mais is een gewas wat van oudsher heel goed reageert op een rijenbemesting. Al decennia worden NP meststoffen toegepast in de rij bij

Nadere informatie

Kan een plant direct alle voedingszouten gebruiken die in dierlijke mest zit? Licht je antwoord toe.

Kan een plant direct alle voedingszouten gebruiken die in dierlijke mest zit? Licht je antwoord toe. Opdrachten Mestsoorten Puzzel Doel Je kunt: via een tabel verschillende mestsoorten met elkaar vergelijken; vormen van drollen bekijken en vaststellen van welke diersoort ze afkomstig zijn. Benodigheden

Nadere informatie

Effluenten van de biologische mestverwerking

Effluenten van de biologische mestverwerking Effluenten van de biologische mestverwerking Bemestingswaarde Gebruik Economisch aspect Bemestingswaarde Samenstelling effluent: kg / 1000 l DS 13,0 Organische stof 3,1 Totale Stikstof 0,21 Ammoniakale

Nadere informatie

2 Grasland. November

2 Grasland. November 2 Grasland De adviezen in dit hoofdstuk hebben betrekking op grasland; grasland zonder klaver (paragraaf 1.1), grasland met klaver (paragraaf 0) en graslandvernieuwing (paragraaf 2.3). Deze adviezen gelden

Nadere informatie

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011

ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 ir. L. Delanote, ir. A. Beeckman PCBT vzw Kruishoutem, 16 maart 2011 De vruchtbaarheid en de biologische activiteit van de bodem worden behouden en verbeterd - Door de teelt van vlinderbloemigen, groenbemesters

Nadere informatie

Nutriëntenbalans (N & P) in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV

Nutriëntenbalans (N & P) in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV Nutriëntenbalans (N & P) in BRP Wetenschappelijke onderbouwing CLM Onderzoek en Advies BV Culemborg, Juli 2012 Inleiding De nutriëntenbalans brengt de nutriëntenkringloop op een melkveebedrijf in beeld.

Nadere informatie

België: een belangrijke speler in minerale meststoffen. Belfertil

België: een belangrijke speler in minerale meststoffen. Belfertil België: een belangrijke speler in minerale meststoffen Belfertil Belfertil Belgian Luxemburg Mineral Fertilizer Association Belfertil vertegenwoordigt de minerale meststoffensector. N, P, K Basis minerale

Nadere informatie

Beperking van lachgasemissie door gebruik van klaver in grasland

Beperking van lachgasemissie door gebruik van klaver in grasland Beperking van lachgasemissie door gebruik van klaver in grasland In de serie Reductie Lachgasemissie door ontwikkeling van Best Management Practices zijn verschenen: 560.1 Beperking van lachgasemissie

Nadere informatie

Bemestingsstrategie voor de teeltcombinatie gras-maïs

Bemestingsstrategie voor de teeltcombinatie gras-maïs Bemestingsstrategie voor de teeltcombinatie gras-maïs Auteurs Gert Van de Ven, An Schellekens Wendy Odeurs Joos Latré 14/03/2014 www.lcvvzw.be 2 / 8 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 Adviezen...

Nadere informatie

meststoffen vloeibare bladmeststoffen groei door kennis

meststoffen vloeibare bladmeststoffen groei door kennis meststoffen 2013 vloeibare bladmeststoffen groei door kennis Foliplus Foliplus bladmeststoffen is een complete range van vloeibare meststoffen voor toepassing op het blad. CropSolutions heeft de beste

Nadere informatie

Spuiwater in de praktijk. Tielt, 12 maart 2014

Spuiwater in de praktijk. Tielt, 12 maart 2014 Spuiwater in de praktijk Tielt, 12 maart 2014 Programma Wat is spuiwater? Spuiwater uit chemische luchtwasser Samenstelling spuiwater In welke teelten en op welke manier aanwenden? Rekentool spuiwater

Nadere informatie

Naar een betere inschatting van de afbraak van bodemorganische stof

Naar een betere inschatting van de afbraak van bodemorganische stof Naar een betere inschatting van de afbraak van bodemorganische stof Marjoleine Hanegraaf (NMI) Saskia Burgers (Biometris) Willem van Geel (PPO) Themamiddag Bemesting Akkerbouw CBAV Nijkerk, 2 februari

Nadere informatie

Duurzame bemesting: omgeving

Duurzame bemesting: omgeving Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl Duurzame bemesting Visie NMI Duurzame bemesting: omgeving Beperking milieubelasting

Nadere informatie

2 Bemesting. 2.1 Meststoffen. Oriëntatie. Hoofdvoedingselementen

2 Bemesting. 2.1 Meststoffen. Oriëntatie. Hoofdvoedingselementen 2 Bemesting Oriëntatie Niet alleen de kwaliteit van de grond en de bodemeigenschappen hebben invloed op een goede groei van het gewas. Ook de hoeveelheid beschikbare meststoffen bepaalt de groei en uiteindelijk

Nadere informatie

Organische stof, meer waard dan je denkt

Organische stof, meer waard dan je denkt Organische stof, meer waard dan je denkt Ervaringen uit het systeemonderzoek PPO-locatie Vredepeel Bodem Anders Den Bosch, 20 maart 2015 Janjo de Haan De bodem Vaste fractie Water Lucht De bodem en organische

Nadere informatie

Gebruik ORGAplus organische meststoffen in aardbeien. Auteur(s) Jos Wilms en Gerard Meuffels (PPO-Vredepeel)

Gebruik ORGAplus organische meststoffen in aardbeien. Auteur(s) Jos Wilms en Gerard Meuffels (PPO-Vredepeel) Gebruik ORGAplus organische meststoffen in aardbeien Auteur(s) Jos Wilms en Gerard Meuffels (PPO-Vredepeel) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Akkerbouw, Vollegrondsgroenten en Groene Ruimte PPO nr.

Nadere informatie

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Kringloopdenken centraal op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Inhoud - Introductie - Duurzame melk en de kringloopwijzer - Wetgeving geeft weinig andere opties - Van kringloopwijzer naar kringloopboer!

Nadere informatie

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1

Opdrachten. Organische bemesting opdrachten 1 Opdrachten Organische bemesting opdrachten 1 Inleiding Je weet dat je melk moet drinken om voldoende calcium binnen te krijgen voor de opbouw van je botten. Calcium is dus een belangrijk element voor de

Nadere informatie

Rijenbemesting in de aardappelteelt

Rijenbemesting in de aardappelteelt Rijenbemesting in de aardappelteelt V. De Blauwer (Inagro), W. Odeurs (BDB), M. Goeminne (PCA) Samenvatting Er komt steeds meer interesse uit de praktijk voor rijenbemesting. In kader van het ADLOdemonstratieproject

Nadere informatie

Bemestingsproef Spinazie

Bemestingsproef Spinazie Bemestingsproef Spinazie Broekemahoeve, Lelystad Geert-Jan van der Burgt Opdrachtgever: Agrifirm Uitvoering: Broekemahoeve, Lelystad Metingen en verslaggeving: Louis Bolk Instituut Deze tekst is één hoofdstuk

Nadere informatie