Water en hoogspanning een goede combinatie? Frank Wester Arnhem, 4 november 2013 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013
Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur Elektriciteit is aangewezen als vitale infrastructuur De taak van TenneT m.b.t. de energievoorziening is het verzorgen van transport en systeemdiensten; TenneT Nederland heeft meer dan 9.000 kilometer hoogspanningsnet in beheer van 380 kilovolt (kv), 220 kv, 150 kv en 110 kv en meer dan 300 schakelstations. ti Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 2
Het E-netwerk Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013
Vitale infrastructuur Transport TenneT zorgt ervoor dat de transporten over het landelijk hoogspanningsnet, ten gevolge van vraag en aanbod in de markt, mogelijk zijn. Het transport van elektriciteit over alle netten op een veilige en doelmatige wijze te waarborgen; Voor transportdiensten zijn de volgende criteria van belang: kwaliteit en continuïteit van de dienst en transparantie naar de markt. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 4
Vitale infrastructuur Systeemdiensten De energiebalans op alle netten in Nederland te handhaven of te herstellen; Netveiligheidsanalyse id l en controle op productie eenheden, met als doel de robuustheid van het net te waarborgen; Het oplossen van grootschalige storingen van het transport van elektriciteit; TenneT heeft bescherm- en herstelplannen bij grootschalige storingen van het transport van elektriciteit; TenneT heeft een strategische storingsvoorraad van hoogspannings componenten in geval van storingen of calamiteiten. TenneT heeft ten behoeve van het herstel na een volledige black-out zogenoemde black-start voorzieningen gecontracteerd. Wettelijk is bepaald dat TenneT de regie voert tijdens een grootschalige storing. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 5
Risicogebieden Op deze kaart de risicogebieden m.b.t. overstromingen en het landelijk hoogspanningsnet. Mogelijke oorzaken/gevaar: vanuit de Noordzee en de rivieren; Vanuit de achterliggende gebieden, door stagnerende afvoer of het overlopen of bezwijken van een boezemkade. 110kV 150kV 220kV 380kV Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 6
TenneT beleid risicogebieden Uitgangspunten zoals vastgelegd in het TenneT beleidsdocument (TBD) In gebieden waar een grote kans op overstromingen bestaat, worden geen schakelstations gerealiseerd; Kabels worden in dit gebied aangelegd, mits de technische h bijbehorende apparatuur (bijv. een crossbondingput) ook in geval van hoog water (droog) bereikbaar is; Hoogspanningsmasten kunnen in deze gebieden zonder beperkingen worden gerealiseerd. Schakelstations met een vitale transportfunctie in het landelijk hoogspanningsnet, worden uitgevoerd met hoogwater voorzieningen, indien gebouwd in risicogebied.. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 7
Kans op overstromen De kans dat een bepaalde locatie wordt getroffen, is een locatiespecifieke kans. De genormeerde kans aangevuld met aanvullende kansverlagende veiligheids- maatregelen (een slaperdijk, lijnvormige i elementen, een (verstevigde) spoordijk, of de specifieke hoogteligging). TenneT onderscheid drie kanscategorieën: Groot: kans groter dan 1/1250 jaar; het gaat hier om het buitendijkse gebied of het (bekade) stroomdal van de o.a. Maas; Klein: kans kleiner dan 1/1250 jaar in het rivierengebied tot kleiner dan 1/10.000 jaar aan de Noordzeekust; Extreem klein: gebieden binnen de dijkringen die nog eens extra beschermd zijn door secundaire dijken of verhoogde (lijnvormige) lichamen. TenneT hanteert voor het berekenen van de hoogwaterstand een veiligheidsniveau van 1/4000 jaar. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 8
Faalmechanismen hoog water Transportfunctie borgen Distributiefunctie afhankelijkheid van onderliggende netwerken Herstel in relatie tot herstel overstroomd gebied. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 9
Faalmechanismen hoog water Overgang kabel / lijn verbinding Opstijgpunten Kabeleindsluitingen Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 10
Faalmechanismen hoog water Gevolgen hoog water: Primaire installatie: Bij de primaire installatie is de afstand van de onderzijde isolator tot maaiveld, minimaal 2,5 meter i.v.m. elektrische veiligheid. Secundair, Bediening installatie: Het uitvallen van de secundaire installatie voor bediening heeft als gevolg dat het station niet meer bediend kan worden. De primaire stand van het station blijft staan in de dan aanwezige stand. Secundair, Beveiliging installatie: Het uitvallen van de secundaire installatie voor beveiliging heeft als gevolg, dat de installatie enkel beveiligd is door de distantiebeveiliging op aangrenzende schakelstations. Tertiair, energievoorziening eigenbedrijf : Bij hoog water vervalt de 230/400 VAC driefasen voeding van de regionale netbeheerder. TenneT is aangewezen op de eigen noodstroomvoorziening. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 11
Hoog water station Wanneer voorzieningen treffen tegen hoogwater? Schakelstations zijn de backbone van de energievoorziening. Op de schakelstations staan transformatoren. Hiermee transformeert TenneT spanning van het ene niveau naar het andere en naar de netten van de regionale netbeheerders. Wanneer het station een vitale transportfunctie heeft in het landelijk hoogspanningsnet zijn hoogwater voorzieningen noodzakelijk voor een ongestoorde bedrijfsvoering. (energietransport). Wanneer het verzorgingsgebied van een schakelstation onder water staat heeft dit als gevolg dat er geen afname van energie is. (geen energiedistributie). Om na een overstroming het verzorgingsgebied weer snel te kunnen voorzien in de energiebehoefte kunnen hoogwater voorzieningen noodzakelijk zijn. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 12
Hoog water station Hoog water voorzieningen In risicogebieden worden de vitale schakelstations uitgevoerd als hoog water station. De opstellingshoogte van apparatuur in het hoog water station dient zodanig te zijn dat bedrijfsvoering onder extreme omstandigheden mogelijk blijft. Als aanleghoogte van een hoog water station wordt minimaal 0.5 m boven de maatgevende waterstand aangehouden i.v.m. spatwater e.d. Nut en noodzaak voor verhoogde aanleg moet worden aangetoond Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 13
Aanleg hoog water station Te nemen maatregelen: Primaire installatie uitvoeren geschikt voor maatgevende waterstand; o.a. van belang voor de installatieonderdelen als de aandrijving. Installaties voor bediening en beveiliging plaatsen boven de aanleghoogte. Met verhoogde installaties, moet een werkbare situatie blijven bestaan. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 14
Hoog water schakelstation Krimpen 380 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 15
Hoog water schakelstation Ens 380 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 16
Hoog water schakelstation Simonshaven 380 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 17
Samenvatting TenneT ziet het als haar taak om op specifieke plaatsen effecten van overstromingen te reduceren, echter primair wordt uitgegaan van verlaging van de kans; Maatregelen in relatie tot (inter)regionaal transport elektriciteit in beleid, distributie naar regionale netten alleen zinvol als onderliggende netwerken ook maatregelen treffen; Vooralsnog wordt niet geanticipeerd op verhoogde waterstanden in de toekomst; Met goedkeuring van het ministerie i i van EZ bouwt TenneT T in risicogebieden i hoogwatervoorzieningen, om een ongestoorde bedrijfsvoering te borgen. Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 18
TenneT is de eerste grensoverschrijdende elektriciteitstransporteur van Europa. Met 20.000 kilometer aan hoogspanningsverbindingen en 36 miljoen eindgebruikers in Nederland en Duitsland behoren we tot de top 5 elektriciteitstransporteurs van Europa. Onze focus is gericht op de ontwikkeling van een Noordwest-Europese energiemarkt en op de integratie van duurzame energie. Taking power further www.tennet.eu eu