Wat drinkt Nederland?

Wat drinkt Nederland? Drankconsumptie gemeten door GfK In opdracht van de Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen

VOORWOORD De Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) heeft in september 2 de drankinname onder Nederlanders laten meten door GfK. Gedegen, recente gegevens over wat Nederland drinkt, zijn er namelijk niet. De laatste Voedselconsumptiepeiling onder de hele bevolking dateert inmiddels uit 8. De FWS is blij met het huidige onderzoek de feiten over het drinkgedrag van Nederlanders in handen te hebben. Als branchevereniging zijn we actief betrokken bij het bevorderen van een gezonde leefstijl en een gezond gewicht. In lijn met het Convenant Gezond Gewicht waar de levensmiddelenindustrie zich aan heeft verbonden, zet de sector belangrijke stappen. Zo worden er geen frisdranken op basisscholen verkocht, zijn er steeds meer laagcalorische dranken in de schappen te vinden en helpt de Dagelijkse Voedingsrichtlijn op de voorkant van verpakkingen consumenten bij het maken van geïnformeerde keuzes. Daarnaast werken we samen met onze leden aan de bewustwording van Nederlanders over het belang van bewegen.* De GfK-peiling zal als toets en ijkpunt voor het eigen beleid dienen. * In bijlage I is een overzicht van activiteiten opgenomen 2

Zo weten we al dat het aandeel light en natuurlijk mineraal- en bronwater in de verkopen stijgt. In 2 was dit 3% van de verkopen en in 27 is dit gestegen naar 37%. De resultaten van het onderzoek bieden een brede kijk op wat en hoeveel Nederlanders drinken. Nederlanders drinken over het algemeen genoeg en gevarieerd, met - de te verwachten - verschillen tussen leeftijdsgroepen. Volwassenen drinken meer koffie, thee en alcohol. Terwijl de jongere generaties vaker voor zuiveldranken, siropen en frisdranken kiezen. De inname van frisdrank ligt gemiddeld op iets meer dan glas per dag, waarvan /3 light is. De cijfers boezemen ons vertrouwen in en geven aan dat we op de goede weg zijn. Dit houdt niet in dat we stil blijven zitten. Er vallen nog voldoende slagen te maken als het gaat om het bevorderen van een gezonde leefstijl. Als sector blijven wij daar hard aan werken. Jouke Schat, Directeur FWS, maart 2 3

SAMENVATTING De Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) en haar leden hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in beleid ten aanzien van overgewicht. Belangrijke initiatieven zijn ontwikkeld op het gebied van verkoopbeleid, innovatie en voorlichting.* Om het beleid te toetsen en eventueel verder aan te kunnen scherpen heeft de FWS eind 2 een consumptieonderzoek uit laten voeren. Recente innamecijfers ontbreken namelijk op dit moment. Methoden In september 2 voerde GfK een representatieve consumptiepeiling uit onder 2.7 Nederlanders vanaf. De respondenten hielden 7 dagen lang een voedingsdagboek bij waarin de drankenconsumptie genoteerd werd. De resultaten van de peiling zijn door GfK verwerkt en uitgesplitst naar totale drankinname en de inname per productcategorie. Ook is er gekeken naar verschillen tussen mannen en vrouwen, leeftijds- en gewichtsgroepen en Sociaal Economische Status. Daarnaast is de energiebijdrage van dranken in het algemeen en de verschillende productcategorieën berekend. Inname per categorie Nederlanders drinken over het algemeen voldoende en gevarieerd. Gemiddeld wordt er,7 liter per persoon per dag gedronken inclusief alcoholische dranken. Zonder alcohol ligt het gemiddelde op, liter. Koffie en thee worden het meest gedronken (3% of ), gevolgd door water (2% of 3 ) en frisdranken (6% of 263 ). Warme dranken blijken populair bij de oudere groepen vanaf 3. * In bijlage I is een overzicht van activiteiten opgenomen

6 3 2 3 2 8 7 6 3 2 Inname productcategorieën 8 7 6 3 2 6 8 7 6 3 2 3 2 263 3 67 3 8 7 6 3 2 6 7 83 % 8% 6% % 2% % Frisdranken Siroop % 8% 6% % 2% %.68 3 3 2 6.3.6.7.76.83.82.66 8 27 3 2 3 6 28 6 3 2 27 23 3 2 3 23 3 23 3 26 6 Vruchtendranken Vruchtensappen Water Zuiveldranken Warme dranken Alcoholische dranken

SAMENVATTING De jongere generaties tot 2 drinken relatief meer zuiveldranken, siropen en frisdrank. Personen met overgewicht of obesitas drinken ongeveer dezelfde hoeveelheden frisdrank als personen met een gezond gewicht. Zij kiezen wel vaker voor light-varianten en water. De verschillen tussen Sociaal Economische Status zijn klein. Vruchtensappen worden door iedereen ongeveer evenveel gedronken, gemiddeld 67 per dag. Water is in alle groepen een belangrijke bron van vocht. Vanaf 2 omvat het ongeveer een kwart van de totale drankinname. Siroop wordt vooral door kinderen in de leeftijd van -2 gedronken. Energie-inname Gemiddeld leveren dranken (incl. alcohol) 3 kcal per dag, dit is 7% van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn* (DV) van 2 kcal. Belangrijkste energieleverancier zijn alcoholische dranken met gemiddeld 7 kcal (,% van DV) per dag, gevolgd door zuiveldranken (7 kcal / 3,8% van DV per dag), koolzuurhoudende en niet koolzuurhoudende frisdranken (67 kcal / 3,% van DV per dag) en warme dranken (3 kcal /,6% van DV per dag). *De Dagelijkse Voedingsrichtlijn (DV) geeft aan hoeveel energie gemiddeld per dag nodig is, namelijk 2 kcal. Het percentage van de DV geeft aan hoeveel kcal het voedingsmiddel inneemt van deze dagelijkse energiebehoefte. 6

6 6 3 2 3 2 8 7 6 3 2 Bijdrage aan calorie-inname per productcategorie 8 7 6 3 2 kcal 2 8 6 2 67 kcal/ 3,% DV 6 kcal/,3% DV 28 kcal/,% DV 8 7 6 3 2 kcal/ % DV kcal/,% DV 7 kcal/ 3,8% DV 3 kcal/,6% DV 7 kcal/,% DV Frisdranken Siroop % 8% 6% % 2% %.68 3 3 2 6.3.6.7.76.83.82.66 8 27 3 2 3 6 28 6 3 2 27 23 3 2 3 23 3 23 3 26 6 Vruchtendranken Vruchtensappen Water Zuiveldranken Warme dranken Alcoholische dranken 7

HOOFDSTUK Drankinname onder Nederlanders gemeten. Doel en uitwerking onderzoek Drinken is belangrijk, want het draagt bij aan de vochtvoorziening van het lichaam. Recente gegevens over wat en hoeveel Nederlanders drinken zijn niet beschikbaar. De FWS heeft daarom GfK onderzoek laten doen naar de drankinname in Nederland. De volgende vragen vormden de basis: Hoeveel drinken Nederlanders gemiddeld en is dit voldoende? Welke dranken worden gedronken en in welke hoeveelheden? Hoeveel dragen dranken bij aan de energie-inname uitgaande van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn? In deze brochure zijn de gemiddelde resultaten per persoon per dag voor dranken in totaal en per productcategorie uitgesplitst terug te vinden. Ook zijn de belangrijkste verschillen in inname tussen de diverse leeftijdsgroepen, gewichtsgroepen en Sociaal Economische Status opgenomen. Indeling Sociaal Economische status Bruto Jaarinkomen Hoog Midden Midden2 Laag Geen op Huishoudniveau WO/HBO HAVO/VWO MBO LBO/VMBO Geen onderwijs (VBO)/MAVO >2x Modaal (> 68. Euro) SES hoog 2x Modaal (6. - < 68. Euro) -2x Modaal (3. - < 6. Euro) Modaal (23. - < 3. Euro) Of als geen opgave Beneden Modaal (. - <23. Euro) Minimum (<. Euro) SES midden 2 SES midden 3 SES laag Bron: GfK 8

Methoden en populatiekenmerken Onderzoeksmethode: 7-daags voedingsdagboek (door respondenten zelf bijgehouden). Meting verdeeld over weken van september 2 Totaal aantal gemeten consumptiemomenten: 6.6 Aantal geregistreerde consumpties: 3.823 Energieberekening De energie-inname uit dranken in het algemeen en de verschillende productcategorieën is vastgesteld op basis van de gedronken volumes en de gemiddelde energetische waarden van de verschillende dranken. Onderzoekspopulatie: Personen vanaf 2.7 respondenten Respondenten representatief voor Nederland: gekeken naar geslacht, leeftijd, regio en gewicht Definities: De Sociaal Economische Status is vastgesteld op basis van inkomen en opleiding (de indeling staat op de vorige pagina) Overgewicht en obesitas zijn bepaald op basis van de Body Mass Index (BMI)* - Normaal gewicht: BMI 8,-2, - Overgewicht: BMI 2-2, - Obesitas: BMI 3 * De Body Mass Index (BMI) = lichaamsgewicht in kg / lengte in meter 2. De BMI is een maat voor gewicht in verhouding tot de lengte.

.2 Voldoende drinken: belangrijk voor de gezondheid Voldoende drinken is essentieel voor het goed functioneren van ons lichaam. Gemiddeld hebben volwassen Nederlanders ongeveer 2,-2, liter vocht nodig om het dagelijkse vochtverlies aan te vullen. Daarbij zou ideaal gezien 7% van het vocht uit dranken moeten komen. Dit staat voor volwassenen gelijk aan,-2, liter per dag. Nederlandse richtlijnen voor drankinname Behoefte per dag (inclusief alcohol en melk) -3,7 liter -8, liter -3,-, liter -8,-, liter -,-2, liter -7,-2, liter 7 e.o,-2, liter Bron: Voedingscentrum

.3 Dranken: een brede categorie Alle dranken dragen bij aan de vochtinname. Er is dus voldoende keuze om de dorst te lessen. Onder de categorie dranken valt een grote verscheidenheid aan producten, namelijk: Alcoholische dranken*: dranken met alcohol Frisdranken met en zonder koolzuur: dranken op basis van water, zoetstoffen en/of suiker, aroma s en eventueel plant- of vruchtextracten. Sapgehalte is maximaal 2%. Siroop: dranken op basis van siroop, aangelengd met water. Vruchtensappen: dranken bestaande uit % sap of mixen van % sap. Vruchtendranken: dranken op basis van 2-% sap. Water: alle soorten water, waaronder leidingwater. Warme dranken: koffie, thee en andere warme dranken. Zuiveldranken: drinkbare zuivelproducten. In bijlage II zijn de uitgebreide definities van bovenstaande productcategorieën uit het onderzoek opgenomen. * Alcoholische dranken worden door het Voedingscentrum meegerekend in de vochtvoorziening. De inname ervan is daarom in de resultaten meegenomen. Hierbij raadt het Voedingscentrum aan niet meer dan -2 glazen per dag te drinken.

HOOFDSTUK 2 Hoeveel en wat drinken Nederlanders? 2 2. Hoeveel drinken Nederlanders? 6 7 3 6 Nederlanders drinken gemiddeld,7 liter per dag. Ongeveer 63% van de volwassenen ouder dan 2 voldoet aan de, liter norm. Zonder alcohol ligt het gemiddelde op ongeveer, liter en haalt 8% de norm. Inname per leeftijdsgroep 2 68 6 7 76 83 82 66 3 Totaal dranken - 2-2-2 3-3 - -6 6+ % 2 % consumenten 3 2 22 2

Mannen drinken gemiddeld iets meer dan vrouwen. Mannen drinken,7 en vrouwen,6 liter. Als de alcoholinname niet wordt meegerekend drinken vrouwen gemiddeld iets meer dan mannen, namelijk,3 liter versus,6 liter. Inname mannen en vrouwen 2 7 6 6 3 Mannen Vrouwen Inname inclusief alcohol Inname exclusief alcohol 2 68 6 7 76 83 82 66 3 3

2 3 2.2 Wat drinken Nederlanders het liefst? 2 3 2 Nederlanders drinken het liefst warme dranken, zoals thee en koffie, gevolgd door water en frisdrank. Inname productcategorieën 8 7 6 3 2 3 2 6 3 Frisdranken Vruchtendranken Vruchtensappen % Water 8%.68 3.3.6.7.76 8 27 3 2 3 3 2 263 3 67 6 7 83 Siroop 6% Zuiveldranken 3 % 2 Warme dranken 2% Alcoholische dranken % 6 6 28 6 3 2 27 23 3 2 Opvallende resultaten: Water is in alle groepen een belangrijke bron van vocht. Vanaf 2 omvat het gemiddeld ongeveer een kwart van de totale drankinname. Frisdranken met en zonder koolzuur worden vooral door jongeren in de leeftijd -2 gedronken. Kinderen van - drinken relatief veel zuiveldranken en siroop. Koffie en thee worden met name gekozen door de oudere groepen, vanaf 3.

7 6 3 2 8 7 6 3 2 8 7 6 3 2 % 8% 6% % 2% %.68 3 3 2 6 Totaal Inname productcategorieën per leeftijdsgroep.3.6.7.76.83.82.66 27 8 3 2 3 6 28-6 3 2 2-27 23 2-2 3 2 3-3 3 23-3 23 3-6 26 6 6+ 8 7 6 3 2 Fri Vru Vru Wa Frisdranken Siroop.66 Vruchtendranken Vruchtensappen Water Zuiveldranken Warme dranken Alcoholische dranken 26 6

2 Mannen drinken meer frisdranken en alcohol. Vrouwen drinken meer water, warme dranken en iets meer vruchtensappen. Inname per productcategorie voor mannen en vrouwen 6 Mannen Vrouwen 67 68 3 37 38 28 2 2 8 6 Frisdranken 2 Vruchten dranken 6 7 Vruchten sappen 8 Water Siroop Zuivel dranken Warme dranken 88 Alcoholische dranken kcal 2 6 8 6

2.3 Energie-inname uit dranken Gemiddeld is de energie-inname uit dranken 3 kcal per dag. Dit is ongeveer 7% van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn (DV) van 2 kcal. Alcoholische dranken leveren gemiddeld de meeste calorieën op een dag, namelijk 7 kcal. Dit is bijna 6% van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn. kcal DV 6 2 3 2 2. Alcoholische dranken 7,% 2. Zuiveldranken 7 3,8% 3. Frisdranken 67 3,%. Warme dranken 3,6%. 3 Vruchtensappen 28,% 6. Siroop 3,% 7. Vruchtendranken 2 6,3% 8. Water % Bijdrage aan calorie-inname per productcategorie kcal 2 8 6 2 67 kcal/ 3,% DV 6 kcal/,3% DV 28 kcal/,% DV kcal/ % DV kcal/,% DV 7 kcal/ 3,8% DV 3 kcal/,6% DV 7 kcal/,% DV Frisdranken Vruchtendranken Vruchtensappen Water Siroop Zuiveldranken Warme dranken Alcoholische dranken 7

HOOFDSTUK 3 Resultaten per productcategorie 3. Introductie De FWS vertegenwoordigt de productcategorieën frisdranken, waters, sappen en siropen. In dit hoofdstuk worden de resultaten van deze categorieën verder uitgediept. 3.2 Frisdrank Van de totale drankinname van,7 liter per dag, drinken Nederlanders gemiddeld 263 frisdrank. Dit is omgerekend iets meer dan glas. Ongeveer /3 van de inname van frisdranken is een light variant. Koolzuurhoudende frisdranken worden het meest gedronken: 68% van de gedronken frisdranken bevat koolzuur en 32% is koolzuurvrij. Van de frisdranken is cola het populairst, daarna wordt vruchtenlimonade zonder koolzuur het meest gedronken. %. Cola 3 3 2. Vruchtenlimonade zonder koolzuur 2 3 3. Vruchtenlimonade met koolzuur 2. Sinas 2. IJsthee 8 2 6. Sportdrank 3 7. Lemonlime 3 8. Overig. Energiedrank 2 Frisdranken leveren gemiddeld 67 kcal per dag. Dit is 3,% van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn van 2 kcal. 8

2 68 6 7 76 83 82 66 3 Resultaten: 83% van de ondervraagde personen drinkt gemiddeld of minder dan 2 glazen frisdrank per dag. Gemiddeld aantal glazen frisdrank per dag % 2 % consumenten 3 2 22 glas = 2 glazen - glas -2 glazen 2-3 glazen 3- glazen > glazen

23 278 23 278 6 3 6 36 3 36 263 23 26 276 266 3 6 2 2 2 263 23 26 276 266 8 76 67 66 3 6 2 6 Light 2 2 2 7 73 6 6 Regular 8 76 67 66 6 7 2 Light 6 2 7 73 6 6 Regular 7 7 Kinderen van - drinken relatief veel koolzuurvrij en weinig light. Jongeren vanaf 2 drinken meer frisdranken met koolzuur. 6 7 Verdeling koolzuur- en niet-koolzuurhoudende frisdranken Kinderen - Kinderen 2-7% 7% 2 Koo Koo Koo Koo 7% 22% 3% 7% Koolzuurvrij / suiker 6% 6% % 22% % 3% % 3% 3% Koolzuurvrij / light Koolzuur / suiker Koolzuur / light Koolzuurvrij / suiker Koolzuurvrij / light Koolzuur / suiker Koolzuur / light Mensen met overgewicht of obesitas drinken % ongeveer evenveel frisdrank als personen met een normaal gewicht. Zwaardere personen kiezen wel vaker voor light. Inname frisdranken per gewichtsgroep 3 263 27 23 278 3 2 2 73 68 23 6 36 3 Light Regular 2 2 Totaal frisdranken Normaal gewicht Overgewicht Obesitas 2 7% 22% 3%

Er is weinig verschil tussen de gemiddelde consumptie van frisdranken, wanneer er gekeken wordt naar inkomen en opleiding. De hoge SES-groep drinkt iets minder frisdrank en iets meer light. Inname frisdranken per SES-groep 3 2 2 263 23 26 276 266 6 2 2 8 76 67 66 6 Koolzuurvrij / li 7 73 6 6 Koolzuurvrij / s 7 Koolzuur / light 6 7 2 Koolzuur / suik 276 266 6 2 Totaal SES-hoog SESmidden 2 SESmidden 3 SES-laag 76 6 Koolzuurvrij / light 6 6 Koolzuurvrij / suiker 2 Koolzuur / light Koolzuur / suiker 7% 3% 22% Koolzuurvrij / suiker Koolzuurvrij / light rvrij / suiker % 3% Koolzuur / suiker Koolzuur / light 2 rvrij / light

3.3 Vruchtensappen Gemiddeld wordt er 67 vruchtensap per dag gedronken. Sinaasappelsap is het meest gedronken sap. %. Sinaasappelsap 37 2 2. Mix van sappen 2 3 3. Zelfgeperst sinaasappelsap 7. Appelsap 3. Sap van ander fruit 7 6. Fruitshoot/smoothies 3 7. Groentensap 2 Vruchtensappen leveren gemiddeld 28 kcal per dag. Dit is,% van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn van 2 kcal. 22

8% van de ondervraagde Nederlanders drinkt vruchtensap. 8% van de personen drinkt of minder dan 2 glazen per dag. Gemiddeld aantal glazen vruchtensap per dag % 2 % consumenten 3 % 2 2 8 2 % consumenten 3 glas = 2 2 glazen - glas -2 glazen > 2 glazen 8 Vruchtensappen worden in alle leeftijdsgroepen ongeveer 8 76 72 2 evenveel gedronken. De consumptie 72 67 6 ligt gemiddeld tussen 67 7 de en 76 per 6dag. 6 3 8 2 7 6 3 2 8 3 8 2 7 6 3 Inname vruchtensappen per leeftijdsgroep 67 7 Totaal 6 vruchtensappen 6 76 72 67 6-2- 2-2 67 6 6 67 3-3 6-6 -6 72 8 72 7 67 6+ 3 8 72 2 7 23 67 6 6 3

2 8 2 sumenten 8 7 6 3 2 67 6 76 72 6 67 Er is weinig verschil tussen de vruchtensapconsumptie van personen met een gezond gewicht en overgewicht. Personen met obesitas drinken iets meer vruchtensappen. 72 Inname vruchtensappen per gewichtsgroep 8 7 6 3 2 67 6 Totaal vruchtensappen Normaal gewicht 6 Overgewicht 8 72 67 6 7 6 3 2 Obesitas De verschillen in de vruchtensapconsumptie tussen de SES-groepen zijn minimaal. Inname vruchtensappen per SES-groep 8 7 6 3 2 67 6 6 Totaal vruchtensappen SES-hoog SESmidden 2 6 SESmidden 3 68 SES-laag 2

3. Water Nederlanders drinken gemiddeld 3 water per dag (exclusief koffie, thee en limonadesiroop). Leidingwater is daarbij veruit het meest gedronken soort water. Van de overige waters, zoals natuurlijk mineraal- en bronwater, wordt ongeveer 8 per dag gedronken. %. Leidingwater 8 333 2. Natuurlijk mineraal- en bronwater zonder koolzuur 8 33 3. Natuurlijk mineraal- en bronwater met koolzuur 7 28. Water uit waterbollen en automaten Mannen drinken minder water dan vrouwen. Voor mannen ligt het gemiddelde op 38 en voor vrouwen op 67. Speciale waters, zoals natuurlijk mineraal- en bronwater, worden ongeveer evenveel gedronken door mannen (78 ) en vrouwen (82 ). 2

% 36 3 3 Bijna alle ondervraagde Nederlanders drinken water. 2 87% geeft aan water te drinken, % drinkt gemiddeld 2 2 of meer glazen per dag. 3 3 8 % 36 % 3 3 36 3 2 3 7 7 2 % 2 36 27 3 3 2 3 3 36 2 3 373 377 2 3 3 333 33 8 32 3 3 3 3 8 2 glazen - glas 2-2 2-3 3- > 2 2 glas = 2 3 glazen glazen glazen glazen 3 3 8 Vanaf 2 drinken 7Nederlanders gemiddeld tussen 36 27 3 3 de 3 27-7 water per dag. 7 7 373 377 3 333 36 27 33 3 32 3 3 Inname water per leeftijdsgroep 373 377 3 3 333 33 6 32 7 7 7 3 2 3 36 27 3 3 3 3 373 37 377 2 3 333 362 333 3 38 33 32 3 3 3 26 2 6 3 2 Resultaten: 2 6 Totaal water 3 3 3 6333 2 3 3 333 Gemiddeld aantal glazen water per dag 333 3-3 7 2-2-2 3-3 - -6 6+ 7 37 362 38 3 37 362 38 3 7 37 362 38 % consumenten Totaal water Leidingwater % consumenten % consumenten % consumenten Totaal water Leidingwater Totaal water3 3 Leidingwater 333 327 3 Totaal water 2 Leidingwater 3 3 3 333 3 3 333 327 3 2 3 3 2 333 3 3 2

3 3 8 % 3 36 % consumenten 3 2 2 3 2 3 3 333 7 2 3 7 3 373 36 33 8 27 32 3 3 3 377 Totaal water Leidingwater % consumenten 3 377 7 37 7 7 3 36 27 3 3 Inname water per gewichtsgroep 373 377 3 333 33 32 3 6 % % consumenten 7 2 3 36 3 37 3 362 38 333 3 3 3 2 2 2 2 3 3 Totaal water 8 Leidingwater Totaal Normaal Overgewicht Obesitas 6 water gewicht 7 3 37 Personen 333 met een lage 362SES drinken iets 38 meer water 3 dan gemiddeld. 3 7 7 36 27 3 3 2 3 Inname water per SES-groep 373 377 3 333 33 32 3 3 3 2 372 333 3 327 337 32 3 Personen met overgewicht of obesitas drinken meer water dan personen met een gezond gewicht. Totaal water Leidingwater 3 3 333 32 3 2 % consumenten 3 3 333 327 3 2 Totaal water Leidingwater 2 6 3 3 Totaal water 333 SES-hoog 362 3 SESmidden 2 38 SESmidden 3 7 37 SES-laag 3 2 3 3 333 327 27 2

3. Siroop Nederlanders drinken gemiddeld 6 dranken op siroopbasis per dag. Dit is ongeveer 3% van de totale drankinname. Siropen leveren een bescheiden bijdrage aan de gemiddelde energie-inname, namelijk kcal per dag. Dit is ongeveer % van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn van 2 kcal. Resultaten: Dranken op siroopbasis worden voornamelijk door kinderen van - geconsumeerd. Vanaf wordt er weinig siroop gedronken. 2 Inname siropen per leeftijdsgroep 2 % 8 6 7 73 6 6 Totaal water - 2-2-2 3-3 8 22 - -6 6+ 2 28 8 7 6 3 6 7

2 2 % 8 2 8 7 6 3 2 8 7 6 3 2 8 7 6 3 2 6 3 2 6 6 6 7 73 Inname siropen 73 per gewichtsgroep 6 Totaal siropen 6 2 7 7 6 7 Normaal gewicht 6 8 22 8 22 Personen met een normaal gewicht drinken gemiddeld meer dranken op basis van siroop. Zowel personen met een hoge SES als een lage SES 8 drinken relatief weinig siroop. In de twee middengroepen 7 wordt relatief veel siroop gedronken. Totaal siropen 7 6 6 Inname siropen 2 per SES-groep 2 SES-hoog 7 Overgewicht Obesitas SESmidden 2 6 SESmidden 3 36 SES-laag 36 % 6 8 2 6 2 Kcal Kcal 8 8 6 6 2

BIJLAGE I Initiatieven frisdrankensector Frisdranken zijn verfrissend en lekker. Wie zorgt voor een gevarieerde voeding, kan regelmatig van allerlei producten genieten, dus ook van een glas frisdrank. De Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) vindt het belangrijk om de consument te helpen met verantwoorde keuzes. Kernboodschappen FWS: Frisdranken passen in een gezonde leefstijl: gevarieerd en met mate eten en drinken en voldoende beweging. De frisdrankenindustrie biedt een ruime keuze aan alcoholvrije dranken, vanaf nul calorieën. De frisdrankenindustrie onderkent het probleem van overgewicht en speelt een maatschappelijk verantwoordelijke rol. Er zijn veel initiatieven ontwikkeld op het gebied van productinnovatie, verpakkingen, verantwoord reclamebeleid, stimuleren van beweging en aangepast beleid ten aanzien van scholen. De Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) heeft een gedragscode Verantwoord gewicht ontwikkeld. De FWS onderschrijft deze en heeft mede op basis daarvan een branchespecifieke gedragscode voor frisdranken ontwikkeld. Naast deze gedragscode worden door de individuele producenten initiatieven genomen om een gebalanceerde energie-inname te stimuleren. De hoofdpunten uit onze gedragscode zijn: Gevarieerd aanbod en innovatie; De frisdrankenindustrie biedt een breed en gevarieerd assortiment producten aan. De industrie ontwikkelt voortdurend nieuwe dranken waarbij de gezondheidsaspecten niet uit het oog worden verloren. 3

Bereikte resultaten: De consumptie van light frisdranken is gestegen van 8% in 2 naar 3% in 28. % De ontwikkeling van regular en light frisdranken van 2-28 % 8 % regular frisdrank 8 6 % regular frisdrank 22 6 % light frisdrank 22 2 % light frisdrank 2 2 2 22 23 2 2 26 27 28 Bron: FWS cijfers Aantal kcal per hoofd van de bevolking via frisdranken is met 2% gedaald sinds 2. Kcal De ontwikkeling in energie-inname van 2-2 Kcal 6 8 Aantal kcal per hoofd per dag 6 36 8 7 Aantal kcal per hoofd per dag * 36 7 6 * 6 2 2 22 23 2 2 26 27 28 2 Bron: FWS cijfers * Bron: GfK onderzoek 2 3

Vele nieuwe productinnovaties: Soorten innovaties Frisdranken geheel gezoet met zoetstoffen Frisdranken gezoet met een combinatie van suiker en/of vruchtensap en zoetstoffen Frisdranken met vruchtensap en suiker, waarbij het suikergehalte wordt teruggebracht en geen gebruik gemaakt wordt van zoetstoffen Fruitdranken op basis van vruchtensap en water (zonder toegevoegd suiker) Verlaging van de calorische waarde zonder gebruik van zoetstoffen Voorbeelden van A-merken uit de Nederlandse markt O.a. Coca-Cola Zero, Pepsi Max, Crystal Clear, Spa Clear, Sinas light (< kcal/ ) O.a. Sisi % suiker, % zoetstoffen (2 kcal/ ) DubbelFrisss Light (8 kcal/ ) O.a. DubbelFrisss Minder Zoet (28 kcal/ ) (ruim 3% minder energie dan reguliere DubbelFrisss) O.a. Appelsientje FrisFruit (32 kcal/ ) Roosvicee / (3 kcal/ ) Voorlichting; De FWS adviseert haar leden de energiewaarde per portie op het etiket te vermelden, bij voorkeur in de vorm van de Dagelijkse Voedingsrichtlijn. Bereikte resultaten: % van de frisdrankverpakkingen bevat de energiewaarde per portie op het etiket. 32

Verantwoord reclamebeleid; De laatste jaren is een verschuiving in mediabestedingen waar te nemen van regular naar light. Bereikte resultaten: Mediabestedingen 23 27 Regular 73% 23% Light 27% 77% Bron: FWS cijfers Speciale aandacht voor scholen; Voor scholen heeft de FWS een speciaal beleid ontwikkeld. Bereikte resultaten: op basisscholen vinden geen commerciële activiteiten plaats; op middelbare scholen: een breed en gevarieerd aanbod in automaten, geen volumegedreven verkoopacties, geen sampling en sponsoring alleen onder bepaalde voorwaarden. Reclamecode voedingsmiddelen; Kinderen en reclame hebben de bijzondere aandacht van de frisdrankenindustrie. Bereikte resultaten: De FWS sluit zich wat betreft kinderen en reclame aan bij de afspraken die zijn gemaakt binnen de FNLI. Dit houdt in een verbod op reclame gericht op kinderen tot 7 met daarbij het advies de leeftijd op te trekken naar 2. Bewegen en sport stimuleren. De frisdrankenindustrie sponsort een groot aantal sportverenigingen en sportevenementen. De frisdrankenindustrie sponsort ook breedtesport (bewegen voor niet sporters). Bereikte resultaten: Tal van initiatieven van individuele leden, voorbeelden: Mission Olympic (Coca-Cola), AA cycling team (United Soft Drinks), ShakeThat Orangina (dans). 33

BIJLAGE II Productcategorieën Vruchtensappen: Een vruchtensap bestaat uit % sap. Er zijn sappen van één soort fruit (enkelvoudig sap) of twee of meer soorten fruit (multivruchtensap). Vruchtendranken: Een vruchtendrank, ook wel vruchtennectar genoemd, is een drank waarvan het sapgehalte varieert tussen de 2% en de %. Zuiveldranken: Zuiveldrank is een verzamelnaam voor allerlei drinkbare zuivelproducten. In dit onderzoek gaat het om de dun vloeibare zuiveldranken zoals melk, karnemelk, drinkyoghurt, chocolademelk. Water: Er bestaan verschillende soorten waters, hieronder worden de twee belangrijkste omschreven: Leidingwater komt uit de bodem (grondwater of soms diepere waterlagen) of uit meren en rivieren (oppervlaktewater). Vooral oppervlaktewater moet bewerkt worden alvorens het gedronken kan worden. Natuurlijke mineraal- en bronwaters zijn onbewerkte waters uit een natuurlijke onderaardse bron. Dit water is afkomstig van water dat in de grond zakt. Dat kan bijvoorbeeld regenwater zijn, maar ook grondwater of gesmolten sneeuw. Op zijn lange tocht door de verschillende aardlagen neemt het water veel mineralen en andere nuttige stoffen op. Hierdoor krijgt het zijn unieke smaak en samenstelling. 3

Siroop: Met limonadesiropen maak je na aanlengen met water verfrissende, alcoholvrije vruchtendranken. Een limonadesiroop bestaat in ieder geval uit suikers en/of zoetstoffen en water waaraan mogen zijn toegevoegd o.a. aroma s, eetbare bestanddelen van vruchten of planten en vruchten- of plantensappen. Frisdranken met en zonder koolzuur: Hiermee worden dranken bedoeld waarin in ieder geval geen alcohol zit. Ze kunnen koolzuur bevatten (hoeft niet) en bestaan uit water, suikers, zoetstoffen, aroma s en eventueel sappen of extracten van vruchten of planten. Als er vruchtensap aanwezig is in een frisdrank zal dit maximaal 2% zijn. Warme dranken: Hieronder wordt verstaan koffie, thee en andere warme dranken zonder alcohol en zonder zuivelbestanddelen. Alcoholische dranken: Hier vallen zoals de naam al zegt dranken met alcohol onder, te weten wijn, bier en gedistilleerd. 3

Red Bull Nederland B.V. Vorselaars Vruchtensappen en Frisdranken BV Dagelijkse Groenmarkt 3 - Postbus 7 2 CD Den Haag Tel: 7-3 8 7 Fax: 7-3 6 73 www.fws.nl