Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer / Société Bruxelloise de Gestion de l Eau Wij zuiveren uw afvalwater Jaarverslag 211 1
Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer Société Bruxelloise de Gestion de l Eau Onze opdrachten De sanering van het stedelijk afvalwater in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest De strijd tegen overstromingen door hevige regenval Toezicht op de regenmeting en het debiet in de collectoren en waterlopen 2
Inhoud De voorzitter aan het woord... 4 Raad van bestuur... 5 Regeringscommissarissen... 5 Directiecomité... 5 Voorstelling van de BMWB... 6 De actoren op het gebied van waterbehandeling in Brussel... 8 De zuiveringsstations... 1 Het zuiveringsstation Zuid... 11 Het zuiveringsstation Noord... 14 De stormbekkens... 19 De verzamelriolen... 25 Het meetnetwerk... 26 Financieel verslag... 27 3
De voorzitter aan het woord De Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer werd eind 26 opgericht. Het 5e boekjaar sluit dus af in 211. Die eerste 5 jaar werden gekenmerkt door meerdere belangrijke verwezenlijkingen voor de BMWB en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De grootste gebeurtenis was zonder twijfel de inwerkingstelling van het zuiveringsstation van Brussel-Noord, een van de grootste en modernste zuiveringsstations in Europa. Bovendien heeft de BMWB een aantal grote investeringen tot een goed einde gebracht, vooral op het gebied van de strijd tegen overstromingen en het vervoer van afvalwater naar het zuiveringsstation. Zo zijn het stormbekken van Vorst en de collector Vogelzangbeek sinds dit jaar in gebruik. Ten slotte heeft de BMWB ook beslist om het zuiveringsstation van Brussel-Zuid te moderniseren zodat er een tertiaire behandeling van stikstof en fosfor mogelijk wordt en er een biogasinstallatie komt. Met al deze verwezenlijkingen willen we de kwaliteit van het milieu in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, en meer uitgebreid in het hele Noordzeegebied, verbeteren. De BMWB levert aan de zijde van de stuwende krachten van het gewest dus een bijdrage aan de ontwikkeling en verbetering van de leefomgeving van de Brusselaars. Ook dat is onze opdracht. Die voeren we trots en succesvol uit. Philippe Debry De BMWB is in 211 ook begonnen met de bouw van het laatste ontbrekende stuk collector voor de bevoorrading van de zuiveringsstations. Het gaat om de collector van Verrewinkelbeek waarvan de werken in 213 klaar zouden moeten zijn. 4
Raad van bestuur Philippe DEBRY (Voorzitter) Dirk DE SMEDT (Ondervoorzitter) Fabrizio BUCELLA Caroline VINCKENBOSCH Benjamin DALLE Stéphane VANOMMESLAEGHE Regeringscommissarissen Arnaud VERSTRAETE Urbain ULLMANN Directiecomité Jean-Pol ROSIÈRE (Algemeen Directeur) Rudi VAN DENHOUWE (Administratief en Financieel Directeur) 5
Voorstelling van de BMWB Aanvankelijk de hervorming van de watersector De Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer (BMWB) is een toonaangevende verdeler in de sector. Ze werd opgericht op 27 oktober 26 door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in het kader van de omzetting van de richtlijn van de Europese Commissie. Die richtlijn stelde een kader op voor een communautair waterbeleid (Richtlijn 2/6/EG). Dit past in het kader van de hervorming van de sector door de gewestelijke regering. Zo wil ze de rollen beter verdelen tussen de verschillende operatoren en het waterbeleid, zowel de algemene werking als de installaties, in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest duurzaam moderniseren. De Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer is opgericht onder de vorm van een naamloze vennootschap van publiek recht. Haar kerntaak is de openbare sanering van het gewestelijk afvalwater. Duidelijke opdrachten De Ordonnantie van 2 oktober 26 legt een kader voor het waterbeleid vast en bepaalt heel duidelijk de opdrachten van de Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer. Zo bepaalt artikel 2 het sociale doel van de BMWB (kerndoelen) : a. De openbare sanering van het stedelijk afvalwater verzekeren. b. Opdrachten uitvoeren die de Regering binnen de watersector toewijst en inzonderheid die welke omschreven zijn in de statuten. c. Studies uitvoeren om de haar toegewezen doelstellingen te behalen. d. Streven naar transparantie en de opname in de waterprijs van de verschillende kosten verbonden aan de sanering van het stedelijk afvalwater. e. In het algemeen, alle operaties uitvoeren door middel van alle juridische middelen, om haar statutair doel te bereiken. Artikel 21 van de Ordonnantie expliciteert deze opdracht en voegt er het volgende aan toe: f. De coördinatie en de tussenkomst bij de uitvoering van de werkzaamheden voor afwatering, inzameling en zuivering van stedelijk afvalwater. De modaliteiten van de tussenkomst worden bepaald door de Regering op voorstel van de BMWB. g. Het ontwerp, de aanleg en de uitbating van een meetnetwerk voor meer bepaald het debiet van de waterlopen en de collectoren alsook van de regenmeting. Artikel 5 van het Beheerscontract dat afgesloten is tussen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de BMWB herhaalt en verduidelijkt deze verschillende opdrachten: De levering van openbare saneringsdiensten voor afvalwater. De coördinatie en tegemoetkomingen bij de verwezenlijking van werken voor de riolering, de inzameling en de zuivering van stedelijk afvalwater bij de infrastructuren die de BMWB beheert. Middelen voor de uitdaging Voor de uitvoering van deze opdrachten moeten grote en kwalitatieve installaties en technische instrumenten worden geplaatst en beheerd. Zodoende draagt de Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer de verantwoordelijkheid over heel wat uitrusting en infrastructuur. De sanering van stedelijk afvalwater: Om deze kernopdracht tot een goed einde te brengen, beheert de BMWB twee zuiveringsstations. Het ene ligt in het noorden (Zuiveringsstation Noord cf. bladzijde 13) en het andere in het zuiden (Zuiveringsstation Zuid cf. bladzijde 1) van het Brussels gewest. 6
De strijd tegen overstromingen : Het Brusselse rioleringsnetwerk is van het gemengde type. Dat wil zeggen dat zowel huishoudelijk en industrieel afvalwater als regenwater hierin terechtkomen. Bij hevige regenval kan deze infrastructuur tijdelijk verzadigd raken. Daarom ontwikkelt en beheert de BMWB een aantal stormbekkens. Zij moeten tijdelijk het regenwater opvangen dat het rioleringsnetwerk kan verzadigen (cf. bladzijde 25). De inzameling van stedelijk afvalwater: De BMWB beschikt over een netwerk van verzamelriolen die het afval- en regenwater naar de zuiveringsstations en/of stormbekkens vervoeren (cf. bladzijde 18). De regen- en debietmeting in de collectoren en waterlopen : Om de werken voor de inzameling van afvalwater en de strijd tegen overstromingen te beheren, is het essentieel om de regenmeting en de werking van de collectoren, waterlopen en stormbekkens, in het bijzonder als het onweert, op te volgen. Daarom heeft de BMWB een uitgebreid netwerk van pluviometers en meetstations bij de belangrijkste verzamelriolen, waterlopen en stormbekkens (cf. bladzijde 26). 7
De actoren op het gebied van waterbehandeling in Brussel De Ordonnantie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest van 2 oktober 26 zet Richtlijn 2/6/ EG van het Europees Parlement en van de Raad van 23 oktober 2 om tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid. Deze Ordonnantie vormt de grondslag voor de sector en hervormt ook de organisatie van het waterbeleid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De voornaamste maatregelen bij deze hervorming zijn enerzijds de oprichting van de Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer en anderzijds de toekenning van openbare dienstopdrachten en exclusieve rechten aan operatoren die duidelijk worden aangeduid. Vandaag zijn er vijf hoofdactoren in het algemene watercircuit in Brussel: HYDROBRU (vroeger de Brusselse Intercommunale voor Waterdistributie en Sanering BIWD) is de enige operator in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest die verantwoordelijk is voor de distributie van drinkwater en de afvoer van regen- en afvalwater. De kerntaak van De Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer bestaat erin de openbare sanering van het stedelijk afvalwater te verzekeren. Dit omvat alle werkzaamheden die te maken hebben met de afwatering, inzameling en zuivering van afvalwater dat voortkomt uit regenval en menselijk gebruik (particulieren, bedrijven enz.). Het water dat wordt behandeld in de installaties van de BMWB (collectoren, zuiveringsstations enz.), wordt gezuiverd en terug in het natuurlijke milieu gebracht. De BMWB levert en factureert haar zuiveringsprestaties aan HYDROBRU, maar ook aan enkele Brusselse waterproducenten en AQUAFIN die een deel van het ingezamelde afvalwater in Vlaanderen vervoert naar de zuiveringsstations in Brussel. VIVAQUA (vroeger de Brusselse Intercommunale Watermaatschappij BIWM) verzekert de opslag, levering en behandeling van drinkwater voor menselijk gebruik in het hele Brussels gewest (of ongeveer 59 miljoen m 3 ). VIVAQUA speelt bovendien een rol bij het operationeel geïntegreerd beheer van de infrastructuur voor de waterdistributie en de inzameling op gemeentelijk vlak van stedelijk afvalwater. Leefmilieu Brussel, het Brussels Instituut voor Milieubeheer (BIM) is de overheidsdienst voor milieu en energie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In die hoedanigheid voert het verschillende opdrachten uit die verbonden zijn met water: controle van de waterwinning en de ondergrondse waterspiegels, beheer van de waterlopen van 1 e en 2 e categorie en de meeste meren, het uitreiken van milieuvergunningen, coördinatie in het internationale stroomgebieddistrict van de Schelde enz. Leefmilieu Brussel speelt vooral een rol in dit globale schema als voornaamste verantwoordelijke beheerder van de Zenne. De Haven van Brussel beheert het kanaal en de haveninstallaties. 8
Zuiveringsstation Noord Onderbekken Noord Onderbekken Woluwe Onderbekken Zuid Zuiveringsstation Zuid 9
De zuiveringsstations De waterzuivering in het Brussels gewest Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is voor het afvalwater onderverdeeld in 3 deelstroomgebieden: het deelstroomgebied Zuid, het deelstroomgebied Noord en het deelstroomgebied Woluwe. Deze drie deelstroomgebieden strekken zich deels uit over het grondgebied van het Vlaams Gewest dat, bijgevolg, via AQUAFIN bijdraagt in de kosten voor de investering in en de uitbating van de zuiveringsstations in het Brussels gewest. Alvorens het afvalwater in de Zenne te lozen moet het gezuiverd worden krachtens de verplichtingen opgelegd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op 23 maart 1994. Dit gebeurde in navolging van een Besluit van de Regering met betrekking tot de behandeling van stedelijke afvalwater. Dit besluit vloeide zelf voort uit de normen die door de Europese instellingen werden opgelegd. (Richtlijn 91/271/EEG van 21 mei 1991) De zuiveringsstations van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest De zuiveringsstations zijn een essentiële schakel in de cyclus van het waterbeleid. Ze verzamelen het afvalwater, behandelen en zuiveren het alvorens het terug te brengen in het natuurlijke milieu, in de praktijk in de Zenne. Dat afvalwater is zowel huishoudelijk (o.a. keukens, badkamers, sanitair van gezinnen) als industrieel maar ook het opgevangen regenwater. Het eerste zuiveringsstation, dat van Brussel-Zuid, ligt op de grens van de gemeenten Anderlecht en Vorst. Het trad in werking in augustus 2 en behandelt het afvalwater van het deelstroomgebied Zuid met een capaciteit van 36. inwonerequivalent (IE). Het zuiveringsstation van het noorden van Brussel heeft een grotere capaciteit (1,1 miljoen IE). Het ligt tussen het kanaal van Willebroek en de Vilvoordselaan. Het werd in gebruik genomen in 27 en behandelt het afvalwater van de deelstroomgebieden Noord en Woluwe. 1
Het zuiveringsstation Zuid Het oudste zuiveringsstation van Brussel 65. m 3 afvalwater wordt dagelijks behandeld 15.5 ton uitgedroogd slib wordt jaarlijks opgevangen 515 ton groot afval (opgevangen tijdens de ontroosteringsfase) per jaar 151 ton vet wordt jaarlijks uit het afvalwater gehaald 855 ton zand wordt jaarlijks opgevangen en gevaloriseerd in de industrie of bouw
De BMWB neemt de rol van de gewestelijke overheid over en wordt op 22 mei 28 eigenaar van het zuiveringsstation van Brussel-Zuid. Het zuiveringsstation Zuid ligt op het grondgebied van de gemeente Vorst, bij de grens met de gemeente Anderlecht. Het behandelt ongeveer een kwart van het afvalwater van het Brussels gewest en dat van enkele gemeenten van Vlaams-Brabant. Het heeft een totale capaciteit van 36. IE. De zone van het zuiveringsstation van Brussel-Zuid stemt overeen met het deelstroomgebied Zuid van Brussel en omvat de volgende gemeenten: Anderlecht, Vorst, Sint-Gillis, Ukkel, Sint-Genesius-Rode, Linkebeek, Drogenbos en Ruisbroek. De werking van het zuiveringsstation Zuid Het afvalwater dat in het station wordt binnengebracht langs de riolering is afkomstig van woningen en industrie in de betrokken zone of regenwater. Het doorloopt daarna een proces met 6 hoofdfasen: 1. De opvoering: Het afvalwater wordt door collectoren aangebracht in het station. Het wordt naar boven gepompt en verder gevoerd in de site met behulp van Archimedes-vijzels. Dat laat toe dat het water van de ene naar de andere zijde van het station stroomt. 2. De ontroostering: Het afvalwater stroomt vervolgens langs een reeks roosters die de grove bestanddelen en groot afval (papier, plastieken zakken, flessen enz.) opvangen. Een harksysteem met kam vangt het afval op en stort het vervolgens in containers. Zo komt het afval terecht in het circuit voor de behandeling van vast afval. 3. De ontzanding en ontvetting: Nu het grootste afval weg is, stroomt het afvalwater door een bekken waarin de zwaarste deeltjes (het zand) bezinken. Die worden vervolgens gewassen en gevaloriseerd in de betonproductie. In hetzelfde bekken worden luchtbellen geïnjecteerd om oliën en vetten te doen opstijgen die worden verwijderd door het wateroppervlak af te schrapen. 12
4. De voorbezinking: Het water blijft vervolgens langer in een nieuw bekken. Zwevende stoffen zetten zich af op de bodem van dat bekken en worden afgeschraapt en weggevoerd. Dat wordt primair slib genoemd. Deze fase van voorbezinking bestaat uit twee delen: het afvalwater wordt bij droog weer naar de installaties voor biologische behandeling gevoerd, bij hevige regenval wordt het teveel aan water na bezinking in de Zenne geloosd. 5. De biologische behandeling: Deze fase van biologische behandeling laat toe om de opgeloste organische vervuiling te verwijderen doordat micro-organismen (bacteriën), die op natuurlijke wijze in het water aanwezig zijn, actief worden. Het afvalwater stroomt door drie bekkens met een diepte van 2 meter die uitgerust zijn met luchtinblaasapparatuur waardoor de bacteriën zich kunnen ontwikkelen en samenklitten als slibvlokken. 6. De nabezinking: Dit is de eindfase van het proces dat het gezuiverde water scheidt van het biologische slib. Dat slib wordt opgevangen op de bodem van drie nabezinkings- of klaringsbekkens. Vervolgens wordt het deels teruggestuurd naar de installaties voor biologische behandeling (om daar voldoende bacteriële massa in stand te houden) en deels weggepompt naar de systemen voor slibbehandeling. Het gezuiverde water wordt dan geloosd in de Zenne. Installatie voor een tertiaire behandeling Om de regelgeving van de Europese Commissie van 3 juni 29 na te leven, is de BMWB begonnen met een project voor de implementatie van een systeem voor tertiaire behandeling. Daardoor kan de behandeling van stikstof en fosfor worden worden opgenomen in het globale behandelingscircuit van het afvalwater in het zuiveringsstation Zuid. Een voorlopige installatie voor de verwijdering van fosfor werd in mei 211 geplaatst ter voorbereiding van de geplande werken. In 21 en 211 werd het incidentieonderzoek gedaan om de gemengde vergunning stedenbouw-leefmilieu te verkrijgen. Eveneens werd de studie afgerond om het bestek te op te maken voor deze grote werkzaamheden. 211 IN CIJFERS 23.697.625 m 3 afvalwater werd behandeld in 211. Dat is een gemiddelde van 64.925 m 3 per dag. Ingezamelde vervuiling in 211 a. CZV: 15.29 ton. b. Zwevende stof: 9.849 ton. c. Totaal stikstof: 1.137 ton. d. Totaal fosfor: 164 ton. Ontgassing Om te vermijden dat drijvend slib wordt gevormd in de nabezinkingsbekkens, werd een ontgassingssysteem geïnstalleerd in het bovenste gedeelte van de beluchtingsbekkens. In oktober werd deze technische oplossing succesvol getest waardoor deze nieuwe uitrusting volledig werd geïmplementeerd. Ze is volledig operationeel sinds 19 mei 211. Verwijderde vervuiling in 211 a. CZV: 13.527 ton. b. Zwevende stof: 8.953 ton. c. Totaal stikstof: 646 ton. d. Totaal fosfor: 121 ton. 13
Het zuiveringsstation Noord Ongeveer 3. m 3 afvalwater wordt dagelijks behandeld 57 ton zand wordt jaarlijks uit de ontzanders gehaald en gevaloriseerd in de industrie of bouw Ongeveer 2. ton groot afval wordt jaarlijks afgevoerd (roosters en speciale opvang) 2. ton vet wordt jaarlijks verwijderd uit het afvalwater 4. ton uitgedroogd slib en technozand wordt jaarlijks afgevoerd 14 (c) Yann Arthus-Bertrand/Altitude.
Geschiedenis van het Station Noord Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest schreef op 12 december 1997 een overheidsopdracht uit houdende het ontwerp, de bouw en de uitbating gedurende 2 jaar van het toekomstige zuiveringsstation Brussel-Noord. Deze concessieovereenkomst van het type BOOT (Build, Own, Operate and Transfer) omvatte : de bouw van een zuiveringsstation in het noorden van Brussel dat het afvalwater kan behandelen van 1.1. IE. de bouw van een afvalwateraanvoercollector van 6,5 km op de linkeroever van het kanaal van Willebroek. de aansluiting van de behandelingsinstallaties op de bestaande collectoren. de uitbating van deze installaties voor een duur van 2 jaar. Er werden vier voorstellen gedaan en het aanbod van AQUIRIS, een dochteronderneming van de internationale groep VEOLIA, werd weerhouden en op 26 juni 21 toegewezen. AQUIRIS blijft eigenaar van het zuiveringsstation voor de hele duur van het vergunningscontract dat eindigt in maart 227. Het duurde twee jaar om alle nodige vergunningen te bekomen en de voorbereidende werkzaamheden uit te voeren. In juni 23 begonnen de werkzaamheden voor de bouw van het station. Die duurden tot oktober 26. Er werd gekozen voor een architecturaal totaalproject, overdekt en afgesloten, naast het kanaal van Willebroek ter hoogte van de Budabrug. In overeenstemming met haar opdrachten krijgt de BMWB kort na haar oprichting in oktober 26 het beheer over alle installaties voor de zuivering en inzameling van afvalwater. De zuiveringsstations maken hier deel van uit. De voorlopige toewijzing van het Station Noord op 2 juli 28 omvat het volledige einde van de werken en het begin van de uitbatingsperiode. Enkele maanden later, op 28 januari 29, wordt het concessiecontract officieel door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest overgedrager aan de BMWB. De Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer werd daardoor de licentieverlener van het Station Noord en de voornaamste gesprekspartner van de vennootschap AQUIRIS die de site en de installaties beheert. 15
In december 29 nam AQUIRIS unilateraal de beslissing om de installaties gedurende een tiental dagen stil te leggen. Daardoor werd afvalwater onbehandeld in de Zenne geloosd. De twee partijen (de BMWB en AQUIRIS) stelden een college van deskundigen samen met de bedoeling om de verantwoordelijkheden voor die stopzetting van het Station Noord te bepalen en het geschil dat hieruit voortvloeide op te lossen. Dat college moest een onderzoek doen dat 2 verschillende luiken omvatte, namelijk: Een eerste luik over de oorzaken en omstandigheden van de stopzetting van het zuiveringsstation in 29. De deskundigen dienden het definitieve verslag over het eerste luik van het onderzoek in op 13 januari 211. Daarin besluiten ze dat de technische redenen die AQUIRIS aanhaalt (hoeveelheden zand en afval die naar het zuiveringsstation werden vervoerd, de bescherming van de installaties en de veiligheid van het personeel) technisch gezien niet voldoende zijn om de behandeling van afvalwater deels, en zeker niet volledig, stop te zetten en het afvalwater onbehandeld in de Zenne te lozen. Het verslag over het tweede luik van de deskundigenopdracht werd eind 211 ingediend. Een tweede luik om na te gaan waarom de prestaties voorzien in het vergunningscontract niet werden geleverd. 16
17
Het station Het zuiveringsstation van Brussel-Noord is met een behandelingscapaciteit van 1,1 miljoen Inwonerequivalent het grootste van België. Het station Noord wordt gevoed door 4 afvalwatercollectoren waarvan het totale gemiddelde debiet bij droog weer ongeveer 3 m 3 /s bedraagt. Tot 8,2 m³/s wordt het afvalwater behandeld in de biologische behandelingslijn (droog weer). Een debiet hoger dan 8,2 m 3 /s stroomt naar de behandelingslijn voor zware regenval. De biologische behandelingslijn voorziet eveneens in de tertiaire behandeling van stikstof en fosfor. De fasen van de biologische behandeling Na de traditionele fasen van opvoering en ontroostering wordt het water naar ontzanders-olieafscheiders gevoerd. Daardoor bezinken de zwaarste delen (zand), terwijl de injectie van luchtbellen oliën en vetten doet opstijgen naar het wateroppervlak. Die worden vervolgens verwijderd door oppervlakteschrapers. Het water dat zo werd behandeld gaat vervolgens naar de biologische reactoren (12 parallelle lijnen) die allemaal achtereenvolgens een anaerobe zone, oxidatiegeul en klaringsbekken hebben. Van daaruit wordt het gezuiverde water geloosd in de Zenne. De fasen van de behandeling bij zware regenval Het debiet hoger dan 8,2 m 3 /s wordt oppervlakkig behandeld in de behandelingslijn voor zware regenval. Die omvat een fase van ontzanding gevolgd door een snelle bezinking. Het water wordt vervolgens geloosd in de Zenne. De behandeling van slib Het slib dat wordt verwijderd uit de behandelingslijnen van afvalwater wordt vervoerd naar een biogasinstallatie. De productie van biogas levert op de site een deel van de nodige energie voor de werking van de installaties. Het slib wordt uiteindelijk gemineraliseerd in een installatie voor natte oxidatie. Daardoor verdwijnt het organische materiaal bijna volledig en het overschot ervan wordt van de site afgevoerd 211 IN CIJFERS 16.814.782 m 3 afvalwater werd behandeld in 211. Dat is een gemiddelde van 292.643 m 3 per dag. Ingezamelde vervuiling in 211 a. CZV: 47.275 ton. b. Zwevende stof: 27.644 ton. c. Totaal stikstof: 4.593 ton. d. Totaal fosfor: 568 ton. Verwijderde vervuiling in 211 e. CZV: 42.41 ton. f. Zwevende stof: 26.13 ton. g. Totaal stikstof: 3.456 ton. h. Totaal fosfor: 423 ton. 18
De stormbekkens Overstromingen vermijden De functie van de stormbekkens bestaat erin om het debiet van het regenwater in de collectoren bij hevige regenval te beperken om zo de overdruk weg te nemen. De installatie van die uitrusting werd steeds dringender omdat het gewest tijdens de laatste decennia een enorme toename van bodemafdekking kende. Zo versnelt de waterafvoer ten nadele van de natuurlijke infiltratie. Daardoor groeit het risico dat de collectoren in de valleien verzadigd raken. Dit kan worden opgelost door het debiet in het netwerk te beperken en het teveel aan water, dat voor de verzadiging zorgt, voorlopig op te slaan. Dit soort overstromingen treft vooral heuvelachtige en erg verstedelijkte gebieden. 19
Dit is vooral het geval voor : De vallei van de Woluwe (tussen Oudergem en Sint-Lambrechts-Woluwe) De vallei van Maalbeek tussen het Flageyplein en het laagst gelegen gedeelte van de Belliardstraat De omgeving van het Sint-Denijsplein in Vorst De vallei van Molenbeek (aan de voet van het Heizelplateau) De stormbekkens in het Brussels gewest De voornaamste stormbekkens die worden uitgebaat zijn: In de Vallei van de Woluwe: Het stormbekken van de Watermaelbeek (4. kubieke meter) dat gelegen is op het grondgebied van de gemeente Oudergem (Herdersstaflaan) in dienst sinds 1999. Het stormbekken van de Rodebeek (33. kubieke meter) dat gelegen is op het grondgebied van de gemeente Sint-Lambrechts-Woluwe (Driesstraat) in dienst sinds 2. In de Vallei van de Maalbeek: Het stormbekken Belliard (17. kubieke meter) dat gelegen is op het grondgebied van de stad Brussel (onder het J. Reyplein) in dienst sinds 199. Het stormbekken Flagey (33. kubieke meter) dat gelegen is op het grondgebied van de gemeente Elsene (onder het Flageyplein) in dienst sinds 27. Laag Vorst: Het stormbekken van Vorst (18. kubieke meter) gelegen op het grondgebied van de gemeente Vorst (langs de Hallestraat) in dienst sinds 211. De BMWB plant de bouw van twee andere grote stormbekkens: In de Vallei van de Molenbeek: Het stormbekken Jeugdpark (5. kubieke meter) gelegen op het grondgebied van de gemeente Jette (onder het Jeugdpark). In de Vallei van de Woluwe: Het stormbekken Woluwe (7. kubieke meter) zal worden gebouwd langs de Woluwelaan (implanting nog niet bepaald). 2
STORMBEKKENS - Brussels Hoofdstedelijk Gewest Verslag betreffende de vulling van de bekkens ten gevolge de stortvloed van 22.5.211 (6u) Afmetingen bekkens Bekkens Onderbekkens Hoogte (m) Oppervl. (m 2 ) Volume (m 3 ) Hoogte (m) Bereikte waarden Volume (m 3 ) % vulling Belliard B 5,66 3. 17. Watermaelbeek SB1 SB2 SB3 5 5 5 3.6 2.4 2. 18. 12. 1. 8. 4. Roodebeek B 4,58 7.2 33.,55 3.96 12 Flagey SB1 SB2 3,75 3,75 3.9 4.9 De vulling van het bekken Watermaelbeek heeft zich beperkt tot het vollopen van de pompput 14.625 18.375 8.8 33. 21
Verslag betreffende de vulling van de bekkens ten gevolge de stortvloed van 16.6.211 Afmetingen bekkens Bekkens Onderbekkens Hoogte (m) Oppervl. (m 2 ) Volume (m 3 ) Hoogte (m) Bereikte waarden Volume (m 3 ) % vulling Belliard B 5,66 3. 17. Watermaelbeek SB1 SB2 SB3 5 5 5 3.6 2.4 2. 18. 12. 1.,44 1.584 8. 4. 1.584 4 Roodebeek B 4,58 7.2 33. Flagey SB1 SB2 3,75 3,75 3.9 4.9 14.625 18.375 8.8 33. 9 22
Verslag betreffende de vulling van de bekkens ten gevolge de stortvloed van 18.8.211 Afmetingen bekkens Bekkens Onderbekkens Hoogte (m) Oppervl. (m 2 ) Volume (m 3 ) Hoogte (m) Bereikte waarden Volume (m 3 ) % vulling Belliard B 5,66 3. 17. 2,76 8.28 49 Watermaelbeek SB1 SB2 SB3 5 5 5 3.6 2.4 2. 8. 18. 12. 1. 4. 4,442 4,42 15.912 1.68 88 88 26.52 66 Roodebeek B 4,58 7..2 33. 2,7 19.44 59 Flagey SB1 SB2 3,75 3,75 3.9 4.9 8.8 14.625 18.375 33. 3,26 12.714 87 12.714 39 Forest - Vorst B 23,7 65 18.23 4 1.673 9 23
Verslag betreffende de vulling van de bekkens ten gevolge de stortvloed van 23.8.211 (1u) Afmetingen bekkens Bekkens Onderbekkens Hoogte (m) Oppervl. (m 2 ) Volume (m 3 ) Hoogte (m) Bereikte waarden Volume (m 3 ) % vulling Belliard B 5,66 3. 17. 5,25 15,75 93 Watermaelbeek SB1 SB2 SB3 5 5 5 2.4 2. 8. 18. 12. 1. 4,62 4,42 4,71 16.632 1.68 9.42 92 88 94 7.2 4. 36.66 92 Roodebeek B 1,58 33. 3,24 23.328 71 Flagey SB1 SB2 3,75 3.9 4.9 14.625 18.375 3,75 3,75 14.625 18.375 8.8 33. 33. 1 Forest - Vorst B 23,7 65 18.23 8 4.85 27 1 1 24
De verzamelriolen In overeenstemming met de opdrachten die het Brussels Hoofdstedelijk Gewest haar heeft toegekend, is de BMWB belast met de aanleg en het onderhoud van de grote collectoren die toelaten het afvalwater uit de riolen naar de zuiveringsstations en/of stormbekkens te vervoeren. De verzamelriolen van het zuiveringsstation Zuid De twee laatste verzamelriolen om het afvalwater van het deelstroomgebied Zuid in het stroomgebied van de Zenne naar het zuiveringsstation Zuid te vervoeren waren nog niet in dienst. In beide gevallen zijn de werken goed opgeschoten: De collector van Vogelzangbeek Het afvalwater van het zuidelijke deel van de gemeente Anderlecht (tussen het Erasmusziekenhuis en het kanaal) werd onbehandeld geloosd in de Vogelzangbeek. Sinds half 211 wordt het via de collector Vogelzangbeek vervoerd naar het zuiveringsstation Zuid. De vergunningen van stedenbouw, zowel van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest als van het Vlaams Gewest, zijn toegekend. De werkzaamheden, waarvan de kost wordt geschat op 1 miljoen euro, gingen daardoor van start in de loop van 211. Het doel is om de collector eind 213 of begin 214 in dienst te nemen. Dit project geeft vorm aan de laatste investeringsfase om de Europese richtlijn betreffende de inzameling en het vervoer van afvalwater in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest na te leven. De collector van Verrewinkelbeek Bij gebrek aan een collector in de vallei van Verrewinkelbeek werd een deel van de riolen van de gemeenten Ukkel, Sint-Genesius-Rode, Linkebeek en Drogenbos niet gezuiverd voordat het werd geloosd in het natuurlijke milieu. Om die situatie te verhelpen, is de BMWB begonnen met de bouw van een nieuwe collector die zich uitstrekt van de Perckestraat in Ukkel tot de Nieuwstraat in Drogenbos (door de gemeente Linkebeek). Daar wordt hij verbonden met het bestaande netwerk dat het afvalwater naar het zuiveringsstation Zuid brengt. 25
Het meetnetwerk In 211 begon het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met de bouw van een automatisch meetnetwerk, met als doel de hoeveelheid neerslag, het debiet van de waterlopen en collectoren te meten en onmiddelllijk op te volgen. Een volledig netwerk voor gedetailleerde gegevens Dit meetnetwerk telt momenteel 72 stations die verbonden zijn met 137 meettoestellen. Die verzenden de verzamelde gegevens via het GPRS netwerk onmiddellijk naar de centrale server van de BMWB. Eens de informatie is geanalyseerd, is ze beschikbaar op de website van het meetnetwerk FLOWBRU (www. flowbru.be). Daar kunnen technici in de watersector en het publiek ze bekijken in de vorm van gedetailleerde grafieken of gegevensbestanden die onmiddellijk worden bijgewerkt. Er zijn gegevens terug te vinden betreffende: De metingen van het waterpeil in de voornaamste waterlopen Zenne en Woluwe en in enkele zijrivieren. De metingen van de hoeveelheid neerslag in 16 pluviometers die verspreid zijn over het hele gewestelijke grondgebied. De metingen van het waterpeil en debiet in de voornaamste collectoren van afvalwater van het Gewest. De metingen van het waterpeil in het kanaal en de meting van de stroom tussen de Zenne en het kanaal ter hoogte van de sluis van Anderlecht. Verbetering van de raadpleginginterface De recente vervanging van de dataloggers en software van de centrale post biedt de bezoekers van de website www.flowbru.be een gebruiksvriendelijkere, volledigere en meer kwalitatieve raadpleginginterface wat betreft visualisatie en gegevensbeheer. Zo werd voornamelijk een zoekmachine met meerdere criteria toegevoegd en werd de grafische weergave verbeterd. Samenwerking met het KMI De BMWB heeft een overeenkomst afgesloten met het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) om neerslagkaarten van het Brussels gewest te ontwerpen en, om het uur, automatisch te verzenden. Op basis van de gekregen gegevens (voornamelijk van de radar van Wideumont) maakt het KMI elk uur gedetailleerde waterkaarten die dagelijks worden doorgegeven aan de BMWB. Deze geavanceerde cartografische documenten laten in het bijzonder toe om de karakteristieken en de spreiding van onweer beter te kennen en begrijpen. Bovendien gebruikt het KMI de neerslaggegevens van de BMWB om haar advies te formuleren over de erkenning van zware regenval als ramp. Samenwerking met het Vlaams Gewest Op vraag van de overheid van het Vlaams Gewest worden elke vier uur automatisch de neerslaggegevens van de BMWB verzonden naar het Vlaamse hydrologisch informatiecentrum. Deze gegevens worden vervolgens ingevoerd in het voorspellingsmodel van het debiet van de Zenne en het kanaal. 26
Financieel verslag
De financiële bronnen van de BMWB De toepassing van het principe de vervuiler betaalt (dat is opgenomen in de ordonnantie van 26 oktober 26) verplicht de verdeler van drinkwater (HYDROBRU) en de waterproducenten ertoe om, met het oog op het behoud van de waterkwaliteit, het afvalwater te zuiveren en dit in functie van de volumes die ze verdelen (voor HYDROBRU) of produceren (voor de producenten) in het Gewest. Ze kunnen die zuivering zelf doen of toevertrouwen aan een derde. voor de zuivering van een deel van zijn afvalwater. Bijgevolg zuivert de Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer stedelijk afvalwater en factureert ze aan HYDROBRU, producenten en AQUAFIN. Anderzijds krijgt de BMWB werkingssubsidies van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. HYDROBRU en een aantal producenten hebben ervoor gekozen om die zuivering toe te vertrouwen aan de BMWB. Daartoe hebben ze met haar een exclusiviteitcontract afgesloten. Anderzijds krijgt de BMWB afvalwater van het Vlaams Gewest via het collectorennetwerk van AQUAFIN. Die laatste heeft dus een overeenkomst met de BMWB Informatie over de werkelijke kost voor 211 De elementen om de werkelijke kost voor de BMWB in 211 te bepalen, zijn de volgende: Uitbatingskosten van de zuiveringsstations:41.878.44 Aflossingen van de investeringen: 8.626.834 Structuurkosten: 2.137.53 Financiële lasten: 3.254.71 Totaal: 55.896.839 28
Balans na winstverdeling 211 21 ACTIVA VASTE ACTIVA 224.575.251 225.793.386 Materiële vaste activa 224.574.676 225.792.811 Terreinen en gebouwen 24.67.649 212.739.878 Installaties, machines en uitrusting 2.25.914 626.184 Meubilair en rollend materieel 26.98 39.1 Leasing en soortgelijke rechten 3.293 Overige materiële vaste activa 8.227 92.821 Activa in aanbouw en vooruitbetalingen 17.77.94 12.255.635 Financiële vaste activa 575 575 Andere financiële vaste activa 575 575 Vorderingen en borgtochten in contanten 575 575 VLOTTENDE ACTIVA 29.97.97 34.526.4 Vorderingen op ten hoogste één jaar 4.784.372 3.292.74 Handelsvorderingen 4.597.894 3.756.584 Overige vorderingen 186.478 235.49 Geldbeleggingen 235 235 Overige beleggingen 235 235 Liquide middelen 8.448.44 14.114.25 Overlopende rekeningen 16.737.897 16.42.66 TOTAAL VAN DE ACTIVA 254.546.158 26.319.786 29
211 21 PASSIVA 146.276.816 144.161.242 EIGEN VERMOGEN 146.276.816 144.161.242 Kapitaal 182.194.633 182.194.633 Geplaatst kapitaal 182.194.633 182.194.633 Overgedragen winst (verlies) (+)/(-) -35.917.817-38.33.391 SCHULDEN 18.269.342 116.158.544 Schulden op meer dan één jaar 66.132.823 69.154.41 Financiële schulden 66.132.823 69.154.41 Kredietinstellingen 66.132.823 69.154.41 Schulden op ten hoogste één jaar 1.35.32 12.517.895 vervallen 3.21.587 2.898.9 Handelsschulden 7.42.336 9.41.848 Leveranciers 7.42.336 9.41.848 bezoldigingen en sociale lasten 241.398 29.38 Belastingen 42.164 25.91 Bezoldigingen en sociale lasten 199.234 183.136 Overlopende rekeningen 31.831.198 34.486.239 TOTAAL VAN DE PASSIVA 254.546.158 26.319.786 3
Restultatenrekening 211 21 Bedrijfsopbrengsten 58.252.139 56.565.717 Omzet 31.78.738 31.184.187 Andere bedrijfsopbrengsten 27.173.41 25.381.53 Bedrijfskosten 52.67.174 53.951.97 Handelsgoederen, grond- en hulpstoffen 41.878.44 43.233.691 Aankopen 41.878.44 43.233.691 Diensten en diverse goederen 7.899 799.586 Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen (+)/(-) 1.436.631 1.311.17 activa 8.626.834 8.525.34 Andere bedrijfskosten 27.46 82.246 Bedrijfswinst (Bedrijfsverlies) (+)/(-) 5.581.965 2.613.747 Financiële opbrengsten 12.464 6.255 Opbrengsten uit vlottende activa 12.464 6.255 Financiële kosten 3.254.71 3.367.935 Kosten van schulden 3.254.71 3.367.935 Winst (Verlies) uit de gewone bedrijfsuitoefening vóór belasting (+)/(-) 2.43.357-693.933 Uitzonderlijke opbrengsten 41 Andere uitzonderlijke opbrengsten 41 Uitzonderlijke kosten 31.285 2.283.372 Andere uitzonderlijke kosten 31.285 2.283.372 Winst (Verlies) van het boekjaar vóór belasting (+)/(-) 2.129.113-2.977.35 Belastingen op het resultaat (+)/(-) 13.539-715 Belastingen 13.539 285 voorzieningen voor belastingen 1. Winst (Verlies) van het boekjaar (+)/(-) 2.115.574-2.976.59 31
Verslag van beheer van de Raad van Bestuur aan de Algemene Vergadering van 18.6.212 Overeenkomstig het voorschrift van de artikelen 95 en 96 van het Wetboek Vennootschappen hebben wij de eer verslag uit te brengen over de jaarrekeningen, over de toestand van de onderneming en over ons beheer in de loop van het boekjaar 211. 1. Algemene commentaren a. Indexering van de saneringsprijs Bij beslissing van de Raad van Bestuur van 29.1.21 werd de standaard eenheidsprijs voor 211 met 1% verhoogd (zoals voorzien in het financieel meerjarenplan) naar,4499 /m³. In 211 heeft Hydrobru 58.12.52 m³ aan haar klanten aangerekend. Dit is iets meer dan de 57.67.45 m³ van 21 maar minder dan de voorgaande jaren. (59.141.488 m³ in 28 en 6.249.76 m³ in 29). In het kader van het zuiveringscontract was dit volume 211 goed voor een omzet van 23.587.47,96 b. overdracht van de concessieovereenkomst voor het zuiveringsstation van Brussel Noord en betaling van de vierde annuïteit voor uitbating De annuïteit voor de uitbating van 3.3.21 tot 2.3.211 werd voor een bedrag van 36.49.16,5 (ex BTW) betaald op 9.5.212. Een deel van deze annuïteit (15,7%) werd doorverrekend aan Aquafin in toepassing van de overeenkomst BMWB/Aquafin van 21.12.27. c. Werken in uitvoering. stormbekken van Vorst dat opgeleverd zal worden in mei 212 verderzetting van de werken aan de collector Vogelzangbeek. Deze collector zal in semester 1 van 212 opgeleverd worden. de werken aan de collector Verrewinkelbeek begonnen in mei 211. d. Verslag van de experten inzake het functioneren van het zuiveringsstation Noord. Dit verslag werd op 8/12/211 afgeleverd met als voornaamste besluit dat de kenmerken van het instromend rioolwater niet van die aard is dat : de nodige testen om de definitieve aanvaarding te kunnen uitpreken niet kunnen plaatsvinden (antwoord 7b); noch het overgaan tot die definitieve aanvaarding verhinderen (antwoord 7c). Door de uitvoering van het akkoord van 3/4/21, bedraagt de uiteindelijke annuïteit 29/21 onherroepelijk 28.673.924,96. De op 4.5.21 gedane voorwaardelijke aanbetaling van 6.522.3,24 zal in mindering gebracht worden bij de betaling van de annuïteit 21/212. e. Op 13/1/211 werd het definitief verslag van de experten inzake de stopzetting van de zuivering eind 29 neergelegd. Hun conclusies zijn duidelijk : de technische uitleg welke door Aquiris werd gegeven is niet van die orde om tot de stopzetting van activiteit, noch gedeeltelijk, noch volledig over te gaan en zodoende ongezuiverd rioolwater rechtstreeks in de Zenne te lozen Dit rapport werd bij het juridisch dossier geschil Vlaams Gewest gevoegd. (punt 7 infra) 2. Commentaren op de jaarrekeningen Het boekhoudkundig jaar 211 wordt afgesloten met een winst van 2,1 M. Het zakencijfer bedraagt 31,1 M en het balanstotaal is 254,5 M. Activa : De vaste activa namen lichtjes af, van 226 M naar 225 M en dit wegens afschrijvingen. Er waren geen nieuwe inbrengen. De handelsvorderingen bedragen 4,6 M en omvatten de vorderingen op klanten (2,6 M ) alsook de op te maken Aquafin factuur voor het aandeel Zuid. Het verworven deel van de saneringsbijdrage 211 doch pas in 212 door Hydrobru te factureren (11,2 M ), alsook het aandeel Aquafin 211 Noord, zijn in de overlopende rekeningen van het actief opgenomen. 32
Passiva : De schulden hebben voornamelijk betrekking op het krediet van 8 M bij de Euro Hypo Bank. De vierde terugbetaling van 2,8 M aan kapitaal werd verricht in mei 211. De 5de annuïteit station Noord werd voor 1/12 opgenomen onder de overlopende rekeningen van het passief, alsook de verlopen doch nog niet opeisbare intresten op het Euro Hypo krediet. Resultatenrekeningen : Het zakencijfer komt overeen met de prognoses vervat in het meerjarenplan. 3. Gebruik van de financiële middelen Om de tijdelijke kastekorten op te vangen heeft de BMWB met Dexia Bank op 26.4.21 een gemengde kortlopende kredietlijn geopend ten bedrage van 14 M. De hoogste trekking bedroeg 1,5 M. Deze lijn werd midden oktober 211 afgesloten wegens voldoende kasgelden. 4. Belangrijke gebeurtenissen na het afsluiten van het boekjaar 4.1 Betaling van de 5 de uitbatingsannuïteit De betaling van de 5de uitbatingannuïteit van 32,9 M voor de periode van 3.3.211 tot 2.3.212 werd uitgevoerd. Dit bedrag is als volgt samengesteld : theoretische annuïteit : 4.786.638,31 inhouding aanbetaling 29/21: - 6.522.3,24 boete naar aanleiding van het P.V. van 7/7/29 : -1.281.25, Totaal te betalen : 32.983.358,7 Een gedeelte van deze annuïteit (15,7%) zal doorgerekend worden aan Aquafin in toepassing van de overeenkomst BMWB SBGE/Aquafin van 21.12.27. 4.2 Afrekening Hydrobru De jaarlijkse factuur van regularisatie voor het jaar 211 bedraagt,4 M ten laste van Hydrobru. 5. Inlichtingen betreffende de omstandigheden die de ontwikkeling van de maatschappij gevoelig zouden kunnen beïnvloeden nihil 6. Onderzoek en ontwikkeling nihil 7. Risico s en onzekerheden van de maatschappij Er zijn een aantal geschillen lopende: Proces ten gronde van het Vlaams Gewest, de Vlaamse Milieumaatschappij, stad Vilvoorde, gemeente Zemst tegen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het BIM, de BMWB en Aquiris. Vordering tot staking van milieuschade door stad Mechelen tegen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de BMWB en Aquiris. Vordering ten gronde van stad Antwerpen tegen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het BIM, de BMWB en Aquiris. Vordering tot staking van de gemeente Rumst tegen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het BIM, de BMWB en Aquiris. Dagvaarding vanwege Aquiris tegen de BMWB inzake vordering van een vergoeding van 4,2M, per conventie van 3.4.21 teruggebracht naar 19,2 M maar nog steeds door ons betwist. een fiscaal geschil inzake onroerende voorheffing 29 voor een bedrag van,3 M is lopend. De BMWB heeft zeer sterke verweermiddelen maar er bestaat een theoretisch risico voor 21 en 211. 33
De BMWB werd in het eindverslag van de deskundigen vrijgesproken van alle verantwoordelijkheid inzake de stopzetting van de saneringsprestaties door Aquiris in december 29. De ingespannen rechtsvorderingen zijn echter nog lopende. Het beheersorgaan van de BMWB is de mening toegedaan dat in huidige toestand geen enkele provisie aangelegd moet worden gezien het onwaarschijnlijk karakter dat wij een veroordeling zouden oplopen. 8. Verantwoording van de voortzetting Conform artikel 96 6 van het Wetboek Vennootschappen verantwoordt de raad van bestuur de toepassing van de bedrijfsvoering onder going concern door de aanwezigheid van voldoende eigen middelen. Deze laten aan de onderneming toe haar activiteiten verder te zetten. Dit verlies was overigens voorzien in het financieel plan en is verenigbaar met de gegevens vervat in het meerjarenplan. 1. Conclusies Tot slot stellen we voor : Kennis te nemen van het verslag van de commissaris met betrekking tot het boekjaar 211; De voorgestelde boeking van het resultaat te aanvaarden; De jaarrekeningen goed te keuren; Ons decharge te verlenen voor het mandaat uitgeoefend in de loop van het afgelopen boekjaar; Decharge te verlenen aan de commissaris. 9. Bestemmingen en opnemingen We stellen voor het resultaat als volgt aan te wenden: Over te dragen verlies verminderen met : 2.115.574,42 34
Fotos: Julien POHL, Rudi VANDENHOUWE, Yann Arthus BERTRAND, Commtek SPRL, JDN SA. Realisatie: www.imageplus.be
Rapport d Activités 211 Brusselse Maatschappij voor Waterbeheer Keizerinlaan 66 1 BRUSSEL Tel. : +32()2 55 47 1 Fax : +32()2 55 47 11 www.sbge.be info@sbge.be design by www.imageplus.be 36