Round Table event February 2014 Smartgrid in de praktijk oct 2012 26 februari 2014 SmartGrid in de praktijk*: De uitdagingen: o Energiecollectieven o Systeem stabiliteit o Cybersecurity * deze presentatie bevat alleen de problemen en geen oplossingen! 26 februari 2014 12 september 2013 1
Introductie Alliander Shareholders Regional governments 3 Introductie Alliander: Grootste energienetwerkbedrijf van Nederland 1 Aanleggen, onderhouden, beheren van energienetwerken 2 Zorgen voor een betrouwbare, betaalbare en veilige energievoorziening 3 Ondersteuning van nieuwe duurzame energievormen 4 Bijdragen aan een betere samenleving 4 2
Bedrijfsprofiel Oprichting Kernactiviteiten Publiek domein Grootste in NL 3 miljoen klanten Op 1 juli 2009 ontstaan als zelfstandig netwerkbedrijf Regionaal netbeheer voor gas en elektra, complexe energie infrastructuren In publieke handen: provincies en gemeenten Grootste netwerkbedrijf in Nederland 37% marktaandeel Circa 3,3 miljoen klanten met aansluitingen van gas en/of elektriciteit Leveringszekerheid zeer hoog: 99,99% A-dam 10% N-Holland 10% Overig 23% Friesland 13% Gelderland 44% 5 Kerncijfers 2012 1.800 1.200 Financiële resultaten (in mln) Medewerkers Aantal medewerkers 7.140 600 Footprint 0 Omzet Bedrijfsresultaat CO ² 805 kton Jaarlijkse uitval Elektriciteit 24,5 minuten Gas (Liander) 56 seconden Gas (Endinet) 58 seconden Klanttevredenheid Consumenten 93% Zakelijk 87% 6 3
Alliander Electricity Customers : 3 million Grid : 94,700 km Stations : 48,000 Gas Customers : 2.6 million Grid : 36,900 km Stations : 15,000 Revenue : 1.4 billion euro Asset Value : 12 billion euro Employees : 6000 De energieketen in Nederland Energyproduction Network Energysupply Transport & distribution Liberalised Regulated Liberalised 8 4
Digitisation of the grid Smartgrid: the expectation 9 How consultants see it: a lot of ICT 10 5
What utilities probably will need 11 SmartGrid in de praktijk 1: Energie collectieven 26 februari 2014 12 september 2013 6
Trends energietransitie in relatie tot energiecollectieven o Energie onafhankelijkheid o Duurzaamheid o Wantrouwen 13 Energie collectieven: eigen stroom eerst Middenspanningnet wijk 7
MS net Zaltbommel stad 15 Wat is balanceren Stroom kan niet makkelijk worden opgeslagen Daarom is er altijd een balans nodig tussen vraag en aanbod. 8
Balanceren lokaal transformator gebied laagspanning Gebruiker en opwekkers in een wijk transformator gebied 18 9
Lokaal balanceren: de grenzen van het netwerk Spanning* te hoog Belasting* Powerfactor* Overbelast < 0.5 te laag * Maar ook Power quality kortsluitstroom Inertia frequentie > 0.9 Lokaal balanceren: de grenzen van het netwerk Spanning te hoog Belasting Overbelast Powerfactor < 0.5 Markt facilitering te laag Markt facilitering Markt facilitering > 0.9 10
Lokaal balanceren: de grenzen van het netwerk Spanning te hoog Belasting Overbelast Powerfactor < 0.5 Markt facilitering Markt facilitering Markt facilitering te laag > 0.9 netstabiliteit Lokaal balanceren vereist actieve regelingen: Controle over opwek TSO? DSO? LSO? Controle over verbruik Controle over opslag picture kind courtesy of 11
SmartGrid in de praktijk 2: Systeem stabiliteit 26 februari 2014 12 september 2013 Video Peter Molengraaf tot 6:33! 24 12
SmartGrid in de praktijk 3: Cyber security 26 februari 2014 12 september 2013 13
Lokaal balanceren vereist actieve regelingen Controle over opwek Controle over verbruik Controle over opslag picture kind courtesy of The internet of energy?! Energy 1.0 Energy 2.0 Centralised Distributed 28 14
Verantwoordelijkheid voor actieve regelingen Taken: Vrije energie markt Ononderbroken energielevering Actieve regeling leveringszekerheid 29 Verantwoordelijkheid voor actieve regelingen Actieve regeling leveringszekerheid = active controle over het energie netwerk!!!! Cyber Security Amsterdam 2011 30 15
Verantwoordelijkheid voor actieve regelingen Actieve regeling leveringszekerheid = active controle over het energie netwerk!!!! SECURITY 31 Verantwoordelijkheid voor actieve regelingen Actieve regeling leveringszekerheid = active controle over het energie netwerk!!!! SECURITY 32 16
Verantwoordelijkheid voor actieve regelingen Actieve regeling leveringszekerheid = active controle over het energie netwerk!!!! SECURITY 33 DNO role as Certification Authority DNO Take action when SOS is in danger = active control over electricity network!!!! SECURITY 34 17
Oplossing Security Certificates?: Gebruik van Security Certificates: Waarborgen secure communication tussen de lokale controller en aangesloten opwek cq verbruikers Noodzakelijk voor netstabiliteit en Autorisatie van energie transacties bij verrekeningen 35 Consequentie Alle SmartGrid apparatuur dient geregistreerd te worden!! Alle SmartGrid apparatuur dient een gestandaardiseerd (remote control) gedrag te hebben Cyber Security Amsterdam 2011 36 18
37 But Het energienet wordt verrijkt met ICT Krijgen we het wel veilig genoeg? 38 19
Round Table event February 2014 Dank voor uw aandacht oct 2012 26 februari 2014 20