Groningenhaven 4, 3433 PE Nieuwegein, Postbus 1248, 3430 BE Nieuwegein tel.: 030 6063238, fax: 030 6061569, BTW N5989292B01 E-mail: info@vebidak.nl, Internet: www.vebidak.nl KvK: V 40122501, ING Bank 69.01.72.966 INSPECTIE DAKBEDEKKING Opdrachtgever : Vereniging van Eigenaars Sporenburg XIII t.a.v. de heer J. Boiten p/a Ertskade 127 1019 ED AMSTERDAM Onderdeel: Object: RAPPORT Beoordeling onderhoudsstaat dakbedekkingsconstructie Woningen Ertskade 121 t/m 139 en Seinwachterstraat 102 t/m 120 te Amsterdam Opdrachtnummer: 1050.770 Correspondentienummer : Inspectiedatum : 18 augustus 2010 Dit rapport bevat 15 genummerde bladen en 4 bijlagen en is eigendom van de opdrachtgever. De rapportages/adviezen worden opgesteld naar beste weten en kunnen met inachtneming van de huidige stand der techniek en wetenschap. Gebruik van de rapportages/adviezen is volledig voor eigen risico van de opdrachtgever. VEBIDAK kan nimmer aansprakelijk zijn voor eventuele directe en indirecte schade, hoe ook genaamd, die uit het gebruik van het rapport/advies door opdrachtgever of derden zou kunnen voortvloeien. Indien ondanks het bovenstaande aansprakelijkheid in rechte wordt vastgesteld, kan de schadevergoeding nimmer meer belopen dan het bedrag dat de opdrachtgever voor het uitbrengen van het rapport of verstrekken van het advies aan VEBIDAK heeft voldaan. Gehele of gedeeltelijke publicatie van het rapport/advies is slechts toegestaan na schriftelijke toestemming van VEBIDAK en na volledige betaling van de aan het rapport/advies verbonden kosten.
Inhoud : 1. Inleiding 2. Dakconstructie 3. Waarnemingen 4. Beoordeling 5. Conclusie en advies 6. Werkomschrijving Bijlagen : notatiesysteem dakbedekkingsconstructies fotoreportage bouwfysische berekeningen details Pagina 2 van 15
1. INEIDING 1.1. Aanleiding en doel van het onderzoek In opdracht van de heer J. Boiten, namens de Vereniging van Eigenaars Sporenburg XIII te Amsterdam, heeft VEBIDAK een onderzoek verricht aan de dakbedekkingsconstructies, alsmede de relevante onderdelen van de daken van de woningen, dakterrassen en bergingen van de woningen aan de Ertskade 121 t/m 139 en Seinwachterstraat 102 t/m 120 te Amsterdam. Aanleiding voor het onderzoek is het naderen van het einde van de verwachte levensduur van de dakbedekking. Doel van het onderzoek is inzage te verkrijgen in de technische staat van de dakbedekkingsconstructie en aan de hand daarvan te komen tot een onderhoudsadvies voor de dakbedekking, inclusief de details. Een Groendak op het dak van de woningen is gewenst. Op basis van de waarnemingen, de beoordelingen en de conclusies is in dit rapport een herstel-/onderhoudsadvies vermeld, waarin de noodzakelijk geachte maatregelen c.q. voorzieningen nader zijn omschreven. 1.2. Inspectie De inspectie is verricht op 18 augustus 2010 door de heer D. Wapstra van VEBIDAK in uw aanwezigheid. De insnijdingen zijn verricht en waterdicht hersteld onder verantwoording van VEBIDAK. 1.3. Informatie Door u is de navolgende informatie verstrekt: - De woningen en daarmee ook de dakbedekkingsconstructies zijn ca. 15 jaar oud. - Er zijn geen lekkages of problemen met de daken bekend. - Bij de aansluitingen van de kozijnen in de voorgevel, op het nivo van de dakterrassen van de woningen Ertskade zijn wel (lekkage)problemen. - De dakterrassen van de woningen aan de Seinwachterstraat waren oorspronkelijk niet als dakterras ontworden. Tijdens de bouw is dit als zodanig gewijzigd. - Drie stuks aanbouwen bij de woningen Ertskade 135 t/m 139 vallen buiten de VvE en zijn derhalve niet specifiek beoordeeld. 1.4. Foto-rapportage In de bijgaande foto-rapportage zijn de volgende foto s opgenomen: - foto 1 t/m 15: dak woningen; - foto 16 t/m 19: dakterras van woning Seinwachterstraat 110; - foto 20 t/m 30: dakterras van woning Ertskade 127; - foto 31 t/m 36: dak bergingen woningen Seinwachterstraat 110 en 112. Pagina 3 van 15
2. DAKCONSTRUCTIE 2.1. Gegevens dakvlakken De dakvlakken zin gesitueerd op ca. 3.00, 6.00 en 9.00 m + mv. De totale oppervlakte bedraagt volgens uw opgave ca. 1175 m 2. De dakvlakken liggen in windgebied 2, onbebouwd. De dakbedekking is ca. 15 jaar oud. 2.2. Notatiesysteem dakbedekkingsconstructie Mede op basis van de gemaakte insnijdingen zijn de dakbedekkingsconstructies vastgesteld: Dak woningen. Grof grind dik ca 40 mm met tegels in de hoeken. 2-laagse APP gemodificeerde bitumen dakbedekking Eénzijdig gecacheerde EPS-afschotisolatie; dik 90 130 mm Beton Dakterras Seinwachterstaat 110. Betontegels 600 x 600 x 45 mm op 10 mm dikke rubbergranulaat tegeldragers.* XPS-isolatie dik 40 mm Eénzijdig gebitumineerde polyestermat als scheidingslaag 2-laagse APP gemodificeerde bitumen dakbedekking Eénzijdig gecacheerde EPS-afschotisolatie; dik 90 ca. 120 mm Beton * Veelal zijn de dakterrassen voorzien van houten vlonders in plaats van betontegels. Dakterras Ertskade 127. Betontegels 300 x 300 x 45 mm op 15 mm dikke rubbergranulaat tegeldragers. 2-laagse APP gemodificeerde bitumen dakbedekking Eénzijdig gecacheerde EPS-afschotisolatie; dik 90 ca. 120 mm Beton Pagina 4 van 15
Dak bergingen 110/112. -- 1-laagse APP gemodificeerde bitumen dakbedekking.** Hout (betonplex) ** Mogelijk is de dakbedekking plaatselijk mechanisch bevestigd. Voor een verklaring van bovengenoemde coderingen, zie bijlage 1. 2.3. Dakranden De randafwerkingen zijn uitgevoerd met gemineraliseerde randstroken. De dakrandbeëindigingen bij de woningen bestaan uit een aluminium daktrim. Bij de bergingen is een U-profiel op de dakbedekking bevestigd (geschroefd). Pagina 5 van 15
3. WAARNEMINGEN De navolgende waarnemingen zijn gebaseerd op een visuele inspectie en insnijdingen. 3.1 Dak woningen Dakvlak De dakbedekking verkeert, gelet op de leeftijd, in een goede staat. Op het dakvlak bevinden zich naast de gebruikelijke doorvoeren en hemelwaterafvoeren ook enkele lichtkoepels en enkele zonnepanelen. De ballastlaag van grind is enigszins vervuild. Het afschot is middels de isolatielaag gerealiseerd. Bij de insnijding is een geheel droge constructie aanwezig. Een dampremmende laag ontbreekt in de dakconstructie. Details Dakrand. De dakrandafwerking, bestaande uit gemineraliseerde afwerkstroken verkeert in een redelijke tot goede conditie. Op enkele plaatsen is vervuiling en algengroei op het horizontale deel van de dakrandafwerking aangetroffen. Op enkele plaatsen is de afwerkstrook niet meer volledig verkleefd (foto 7 en 8). De daktrim is op één plaats beschadigd (foto 9). De daktrim is op een aantal plaatsen voorzien van kit (foto 11). Bij één woning is een rek opgehangen met scherpe punten in de dakbedekking (foto 12). Doorvoeren. Bij de hemelwaterafvoeren is soms de boldraadrooster niet meer op zijn plaats en ligt het grind tot in de afvoer (foto 10). Van één ontluchting ontbreekt het kapje (foto 13). 3.2 Dakterrassen Seinwachterstraat De terrassen zijn veelal voorzien van houten vlonders. Het geïnspecteerde terras heeft een afwerking van betontegels. De tegeldragers zijn slechts 10 mm dik. Incidenteel is plantengroei aangetroffen (foto 16 en 17). Het afschot is ook hier middels de isolatielaag gerealiseerd. Bij de insnijding is de EPS-isolatie aan de bovenzijde lichtvochtig aangetroffen. De constructie verkeert, gelet op de leeftijd, in een goede conditie. De opstandstroken zijn ca. 17-22 cm hoog opgezet en bij de toegangsdeur is deze hoogte ca. 15 cm (foto 18). Pagina 6 van 15
3.3 Dakterrassen Ertskade Deze terrassen zijn veelal voorzien van betontegels in klein formaat, 300 x 300 mm. Deze liggen hier op 15 mm dikke tegeldragers. Op het terras van nr. 127 is veelvuldig plantengroei aangetroffen (foto 22 en 23). Ter plaatse van de hemelwaterafvoer is in het verleden een reparatie uitgevoerd (foto 24). De aansluiting van het kozijn in de gevel (foto 25), geeft enkele details te zien welke niet meer in goede conditie verkeren. De voeg direct boven het voetlood is plaatselijk verdwenen (foto 27) en de aansluitingen met kit foto 26 t/m 28 zijn niet (meer) waterdicht. De kit heeft losgelaten van de ondergrond. Bij de insnijding is een geheel droge constructie aangetroffen. 3.4 Daken bergingen Seinwachterstraat De éénlaagse dakbedekking verkeert, gelet op de leeftijd, in een goede conditie. De dakvlakken hebben geen opstanden bij de dakranden en ook hemelwaterafvoeren ontbreken. Wellicht daarom is gekozen voor een afwerking met een U-profiel bij de dakrand; deze is met schroeven door de dakbedekking aangebracht (foto 33). Tevens is een kabel aangetroffen welke met schroeven aan de dakbedekking is bevestigd (foto 34). Het dakvlak wordt gebruikt voor opslag van materiaal welk direct op de dakbedekking is geplaatst (foto 32). Bij de aansluiting met de opgaande wand is geen aparte randstrook toegepast; de opgezette dakbedekking ter plaatse van deze wand is veelal niet (meer) verkleefd (foto 36). Pagina 7 van 15
4. BEOORDEING Aan de hand van de waarnemingen uit hoofdstuk 3 zijn de navolgende beoordelingen opgesteld. De beoordelingen zijn gebaseerd op de huidige stand van de techniek zoals ondermeer opgenomen in de Vakrichtlijn Gesloten Dakbedekkingssystemen. Algemeen Veroudering Dakbedekking staat bloot aan algehele veroudering. Afhankelijk van het ontwerp en de uitvoering van de dakconstructie, alsmede het gebruik en het onderhoud van de dakbedekking, heeft dakbedekking een zekere levensduurverwachting. Op deze daken nadert de dakbedekking het einde van de verwachte levensduur. Ontbreken dampremmende laag Bij het ontbreken van een dampremmende laag kan een overschot aan condensatie optreden aan de onderzijde van de dakbedekking en schijnlekkages veroorzaken. Bij onderhoud, waarbij in een situatie als deze direct op de huidige dakbedekking een nieuwe laag dakbedekking wordt aangebracht wordt de dakbedekking dampdichter en het risico op condensatie groter. Dak woningen De dakbedekking verkeert in een redelijk tot goede staat. De dakranden behoeven echter wel enig onderhoud in de vorm van reparatie/herstel. Daken terrassen De dakbedekking verkeert in een goede staat. Plantengroei moet worden verwijderd en de details moeten worden gecontroleerd en worden onderhouden. Daken bergingen Ook op deze daken is de dakbedekking nog in een goede conditie. De aansluiting met het opgaande werk moet echter worden aangepast. Ook de op de dakbedekking geschroefde kabel moet worden gewijzigd. Pagina 8 van 15
5. CONCUSIE EN ADVIES 5.1. Conclusie Op basis van de hiervoor genoemde waarnemingen en beoordelingen kan worden gesteld dat de huidige dakbedekking nog enkele jaren kan functioneren alvorens groot onderhoud c.q. renovatie uit te voeren. Geschat wordt dat de huidige dakafwerkingen nog ca. 3-5 jaar kunnen functioneren, mits inspectief en correctief onderhoud wordt uitgevoerd. 5.2. Advies Dak woningen Geadviseerd wordt om over enkele jaren bij het groot onderhoud, de huidige dakbedekking te laten functioneren als dampremmende laag. Met het aanbrengen van een isolatielaag en een nieuwe dakbedekking op de bestaande dakbedekking wordt een bouwfysisch juiste constructie gerealiseerd, en voorkomen dat een overmatige condensatie aan de onderzijde van de dakbedekking optreedt. In dit geval wordt een PIR-isolatie van 40 mm met daarop een 2-laagse gemodificeerde bitumen welke wordt voorzien van een ballastlaag van grind en tegels aanbevolen. Alternatief: Het door u gewenste alternatief met een afwerking met mossedum o.d., een zogenoemd groendak, een licht extensief begroeid tuindak, kan onder bepaalde voorwaarden worden gerealiseerd. Onder andere moet de dakbedekkingsconstructie stormvast worden aangebracht alvorens het groendak kan worden aangebracht. Een mogelijke oplossing is om op de bestaande dakbedekking een C-EPS isolatie aan te brengen. Dit is een cementgebonden afschotmortel met polystyreenisolatie. Deze isolerende afschotmortel gaat werken als een schijf waardoor de stormvastheid kan worden gerealiseerd. Hierop wordt een 2-laags volledig gekleefde gemodificeerde dakbedekking met een wortelvaste toplaag aanbevolen, alvorens het groendak in de vorm van bijvoorbeeld een mossedum afwerking of een mosmat aan te brengen. Rekening moet worden gehouden met vegetatievrije zones, looppaden en regulier onderhoud. De voordelen van groendaken betreffen de volgende aspecten: - waterbuffering waardoor de piekafvoer bij een regenbui wordt vertraagd; - fijnstofbinding en zuurstofproductie; - enige isolerende werking, met name koeler in de zomer; - reductie van geluid; - duurzaamheid van de onderliggende dakbedekking wordt verbeterd. Pagina 9 van 15
Daken terrassen De terrasdaken van de woningen aan de Seinwachterstraat kunnen worden voorzien van een nieuwe toplaag van gemodificeerde bitumen, volledig verkleefd op de bestaande dakbedekking. Hierbij kunnen de vlonders en de XPSisolatie tijdelijk worden verwijderd en na gereedkomen weer worden hergebruikt. De tegels adviseren wij te vervangen door Dreentegels, zie hieronder. De terrasdaken van de woningen aan de Ertskade adviseren wij ook te voorzien van een nieuwe toplaag van gemodificeerde bitumen volledig verkleefd op de bestaande dakbedekking en daarbij een isolatielaag van XPS-isolatie aan te brengen alvorens een nieuwe tegelafwerking te plaatsen. Ten aanzien van een nadere bouwfysische beoordeling van de nieuwe dakconstructie wordt verwezen naar de bouwfysische berekening in de bijlage. Opgemerkt wordt dat het verwijderen van de huidige planten welke in de terrassen groeien door, of in bijzijn van een dakdekker dient te gebeuren, daar bij het uittrekken van planten juist een risico op lekkages ontstaat wanneer niet direct plaatsen van de ingegroeide wortels in de dakbedekking worden gerepareerd. Voor de tegelafwerking adviseren wij Dreentegels op plakzegels toe te passen en geen betontegels op de XPS-isolatie aan te brengen. Betontegels liggen strak aaneen gesloten waardoor de XPS isolatie niet kan ademen. Hierdoor kunnen de isolatieplaten vocht opnemen waardoor zij niet meer isoleren. Dreentegels liggen niet strak tegen elkaar en kunnen wel ademen. Daken bergingen De dakbedekking kan hier worden voorzien van een nieuwe toplaag van gemodificeerde bitumen, volledig verkleefd op de bestaande dakbedekking, nadat de bestaande dakbedekking mechanisch is bevestigd aan de onderconstructie. Geadviseerd wordt op deze daken een dakrandopstand inclusief een afwerking van een metalen afdekkap aan te brengen alsmede een hemelwaterafvoer en deze aan te sluiten op het hemelwaterafvoersysteem. 5.3. RI&E In dit project ontbreekt bij het dak op de woningen, met een valhoogte van meer dan 2,50 m 1, een borstwering van de voorgeschreven afmetingen en wordt het dakvlak voor onderhoudswerkzaamheden (regelmatig) betreden. Wij adviseren om een risico-inventarisatie en evaluatie voor de daken (Dak-RI&E) te (laten) maken. Hierbij worden de risico s geïnventariseerd welke zich voordoen bij het betreden, belopen en werken op de dakvlakken. Vervolgens worden maatregelen geadviseerd, vergezeld van een dakplattegrond met de positionering van de geadviseerde voorzieningen. Pagina 10 van 15
6. WERKOMSCHRIJVING Op basis van de inspectie alsmede de conclusies worden de navolgende herstelwerkzaamheden en voorzieningen, over ca. 3-5 jaar uit te voeren, aanbevolen. 6.1. Algemeen De navolgende werkzaamheden en voorzieningen moeten worden uitgevoerd overeenkomstig de Vakrichtlijn Gesloten Dakbedekkingssystemen. Alle toe te passen dakbedekkingsmaterialen dienen KOMO-gecertificeerd te zijn. De mechanische bevestiging van de dakbedekkingsconstructie moet worden bepaald conform NEN 6702, NEN 6707 en NPR 6708. De dimensionering van de ballastlaag moet worden bepaald conform NEN 6702, NEN 6707 en NPR 6708. Opdrachtgevers, aannemers en onderaannemers zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het voldoen aan de Arbowet en dienen hun voorzieningen te coördineren. In dit project dient met name rekening te worden gehouden met: Voldoende valbeveiliging, gelet op de mogelijke valhoogten. Een en ander zoals omschreven in het A-blad Platte daken. De aanwezigheid van een vluchtweg tijdens de uitvoering. Het dakbedekkingsbedrijf dient zijn afvalstoffen volgens de wet milieubeheer af te voeren. Bij dakbedekkingswerkzaamheden met gesloten dakbedekkingssystemen (bitumen en kunststof) is de NEN 6050 Ontwerpvoorwaarden voor brandveilig werken aan daken - Gesloten dakbedekkingssystemen van toepassing. De eisen hebben betrekking op risicovermindering van brand bij: brandbare ondergronden; brandbare isolatie; brandgevaarlijke bouwkundige details. De praktische uitwerking van de NEN 6050 is verwoord in de SBR publicatie Brandveilig ontwerpen en uitvoeren van platte daken (uitgave 2009), waarin ook de overige (uitvoerings)aspecten aangaande brandveilig werken zijn opgenomen. Deze SBR publicatie is van toepassing. Pagina 11 van 15
6.2. Voorbereidende werkzaamheden Tijdelijk verwijderen en opslaan c.q. verplaatsen van: De zonnepanelen. De tegels van de looppaden en de tegels in de hoeken van het dakvlak van de woningen. De vlonders, tuinmeubelen, plantenbakken etc., etc. van de terrassen. De XPS-isolatieplaten van de terrassen aan de Seinwachterstraat. Verwijderen en afvoeren van: De ballastlaag van grind. Het huidige grind kan eventueel na reiniging en zeving (grindfractie volgens werkomschrijving) opnieuw worden gebruikt. De tegelafwerking van betontegels op de terrassen, alsmede de scheidingslaag van polyestermat op de terrassen Seinwachterstraat. De dakrandafwerking inclusief dakrandbeëindigingen op het dakvlak van de woningen. De opstandstroken op de terrassen. De hemelwaterafvoeren. Eventueel gescheurde loodslabben. Reinigen van de vrij gekomen ondergrond. Reinigen en activeren van de bestaande toplaag. 6.3. Bouwkundige werkzaamheden/voorzieningen Het controleren van de onderconstructie en de muurplaten op vochtaantasting en zonodig herstellen. Aanbrengen van nieuwe loodslabben ter plaatse van gescheurde loodslabben. oszittend voegwerk direct boven de loodslabben dient te worden verwijderd. Vervolgens dienen deze voegen 40 mm te worden uitgekrabd en te worden voorzien van een nieuwe voegspecie. Op de daken van de bergingen een dakrandopstand creëren met een houten balk, hoog ca. 100 mm. In de gevel van het opgaande werk bij de bergingen loodstroken aanbrengen, aan de voorzijde (straatzijde) en aan weerszijden van de gevel tot ca. 1 m onder de overkapping. Deze stroken 40 mm hoger dan de dakrand plaatsen. Hemelwaterafvoerpijpen met een vergaarbak plaatsen en aansluiten op de riolering t.b.v. de aan te brengen hemelwaterafvoeren in de dakvlakken van de bergingen Pagina 12 van 15
6.4. Dakbedekkingswerkzaamheden 6.4.1. Dakbedekkingsconstructie Aanbrengen van een voorsmeerlaag van bitumenoplossing op steenachtige ondergronden van dakranden en opstanden. Het realiseren van de navolgende dakbedekkingsconstructies: Dak woningen: BF Grof grind en tegels 470 K14 460 P60 PIR-isolatie dik 40 mm Bestaande APP dakbedekking Dakterrassen Seinwachterstraat: BF Vlonders herplaatsen. Dreentegels op plakzegels (nieuw) XPS-isolatie (bestaand herplaatsen) 470 K14 (nieuw) Bestaande APP dakbedekking Dakterrassen Ertskade: BF Dreentegels op plakzegels (nieuw) XPS-isolatie (nieuw) 470 K14 (nieuw) Bestaande APP dakbedekking Daken bergingen: BF N 470 K24 -- Bestaande dakbedekking doorparkeren Bestaande APP dakbedekking ATERNATIEF Dak woningen: Pagina 13 van 15
BF BF Y Mossedum of mosmat 470 K14 Wortelwerende uitvoering 470 K14 C-EPS mortel dik 60 mm Bestaande APP dakbedekking 6.4.2. Details Voor een verklaring van bovengenoemde coderingen, zie bijlage1. Het realiseren van de volgende details: Gemineraliseerde afwerkstroken in toplaag kwaliteit toepassen (470 K24). De dakrandafwerking van de daken woningen en bergingen, conform detail DR 02 M. De opstandafwerkingen, conform detail OS 02 M. De opstandafwerkingen bij lichtkoepels conform detail OS 09 M. Hemelwaterafvoeren, conform detail HWA 02 M; bestaande uit lood, kwaliteit code 25 (uitloop); of een zacht aluminium plakplaat en een halfhard aluminium uitloop, dik 1,2 mm. Bladvangers, bijvoorbeeld AGS-tegels ter plaatse van alle hemelwaterafvoeren van de daken van de woningen en de bergingen. Dubbelwandige (ventilatie)doorvoeren, conform detail DV 01M of DV 02 M. Eventuele kabeldoorvoeren, conform detail DV 04 M. Alternatief Bij het alternatief: vegetatievrije zones toepassen van 50 cm rondom doorvoeren en bij dakranden en opstanden; deze vullen met een ballastlaag van grind of tegels. 6.4.3. Kimfixatie Ter plaatse van de dakranden van de bergingen een mechanische bevestiging h.o.h. 250 mm aanbrengen. 6.4.4. Ballastlaag dak woningen In de hoeken van het dakvlak/langs de dakranden betontegels, op rubbergranulaat tegeldragers, dikte 15 mm, conform berekening, met hergebruik van bestaande tegels Op het resterende dakvlak aanbrengen van gewassen gezeefd grof riviergrind, gradatie en dikte conform berekening. 6.5. Onderhoud Pagina 14 van 15
T.b.v. onderhoud en inspectie looppaden, zo mogelijk met geïntegreerde veiligheidsvoorzieningen uit de Dak RI&E, op het dak van de woningen realiseren. Gezien de ligging van het dak wordt geadviseerd om tenminste één keer per jaar reinigend en inspectief onderhoud uit te laten voeren. Bij voorkeur dient dit onderhoud na de herfstperiode plaats te vinden. Wij adviseren om een onderhoudscontract af te sluiten met het betreffende dakbedekkingsbedrijf. Nieuwegein, VEBIDAK D. Wapstra senior bouwtechnisch adviseur Pagina 15 van 15