Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 23 oktober 29, week 43 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) verdubbeld ten opzichte van vorige week, er zijn 54 patiënten gemeld deze week. Er werden 2 nieuwe sterfgevallen gemeld, het gaat om een 14- jarig meisje en een 4-jarige man. De leeftijdsverdeling van de patiënten die opgenomen zijn met een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) laat zien dat deze patiënten voornamelijk jonger zijn dan 65 jaar. Er is een piek te zien bij de leeftijdsgroep tot 4 jaar, in voorgaande weken was de piek tussen de 15 en 24 jaar. In totaal zijn tot en met 21 oktober 25 patiënten opgenomen in het ziekenhuis en zijn 6 patiënten overleden. Bij 61% van de opgenomen patiënten was sprake van onderliggende medische problematiek. Het aantal patiënten met griepachtige klachten dat zich bij de huisarts meldt is de afgelopen week gestegen. De incidentie van influenza-achtig ziektebeeld van de afgelopen week was 7,6 per 1. inwoners. Bij 13 van de 4 onderzochte monsters (32,5%) werd Nieuwe Influenza A (H1N1) gevonden. De incidentie van pneumonie was 1,1 per 1. inwoners. Afgelopen week zijn 7 patiënten opgenomen op de Intensive Care. In totaal zijn 31 patiënten opgenomen (geweest) op de Intensive Care. Van deze patiënten hadden 21 personen mechanische beademing nodig en 58,1% van de patiënten heeft een onderliggend lijden. In de leeftijdsverdeling is een piek te zien in de leeftijdscategorie 5 tot 14 jaar. 95% van de door het Nationaal Influenza Centrum vanaf week 28 onderzochte influenza virussen waren van het type A (H1N1)v. In Nederland is nog geen resistentie gemeld van Nieuwe Influenza A (H1N1) tegen oseltamivir en zanamivir. Binnen het Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen (SNIV) is geen verdere toename in de incidentie van influenza-achtig ziektebeeld. Er is ook geen toename in pneumonie onder verpleeghuisbewoners. In de week die eindigt op woensdag 14 oktober 29 is in de totale sterftecijfers en in de sterfte per leeftijdsgroep van het CBS geen verhoging te zien. Conclusie: De verspreiding van de Nieuwe Influenza A (H1N1) in Nederland onder de algemene bevolking is de afgelopen week toegenomen. RIVM-CIb 1
1. Klinische status laboratoriumbevestigde gevallen Tabel 1: Klinische status van de laboratoriumbevestigde gevallen met Nieuwe Influenza A (H1N1). Aantal gevallen gemeld t/m 14 oktober 29 en het aantal gevallen gemeld van 15 oktober t/m 21 oktober 29 Klinische status Ziekenhuisopnames - waarvan opname met pneumonie - waarvan opname op IC - waarvan mechanische beademing - waarvan overleden Overleden zonder ziekenhuisopname Aantal gevallen 15 t/m 21 oktober 54 16 7 4 1* 1** Aantal gevallen t/m 14 oktober 151 68 24 17 4 Totaal 25 84 31 21 5 1 Bron: Osiris / CIb *Het betreft een 14-jarig meisje. **Het betreft een 4-jarige man. 2. Onderliggend lijden / zwangerschap bij ziekenhuisopname Van de 25 patiënten die opgenomen zijn met een laboratoriumbevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) hadden 125 patiënten (61%) een onderliggend lijden / zwangerschap. Voor 17 (8,3%) patiënten is het onbekend of er sprake was van een onderliggend lijden / zwangerschap. Tabel 2: Onderliggend lijden / zwangerschap bij ziekenhuisopname van de laboratoriumbevestigde gevallen met Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 Onderliggend lijden / Zwangerschap Aantal gevallen t/m 21 oktober Percentage onderliggend lijden (%) Longziekte / COPD / Astma 59 28,8% Hartziekte 15 7,3% Kanker 7 3,4% Diabetes 7 3,4% Nierziekte 6 2,9% Afweerstoornis / HIV 6 2,9% Spier- of zenuwaandoening 6 2,9% Obesitas 3 1,5% Leverziekte 1,5% Overige 28 13,7% Zwangerschap 9 4,4% Geen onderliggend lijden 63 3,7% Onbekend 17 8,3% Bron: Osiris / CIb Het totale aantal (227) en percentage onderliggend lijden is hoger dan het totale aantal ziekenhuisopnames (25) en 1%, omdat patiënten meer dan één onderliggende aandoening kunnen hebben. RIVM-CIb 2
3. Verdeling van ziekenhuisopnamen Grafiek 1: Aantal ziekenhuisopnamen wegens laboratoriumbevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) per dag van opname t/m 21 oktober 29 (n=192*) Bron: Osiris / Pandora / CIb * Opmerkingen bij de grafiek: - Op 5 juni 29 was de eerste patiënt opgenomen wegens Nieuwe Influenza A (H1N1). Deze is niet meegenomen in Grafiek 1. - Van 12 gemelde opnames is de opnamedatum nog niet bekend waardoor deze niet in de grafiek konden worden meegenomen. RIVM-CIb 3
4. Leeftijdsverdeling van patiënten met ziekenhuisopname Grafiek 2: Leeftijdsverdeling van patiënten met ziekenhuisopname wegens laboratorium bevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 (n=23*) Bron: Osiris / Pandora / CIb * Er ontbreken 2 ziekenhuisopnames in de grafiek, door onvolledige informatie. Grafiek 3: Leeftijdsverdeling per week van patiënten met ziekenhuisopname wegens laboratorium bevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 (n=25) 4-4 5-14 15-44 45-64 65+ Aantal ziekenhuisopnames 3 2 1 22 23 24 25 26 27 28 29 3 31 32 33 34 35 36 37 38 39 4 41 42 43 44 45 46 47 48 49 5 51 52 Bron: Osiris / CIb RIVM-CIb 4
De leeftijdsverdeling van de patiënten die opgenomen zijn met een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) laat zien dat deze patiënten voornamelijk jonger zijn dan 65 jaar. Er is een piek te zien bij de leeftijdsgroep tot 4 jaar, in voorgaande weken was de piek tussen de 15 en 24 jaar. 5. Geslachtsverdeling van patiënten met ziekenhuisopname Grafiek 4: Geslachtsverdeling per week van patiënten met ziekenhuisopname wegens laboratorium bevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 (n=195*) Bron: Osiris / CIb * Van 1 gemelde opnames zijn nog niet alle gegevens bekend waardoor deze niet in de grafiek konden worden meegenomen. RIVM-CIb 5
6. Aantal opnames per GGD regio Figuur 1: Aantal ziekenhuisopnamen met een laboratoriumbevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) per GGD regio t/m 21 oktober 29 (n=25*) RIVM-CIb 6
7. Opname IC Grafiek 5: Aantal opnamen op Intensive Care wegens laboratoriumbevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) per dag van opname t/m 21 oktober 29 (n=31) Bron: Osiris / Pandora / CIb Grafiek 6: Leeftijdsverdeling per week van patiënten met opname op Intensive Care van laboratorium bevestigde gevallen met Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 (n=3*) Bron: Osiris / Pandora / CIb * Er ontbreekt 1 IC opname in de grafiek, door onvolledige informatie. RIVM-CIb 7
Grafiek 7: Leeftijdsverdeling per week van patiënten met opname op de IC wegens laboratorium bevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 (n=31) 6 5-4 5-14 15-44 45-64 65+ Aantal opnames IC 4 3 2 1 Bron: Osiris / CIb 22 23 24 25 26 27 28 29 3 31 32 33 34 35 36 37 38 39 4 41 42 43 44 45 46 47 48 49 5 51 52 Grafiek 8: Geslachtsverdeling per week van patiënten met opname op Intensive Care van laboratorium bevestigde gevallen met Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 (n=31) 8 7 Man Vrouw 6 5 Aantal 4 3 2 1 23 24 25 26 27 28 29 3 31 32 33 34 35 36 37 38 39 4 41 42 43 44 45 46 47 48 49 5 51 52 Bron: Osiris / CIb RIVM-CIb 8
Van de 31 patiënten met opname op de IC wegens een laboratoriumbevestigde Nieuwe Influenza A (H1N1) hadden 18 patiënten (58,1%) een onderliggend lijden / zwangerschap. Tabel 3: Onderliggend lijden / zwangerschap bij opname op Intensive Care van de laboratoriumbevestigde gevallen met Nieuwe Influenza A (H1N1) t/m 21 oktober 29 Onderliggend lijden / Zwangerschap Aantal opnames op IC t/m 21 oktober Longziekte / COPD / Astma 11 Hartziekte 4 Spier- of gewrichtsaandoening 2 Diabetes 1 Afweerstoornis / HIV 1 Kanker 1 Overig 2 Zwangerschap 1 Geen onderliggend lijden 13 Bron: Osiris / CIb Het totale aantal (36) is hoger dan het totale aantal opnames op de IC (31) omdat patiënten meer dan één onderliggende aandoening kunnen hebben. De 8 Nederlandse Universitaire Medische Centra (UMC s) hebben allemaal een Paediatric Intensive Care Unit (PICU), oftewel een Intensive Care voor kinderen. Deze week hebben 7 PICU s cijfers doorgegeven over het aantal patiënten dat opgenomen is ten gevolge van een Nieuwe Influenza A (H1N1) infectie en over het aantal bedden die op woensdag 14 oktober bezet waren door patiënten met Nieuwe Influenza A (H1N1) infectie. Er zijn 6 opnames gemeld op de PICU s deze week. Afgelopen woensdag waren 5 bedden bezet ten gevolge van een Nieuwe Influenza A (H1N1) infectie. In totaal zijn er 99 bedden bij de 7 rapporterende PICU s aanwezig. 8. NIVEL peilstationsurveillance Voor week 42 werden door de huisartsen van de NIVEL peilstations 7,6 mensen op de 1. inwoners in Nederland gerapporteerd die de praktijk consulteerden voor een influenza-achtig ziektebeeld (IAZ) in die week. Voor deze week hadden 38 van de 49 peilstations data gerapporteerd. Het aantal patiënten met IAZ dat zich bij de huisarts meldt is afgelopen week gestegen ten opzichte van de week ervoor. Er is nu sprake van een milde griepepidemie in Nederland. Bij een klein deel van de patiënten met IAZ wordt een neusmonster en een keelmonster onderzocht op de aanwezigheid van influenzavirussen. In de 4 door de huisartsen van patiënten met IAZ afgenomen monsters die onderzocht werden in week 42, werd 13 maal (32,5%) influenzavirus A(H1N1)v gevonden. In totaal werd het virus bij 58 van de 65 (9,6%) patiënten uit de peilstationsurveillance aangetroffen. Verder werd voor week 42 door de NIVEL Peilstations een pneumonie-incidentie gerapporteerd van 1,1 op de 1. inwoners. RIVM-CIb 9
Grafiek 9: Wekelijks aantal consulten bij de NIVEL peilstation huisartsen voor IAZ of pneumonie, per 1. inwoners t/m 18 oktober 29 / week 42 Wekelijkse aantal consulten per 1. inwoners 25 2 15 1 IAZ consultatie-ratio 28 IAZ consultatie-ratio 29 Pneumonie consultatie-ratio 29 Baseline IAZ 'milde epidemie' Baseline IAZ 'matige epidemie' 5 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 Bron: NIVEL / CIb De week is de week van consultatie. Baseline IAZ is de grenswaarde van achtergrond IAZ activiteit die buiten de jaarlijkse griepepidemie voorkomt. De jaarlijkse griepepidemie start zodra twee weken achtereenvolgens de IAZ consultatie ratio hoger ligt dan de baseline van 5,1 per 1. inwoners en dit ondersteunt wordt door een toegenomen detectie van influenzavirussen. Bij een consultatie ratio tussen 5,1 en 2/1. wordt van een milde epidemie gesproken. Bij een consultatie ratio tussen 2 en 5/1. wordt gesproken van een matige epidemie en boven de 5/1. van een grote epidemie. Grafiek 1: Wekelijks aantal geteste monsters voor Influenza van de NIVEL peilstations en het aantal positieve monsters voor Influenza t/m 18 oktober 29 / week 42 6 5 4 Influenza negatief Infl B Infl A H3N2 Infl A H3 Nieuw Infl A H1N1 Infl A niet gesubtypeerd % Pos. Nieuw Infl A H1N1 1 9 8 7 Aantal 3 2 6 5 4 3 Percentage (%) 1 2 1 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 Bron: NIVEL / CIb De week is de week van consultatie. RIVM-CIb 1
9. Influenzavirussen ontvangen door Nationaal Influenza Centrum Laboratoria in Nederland sturen een deel van hun influenzavirussen of influenzavirus positieve klinische materialen naar het Nationaal Influenza Centrum (NIC) locatie Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam, voor verdere karakterisatie. De influenzavirussen uit de peilstations die het Erasmus MC ook ontvangt zijn hierin niet meegenomen. Vanaf week 28 zijn er 59 influenzavirussen en influenzavirus positieve monsters ontvangen, getypeerd en gesubtypeerd. 486 (95%) van deze virussen waren type A subtype H1N1v, 19 (4%) waren type A subtype onbekend, 3 (1%) type A subtype H3 en 1 (<1%) type B. Grafiek 11: Influenzavirussen die naar het Nationaal Influenza Centrum gestuurd zijn voor karakterisatie, week 28 t/m week 43 / 29 (n=59) 1 9 8 A(H1N1)v A AH3 B Aantal positieve monsters 7 6 5 4 3 2 1 28 29 3 31 32 33 34 35 36 37 38 39 4 41 42 43 44 45 46 47 48 49 5 51 52 Bron: NIC Rotterdam De week is de week van monsterafname. RIVM-CIb 11
1. Leeftijdsverdeling patiënten met Nieuwe Influenza A (H1N1) uit virologische laboratoria Wekelijks rapporteren de diagnostische virologische laboratoria van de monsters die positief zijn voor Nieuwe Influenza A (H1N1) de leeftijdsverdeling van de patiënten per herkomst van de monsters. Een deel van deze monsters wordt naar NIC locatie Erasmus MC gestuurd voor verdere karakterisatie waardoor het aantal positieven in grafiek 1 een proportie is van het aantal positieven in grafieken in dit hoofdstuk. Grafiek 12: Leeftijdsverdeling per week van het aantal positief geteste monsters voor Nieuwe Influenza A (H1N1) met herkomst huisarts of polikliniek t/m week 42 / 29 Aantal positieve monsters 5 4 3 2 1-4 5-14 15-24 25-44 45-64 65+ 36 37 38 39 4 41 42 43 44 45 46 47 48 49 5 51 52 Bron: Virologische weekstaten De week is de week van diagnostische uitslag. RIVM-CIb 12
Grafiek 13: Leeftijdsverdeling per week van het aantal positief geteste monsters voor Nieuwe Influenza A (H1N1) met herkomst opname ziekenhuis week 42 / 29 Aantal positieve monsters 15 14 13 12 11 1 9 8 7 6 5 4 3 2 1-4 5-14 15-24 25-44 45-64 65+ 36 37 38 39 4 41 42 43 44 45 46 47 48 49 5 51 52 Bron: Virologische weekstaten De week is de week van diagnostische uitslag. Leeftijdsverdeling per week van het aantal positief geteste monsters voor Nieuwe Influenza A (H1N1) met herkomst opname IC t/m week 42 / 29 Er zijn in totaal 4 monster gerapporteerd door de virologische laboratoria met herkomst opname IC en positieve uitslag voor Nieuwe Influenza A(H1N1) 1 in de leeftijdsgroep tot 4 jaar in week 38 en 3 in de leeftijdsgroep 5 tot 14 jaar, 1 hiervan in week 41 en 2 in week 42. 11. Resistentie In Nederland is t/m 21 oktober 29 nog geen resistentie gemeld van Nieuwe Influenza A (H1N1) tegen oseltamivir en zanamivir. RIVM-CIb 13
12. SNIV- Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen Binnen het Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen (SNIV) is de laatste week een toename in de incidentie van influenza-achtig ziektebeeld (IAZ). Er is geen toename te zien in pneumonie onder verpleeghuisbewoners. Grafiek 14: Wekelijkse incidentie van IAZ binnen het SNIV t/m 21 oktober 29 (n=23 verpleeghuizen, deze week hebben 12 verpleeghuizen gerapporteerd) Aantal per 1. bewoners 16 14 12 1 8 6 4 2 Influenza-achtig ziektebeeld Trendlijn (5-w eeks lopend gemiddelde) 1 3 5 7 9 111315171921232527293133353739414345474951 Bron: RIVM Grafiek 15: Wekelijkse incidentie van pneumonie binnen het SNIV t/m 21 oktober 29 (n=23 verpleeghuizen, deze week hebben 12 verpleeghuizen gerapporteerd) 16 Aantal per 1. bewoners 14 12 1 8 6 4 2 Pneumonie Trendlijn (5-w eeks lopend gemiddelde) 1 3 5 7 9 111315171921232527293133353739414345474951 Bron: RIVM RIVM-CIb 14
13. CBS sterftecijfers De onderstaande grafiek toont het totale aantal sterfgevallen per week in Nederland, van 1 juli 26 t/m 14 oktober 29. Daarbij is een voorspeld aantal sterfgevallen met een onzekerheidsmarge ( confidence interval ) aangegeven. Dit is berekend op grond van historische gegevens. Er waren in deze periode drie pieken in sterfte: In de zomer van 26 ten tijde van de hittegolf. De toename in de winters 27/8 en 28/9 viel ongeveer samen met de seizoensgriep. In de afgelopen weken is het totale aantal sterfgevallen en de sterfte per leeftijdsgroep in Nederland niet toegenomen. Grafiek 16: Totale aantal sterftegevallen per week vanaf 1 juli 26 t/m 14 oktober 29, gerapporteerd na 1 week Bron: CBS, de wekelijkse mortaliteitssurveillance is een samenwerkingsverband van het CBS en het CIb, de gegevens zijn afkomstig van het CBS. NB de 25% hoogste waardes zijn uitgesloten in de historische baseline RIVM-CIb 15
14. Voorgeschreven doseringen Tamiflu (oseltamivir) Grafiek 17: Totaal aantal voorgeschreven doseringen Tamiflu (oseltamivir) in Nederland, week 27 t/m week 4 / 29 Aantal voorgeschreven doseringen Tamiflu 4. 3.5 3. 2.5 2. 1.5 1. 5 27 28 29 3 31 32 33 34 35 36 37 38 39 4 Bron: Stichting Farmaceutische Kengetallen De piek in week 32 wordt veroorzaakt door het verstrekken van de nationale voorraad Tamiflu aan apotheken in Nederland. De afname in het totale aantal voorgeschreven doseringen is vooral het gevolg van beleidswijzigingen (andere indicatie oseltamivir) en niet van het verloop van de griep. RIVM-CIb 16