A gemeente Eindhoven Project Alcohol en Jongeren Jaarverslag 2013 MM - Mens & Maatschappij, MOV - Maatschappelijke Opvang en Verslavingszorg feruari 2014
feruari 2014 Project Alcohol en Jongeren - Jaarverslag 2013 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven MM - Mens & Maatschappij, MOV - Maatschappelijke Opvang en Verslavingszorg Contactpersoon: Janine Cosijn j.cosijn@eindhoven.nl Datum feruari 2014 gemeente Eindhoven
feruari 2014 Project Alcohol en Jongeren - Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Projectgroep Alcohol en Jongeren... 4 3. Regionaal project Laat Je Niet Flessen... 5 4. Uitgevoerde activiteiten in 2013... 6 5. Deelname aan regionale LJNF activiteiten...10 6. Kosten...10 7. Voortuitlik 2014...10 gemeente Eindhoven 3
1. Inleiding Dit verslag geeft een eknopt overzicht van de uitgevoerde activiteiten en resultaten voor 2013 van het project Alcohol en Jongeren. Dit project is de vertaling voor de gemeente Eindhoven van het regionale SRE-project Laat Je Niet Flessen (LJNF). Het regionale project en dus ook het Eindhovens project omvat de onderstaande hoofddoelstellingen: Opschuiven van de startleeftijd qua alcoholgeruik richting 16 jaar. Afname van dronkenschap in het gehele pulieke domein: introductie en sanctie van de norm dronken jongeren op straat accepteren we niet langer, evenmin als schenken aan dronken jongeren natuurlijk onder de 16 jaar, maar met name ook in de leeftijd van 16 tot 24 jaar. Alcoholpreventie geschiedt via de drie lijnen uit de omgevingsenadering: Educatie en draagvlak Beleid en regelgeving Handhaving Dit etekent dat het stellen en handhaven van regels, naast een goede voorlichting en communicatie, een hele elangrijke rol heeft ij het terugdringen van overmatig alcoholgeruik door jongeren. 2. Projectgroep Alcohol en Jongeren Aan de Eindhovense Projectgroep Alcohol en Jongeren nemen vertegenwoordigers van de etrokken gemeentelijke sectoren (Mens en Maatschappij [voorzitter]; Geiedsontwikkeling; Vergunningen, Toezicht en Handhaving; Sport en Bewegen en Communicatie) en externe partners (GGD Braant-Zuidoost, Novadic-Kentron en Lumensgroep) deel. Namens de wethouder neemt een raadslid deel aan de projectgroep. Een aantal van deze projectgroepleden is eveneens afgevaardigd in twee van de drie werkgroepen van het regionale project LJNF, te weten: Educatie en draagvlak en Beleid en regelgeving. Het Eindhovens raadslid is lid van de regionale stuurgroep van het project LJNF, Bij verder uitwerking en uitvoering van de activiteiten van de projectgroep, kunnen andere gemeentelijke sectoren en deskundigen etrokken worden (ijvooreeld de Sector Economie en Cultuur, Politie Braant Zuid-Oost, Openaar Ministerie, Voedselen Warenautoriteit, Raadswerkgroep Horecaeleidsplan, Vereniging Horecaelangen Stratumseind). De projectgroep komt periodiek ij elkaar. Tijdens deze ijeenkomsten wordt esproken welke producten of eleidsplannen van het regionale project in Eindhoven worden ingezet evenals de voortgang van de verschillende interventies. Daarnaast ontwikkelt de projectgroep ook eigen interventies. De in Eindhoven ontwikkelde interventie Uit met Ouders is inmiddels ook een onderdeel van het regionale project. 4 gemeente Eindhoven
feruari 2014 Project Alcohol en Jongeren - Jaarverslag 2013 Bij de uitvoering van interventies hanteert de projectgroep de onderstaande uitgangspunten: We maken geruik van de resultaten van de drie regionale LJNF-werkgroepen en geven waar relevant uitvoering aan de LJNF-interventies; We maken geruik van estaande interventies van de gespecialiseerde instellingen zoals de interventie- en voorlichtingsprogramma s van Novadic- Kentron en de GGD Braant-Zuidoost; We sluiten aan ij estaande samenwerkingsveranden, zoals het Centrum Jeugd en Gezin; We sluiten aan ij estaande activiteiten of gemeentelijke opdrachten aan scholen, zoals het realiseren van veiligheidseleid op scholen; We sluiten met pulieksvoorlichtingsactiviteiten aan ij evenementen en ijzondere geeurtenissen zoals Carnaval en Koninginnedag; Er is zoveel mogelijk actieve inzet van ouders en opvoeders en waar mogelijk de jongeren zelf; Iedere interventie wordt eschreven volgens een format met heldere doelstelling, tijdspad, communicatiemomenten, egroting en financiering. Dit alles geeurt door een integrale aanpak waarij gemeentelijke sectoren en afdelingen en externe partners elkaar versterken. Daar waar nodig, wordt een convenant of samenwerkingsovereenkomst afgesloten. 3. Regionaal project Laat Je Niet Flessen Afronding project LJNF 1 Het regionale alcoholpreventieproject Laat Je Niet Flessen is in 2006 gestart en is eind 2013 afgerond. Er is in die zeven jaar veel geleerd, ontwikkeld en ereikt. Ten aanzien van de doelstellingen van het project is het onderstaande ereikt: Ten aanzien van de leeftijd waarop jongeren hun eerste glas alcohol drinken is er in de loop van het project een positieve verschuiving opgetreden. Die startleeftijd ligt nu gemiddeld rond de 16 jaar, waar ij de start van het project in 2006 de gemiddelde leeftijd waarop kinderen voor het eerst alcohol dronken 12,2 jaar was. Het merendeel van de jongeren (61%) start pas met drinken op of oven de 16- jarige leeftijd. Het regulier drinken van jongeren onder 16 jaar is gemiddeld in vier jaar tijd gehalveerd. Het aantal jongeren dat teveel drinkt onder de 16 jaar is stek afgenomen, maar als men eenmaal mag drinken, drinkt men vaak nog te veel. De naleving van het verkoopverod van alcohol aan 16-minners is weliswaar iets vereterd, maar is nog ver onder het eoogde resultaat. Aan dronken jongeren wordt soms drank geweigerd maar minder vaak dan vooraf gewenst was. De eerste hoofddoelstelling van Laat Je Niet Flessen is gerealiseerd; de tweede 1 Eindnotitie Regionaal Alcoholproject Laat Je Niet Flessen, 25 septemer 2013, SRE gemeente Eindhoven 5
hoofddoelstelling is, ondanks het feit dat er sprake is van een veretering, helaas niet ereikt. Voortzetting resttaken LJNF Naast de lokale aanpak van overmatig alcohol door jongeren, heen de 21 SREgemeenten aangegeven een aantal elementen van het LJNF-project regionaal in stand te willen houden: De eschikaarheid van de ontwikkelde toolkit (wesite); Een jaarlijkse regionale conferentie Bestuurlijk inhoudelijke afstemmeing. De GGD Braant-Zuidoost leek de meest logische partij om deze regionale taken op te pakken, gezien hun taakstelling van gezondheidsevordering en preventie. In het najaar 2013 heen de 21 portefeuillehouders Zorg en Welzijn van de SREgemeenten hiermee ingestemd. 4. Uitgevoerde activiteiten in 2013 Pulieksactiviteiten De pulieksactiviteiten richten zich op het ewustmaken van de schadelijke gevolgen van alcohol en aandacht te vragen voor de norm geen alcohol onder de 16 en de nieuwe leeftijdsgrens van 18 jaar met ingang van 1 januari 2014.. Carnaval 2013 Tijdens de carnavalsoptocht heen vrijwilligers van de GGD Braant-Zuidoost net zoals in de afgelopen jaren stickers en sleutelhangers met het logo van Laat Je Niet Flessen Doe mee en zeg ook met Carnaval Nee uitgedeeld aan toekijkend puliek. Koninginnedag Op Koninginnedag zijn waterflesjes en oordopjes uitgedeeld door vrijwilligers van de GGD Braant-Zuidoost tussen 13.00 en 15.00 ij de twee watertappunten. Uit met ouders Het doel van 'Uit met ouders' is om ouders van (toekomstig) uitgaande jeugd te informeren over verschillende aspecten van uitgaan, in het ijzonder over het uitgaan op het Stratumseind. Politie, horeca, verslavingszorg (Novadic-Kentron) en GGD Braant-Zuidoost geven, onder egeleiding van een raadslid, informatie aan groepen ouders. In 2013 zijn vier informatieavonden georganiseerd op 19 april (Engelstalig), 7 juni, 20 septemer en 15 novemer. In totaal heen 382 ouders deelgenomen. Op de Engelstalige avond waren 50 deelnemers, vooral ouders van kinderen van de Internationale School. De overige drie avonden waren volgeoekt (99, resp. 100 en 102 deelnemers). Daarnaast heen ook ouders uit de aangrenzende gemeenten deelgenomen omdat de informatieavonden inmiddels ook zijn opengesteld voor ouders uit deze gemeenten. Hun kinderen gaan immers ook uit op het Stratumseind. Het etrof deelnemers uit de volgende gemeenten: Geldrop-Mierlo (29 en Heeze- 6 gemeente Eindhoven
feruari 2014 Project Alcohol en Jongeren - Jaarverslag 2013 Leende (6). Dit etekent dat in 2013 ongeveer 10% van het aantal deelnemers uit de regiogemeenten afkomstig is (in 2012 was dit 47%). Aan deze gemeenten wordt 30 per deelnemer in rekening geracht. Aan het einde van iedere avond zijn evaluatieformulieren uitgedeeld aan de ouders. Op asis van de 197 ingevulde formulieren zijn de onderstaande reacties af te leiden: Ruim 75% van de ouders komt naar de avond omdat zij geïnteresseerd zijn in het onderwerp; 5% geeft aan uit angst deel te nemen; De ouders maken zich zorgen over veiligheid en geweld (60% = gelijk aan 2012); overmatig alcoholgeruik (43% tegen 75% in 2012 en 43% in 2011); druggeruik (24% tegen 40% in 2012 en 23% in 2011). De ouders maken zich wat minder zorgen dan in het vorig jaar. De ouders waren erg tevreden over de gepresenteerde informatie (98%), maar ze willen, net zoals vorig jaar graag meer informatie over vluchtwegen en randveiligheid. Ouders geven aan na de ijeenkomst meer te weten over het uitgaansleven van hun kinderen 40% (in 2012: 50% en 2011: 32%); ja, maar niet alles: 33% (in 2012: 37% en 2011: 30%); nee, maar wel genoeg: 25% (in 2012: 28% en in 2011: 20%), en 50% (in 2012: 60% en in 2011: 85%) geeft aan dat ze na de avond eter met hun kinderen kunnen praten over de gepresenteerde onderwerpen. Van de ouders geeft 70% (in 2012: 90% en in 2011: 52%) aan dat ze hun kind na deze ijeenkomst makkelijker laat uitgaan. De evaluatie van Uit met Ouders, zoals esproken in januari 2014, geeft ook informatie die geruikt wordt voor veretering van deze informatieavonden: de vier presentaties worden weer eens goed op elkaar afgestemd, ook in verand met de nieuwe Drank- en Horecawet, onderzocht wordt of een andere compilatie van de alcoholfragmenten van de film Overeind en met Engelse ondertiteling gemaakt kan worden en nagegaan wordt of er een aanpassing van de horecagelegenheden kan komen. Alcoholdeat met jongeren Stappen zonder drank, kan dat? Op 9 decemer 2013 is op een vraag van jongeren van Dynamo een Stadhuisdeat georganiseerd voor jongeren en hun ouders waar zij met wethouder Depla (handhaving), een handhaver en een arts in gesprek konden gaan over de kansen en de risico s van de nieuwe drankenwet en de leeftijdsverhoging voor de verkoop van drank van 16 naar 18 jaar. De avond werd ezocht door zo n 50 jongeren, ouders en professionals. Het panel estond uit twee jongeren, een ouder, arts, wethouder, politieagent en een horecaondernemer. Het thema is niet heel populair onder jeugd zelf, ze laten de wet op zich af komen. Uit het deat werd duidelijk dat Eindhoven een sterk samenwerkingsverand heeft om het thema zichtaar te maken en het eleid erop te formuleren. Afgesproken is dat er half 2014 een nieuwe ijeenkomst gepland om te evalueren hoe het eerste half jaar is verlopen. gemeente Eindhoven 7
Geruik voorlichting- en promotiematerialen De door het regionaal project ontwikkelde voorlichting- en promotiematerialen (posters, folders, anners,, t-shirts), maar ook voor Eindhoven ontwikkelde materialen (zoals stickers voor Carnaval en Koninginnedag) worden geruikt om de oodschap van LJNF ij de verschillende hieroven omschreven voorlichtingsactiviteiten te versterken. Het gaat daarij voornamelijk om pulieksactiviteiten, maar ook ij Uit met ouders en de andere informatieijeenkomsten wordt informatiemateriaal verstrekt. Beleid en regelgeving en handhaving Drank- en Horecaverordening Eindhoven Op 1 januari 2013 is de Drank- en Horecawet gewijzigd. Met de wijzigingen wil het Kainet het alcoholgeruik onder jongeren terugdringen; alcohol gerelateerde verstoring van de openare orde aanpakken en ijdragen aan het verminderen van de administratieve lasten. Dit geeft gemeenten nieuwe evoegdheden, taken en verantwoordelijkheden. Het onderwerp raakt diverse eleidsterreinen, zoals gezondheidseleid, jeugdeleid, alcohol(matigings) eleid, horecaeleid, handhavingseleid en openare orde en veiligheid. Middels een passende invulling en uitvoering van deze wet heeft de gemeente de mogelijkheid om te sturen op de lokale maatschappelijke opgave. Deze opgave ligt niet enkel ij de gemeente, maar wordt gedeeld met de marktpartijen. De in de loop der jaren gecreëerde vanzelfsprekendheid van de gemeentelijke rol in maatschappelijke opgaven verdient een herijking. Er dient vaker en eter geruik te worden gemaakt van het aanwezige maatschappelijke kapitaal. Er kan in dit verand worden gesproken van een verschuiving van government naar governance, of van zorgen voor naar zorgen dat. Het organiseren, eheren en sturen van maatschappelijke vraagstukken op allerlei terreinen is niet langer een zaak van de overheid alleen. Vanuit deze visie is de gemeente Eindhoven in samenwerking met de diverse partijen gekomen tot een invulling van de Dranken Horecaverordening Eindhoven en de daaraan gekoppelde uitvoering. In deze uitvoering is gezocht naar een vernieuwende samenwerking tussen de gemeente en de drankverstrekkende partijen. Deze visie en het regionale alternatief van Laat je niet Flessen zijn op 29 januari 2013 in de commissie Financiën en Bestuur esproken. De meerderheid in de commissie gaf aan de voorkeur te heen voor de lokale uitwerking die reed gedragen wordt door de etrokken partijen. Op 9 april 2013 heeft de gemeenteraad de Drank- en Horecaverordening Eindhoven vastgesteld. Deze verordening is ingegaan op 1 juli 2013 zie ook http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/xhtmloutput/historie/eindhoven /289573/289573_1.html en http://www.innenlandsestuur.nl/uploads/2013/3/raadsvoorstel-drank--enhorecaverordening.pdf 8 gemeente Eindhoven
feruari 2014 Project Alcohol en Jongeren - Jaarverslag 2013 Handhavingsplan Het handhavingsplan gaat er van uit dat de etrokken organisaties hun verantwoordelijkheid willen nemen met etrekking tot een verantwoorde alcoholverstrekking. Verschillende initiatieven, zoals polsandjes, worden inmiddels uitgewerkt. Daarnaast zijn er zes BOA s aangesteld die evoegd zijn om controles in het kader van de Drank- en horecawet zoals leeftijdscontroles uit te voeren. Zie voor de tekst van het handhavingsplan: http://eindhoven.notudoc.nl/cgiin/showdoc.cgi/action=view/id=628230/type=pdf/bijlage_1_handhavingsplan_ Drank_en_Horeca_gemeente_Eindhoven.pdf De invoering van de nieuwe Drank- en Horecawet heeft ertoe geleid dat de samenwerking tussen de verschillende gemeentelijke sectoren is verstevigd. De integrale aanpak van het terugdringen van overmatig alcoholgeruik krijgt met de invoering van de nieuwe wet steeds eter vorm. Polikliniek Jeugd en Alcohol In Zuidoost Braant is de polikliniek Jeugd en Alcohol gevestigd in het Catharinaziekenhuis. Deze polikliniek is geen activiteit van het project Laat Je Niet Flessen, maar de informatie over het aantal opnames is natuurlijk wel van elang voor dit project. Van de ziekenhuizen in (maar ook uiten) de regio worden de jongeren tot 18 jaar die met een alcoholintoxicatie in het ziekenhuis terechtkomen, doorverwezen naar het natraject van de polikliniek Jeugd en Alcohol in het Catharinaziekenhuis. Dit n-traject, waar ook de ouders ij worden etrokken, heeft als doel om gedragsverandering met etrekking tot het drinken van alcohol te realiseren. In 2013 zijn in totaal 75 jongeren opgenomen geweest, waarvan 53% jongens. Het gemiddelde alcoholpromillage edroek 2.10. De gemiddelde leeftijd van de jongeren lijft sinds 2010 min of meer gelijk. Jaar Aantal % Man Leeftijd Promillage 2009 29 48% 15.79 1.86 2010 47 55% 16.28 1.90 2011 77 56% 16.24 1.88 2012 95 56% 16.32 2.04 2013 75 53% 16.26 2.10 Totaal 323 55% 16.23 1.98 gemeente Eindhoven 9
5. Deelname aan regionale LJNF activiteiten Eindhoven is vertegenwoordigd in de Stuurgroep van het regionale project, in de werkgroep Educatie en Draagvlak en is voorzitter van de werkgroep Beleid en Regelgeving. In de werkgroep Handhaving is Eindhoven niet vertegenwoordigd. Vertegenwoordigers van de Eindhovense projectgroep heen de regionale LJNF-conferentie op 7 novemer 2013 in Eindhoven ijgewoond. Vertegenwoordigers van de Eindhovense projectgroep heen eveneens de afsluitende ijeenkomst van project LJNF ijgewoond op 14 decemer 2013. Op 26 juni 2013 heeft Janine Cosijn op het landelijk congres Alcohol 3.0 een presentatie verzorgd over de Eindhovense Voetaltenueactie in 2008. 6. Kosten. In 2013 is 24.000,- van de gemeentelijke egroting eschikaar voor het project. Er is in totaal 21.775,51 uitgegeven. Deze middelen zijn als volgt esteed: deelnamekosten SRE-project Laat Je Niet Flessen: 2.500,00 organisatie Uit met Ouders Polyground (organisatie) 10.890,00 Mailing uitnodigingen + materialen 5.161,71 Consumpties cafés 1.607,39 Inkomsten andere gemeenten 640,00 Totaal kosten UMO 17.019,10 Kosten alcoholdeat 2.256,41 Totaal kosten 21.775,51 De inzet van de GGD Braant-Zuidoost en Novadic-Kentron inzake preventie van overmatig alcoholgeruik van jongeren wordt via de contracten met deze instellingen gefinancierd. 7. Voortuitlik 2014 In het verlengde van de overdracht van de regionale taken van het SRE naar de GGD Braant-Zuidoost, is ook het voorzitterschap van de Eindhovense Projectgroep Alcohol en Jongeren gewijzigd in handen gelegd van de GGD Braant-Zuidoost in plaats van de ij de gemeente Eindhoven. De gemeente Eindhoven lijft in 2014 verantwoordelijk voor het organiseren van Uit met Ouders waarvoor 26.000,- eschikaar is. 10 gemeente Eindhoven