Het Groene Woestijn Initiatief

Het Groene Woestijn Initiatief L Initiative Desert Vert 2012-2013

Samen met de bevolking de erosie stoppen, de natuurlijke vegetatie terugbrengen en de landbouwgronden verbeteren in de verwoestijnde vlakte van het Dogongebied in Mali. De bedoeling is een geïntegreerde methode te ontwikkelen samen met de bevolking, die werkt en grootschalig opvolging katalyseert. De toegepaste methode moet zorgen dat de natuurlijke begroeiing op deze sahelgronden terug komt in de vorm van bomen en struiken, waardoor de verwoestijning wordt gekeerd, de sterke water- en winderosie vermindert en de vruchtbaarheid van de grond weer terugkeert. De toename van bomen en struiken zal naast hout en vruchten ook CO2-reductie opleveren. Door een geïntegreerde aanpak samen met de bevolking wordt een duurzame sociale en economische ontwikkeling gecreëerd. Er zal meer oogst mogelijk worden en ook productie op gronden die nu niet meer gebruikt kunnen worden. De omvang Om een duurzame leefsituatie te creëren moet de verwoestijning gekeerd worden in de zone tussen Orokamba en Koundou (ca 25 km) en dat over een lengte van Yendouma tot Nombori (ca 40 km). IDV bestaat nu uit 2 programma s: Ecole Experimental IDV: een terrein waarop we diverse methoden toepassen en aan de bevolking demonstreren; Fixatie van de (stuif)duinen

Ecole Experimental Initiative Desert Vert Dit is een terrein van ruim 4 ha. in de vlakte van Koundou, die we gebruiken om te experimenteren samen met de bevolking met diverse technieken en methoden. De gronden kunnen nu niet gebruikt worden voor landbouw. De herders laten de geiten, schapen en koeien daar vrij rondlopen. De huidige begroeiing bestaat uit een bodembedekkend kruid en wat gras. Er staat een hele enkele boom of struik. De grond is zandgrond. Wat zijn de doelen van het IDV programma: - Een methode ontwikkelen samen met de bevolking om de woestijnvorming tegen te gaan; - De gronden die nu niet goed bruikbaar (meer) zijn productief maken; - De bedreigingen van de huidige landbouwgronden oplossen: duinfixatie door intensieve aanplant om erosie te stoppen; - Boomaanplant om toekomstig hout te produceren, de wind te breken en de natuurlijke omstandigheden te verbeteren; - Economisch gewas introduceren die verdiensten opleveren buiten het seizoen van de voedselverbouw; - Verhogen van de landbouwproductie door verbeterde landbouwtechnieken.

Fase 1 A) Graven van geulen volgens methode van Peter Westerveld. Voor uitleg van de methode: www.nagafoundation.nl De methode zou het watervasthoudend vermogen van de grond verbeteren. Er zijn 3 bezoeken geweest aan Ouan waar de methode is toegepast. Er is daarbij contact geweest met de chef van het dorp Ouan en andere uitvoerders van het werk die uitgebreid uitleg en instructies hebben gegeven aan Jean en Amatigue. Stap 1: Bestaat uit het graven van 3 geulen, van 3 meter breed, 1 meter diep, 180 meter lang. De onderlinge afstand tussen de geulen is 35 meter. Eerst wordt de bevolking geïnformeerd en betrokken bij wat we gaan doen. Dit betekent uiteggen aan 8 omliggende dorpen. Jean Dara is supervisor en organisator van het project. Zij taken zijn: - uitzetten van het werk - aanschaf van gereedschap - maken van afspraken - vormen van groepen jongeren van 8 dorpen die graven. Ze worden betaald per strekkende meter (1500 fcfa,! 2,25). Per groep is er een verantwoordelijke - instructies en leiding geven aan het werk Start van het graafwerk 26 maart 2012. Stap 2: graven 4 geulen Na de 1 ste start wordt de methode van het graven aangepast omdat de grond zo fijn blijkt te zijn dat de kanten van de geulen in storten. Het schuingraven vanuit de zijkanten wordt met schetstekeningen uitgelegd. (zie tekeningen). Door het niet- roeren van de grond voorkomen we het verstuiven. De wallen die we eerst direct naast de geul werden geplaatst in de 1 ste fase wordt nu naar uiteinde van de geul gebracht in het verlengde van de geul. Hier wordt een ezelkar voor gebruikt. De totale kosten van het graafwerk bedragen 3.234.000 fcfa oftewel ca.!4700,-

Stap 3: Door de regens en de wind die daar doorgaans aan vooraf gaat, zijn de geulen moeten de geulen, met name de 1 ste drie geulen opnieuw in het midden uitgegraven worden. Het is duidelijk dat de situatie hier in de vlakte anders is als in Ouan. Creusement Nombre Provenance Prix en Quantité Montant Tranchée personne mètre en mètre 1 40 Guinna, Ando, Dah, Kikinou Dogomo 1500 180 270 000 2 41 Guinna, Ando, Dogomo, Dah 1500 180 270 000 3 26 Dogomo, Guinna, Ando, Dah 1500 180 270 000 4 24 Ando. Guinna, Dah, Kikinou 1500 180 270 000 5 20 Yougo, Dogomo, Ando, Kikinou 1500 180 270 000 6 26 Yougo, Dogomo, Dah, Ando 1500 180 270 000 7 26 Dogomo, Guinna, Dah, Banani 1500 180 270 000 Total 1 890 000 Prolongation Nombre Provenance Prix en Quantité Montant Tranchée personne mètre en mètre 1 10 Guinna 1000 180 180 000 2 12 Guinna 1000 180 180 000 3 9 Dogomo 1000 180 180 000 4 10 Ando 1000 180 180 000 5 11 Dah 1000 180 180 000 6 8 Kikinou 1000 180 180 000 7 9 Dogomo 1000 180 180 000 Total 1 260 000 Désignation Materiels Quantité Prix Unitaire Montant Pelles 24 2.500 60.000 Pics 6 4.000 24.000 Corde 4 de 45m 1.500 6.000 Instrument de mesure le décamètre 1 6.000 6.000 Total 96 000 Frais matériels 96 000 Frais manœuvre 1 890 000 Prolongation 1 260 000 Total 3 246 000 We hopen de komende twee jaar te gaan zien dat de geulen bijdragen aan het watervasthoudend vermogen. Door te planten in de zone en er buiten is er vergelijking mogelijk.

B) Jatropha De mogelijkheden van Jatropha: - een economisch gewas; de zaden verkopen voor de productie van olie voor zeep en maken van biodiesel - windbrekers waardoor er een beter microklimaat ontstaat voor de andere planten (beplanten als heggen of als wisselteeltgewas in rijen) - de bladeren en noten (na het oogsten van de zaden) gebruiken als organisch mest om de grond te verbeteren; - aanplant als heggen om de grazers weg te houden 1 e fase start juni 2012 Opkweek in Sevare Opkweek in Koundou samen met de vrouwen ; 100 fcfa per plant die goed is Aanplant op het terrein augustus- oktober als proef Door een sprinkhanenplaag in oktober en november worden bijna alle planten opgegeten. We proberen ze met een natuurlijk extract te verjagen. Conclusie na 1 ste fase. De yatrophaplanten hebben het zwaar op deze droge grond, maar de planten die geplant zijn in augustus en al wat groter zijn komen ondanks de sprinkhanen weer terug.

2 e fase: start januari 2013 a) Schaalvergroting van de opkweek van yatropha planten met de vrouwen; - 1000 planten rondom het terrein - 5000 planten voor veld 7-5000 planten voor veld 1-3000 planten voor 3 en 4 (wisselteelt met pinda/haricot) b) Training van landbouw-animateurs ; april 2013 Per dorp : 3 vrouwen/jonge mannen (of meer); ca 25 deelnemers De dorpen: Koundou Guina, Dogomo, Ando, Dah, Yougo Nah-Dougourou, Yendouma, Ibi Aanwezig: Jean, Saidou, trainer van YAG-TU, Keneko/Amatigue Duur: 2-3 dagen Lokatie: Koundou Epicenter (en bezoek IDV-terrein) Onderwerpen: 1) Wat zijn de doelen van het IDV programma. 2) Waarom Jatropha, wat zien wij als de voordelen en mogelijkheden van Jatropha? 3) Het planten: - de opkweek: hoe, waar moet je op letten, (demonstratie) - het planten zelf: hoe, waar moet je op letten, (demonstratie) - Het verzorgen, de snoei 4) Oogsten: hoe, wanneer, waar moet je opletten 5) Opslag en verwerking 6) Bijproduct: organisch meststof maken, hoe en waarvan? 7) Wisselteelt: de mogelijkheden 8) Problemen 9) Partnerschap c) Aanplant in partnerschap - De yatroha-heg, op het terrein zone 7 en 1 volledige aanplant in rijen: de opgekweekte planten worden aangekocht voor 100fcfa van de vrouwen.(1.500.000 fcfa) - We betalen de animateurs die de training hebben gevolgd voor het aanplanten (100cfa/10) Inschatting ca 100 werkdagen - Water geven in eerste weken, als nodig (transport met ezelkarren) - zone 3 en 4 kunnen worden aangeplant in wisselteelt met pinda s en haricot-gewassen door de bevolking. We betalen niet voor de aanplant maar wel voor de planten zelf. - Eigen-productie: kredieten zijn mogelijk - Wij kopen de oogst op voor distributie en schaalvergroting zaad, voor het persen van olie voor zeep en laten ontstaan van coöperatie. 3 e fase; Lokale coöperatie voor de oogst, verwerking van de zaden of verkoop. Gebruik van organisch materiaal voor grondverbetering.

C) Bomen: Zorgen dat bomen terug op de landbouwgronden komen als windbreker, voor schaduw, organisch materiaal en beter microklimaat, maar vooral ook als producent van hout en andere producten die de bomen geven. Aanpak 1 e fase: - opkweek van diverse lokale bomen vanuit zaad; start januari 2013 - een simpel hek plaatsen om het terrein; 780 strekkende meter: februari 2013 - aanplant als jonge scheut ter plaatse met behulp van Groasis waterbox op het proefterrein; binnenkort 100 stuks volgens beplantingsplan (zone 1 en 7) - registreren van resultaten: zie bijlage - uitleg aan de bevolking van belang van de bomen (zie training) 2 e fase: - grootschaliger aanschaf van waterboxes (1000 minimaal) - opschalen opkweek en planten; op het terrein maar ook nieuwe zones afschermen voor de eerste jaren totdat bomen boven de 3 meter zijn en uit de gevarenzone voor de dieren. - Uitbreiden van informatie aan de bevolking geven 3 e fase - Via de door ons opgeleide landbouw-animateurs en een leensysteem van de waterboxen de boeren zelf de bomen laten opkweken op hun eigen grond. - Uitbreiden per dorp De soorten bomen die gekozen zijn: Baobab, Balanza, Date sauvage, Korboo, Jujubier et Satale Baobab Balanza Satele (Dogon) Bissim (Dogon) Korboo (dogon)

Deze speciaal ontwikkelde box zal de bomen helpen in de eerste fase om uit te groeien tot bomen. Door de bomen zeer jong ter plekke te planten, ontwikkelen ze een penwortel (ipv horizontale wortels). De bak zorgt dat het water niet kan verdampen en geeft dmv een koord het water in hele kleine druppels af aan de grond. Deze methode is ontwikkeld door AquaPro Holland (www.groasis.com)en is succesvol gebleken in zeer droge gebieden voor de aanplant van bomen. Het terrein (4 ha) is afgezet met een simpel hek (780m).

D) Nieuwe landbouwtechnieken: - microdosering: wordt al gedaan omdat ze maar weinig geld hebben. Nieuw zou zijn: een apart gat te maken voor de kunstmest en niet dit in hetzelfde plantgat als het zaad te strooien ter voorkoming van verbranding van het zaad als er late regens zijn. - Wisselteelt; combinatie mielle-haricot (ivm stikstofbindende kwaliteit) en pinda s. Andere gewassen? - Organisch mest; probleem is dat er heel weinig blad is dat niet gebruikt wordt als voedsel voor de dieren of voor daken (paille). De kippen/geiten en schapen lopen los. Alleen op het erf wordt mest verzameld en gebruikt. De spaarzame koeien lopen vrij los in de vlakte. Juist het vrij rondlopen zorgt voor schade aan jonge bomen en struiken. Wat zijn oplossingen door andere gevonden voor produceren organisch mest? - Er zijn oude zaden bekend van mielle die vroeg en snel groeien (Dountza). Probleem is dat als dit kleinschalig gebruikt wordt, de vogels en andere insecten massaal die velden leeg eten omdat het het eerst beschikbare voedsel is (juli). Aanpak: 1 e fase; - toepassen van wisselteelt als proef op het terrein. Concreet de aanplant van pinda- en haricotgewassen door de lokale bevolking op 3 velden (ca 2 ha). De grond is nog te arm om er mielle op te planten. Mogelijk kan dat volgend jaar in wisselteelt wel. - Training en informatie geven aan landbouw-animateurs (zie yatropha-training) over microdosering, wisselteelt en belang organisch mest 2 e fase: - het terrein gebruiken voor de zaden van de mielle uit Douentza - de oogst hiervan distribueren aan boeren die ermee willen experimenteren (via de landbouw animateurs) - grootschaliger deze soort produceren voor verdere verspreiding (als het succesvol is) Mielle (het hoofdvoedsel) en pinda-gewas E) Schooltuinen. Stichting Dogon Onderwijs stimuleert de dorpen en de bevolking waar samen scholen worden gebouwd om ook schooltuinen aan te leggen en bomen te planten op het schoolterrein. Dit is een prachtige initiatief die bewustwording en duurzame samenwerking met de bevolking mogelijk maakt. F) Watermanagement De groeiende bevolking in het gebied in combinatie met de afnemende kwaliteit van de gronden maakt watermanagement extra noodzakelijk. Er is een analyse gemaakt van de waterbronnen in de dorpen waarmee we samenwerken. De volgende stap is de bevolking te ondersteunen bij het vormen van watercomités en partnerschap bij verbeteringen en onderhoud van de waterbronnen. Daar zijn we nu mee bezig. In het betreffende gebied gaat het soms over putten van wel 55 meter diep. Lokale middelen zijn niet toereikend hiervoor. De oude structuren en gebruiken van tijdelijke bewoning in de vlakte gedurende het landbouwseizoen is door de bevolkingsgroei ook niet langer meer mogelijk waardoor putten die het hele jaar water bieden essentieel worden.

Fixatie van de (stuif)duinen De landbouwgronden langs de rotswand van de Dogon (la Falaise de Bandiagara) worden bedreigd door de sterke winderosie waardoor een snel groeiende duin evenwijdig aan de rots zich vormt over een lengte van zeker 40 kilometer (van Yanda tot ver voorbij Nombori). De boom op de foto was in 2010 nog niet met zand omgeven volgens de bewoners van het gebied. De duinen eroderen vervolgens bij de hevige regens en het zand komt zo op de landbouwgronden tussen duin en rots terecht. De duinen fixeren met beplanting is de oplossing die al op kleine schaal is gerealiseerd maar nu snel opvolging en schaalvergroting vraagt.

Fase 1 In de zone tussen de rots van Yougo tot aan Koundou, ca 9 kilometer bij ongeveer 500 meter breed zullen 20 hectare aangeplant gaan worden met: Euphorbiastekken, heggen waarmee vakken van 10 bij 10 meter wordt gevormd, het zaaien van cram-cram. Plaatselijk zullen matten geplaatst worden op plekken waar de erosie al vergevorderd is. De bevolking van alle acht de dorpen zullen intensief betrokken worden bij de gehele opzet om duurzaam natuurbehoud te garanderen. Partnerschap met de bevolking aangaan: start januari 2013 - informeren van de bevolking en uitleg van het gevaar van de huidige situatie - uitleg van de werkzaamheden en het plannen van het werk en afspraken over de vergoeding - inventariseren van de plekken die intensief beplant gaan worden; - uitleg van toekomstig beheer: het wordt een reservaat met afspraken over niet-kappen en niet-begrazen, die bewaakt en beheerd gaat worden door de bevolking zelf Het eigenlijke werk start vlak voor het regenseizoen: april/mei/juni 2013 - Euphorbia stekken; deze worden direct gepland in het zand op 1 meter afstand van elkaar in vakken; er wordt per vak afgerekend. - De heggen worden gezaaid; - Vlak voor de regen wordt cram-cram ertussen gezaaid. - Deze methode wordt toegepast in Yendouma en werkt goed. - Uitzetten werk nav analyse door het team en afspraken werkverdeling in zones: maart 2013 - Matten maken en plaatsten in de diepe erosiegeulen: maart 2013 - Inschatting werk aanplant 2000 vakken; 3000 werkdagen

Het instellen van dorpscommissies die het naleven van natuurbeheer en herstel gaan garanderen. Mogelijk ook toezichthouders vanuit lokale bevolking aanstellen. Inschatting kosten van 20 hectare aanplant ca.!20.000,- Omschrijving De aanschaf en het planten van l Euphorbia stekken en andere bodembedekkende planten Aantal Stuksprijs Bedrag In Fcfa 242 000 25 6 050 000 Rieten matten en palen 3000 1000 3 000 000 Transport- en verwerkingskosten 1 086 000 Supervisie et rapportage 543 000 Sub totaal 10 679 000 Algemene kosten organisatie 1 357 500 Bedrag in euro Totaal 12 036 500 18.400,-- Fase 2 Het volgende stuk van duin met deze zelfde methode aanpakken; van Koundou naar Ibi, 7 kilometer, in 2014. Door steeds de naburige dorpen te betrekken zal de informatiefase steeds makkelijker worden. Het beheer van de reservaten moeten voor 5 jaar goed gewaarborgd wordt in een stevig partnerschap middels de vele programma s van het Dogon Vrouwen Initiatief, stichting Dogon Onderwijs en Dogon Cultuur (oa. restauratie werelderfgoed), allemaal samengebracht in de NGO Association Dogon Initiative.

2012 Fcfa Euro Graven van de greppels 4 ha 3 246 000 Salaris projectleider 1 000 000 Onkosten programma Jatropha 29 000 Algemene organsatiekosten IDV 748 750 Fixatie van de duinen 1 e termijn 5 240 000 Omheining van terrein1 e termijn 1 500 000 Sub totaal 11 763 750 17.930,- Aanschaf van de Groasis waterbox 1.918,- Totaal 19.848,- 2013 (voorlopige schatting)* Fcfa Euro Programma Jatropha 1.750 000 Programma boomaanplant 200.000 Hek om terrein 2 e deel en investering opzet kwekerij 2 000 000 Training jatroha en landbouwvernieuwing 500 000 Fixeren van de duinen Yougo-Koundou 2 e parti 6 780 000 Fixeren van de duinen : partnerschap Yendouma 2 000 000 Salaris projectleider 1 200 000 Algemene onkosten IDV 500 000 Omheining van het terrein 2 e termijn 2 500 000 Subtotaal 17 430 000 26.700,-- Opslag organisatie ADI /DVI 15% 4.000,-- TOTAAL 30.700,-- 2014 (voorlopige schatting, indien budget)* Fcfa Euro Programma jatropha 1.000 000 Programma bomen met groasis waterbox 1000 stuks 500.000 10.000,-- Fixeren van de duinen tussen Koundou-Ibi 12.000.000 Training jatroha/agriculture 500 000 Salaris projectleider 1 200 000 Algemene onkosten IDV 500 000 15.700.000 24.000,-- Subtotaal 34.000,-- Opslag organisatie ADI 10 % 2.400,-- TOTAAL 36.400,-- * watermanagementprogramma niet meegenomen

Bureau d ADI Sevaré / Mopti: 76 12 07 56 BP 02 SEVARE, (00223)66726729 E-mail: dara_amatig@yahoo Siège social: Sangha / Mopti tel: 69564259 teme@initiativefemmesdedogon.org