INTERPROVINCIAAL OVERLEG EN MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN Cross Compliance controles I. ALGEMEEN Werkinstructie voor provincies EINDVERSIE, 6 juni 2016 De werkinstructie voor provincies bestaat uit drie onderdelen. Dit is onderdeel I met algemene informatie over cross compliance. Onderdeel II bevat de werkinstructie voor de controle van veehouderijbedrijven. Onderdeel III bevat de werkinstructie controle bedrijven zonder dieren. In alle drie de documenten kan, waar dit van toepassing is, voor provincie ook RUD of omgevingsdienst worden gelezen.
Inhoud 1. Algemene werking cross compliance en aanleiding werkinstructie... 1 2. De inhoudelijke rol van de provincie binnen cross compliance... 2 3. De samenwerking tussen provincie en CCA het cross compliance proces... 3 4. Werkinstructie controles door provincies de cross compliance inhoud... 5
1. Algemene werking cross compliance en aanleiding werkinstructie Algemene werking cross compliance Nederlandse landbouwers ontvangen over het algemeen inkomenssteun en/of plattelandsontwikkelingssubsidie van de Europese Unie door tussenkomst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Om de volledige steun waarvoor een landbouwer in aanmerking komt te mogen ontvangen, moet hij zich houden aan randvoorwaarden. Dit zijn wettelijke bepalingen op het gebied van: milieu, gezondheid (mens, dier en plant) en dierenwelzijn. En normen om landbouwgrond in goede landbouw- en milieuconditie te houden. De Europese Unie verplicht de lidstaten om jaarlijks 1% van alle landbouwers die steun aanvragen te controleren op naleving van de randvoorwaarden. In Nederland betreft de controle circa 600 bedrijven (circa 60.000 bedrijven vragen inkomenssteun aan). De NVWA is de belangrijkste controlerende instantie (95% van de randvoorwaarden). De provincies zijn één van de medehandhavers, naast onder andere de gemeenten en waterschappen. De Controle Coördinatie Autoriteit (CCA), onderdeel van de NVWA, selecteert jaarlijks 1% van de landbouwbedrijven die moeten worden gecontroleerd. De selectie gebeurt 80% risicogericht, mede met input van de medehandhavers, en 20% aselect. De controlerende instanties doen vervolgens hun werk en rapporteren de controleresultaten aan de CCA. Dit betreft in de eerste plaats de controleresultaten van de geselecteerde landbouwers, volgens een vast rapportageformat van de CCA. Dit betreft daarnaast het doormelden van tekortkomingen die de controlerende instanties bij landbouwers in het algemeen (dus buiten de 1% selectie om) hebben geconstateerd (vooralsnog in vrije vorm). De verzamelde controleresultaten meldt de CCA door aan RVO. RVO betaalt de inkomenssteun tot slot uit, minus een eventuele korting als gevolg van het niet naleven van één of meer randvoorwaarden. Aanleiding werkinstructie Het is van groot belang dat de lidstaten de cross compliance controles zorgvuldig uitvoeren en daarbij voldoen aan de minimale eisen uit de Europese wetgeving. Anders kan dit tot kortingen leiden in de bijdragen voor lidstaten uit het Landbouwfonds door de Europese Commissie. Begin 2012 was de door het ministerie van EZ en het IPO uitgevoerde evaluatie van de Samenwerkingsovereenkomst uitvoering cross compliance gereed. Een belangrijke conclusie daarin is dat de provincies in de afgelopen jaren de cross compliance controles naar eigen inzicht hebben uitgevoerd en dat in een aantal gevallen niet is voldaan aan de minimale eisen uit de Europese wetgeving. Dit heeft geleid tot een korting in de Europese bijdrage aan Nederland. Het onderhavige document volgt uit de in voornoemde evaluatie opgenomen aanbeveling tot het ontwikkelen van een werkinstructie voor de uitvoering van cross compliance controles door de provincies. De werkinstructie is overigens niet alleen van belang ter voorkoming van Europese kortingen voor Nederland, maar ook uit het oogpunt van rechtsgelijkheid voor de landbouwers die worden gecontroleerd (geen onverklaarbare verschillen tussen provincies). 1
2. De inhoudelijke rol van de provincie binnen cross compliance De inhoudelijke rol van de provincie binnen cross compliance is het controleren van en rapporteren over enkele specifieke randvoorwaarden: Artikel 19d van de Natuurbeschermingswet 1998, dat eenvoudig gesteld het hebben en naleven van een vergunning verplicht stelt voor activiteiten die een natuurgebied en/of de soorten die daar leven negatief kunnen beïnvloeden (nadere specificatie verderop). De artikelen 2, 3 en 13 van de Boswet over het illegaal kappen van bomen en het niet voldoen aan de herplantplicht. Omdat de NVWA de naleving van de Boswet controleert bij de 1% geselecteerde landbouwers, hoeft de provincie overtredingen hiervan enkel te rapporteren aan de CCA voor zover het reguliere eigen controles betreft (doormeldingen). Agrariër Aanvraag inkomenssteun RVO Uitbetaling inkomenssteun, exclusief eventuele korting als gevolg van niet naleven alle randvoorwaarden Rapportage verzamelde controleresultaten naleving randvoorwaarden CCA Provincie Controle- en rapportageaspecten 1% selectie Art. 19d Natuurbeschermingswet 1998 Controle- en doormeldingaspecten reguliere eigen controles Art. 19d Natuurbeschermingswet Artikel 2, 3 en 13 Boswet (illegale kap en niet voldaan aan herplantplicht) DE INHOUDELIJKE ROL VAN DE PROVINCIE BINNEN CROSS COMPLIANCE 2
3. De samenwerking tussen provincie en CCA het cross compliance proces De samenwerking tussen de provincie en de CCA voltrekt zich in een jaarlijkse cyclus. Per kwartaal is de nadruk als volgt verdeeld, waarbij de grenzen tussen de kwartalen uiteraard niet spijkerhard zijn: Kwartaal Cross compliance Regulier 1 Gezamenlijke evaluatie van resultaten (inhoud) en samenwerking (proces) in het voorbije jaar, met verbeterafspraken voor dit jaar Risicoanalyse en selectie CCA van de te controleren landbouwers (1%) De CCA communiceert de 1% selectie met rapportageformat met de provincies 2 Informatieverzameling te controleren landbouwers Provincie controleert bedrijven onaangekondigd, administratief èn fysiek 3 Provincie controleert bedrijven onaangekondigd, administratief èn fysiek Provinciale afstemming risico s komend controlejaar en terugkoppeling van de risico s met de CCA De CCA stuurt eventueel een beperkte aanvullende selectie 4 Provincie controleert bedrijven onaangekondigd, administratief èn fysiek Provincie evalueert en rapporteert de controleresultaten per individueel bedrijf aan de CCA DOORMELDEN Provincie meldt naleeftekorten uit reguliere eigen controles tijdens het hele jaar door aan de CCA Wie doet wat? De concrete bijdrage aan de cross compliance samenwerking van de provincie en de CCA is als volgt: Kwartaal 1 Evaluatie resultaten en proces, zo nodig met verbeterafspraken 1. De CCA koppelt de resultaten van de 1% controles per provincie terug met een concept rapportage aan de ambtelijke contactpersonen / groene regisseurs. 2. De CCA en de ambtelijke contactpersonen / groene regisseurs van de 12 provincies komen bij elkaar. Indien mogelijk wordt hiervoor een reguliere vergadering van de groene regisseurs benut. Zij evalueren in deze vergadering de resultaten (inhoud) en samenwerking (proces) in het voorbije jaar en maken zo nodig verbeterafspraken voor dit controlejaar. De concept rapportages van de CCA zijn input voor de bijeenkomst. 3. Naar aanleiding van de vergadering maakt de CCA de concept rapportage per provincie definitief, inclusief de eventueel gemaakte verbeterafspraken, in overleg met de ambtelijke contactpersonen / groene regisseurs. De definitieve rapportage wordt ter kennisname aan IPO/GS gezonden. Kwartaal 1 Risicoanalyse en selectie van de te controleren landbouwers (1%) 4. De CCA benut de door de provincies afgestemde en met de CCA teruggekoppelde risico s bij haar risicoanalyse. 5. De CCA selecteert de te controleren agrariërs op basis van de risicoanalyse. 3
Kwartaal 1 Communicatie 1% selectie met de afzonderlijke provincies 6. De CCA stuurt aan alle provincies gericht aan GS en in afschrift aan de ambtelijke contactpersonen / groene regisseurs een lijst van de door de betreffende provincie te controleren agrariërs en een rapportageformat. Kwartaal 2 Informatieverzameling te controleren landbouwers 7. De CCA zorgt ervoor dat iedere provincie van RVO informatie ontvangt over de door de betreffende provincie te controleren bedrijven. Dit betreft in ieder geval landbouwtellinggegevens en informatie over de ligging van de percelen van de te controleren bedrijven (shape-files). De provincies hebben daarenboven de behoefte uitgesproken aan de adresgegevens van alle bedrijfslocaties die onder hetzelfde BRS nummer vallen. 8. De provincie brengt de informatie per te controleren bedrijf bij elkaar. Dit betreft de van de CCA en RVO verkregen informatie, zo nodig aangevuld met overige informatie van bijvoorbeeld de eigen organisatie en/of gemeenten (zie verder: werkinstructies controles). Kwartaal 2 Provincie controleert bedrijven onaangekondigd, administratief èn fysiek 9. Iedere provincie start de onaangekondigde controles van de geselecteerde bedrijven op. Alleen een administratieve controle is niet voldoende: de provincie moet ieder geselecteerd bedrijf fysiek controleren, dat wil zeggen onaangekondigd bezoeken (zie verder: werkinstructies controles). Zo nodig vindt afstemming met de handhavingpartners plaats. Kwartaal 3 Provincie controleert bedrijven onaangekondigd, administratief èn fysiek 10. Iedere provincie continueert de in kwartaal 2 gestarte controle van bedrijven Kwartaal 3 Provinciale afstemming risico s komend controlejaar en terugkoppeling met de CCA 11. De provincies stemmen onderling de risico s af die zij de CCA willen meegeven voor de risicoanalyse voor het komend controlejaar en koppelen deze risico s schriftelijk terug met de CCA. De provinciale afstemming zal plaatsvinden in het overleg van de groene regisseurs. Eventuele aanpassingen op het gebied van de gegevensuitwisseling kunnen onderdeel zijn van de terugkoppeling met de CCA. Kwartaal 3 Update risicoanalyse en selectie 12. De CCA voert een update van de risicoanalyse uit naar aanleiding van de definitieve populatie steunaanvragers zoals bekend en verwerkt door RVO. Er zijn afvallers en bedrijven die erbij komen. De CCA stuurt de provincies voor wie dat aan de orde is de bedrijven die afvallen en de aanvullende selectie van te controleren landbouwbedrijven inclusief gegevens. Kwartaal 4 Afronding provinciale controles en rapportage resultaten aan de CCA 13. Iedere provincie rondt de controles af. 14. Iedere provincie evalueert en rapporteert de controleresultaten per individueel bedrijf zo snel mogelijk na de controle, maar uiterlijk 1 december aan de CCA conform het daarvoor door de CCA verstrekte rapportageformat. Controles uitgevoerd na 31-12 van het betreffende kalenderjaar hebben geen waarde en tellen niet mee (zie verder werkinstructies controles). 4
4. Werkinstructie controles door provincies de cross compliance inhoud Hiervoor is ingegaan op cross compliance in het algemeen. De informatie hiervoor maakt duidelijk wie waarom door wie en wanneer moeten worden gecontroleerd. Een essentiële vraag die daarmee voor de provincies nog niet is beantwoord is: wat moeten we precies controleren op welke manier en hoe moeten we de controleresultaten beoordelen, zodanig dat wordt voldaan aan de minimale Europese eisen hiervoor en de controles leiden tot degelijke bevindingen die stand houden in beroepszaken? Deze vraag staat centraal in de afzonderlijke werkinstructies. Vanwege de verschillen in bedrijfsvoering en daaraan gerelateerde activiteiten, was het nodig om twee specifieke werkinstructies te maken: Een werkinstructie voor de controle van veehouderijbedrijven (zie deel II). Een werkinstructie voor de controle van bedrijven zonder dieren (zie deel III). 5