Van Neerslag tot Schade Opdrachtgevers: STOWA Stichting Leven met Water Provincie Zuid Holland Waterschap Zuiderzeeland Verbond van Verzekeraars Uitvoerenden: HKV, KNMI en UT
Doelstelling Het onderzoeken van een aantal aspecten van risico s van overstromingen en wateroverlast. Speciale aandacht zal daarbij besteed worden aan: 1. regionale differentiatie van neerslagstatistieken 2. aan de samenhang tussen de risiconormering van wateroverlast en overstromingen 3. de manier waarop over deze risico's kan worden gecommuniceerd
Programma 13:00 uur Welkom door de voorzitter. 13:15 uur Van Neerslag tot Schade in relatie tot Het Nationale Waterplan. Spreker: Bert Satijn, Stichting Leven met Water. 13:45 uur Regionale verschillen in extreme neerslag. Spreker: Rudmer Jilderda, KNMI. 14:15 uur Samenhang normen voor wateroverlast en overstromingen. Spreker: Matthijs Kok, HKV LIJN IN WATER. 14:45 uur Pauze 15:00 uur Uw perceptie van het risico op overstromingen en wateroverlast. Interactieve vragensessie. 15:30 uur Publieke percepties van het risico op overstromingen en wateroverlast. Spreker: Teun Terpstra, Universiteit Twente. 16:00 uur Discussie en conclusies onder leiding van de dagvoorzitter. 16:30 uur Afsluiting en borrel.
Samenhang normen voor wateroverlast en overstromingen Dr.ir. Matthijs Kok
Waarom onderscheid? (tussen wateroverlast en overstromingen) MAAK GEEN ONDERSCHEID: voor de burger maakt het niet uit of hij/zij door de kat of de hond gebeten wordt MAAK WEL ONDERSCHEID: Grote verschillen in risico s en gevolgen (natte voeten, slachtoffers) tussen oorzaak (regen, wind, waterbed,.),
Zeven oorzaken 1. Water in huis 2. Hoge grondwaterstanden 3. Overbelasting riool 4. Overstroming oppervlakte water 5. Bezwijken regionale kering 6. Bezwijken primaire kering
Zeven oorzaken 1. Water in huis Wateroverlast 2. Hoge grondwaterstanden Wateroverlast 3. Overbelasting riool Wateroverlast 4. Overstroming oppervlaktewater Wateroverlast 5. Bezwijken regionale kering Wateroverlast / Overstroming 6. Bezwijken primaire kering Overstroming
Ook verzekeraars maken onderscheid! at is er nu el verzekerd? 1. Water in huis ja 2. Hoge grondwaterstanden nee 3. Overbelasting riool ja 4. Overstroming oppervl.water ja 5. Bezwijken regionale kering nee 6. Bezwijken primaire kering nee 7. Buitendijkse gebieden nee
Focus op drie oorzaken 1. Onderscheid wateroverlast versus overstromingen is lastig omdat er een groot grijs gebied is 2. Maar er is wel een groot verschil in natte voeten en grootschalige overstromingen 3. We maken daarom onderscheid in oorzaak van schade 4. Drie oorzaken: a. falen primaire kering; b. falen regionale kering; c. overstroming oppervlaktewater.
Verzekeren van schade: vooren nadelen alen primaire ering: alen regionale ering: verstroming ppervl.water:
Omvang van het risico
Waarom normen? Normen hebben verschillende doelen: Het maakt de prestaties duidelijk van van de waterbeheerder Geeft aan tot hoever de waterbeheerder moet gaan met investeringen Geeft aan dat er een kans blijft bestaan op schade (risico, soms foutief restrisico genoemd)
Is samenhang noodzakelijk? NEE, want: - voor een bewoner maakt het niet uit door welke oorzaak schade is veroorzaakt, het gaat alleen om het TOTALE risico (van ALLE oorzaken) JA, want: - De waterbeheerder gaat investeren in maatregelen en dan is het van belang om te weten welk rendement het grootst is
Evenwichtige normen Twee invalshoeken: 1. Het risico (kans x gevolg) van de verschillende oorzaken is gelijk 2. De kosten/baten verhouding: de kosten om het risico kleiner te maken zijn vergelijkbaar bij de drie oorzaken) We kijken vooral naar de tweede definitie.
In ons onderzoek is vooral gebruik gemaakt van bestaande kennis op gebied van overstromingskansen Problemen bij vergelijking De norm is niet altijd een overstromingskans (of faalkans). Vastleggen van relatie tussen overschrijdingskans en overstromingskans. De norm voor wateroverlast in polders is wel een overstromingskans Keuze ruimtelijke eenheid (bv. hectare, polder). Theoretisch helder (beinvloedingsgebied), maar praktisch lastig Niet alle schade is in geld uit te drukken (maatschappelijke ontwrichting, slachtoffers)
Overstromingskansen Voor Primaire Keringen en Regionale Keringen staan in de Waterwet overschrijdingskansen (per vak). Deze kansen dienen nog te worden vertaald naar overstromingskansen (per dijkring). Verschil: meerdere faalmechanismen (piping, stabiliteit, ) en lengte-effecten In dit onderzoek: a. gebruik maken van uitkomsten van VNK, en b. overstromingskans = overschrijdingskans
Gevolgen Nadruk ligt op economische schade (bepaald met HIS-SSM) Voor falen van Primaire Keringen wordt ook rekening gehouden met slachtoffers (ook bepaald met HIS_SSM)
Case studies Leven met Water Drie case studies: 1. Dijkring 16, Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden 2. Dijkring 8, Flevopolder 3. Dijkring 14, beheergebied Hoogheemraadschap van Delfland
Globale uitkomsten
Uitkomsten dijkring 16 In miljoenen euro s: Volgens actuele beschermingsniveau Volgens genormeerd beschermingsniveau CW Risico Primaire keringen 1600 350 CW Risico Regionale keringen 45 35 CW Risico Regionaal 550 5 watersysteem Totaal 2000 400 CW= Contante Waarde Meest effectieve maatregel om risico te beperken: piping (kosten: 2 miljoen euro; risico reductie: 500 miljoen euro)
Vele maatregelen zijn mogelijk Maatregelen primaire keringen huidige situatie Kwelwegverlenging Verhogen bebouwde Compartimentering Beoordelingscriterium gebieden CW overstromingsschade - Primaire keringen 1600 1100 450 900 - Regionale keringen 45 45 45 45 - Regionaal watersysteem 550 550 70 550 CW kosten maatregelen - Primaire keringen 2 900 400 - Regionale keringen 0 0 0 - Regionaal watersysteem 0 0 0 Totale Contante Waarde 2000 1700 1500 1900
Conclusies - Het is mogelijk om de samenhang tussen de verschillende normen voor wateroverlast/overstromingen in beeld te brengen - Vanuit deze samenhang is de conclusie dat vooral het risico van Falen van primaire keringen (te) groot is
Aanbevelingen Er zijn methodologische uitdagingen om de samenhang in beeld te brengen. Met name: relatie tussen overschrijdingskans en overstromingskans (VNK2), en de grootte van het te beschouwen gebied