(NPS / 16.01.2001) MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN Bestuur Kwaliteit en Veiligheid Afdeling Metrologie Metrologische Reglementering Reglement gevoegd bij het koninklijk besluit van 9 september 1975 betreffende de gewichten van 1 milligram tot 50 kilogram. (BS van 18.12.1975) - Gecoördineerde tekst - gewijzigd door het koninklijk besluit van 9 augustus 1978 (BS van 19.08.1978) gewijzigd door het koninklijk besluit van 20 januari 1986 (BS van 04.02.1986) gewijzigd door het koninklijk besluit van 10 februari1998 (BS van 16.04.1998)
2 Reglement gevoegd bij het koninklijk besluit van 9 september 1975 betreffende de gewichten van 1 milligram tot 50 kilogram. I Definities en algemene voorschriften 1. DEFINITIES 1.1. Gewicht Gematerialiseerde meetwaarde van de massa, gereglementeerd voor wat betreft de constructieve en metrologische kenmerken : vorm, afmetingen, materiaal, uitvoering, nominale waarde, maximaal toelaatbare fout. 1.2. Werkstandaard Werkstandaarden zijn gewichten gebruikt voor het nazien van weegwerktuigen en van gewichten. 1.3. Gewichtenserie Een verzameling van gewichten, die in het algemeen in een gewichtendoos wordt bewaard en die zodanig is samengesteld dat daarmede elke last kan worden gewogen van een reeks, die begrepen is tussen de massa van het gewicht met de kleinste nominale waarde en de som van de massa's van alle gewichten van de verzameling en die opklimt met een waarde gelijk aan de massa van het gewicht met de kleinste nominale waarde. De series gewichten worden gewoonlijk als volgt samengesteld : (1; 1; 2; 5) x 10 n kg (1; 1; 1; 2; 5) x 10 n kg (1; 2; 2; 5) x 10 n kg 1; 1; 2; 2; 5) x 10 n kg In deze formules is n gelijk aan nul of een positief of een negatief geheel getal. 2. NOMINALE WAARDE VAN GEWICHTEN De nominale waarde van de gewichten moet gelijk zijn aan 1 x 10 n kg of 2 x 10xxn kg, of 5 x 10xxn kg; in deze formules is n gelijk aan nul of een positief of negatief geheel getal. 3. CONVENTIONELE MASSA Voor een gewicht met een temperatuur van 20 C is de conventionele massa gelijk aan de massa van een referentiegewicht met een volumieke massa van 8000 kg/m 3, waarmede eerstgenoemd gewicht in lucht met een volumieke massa van 1,2 kg/m 3 in evenwicht is. 4. VOLUMIEKE MASSA De volumieke massa van het gewicht moet zodanig zijn dat een afwijking van 10 % van de volumieke massa van de lucht ten opzichte van de gegeven volumieke massa (1,2 kg/m 3 ) hoogstens een afwijking veroorzaakt van 1/4 van de maximaal toelaatbare fout.
5. MATERIAAL WAARUIT DE GEWICHTEN ZIJN VERVAARDIGD De gewichten moeten zijn vervaardigd uit metaal of een metaallegering. De kwaliteit van dit metaal of deze legering moet zodanig zijn dat onder normale gebruiksomstandigheden de verandering van de massa der gewichten te verwaarlozen is ten opzichte van de maximaal toelaatbare fouten volgens de nauwkeurigheidsklasse waartoe zij behoren. 3 6. OPPERVLAKTEGESTELDHEID Het gehele oppervlak van de gewichten, grondvlak en ribben inbegrepen moet vrij zijn van bramen. 7. INDELING IN NAUWKEURIGHEIDSKLASSEN In volgorde van nauwkeurigheid worden de gewichten ingedeeld in zes klassen, te weten E1, E2, F1, F2, M1, M2. 8. OPSCHRIFTEN EN KENTEKENS 8.1. Op de gewichten 8.1.1. Aanduiding van de nominale waarden De vermeldingen van de nominale waarden van de gewichten moeten betrekking hebben op : - kilogrammen voor gewichten van 1 kg en meer onder de vorm van 1 kg, 2kg, 5 kg, 10 kg, 20 kg, 50 kg; - grammen voor gewichten van één gram tot en met 500 gram onder de vorm van 1g, 2g, 5g, 10g, 20g, 50g, 100g, 200g, 500g. 8.1.2. Aanduiding der gewichten met gelijke nominale waarden in een serie Gewichten die dubbel of drievoudig voorkomen in een serie onderscheiden zich door één of twee sterretjes of punten en door één of twee omgebogen einden voor de draden. 8.2. Op de gewichtendozen De nauwkeurigheidsklasse van de gewichten die ze bevatten moet op het deksel van de gewichtendoos aangeduid zijn onder de vorm E1, E2, F1, F2, M1, M2.
4 II Maximaal toelaatbare fouten bij ijking 9. REFERENTIEVOORWAARDEN De maximaal toelaatbare fouten vermeld onder 9.1 en 9.2 slaan op de conventionele massa bepaald onder punt 3. van dit reglement. 9.1. Maximaal toelaatbare fouten voor de eerste ijk In onderstaande tabel is voor elk gewicht afzonderlijk de maximaal toelaatbare fout voor de eerste ijk aangegeven. Deze fouten zijn in plus en in min te beschouwen, behalve voor de klasse M2, waar enkel plus-fouten mogen voorkomen. --------------------------------------------------------------------- NAUWKEURIGHEIDSKLASSEN Nominale ---------------------------------------------------------- waarden E1 E2 F1 F2 M1 M2 ------------------------------------- -------------------- mg in plus of min mg enkel in plus ---------- ------------------------------------- -------------------- 1 mg 0,002 0,006 0,020 0,06 0,2 2 mg 0,002 0,006 0,020 0,06 0,2 5 mg 0,002 0,006 0,020 0,06 0,2 10 mg 0,002 0,008 0,025 0,08 0,2 20 mg 0,003 0,010 0,03 0,10 0,3 50 mg 0,004 0,012 0,04 0,12 0,4 100 mg 0,005 0,015 0,05 0,15 0,5 200 mg 0,006 0,020 0,06 0,20 0,6 500 mg 0,008 0,025 0,08 0,25 0,8 1 g 0,010 0,030 0,10 0,3 1,0 5 2 g 0,012 0,040 0,12 0,4 1,2 5 5 g 0,015 0,050 0,15 0,5 1,5 10 10 g 0,020 0,060 0,20 0,6 2,0 20 20 g 0,025 0,080 0,25 0,8 2,5 20 50 g 0,030 0,10 0,30 1,0 3,0 30 100 g 0,05 0,15 0,5 1,5 5 30 200 g 0,10 0,30 1,0 3,0 10 50 500 g 0,25 0,75 2,5 7,5 25 100 1 kg 0,50 1,5 5 15 50 200 2 kg 1,0 3,0 10 30 100 400 5 kg 2,5 7,5 25 75 250 800 10 kg 5 15 50 150 500 1600 20 kg 10 30 100 300 1000 3200 50 kg 25 75 250 750 2500 8000 --------------------------------------------------------------------- 9.2. Maximaal toelaatbare fouten bij herijk De maximaal toelaatbare fouten bij herijk zijn dezelfde als voor de eerste ijk met uitzondering van de gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 voor dewelke negatieve fouten gelijk aan de absolute waarde van de maximaal positieve fouten ook toegelaten worden.
III Voorschriften eigen aan de gewichten van 1g en onderdelen van het gram 10. Algemene voorschriften eigen aan de gewichten van een gram en onderdelen van het gram van de verschillende nauwkeurigheidsklassen. 10.0. Voor alle nauwkeurigheidsklassen zijn de gewichten van 1g en de onderdelen van het gram, afgezien van de eigen voorschriften vermeld onder de punten 12. en 13. van dit reglement, onderworpen aan de volgende voorschriften. 10.1. Algemene vorm Het gewicht van een gram kan hetzij de vorm hebben van de veelvouden van een gram hetzij de vorm van de onderdelen. De gewichten van één gram en de onderdelen ervan zijn veelhoekige lamellen of draden, van geschikte vorm, die gemakkelijk kunnen worden gegrepen. Deze vormen zijn bovendien indicatief voor de nominale waarde van de gewichten. Veelhoekige vormen en hun waarde voor de lamellen : een driehoek voor 1, 10, 100, 1000 mg; een vierhoek voor 2, 20, 200 mg; een vijfhoek voor 5, 50, 500 mg. Veelhoekige lijnen gevormd door de draadsegmenten en hun waarden : 1 segment voor 1, 10, 100, 1000 mg; 2 segmenten voor 2, 20, 200 mg; 5 segmenten voor 5, 50, 500 mg. 10.2. Opschriften De lamel- en de draadvormige gewichten dragen geen enkel opschrift. Zij kunnen een kenteken dragen zoals voorzien in punt 8.1.2. van dit reglement. 10.3. Opberging De lamel- en de draadvormige gewichten van 1 g en de onderdelen ervan moeten opgeborgen zijn in dozen. 10.4. Ijkmerk De dozen met lamel- en draadvormige gewichten van één gram en de onderdelen ervan zijn met een ijkmerk verzegeld. Het ijkmerk wordt niet aangebracht op de gewichten. 5
IV Voorschriften eigen aan de nauwkeurigheidsklassen E1, E2, F1 en F2 6 11. Vorm der gewichten van een gram en veelvouden van een gram 11.1. Gewichten van 1 g tot 50 kg De gewichten van 1 g tot 50 kg mogen de uitwendige afmetingen hebben van de gewichten van de nauwkeurigheidsklassen M1 en M2. 11.2. Gewichten van 20 kg en 50 kg De gewichten van 20 kg en 50 kg mogen een vorm hebben die geschikt is voor de behandeling ervan. 11.3. Gewichten van 1 g tot 10 kg De gewichten van 1 g tot 10 kg kunnen ook bestaan uit een cilindrische of licht conische romp waarop zich een knop bevindt voor het aanvatten. De hoogte van de romp moet ongeveer gelijk zijn aan de gemiddelde diameter, met dien verstande dat de hoogte moet liggen tussen drievierden en vijfvierden van de gemiddelde diameter. De hoogte van de knop moet voor alle gewichten een waarde hebben, die ligt tussen die van de gemiddelde diameter en de helft van de gemiddelde diameter van de romp. 11.4. Gewichten van de nauwkeurigheidsklassen E1, E2 en F1 De knop is niet verplicht voor de gewichten van de klassen E1, E2 en F1, die eventueel uitsluitend uit een cilindrische romp mogen bestaan zoals voorzien in 11.3. 11.5. Gewichten van de nauwkeurigheidsklassen E1 en E2 De gewichten van de klassen E1 en E2 moeten massief zijn uit één stuk zonder justeerholte. 11.6. Gewichten van de nauwkeurigheidsklassen F1 en F2 De gewichten van de klassen F1 en F2 kunnen uitgevoerd zijn met een justeerholte die wordt afgesloten door de knop of door enige andere geschikte voorziening. Het volume van de justeerholte mag niet meer bedragen dan 1/5 van het totale volume van het gewicht. 12. Amagnetisme van het materiaal Het metaal of de legering van de gewichten van de klassen E1, E2 en F1 moet praktisch amagnetisch zijn. 13. Oppervlaktegesteldheid en beschermlaag Het oppervlak van de gewichten van de klassen E1, E2, F1 en F2 mag op het oog geen poreusheid vertonen en moet zorgvuldig zijn gepolijst De oppervlakte van een gewicht van één gram en de veelvouden daarvan kan beschermd zijn door een metaallaag.
14. Justeermateriaal De gewichten van de nauwkeurigheidsklassen F1 en F2 moeten, wanneer zij met een justeerholte zijn uitgevoerd, worden gejusteerd, hetzij met hetzelfde materiaal waarvan zij zijn vervaardigd, hetzij met zuiver tin of met molybdeen. 15. OPSCHRIFTEN 7 15.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklassen E1 en E2 De gewichten van de klassen E1 en E2 dragen geen opschriften. 15.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse F1 De gewichten van de nauwkeurigheidsklasse F1 dragen door bruineren of graveren de vermelding van de nominale waarde, zonder symbool van de eenheid. Zij dragen geen aanduiding van de nauwkeurigheidsklasse. 15.3. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse F2 De gewichten van de nauwkeurigheidsklasse F2 dragen door bruineren of graveren de vermelding van de nominale waarde, zonder symbool van de eenheid. Bovendien wordt de nauwkeurigheidsklasse onder de vorm van de letter F aangegeven. 16. Opberging Voor de klassen E1, E2, F1 en F2 moeten de afzonderlijke gewichten en series gewichten in dozen zijn opgeborgen. 17. IJKMERK 17.1. Op de dozen De dozen met gewichten van de nauwkeurigheidsklassen E1, E2 en F1 zijn verzegeld met het ijkmerk. 17.2. Op de gewichten Op de gewichten van 1 g en de veelvouden van een gram van de nauwkeurigheidsklasse F2, wordt het ijkmerk aangebracht op de afsluiting van de justeerholte of op het grondvlak van het gewicht indien er geen justeerholte is.
V Voorschriften eigen aan de nauwkeurigheidsklassen M1 EN M2 18. CILINDRISCHE GEWICHTEN 18.1. Nominale waarden De nominale waarden gaan van 1 g tot 10 kg. 18.2. Vorm De gewichten moeten bestaan uit een cilindrische romp waarvan het bovendeel eindigt op een platte grijpknop volgens de tekeningen voorkomend onder punt 18.13. van dit reglement. 18.3. Justeerholte De gewichten van de nauwkeurigheidsklassen M1 en M2 moeten voorzien zijn van een cilindrische justeerholte met vergroting van de diameter in het bovenste deel van de holte zoals aangeduid op de tekeningen onder punt 18.13. van dit reglement. De justeerholte moet afgesloten worden met een schroefdop uit getrokken messing of met een vlakke schijf uit messing. In de schroefdop dient een gleuf voor een schroevendraaier en in het midden van de vlakke schijf dient een grijpgaatje aangebracht. De sluitdop moet verzegeld worden door het drijven van een loodprop in de cirkelvormige verbreding van de justeerholte. De gewichten onderdelen van het gram, van de klasse M1, evenals deze van 1, 2, 5 en 10 g van de klassen M1 en M2 hebben geen justeerholte. De justeerholte is facultatief voor de gewichten van 20 g en 50 g. 18.4. Fabrikatie De gewichten mogen vervaardigd worden volgens elke geschikte manier voor de gekozen grondstof. 18.5. Afmetingen en toleranties hierop De afmetingen voor de verschillende gewichten zijn vastgelegd in punt 18.13. van dit reglement. De toleranties toepasselijk op de verschillende afmetingen zijn deze die normaal voortspruiten uit de fabrikatie. 18.6. Grondstof 18.6.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 De gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 moeten zijn vervaardigd uit messing of uit een materiaal waarvan de kwaliteit ten minste gelijk is aan die van messing. Deze kwaliteiten kunnen bekomen worden door een aangepaste oppervlaktebehandeling voor zover de volumieke massa van het gekozen materiaal begrepen is tussen 7000 kg/m 3 en 9500 kg/m 3 om terzelfdertijd te voldoen aan de punten 4, 18.2 en 18.5 van dit reglement. 18.6.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 De gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 kunnen vervaardigd zijn uit een grondstof van een volumieke massa van 7000 kg/m 3 tot 9500 kg/m 3 met een hardheid minstens gelijk aan deze van gegoten messing en met een corrosiegevoeligheid en een brosheid die ten hoogste gelijk zijn aan die van grijs gietijzer. 8
De gewichten met een nominale waarde kleiner dan 100 g mogen niet uit grijs gietijzer worden vervaardigd. 18.7. Oppervlaktegesteldheid 18.7.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 Het oppervlak van de gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 moet gepolijst zijn en mag op het blote oog geen enkele poreusheid vertonen. 18.7.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 Het oppervlak van de gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 moet vergelijkbaar zijn met de oppervlaktegesteldheid van grijs gietijzer dat zorgvuldig is gegoten in een gietvorm van fijn zand. 18.8. Beschermlaag Op het oppervlak van de gewichten mag een passende beschermlaag aangebracht zijn, bestand tegen sleet en schokken. 18.9. Justering Nadat het nieuwe gewicht door middel van loodhagel is gejusteerd, moeten de twee derden van het totale volume van de justeerholte ledig blijven. 18.10. Opschriften 18.10.0 Op het bovenvlak van de gewichten moeten ingegraveerd of in reliëf volgende opschriften aangebracht worden in een grootte zoals voorzien onder punt 18.13 van dit reglement. 18.10.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 De aanduidingen betreffende de nominale waarde van het gewicht en de letter M. 18.10.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 De aanduidingen betreffende de nominale waarde van het gewicht en het identificatiemerk van de fabrikant. De aanduidingen betreffende de nominale waarde van het gewicht mogen in willekeurige grootte herhaald worden op de romp van de gewichten van 500 g tot 10 kg. 18.11. Opberging 18.11.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 De afzonderlijke gewichten en de gewichtenseries tot een waarde van 500 g moeten opgeborgen zijn in dozen. De gewichten met een nominale waarde van meer dan 500 g mogen in een doos opgeborgen zijn of in een gewichtenblok of zonder individuele bescherming voorkomen. 18.11.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 De afzonderlijke gewichten en de gewichtenseries mogen opgeborgen zijn in dozen of afzonderlijk voorkomen zonder bescherming. 9
18.12. Ijkmerken Het ijkmerk wordt aangebracht op de laadafsluiting van de justeerholte of op het grondvlak van het gewicht indien er geen justeerholte is. 10
11 19. BLOKGEWICHTEN 19.1. Nominale waarden De nominale waarden gaan van 5 kg tot 50 kg. 19.2. Vorm De gewichten moeten de vorm hebben van een parallelopipedum, met stevige niet uitspringende handgreep, zoals weergegeven in de tekeningen van punt 19.13 van dit reglement. 19.3. Justeerholte 19.3.0 De justeerholte moet zijn zoals aangeduid op de tekeningen in punt 19.13 van dit reglement. 19.3.1. Model 1 Een binnenruimte van de buis die als handgreep dient. Deze holte wordt afgesloten met een schroefdop van getrokken messing of met een vlakke messingenschijf. In de schroefdop is een gleuf voor een schroevendraaier en in het midden van de vlakke schijf is een grijpgaatje aangebracht. De verzegeling van de sluitdop gebeurt met een loodprop, vast te drijven in een cirkelvormige verbreding of in de schroefdraad van de justeerholte. 19.3.2. Model 2 Een binnenruimte uitgespaard bij het gieten in één der opstaande kanten van het gewicht en die uitmondt in het bovenvlak van deze opstaande kant. De holte moet afgesloten worden met een zacht stalen plaatje. Het plaatje moet verzegeld worden met een loodprop gedreven in de uitsparing. 19.4. Fabrikatie De gewichten mogen volgens elke gepaste gietwijze vervaardigd worden. 19.5. Afmetingen en toleranties hierop De afmetingen voor de verschillende gewichten zijn vastgelegd in punt 19.13 van dit reglement. De toleranties toepasselijk op de verschillende afmetingen zijn deze die normaal voortspruiten uit de fabrikatie. 19.6. Grondstof 19.6.1. Romp van het gewicht 19.6.1.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 Het metaal of de legering waaruit de blokvormige gewichten van 5 kg tot en met 50 kg van de klasse M1 zijn vervaardigd, moet een corrosiegevoeligheid en een brosheid bezitten die ten hoogste gelijk zijn aan die van grijs gietijzer. Deze kwaliteiten kunnen bekomen worden door een aangepaste oppervlaktebehandeling voor zover de volumieke massa van het gekozen materiaal begrepen is tussen 7000 kg/m 3 en 9500 kg/m 3 om terzelfdertijd te voldoen aan de punten 4., 18.2 en 18.5 van dit reglement.
12 19.6.1.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 De romp van deze gewichten moet in grijs gietijzer zijn. 19.6.2. Handgreep 19.6.2.1. Model 1 handgreep van naadloze stalen buis van genormaliseerde middellijn. 19.6.2.2. Model 2 handgreep in hetzelfde materiaal als de romp en hiermee één gietstuk vormend. 19.7. Oppervlaktegesteldheid Het oppervlak moet vergelijkbaar zijn met de oppervlaktegesteldheid van grijs gietijzer dat zorgvuldig is gegoten in een gietvorm van fijn zand. 19.8. Beschermlaag Op het oppervlak van de gewichten mag een passende beschermlaag aangebracht zijn bestand tegen sleet en schokken. 19.9. Justering Nadat het nieuwe gewicht door middel van loodhagel is gejusteerd moeten de twee derden van het totale volume van de justeerholte ledig blijven. 19.10. Opschriften 19.10.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 De aanduidingen inzake de nominale waarde van het gewicht moeten ingegraveerd of in reliëf aangebracht worden op het bovenvlak van het middengedeelte van het gewicht in een grootte zoals voorzien onder punt 19.13 van dit reglement. Daarenboven moet de letter M ook voorkomen op de gewichten maar niet noodzakelijk ingegraveerd of in reliëf. Om praktische redenen is het aan te bevelen een grote letter M opvallend aan te brengen op elke langszijde van het gewicht. 19.10.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 De aanduidingen inzake de nominale waarde van het gewicht en het identificatiemerk van de fabrikant moeten op het bovenvlak van het middengedeelte van het gewicht aangebracht worden, ingegraveerd of in reliëf in een grootte zoals voorzien onder punt 19.13 van dit reglement. 19.11. Opberging De gewichten mogen in een gewichtendoos opgeborgen zijn of in een gewichtenblok of zonder individuele bescherming. 19.12. IJkmerken Het ijkmerk wordt aangebracht op de loodafsluiting van de justeerholte.
13
14 VI Bijzondere voorschriften, eigen aan de karaatgewichten 20. BEPALING Karaatgewichten zijn gewichten waarvan de nominale waarden uitgedrukt zijn in metrieke karaat met symbool Kt of ct. 21. Nominale waarden en maximaal toelaatbare fouten De nominale waarden van de karaatgewichten, de overeenstemmende waarden in milligram en in gram en de maximaal toelaatbare fout bij eerste ijk en bij herijk zijn de volgende : REEKS I --------------------------------------------------------------- Nominale Overeenstemmende Maximaal waarden in waarden toelaatbare karaat in mg en g fouten in mg (in plus of in min) --------------------------------------------------------------- 0,01 2 mg 0,20 0,02 4 mg 0,20 0,05 10 mg 0,25 0,10 20 mg 0,3 0,25 50 mg 0,4 0,50 100 mg 0,5 1 200 mg 0,6 2 400 mg 0,8 5 1 g 1,0 10 2 g 1,2 25 5 g 1,5 50 10 g 2,0 100 20 g 2,5 250 50 g 3,0 500 100 g 5 ---------------------------------------------------------------
15 REEKS II --------------------------------------------------------------- Nominale Overeenstemmende Maximaal waarden in waarden toelaatbare karaat in mg en g fouten in mg (in plus of in min) --------------------------------------------------------------- 0,01 2 mg 0,20 0,02 4 mg 0,20 0,05 10 mg 0,25 0,10 20 mg 0,3 0,20 40 mg 0,4 0,50 100 mg 0,5 1 200 mg 0,6 2 400 mg 0,8 5 1 g 1,0 10 2 g 1,2 20 4 g 1,5 50 10 g 2,0 100 20 g 2,5 200 40 g 3,0 500 100 g 5 -------------------------------------------------------------- De maximaal toelaatbare fouten hebben betrekking op de conventionele massa zoals bepaald in punt 3. van dit reglement. 22. Toepasselijkheid van sommige algemene voorschriften De algemene voorschriften van punten 3., 4. en 5. van dit reglement betreffende de conventionele massa, de volumieke massa en het materiaal waarvan de gewichten zijn vervaardigd zijn toepasselijk op de karaatgewichten. 23. VORM VAN DE KARAATGEWICHTEN 23.1. Onderdelen van het karaat De onderdelen van het karaat moeten vierkante of rechthoekige lamellen zijn waarvan één boord rechtgeplooid is voor het gemak van grijpen. 23.2. Gewichten van 1 karaat en zijn veelvouden De gewichten van 1 karaat en zijn veelvouden moeten cilindrisch zijn met grijpknop bovenaan. Zij moeten uit één stuk zijn zonder justeerholte. 24. Oppervlaktegesteldheid Het oppervlak van de karaatgewichten mag geen poreusheid vertonen en moet zorgvuldig zijn gepolijst. Het oppervlak van de gewichten van 1 karaat en meer mag bedekt zijn met een metalen beschermlaag. 25. OPSCHRIFTEN VAN DE KARAATGEWICHTEN
25.1. Onderdelen van het karaat De aanduiding van de nominale waarde mag op de onderdelen van het karaat aangebracht zijn door bruineren of graveren onder de vorm : 0,01; 0,02; 0,05; 0,10; 0,20; 0,25; 0,50; 25.2. Gewichten van 1 karaat en veelvouden van het karaat De aanduiding van de nominale waarde moet op de gewichten van 1 karaat en meer aangebracht zijn door bruineren of graveren onder de vorm : 1 Kt of 1 ct, 2 Kt of 2 ct, 5 Kt of 5 cr, 10 Kt of 10 ct, 20 Kt of 20 ct, 25 Kt of 25 ct, 50 Kt of 50 ct, 100 Kt of 100 ct, 200 Kt of 200 ct, 250 Kt of 250 ct, 500 Kt of 500 ct. 26. Opberging De karaatgewichten moeten opgeborgen zijn in een gewichtendoos. 27. IJKMERKEN 16 27.1. Op de gewichtendozen De dozen met karaatgewichten zijn met een ijkmerk verzegeld. 27.2. Op de gewichten Het ijkmerk wordt aangebracht op het grondvlak van de gewichten van 1 karaat en meer.
17 VII Ijking, ijklonen en justeerkosten 28. Ijking 28.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklassen E1, E2, F1 en F2 28.1.1. Plaats van de ijking De gewichten van de nauwkeurigheidsklassen E1, E2, F1 en F2 worden nagezien in de lokalen van de Metrologische Dienst zowel voor eerste ijk als voor herijk. 28.1.2. Herijk 28.1.2.1. Frekwentie De gewichten in gebruik van de nauwkeurigheidsklassen E1, E2, F1 en F2 zijn te herijken wanneer er twijfel ontstaat over het behoud van hun reglementaire metrologische eigenschappen. 28.1.2.2. Justering De gewichten van de nauwkeurigheidsklassen E1, E2, F1 en F2 worden door de administratie niet gejusteerd. 28.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklassen M1 en M2 en karaatgewichten 28.2.1. Eerste ijk De eerste ijking van gewichten van de nauwkeurigheidsklassen M1 en M2 en van karaatgewichten gebeurt in de vaste ijkkantoren van de IJkdienst. 28.2.2. Herijk **** zoals gewijzigd door KB780809/BS780819 **** 28.2.2.1. Frekwentie De herijk van de gewichten van de nauwkeurigheidsklassen M1 en M2 en van de karaatgewichten heeft alle vier jaar plaats. 28.2.2.2. Normale werkwijze 28.2.2.2.1. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M1 en karaatgewichten 28.2.2.2.1.1. Plaats van de ijking In gebruik zijnde gewichten zowel van de nauwkeurigheidsklasse M1 als de karaatgewichten worden herijkt in de vaste ijkkantoren van de IJkdienst. 28.2.2.2.2. Gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 28.2.2.2.2.1. Plaats van de ijking en algemene procedure De in gebruik zijnde gewichten van de nauwkeurigheidsklasse M2 worden herijkt in het ijkkantoor volgens de algemene procedure bepaald in het Ministerieel besluit van 5 oktober 1973 betreffende de herijk en de technische kontrole der meetwerktuigen. 28.2.2.3. Uitzonderlijke werkwijze
De administratie kan beslissen de herijk van sommige gewichten van de nauwkeurigheidsklassen M1 en M2 en van sommige karaatgewichten te laten gebeuren op de plaats van gebruik of bewaring. 28.2.2.4. Justering De gewichten van de nauwkeurigheidsklassen M1 en M2 voorzien van een justeerholte kunnen tijdens de herijk, op vraag, door de administratie gejusteerd worden zo hun fouten groter zijn dan de maximaal toelaatbare fouten bepaald in punt 10.2. van dit reglement. Indien de justering onmogelijk blijkt na vruchteloze pogingen om de justeerholte te openen of doordat er geen voldoende ruimte is in de justeerholte, worden toch de justeerkosten volledig aangerekend. Er is geen verhaal tegen de administratie voor gewichten die beschadigd worden bij het justeren of indien het justeren niet lukt. 28.3. Werkstandaarden 28.3.1. Herijk De werkstandaarden, tot welke nauwkeurigheidsklasse deze gewichten ook behoren, moeten jaarlijks herijkt worden op de plaatsen zoals voorzien in de punten 28.1.1., 28.2.2.2.1.1., 28.2.2.2.2.1. en 28.2.2.3. van dit reglement. 18
19 29. Ijklonen en justeerkosten **** zoals gewijzigd door KB860120/BS860204 **** **** zoals gewijzigd door KB980210/BS980416 **** 29.1. Lonen en kosten. 29.1.1. IJklonen van de gewichten van de klassen E2 tot M2: Nominale waarde van de gewichten IJklonen voor eerste ijk en herijk in frank Nauwkeurigheidsklasse E2 F1 F2 M1 M2 2 kg en minder 1 000 500 250 150 100 van 5 tot 20 kg 2 000 1 000 500 300 200 50 kg 4 000 2 000 1 000 600 300 Bemerkingen : - Het minimum ijkloon in een ijkkantoor bedraagt 200 frank. - Het ijkloon is eveneens verschuldigd voor geweigerde gewichten. - De ijklonen voor eerste ijk van de M2-gewichten worden gehalveerd. - De ijklonen voor eerste ijk van de M1-gewichten worden tot een derde herleid. - De ijklonen voor herijk van de M1-gewichten van 5 kg tot 50 kg worden met een derde verminderd wanneer de eigenaar effectieve hulp biedt voor het manipuleren van de gewichten. 29.1.1.1. Justeerkosten van de gewichten van de klassen M1 en M2: - Justering met openen van de justeerholte en vervanging van de loodprop : 200 frank. 29.1.1.2 IJkcertificaat : - 500 frank bovenop het ijkloon. - Een ijkcertificaat wordt enkel afgeleverd op schriftelijke aanvraag. - Een ijkcertificaat mag betrekking hebben op een of meer gewichten; ingeval een ijkcertificaat betrekking heeft op meer gewichten, dienen ze alle van dezelfde nauwkeurigheidsklasse te zijn. 29.1.1.3. Bijkomende kosten. - Bij ijkingen op aanvraag, buiten de vaste en tijdelijke ijkkantoren van de Metrologische Dienst, worden vervoerkosten en eventuele wachttijden aangerekend op basis van 1200 frank per uur en per persoon.
20 29.1.2. Kalibratielonen van de gewichten van de klassen E1 tot M2: Nominale waarde van de gewichten Kalibratielonen in frank Nauwkeurigheidsklasse E1 E2 F1 F2 M1 M2 minder dan 1 g 5 000 2 000 1 000 500 300 200 van 1 g tot 2 kg 10 000(*) 2 000 1 000 500 300 200 meer dan 2 kg tot 20 kg 20 000(*) 4 000 2 000 1 000 600 400 50 kg 50 000(*) 8 000 4 000 2 000 1200 800 (*) deze prijs omvat het bepalen van de werkelijke volumieke massa van het gewicht. Kalibratiecertificaat : - 2 000 frank bovenop het kalibratieloon. - Een kalibratiecertificaat mag betrekking hebben op een of meer gewichten; ingeval een certificaat betrekking heeft op meer gewichten, dienen ze alle van dezelfde nauwkeurigheidsklasse te zijn. - De onzekerheid van het meetresultaat van een gegeven nominale massa is gelijk, in plus of in min, aan een derde van de maximaal toelaatbare fout van toepassing op deze nominale massa. 29.1.3. Kalibratielonen van massa's. Worden massa's genoemd, de objecten waarvan de massa nauwkeurig moet bepaald worden en die een of meer kenmerken vertonen die niet conform zijn met deze reglementering : - hun geometrische vorm beantwoordt niet aan de beschrijving in deze reglementering; - hun werkelijke massa is verschillend van 1.10n kg, 2.10n kg, 5.10n kg (n is een positief of negatief geheel getal of nul); - hun volumieke massa is zodanig dat de voorschriften van punt 4 van dit reglement niet geëerbiedigd worden. De kalibratielonen zijn deze van punt 29.1.2 vermeerderd met 50 %. De massa's kunnen het voorwerp uitmaken van een kalibratiecertificaat. Een nauwkeurige bepaling van de werkelijke massa kan, voor de hoogste nauwkeurigheidsgraden, met zich meebrengen dat de volumieke massa van het object moet worden bepaald. Deze laatste verrich-ting wordt, volgens de tijdsduur, in rekening gebracht op basis van 1200 frank per uur. 29.2. Leveringen Het justeermateriaal en de vervanging van sluitdoppen of verzegelplaatjes, worden aangerekend aan de kostprijs in voege op het ogenblik van het justeren. 29.3 **** afgeschaft door KB780809/BS780819 ****