Verslag_Stuurgroep_ Stuurgroep_Netwerkmagazijn_ 20100323 Auteur Wim Verhulst Datum 23-03-2010 Bestandsnaam Verslag_Stuurgroep_Netwerkmagazijn_20100323.docx Aanwezig Leen Lekens (HOB Brussel) ;Inge Goossens (OB Antwerpen);Stefaan Froyman (SBB West-Vlaanderen-WINOB); Christel Demeulemeester (OB Roeselare); Joris Eeraerts (SBB Oost-Vl.); Jasmine Lieckens (SBB Antwerpen); Saskia Vandenhove; Theo Gielen (Bibnet); Wim Verhulst (Bibnet) Verontschuldigd Koen Temmerman (OB Gent); Sonja Van Cutsem (OB Halle); Ingrid Bollion (bib Leuven); Miet Withofs (OB Hasselt); Rita Van de Wiele (OB Mechelen); Geertje Descheemaeker (OB Genk), Paul Wouters (OB Turnhout), Geert Lievens (SBB Vlaams-Brabant) Inhoudstafel 1 Goedkeuring verslag 06/10/2009... 2 2 Stand van zaken... 2 2.1 Trend Vlaamse collectie 2000-2008... 2 2.2 Meer collectie maar minder rendement... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 2.3 Minder aanbod leidt niet tot minder tevredenheid... 2 2.4 Hoeveel wieden Vlaamse bibliotheken en waar wieden ze meest?... 3 2.5 Werking netwerkmagazijn gekaderd... 4 3 Toekomst van project Wieden in vertrouwen... 4 3.1 Uitgangspunt... 4 3.2 Doelstelling... 4 3.3 Timing... 5 4 Acties 2010... 5 4.1 Contracten... 5 4.2 Raadpleging catalogi netwerkcollecties... 5 4.3 AVM... 6 4.4 Communicatie... 6 5 Cijfers 2009... 6 6 Volgende stuurgroep... 6 7 Samenvatting... 7 1 7
1 Goedkeuring verslag 06/10/2009 Het verslag wordt zonder opmerkingen goedgekeurd. 2 Stand van zaken Wim Verhulst brengt aan de hand van een presentatie een globaal overzicht van het project netwerkmagazijn tot nu toe. 2.1 Trend Vlaamse collectie 2000-2008 2008 2008 2007 2005 2004 2003 2002 2001 2000 %aanwezigheid 81.03% 81.11% 82.57% 82.41% 81.66% 80.84% 81.11% 80.13% uitleen 52 51 52 52 51 52 49 51 bezit 23 22 25 25 23 23 22 22 uf 2.26 2.32 2.11 2.11 2.20 2.30 2.24 2.37 Op acht jaar tijd groeide de Vlaamse bibliotheekcollectie aan met ca. 1 miljoen exemplaren (AVM & gedrukte materialen in open kast). Het aantaal uitleningen steeg eveneens, maar leidde niet tot meer gebruik van de collectie. Daar waar in 2000 elk exemplaar per jaar gemiddeld 2.37 keer werd ontleend, was dat in 2008 nog 2.26 keer. Dit cijfer is de uitleenfrequentie of gebruikscoëfficiënt, ofwel aantal uitleningen gedeeld door bezit. De groeiende collectie blijkt ook uit het zogenaamde aanwezigheidspercentage dat van 80.13% (2000) steeg naar 81.03% (2008). Het aanwezigheidspercentage geeft weer hoeveel % van de collectie permanent op de plank staat, of hoe groot het gemiddelde aanbod op de totale collectie is op het moment dat de klant de bibliotheek bezoekt. Het aanwezigheidspercentage wordt als volgt berekend: 1-[Uitleningen/(omvang*12 )] Bijvoorbeeld: 100 items omvang* 12 maanden = 1200 potentieel 300 uitleningen/1200 potentieel = 0,25 afwezigheid 1-0,25 = 0,75 of 75% aanwezigheid 2.2 Minder aanbod leidt niet t tot minder tevredenheid Onderstaande tabel toont de relatie tussen het permanente aanwezigheidspercentage van de collectie en de tevredenheid van gebruikers (cijfers gebruikersonderzoek VCOB). De Vlaamse bibliotheekgebruiker is duidelijk tevreden met het forse aanbod, hoewel meer dan 80% aanwezigheid leidt tot minder uitleningen (zie vorige tabel). Anderzijds blijft de graad van tevredenheid nagenoeg even hoog bij bibliotheken die een fors lager permanent aanbod hebben. 2 7
Gesteld wordt dat bij een sectoraal aanwezigheidspercentage van ca. 75% %-80% de Vlaamse bibliotheekcollectie globaal beter zal renderen. Minder aanbod op de plank omdat er meer ontleend wordt, betekent bij dergelijk aanwezigheidspercentage niet dat de gebruiker minder tevreden zal zijn over het aanbod dat hij of zij aantreft. 2.3 Hoeveel wieden Vlaamse bibliotheken en waar wiede en ze meest? Tussen 2005 en 2007 werd er jaarlijks globaal meer gewied dan aangeschaft. Moeilijk om te wagen aan verklaringen. Opgemerkt wordt dat in die periode het project wieden in vertrouwen sectoraal gecommuniceerd werd en dat vele bibliotheken in die periode de omschakeling naar ZIZO volwassenen combineerden met wiedacties. In 2008 was er terug een omwisseling met meer aanschaf dan wieden. 1.91 miljoen aangeschaft tegenover 1.41 miljoen gewied. 2.50 2.00 Astitel 1.50 1.00 0.50 0.00 2008 aanschaf 1.91 wieden 1.42 2007 2005 2004 2003 2002 1.68 1.26 1.26 1.84 1.77 1.87 1.42 1.16 0.89 1.00 2001 1.31 1.07 Globaal wieden we als sector meer dan we aanschaffen in de collectie gedrukte materialen voor volwassenen, en met name bij non fictie volwassenen. 3 7
Het netwerkmagazijn spits zich toe op de afdeling non fictie volwassenen. 2.4 Werking netwerk kmagazijn gekaderd In 2008 wiedden 18 of 0.05% van alle Vlaamse bibliotheken 488 werken voor het netwerkmagazijn. Daarvan werden 139 exemplaren (28%) effectief opgenomen in een netwerkbibliotheek. Voornaamste reden om exemplaren niet te weerhouden is dat de exemplaren niet beantwoorden aan het collectieprofiel van de netwerkbibliotheek. Binnen de totale Vlaamse afvoer non fictie betekent 139 exemplaren dat in 2008 1 op 100.000 exemplaren naar het netwerkmagazijn ging. De kostprijs van de zoekmachine via V-spaces bedraagt daarmee ca. 60 euro per exemplaar dat werd opgenomen in het netwerkmagazijn. 3 Toekomst van project Wieden in vertrouwen 3.1 Uitgangspunt De Vlaamse bibliotheekcollectie wordt sinds 2000 minder uitgeleend en blijft aangroeien. Gezien de relatie tussen collectiegrootte en uitleencijfers, blijft het sectoraal van belang om meer te wieden. Het project wieden in vertrouwen blijft dus erg relevant, maar wordt met de opstart van het project collectiecyclus beschouwd als onderdeel binnen een totale aanpak rond collectiemanagement. 3.2 Doelstelling Het netwerkmagazijn wordt verder ontwikkeld tot een collectiedienst om wieden te stimuleren en sectoraal te ondervangen. Deze collectiedienst dient aan te sluiten bij de door Bibnet te ontwikkelen sectorale collectiedienst collectieplanning binnen een totale 4 7
cyclus voor aanschaffen van de lokale basiscollectie. Het netwerkmagazijn is, zoals eerder gesteld, onderdeel van de Vlaamse netwerkcollectie of staart van de long tail. 3.3 Timing 2010 opstart project collectiecyclus in functie van planning en aanschaf van de lokale basiscollectie. 2011 afstemmen collectiedienst netwerkmagazijn op collectiedienst collectieplanning 2012 afstemmen netwerkmagazijn op project bibliotheekportalen 4 Acties 2010 4.1 Contracten Om de instapdrempel te verlagen hoeven lokale bibliotheken die collecties willen afstaan aan een netwerkbibliotheek g een contract aan te gaan met Bibnet. Bibliotheken die het afstaan van collectie aan een netwerkbibliotheek willen formaliseren kunnen dit doen via een besluit van het schepencollege. 4.2 Raadpleging catalogi netwerkcollecties Gezien minder dan 1% van de bibliotheken gebruik maakt van het netwerkmagazijn en de daardoor hoge kostprijs voor V-spaces, wordt beslist om V-spaces vanaf 1 januari 2011 niet langer als instrument te gebruiken om de betreffende netwerkcatalogi te doorzoeken. 5 7
Gesteld wordt dat wanneer het project bibliotheekportalen - volgens huidige planning in 2013 volledig operationeel is, dat een extra zoekmachine niet nodig zal zijn omdat de bezitsgegevens van de volledige Vlaamse collectie raadpleegbaar zullen zijn. Als tussentijdse oplossing wordt voorgesteld dat Bibnet vanaf 2011 op haar site een pagina voorziet met een overzicht van de online catalogi van de netwerkcollecties. 4.3 AVM AVM wordt vooralsnog niet volgens het huidige formele concept opgenomen in het netwerkmagazijn. Een wiki die gebruikt wordt binnen een regionaal netwerk van West- Vlaamse bibliotheken, wordt mee opgenomen in het totaal overzicht catalogi. 4.4 Communicatie Bibnet zet in 2010 in op het creëren van sectoraal draagvlak om meer rationeel aan collectiemanagement te doen en communiceert, denkt en discussieert daarom met de Vlaamse bibliotheken over hoe diverse collectiediensten kunnen ontwikkeld worden. Het netwerkmagazijn is reeds één sectorale collectiedienst die in ontwikkeling is en zal als dusdanig aan bod komen tijdens diverse provinciale en regionale informatierondes rond collectiemanagement. Bibnet communiceert in 2010 via Focus over het project netwerkmagazijn en de versoepeling van procedure om collecties af te staan aan een netwerkbibliotheek. Deze communicatie gaat gepaard met een update van de projectinformatie op de website van Bibnet. 5 Cijfers 2009 Bibnet vraagt alle netwerkbibliotheken om de cijfers 2009 over aanvragen en opgenomen exemplaren te mailen naar wim.verhulst@bibnet.be 6 Volgende stuurgroep De volgende vergadering vindt plaats op 22/03/2011 in De Priem, Priemstraat 51 te Brussel. Aanvang : 10.00 u. Voorlopige agenda stand van zaken cijfers 2008 tot en met 2010 acties 6 7
7 Samenvatting Ondanks het erg beperkte gebruik van het netwerkmagazijn, blijft het concept van het project wieden in vertrouwen erg relevant. De Vlaamse bibliotheekcollectie blijft immers groeien en rendeert daardoor globaal steeds minder. In 2010 maakt Bibnet werk van de opstart van een totaalproject collectiecyclus rond collectiemanagement. Doel is om sectorale collectiediensten te ontwikkelen rond collectieplanning, selectie, bestellen, kastklaar maken en leveren. De collectiedienst netwerkmagazijn wordt vanaf 2011 meer afgestemd volgens de ontwikkelingen van de collectiedienst collectieplanning en het verloop van het project bibliotheekportalen. In 2010 volgt Bibnet het project verder op en voert een vereenvoudiging in van de procedure om collecties af te staan aan een netwerkbibliotheek. 7 7