Workshop Digikoppeling Regiodagen Maart 2016 Emily Spitsbaard Martin van der Plas
Welkom allemaal! We hebben de komende 50 minuten om kennis en ervaring op te doen over Digikoppeling. Eerst echter een paar vragen om een beeld te vormen van de deelnemers: 1. Wie moeten een Digikoppeling adapter nog aanschaffen? 2. Wie zijn al bezig met Digikoppeling maar nog niet in productie? 3. Wie hebben Digikoppeling in gebruik (Productie)? 4. Wie zijn bekend met de aansluitkit? 5. Wat zijn jullie belangrijkste vragen en verwachtingen? 2
Agenda 5 minuten Inleiding en vragen 5 minuten Stand van zaken 20 minuten Digikoppeling - in detail 15 minuten Digikoppeling hoe pak ik dat aan? 5 minuten Vragen / Uitloop Totaal 50 minuten Digikoppeling plezier ;-) 3
1. Stand van Zaken 5 minuten 4
5
De Stand van zaken Digikoppeling zit in de Lift: Aantal OIN s uitgegeven = 740 Alle Gemeenten (390) Alle Waterschappen (22) Alle Provincies (12) Alle Ministeries / manifest partijen en basisregistraties Vele andere organisaties, samenwerkingsverbanden uitvoeringsdiensten en omgevingsdiensten. Digikoppeling implementaties 271 van de 390 Gemeenten (69%) 349 van de 740 organisaties (47%) We zijn al een aardig eind op weg maar het Stelsel is nog niet af!
Doorontwikkeling Technisch Doorontwikkeling Compliancevoorziening Doorontwikkeling informatievoorziening CPA creatie voorziening Procedureel Digicomissaris GDI (De Generieke Digitale Infrastructuur) Regieraad gegevens Technisch Overleg (TO) 2 klankboordgroepen voor IV en CV / CPAC 7
2. Digikoppeling in Detail 20 minuten 8
Digikoppeling in Detail ( top down) 1. Het Stelsel van Basisregistraties 2. De Stelselvoorzieningen 3. Informatie uitwisseling & berichtenverkeer op basis van referentie Architecturen 4. De Digikoppeling standaard 5. De Digikoppeling profielen 6. De ondersteunende voorzieningen 7. Wat heb je nodig 8. De uitdagingen 9
10 Link
11
Referentie Architecturen Nora: www.noraonline.nl Marij: www.earonline.nl Gemma: www.gemmaonline.nl Petra: www.wikixl.nl/wiki/petra/ Wilma: www.wikixl.nl/wiki/wilma/ Digikoppeling Architectuur: https://www.logius.nl/standaarden /digikoppeling/architectuur-enkoppelvlakstandaarden/ 12
Pas toe of leg uit Digikoppeling staat op de Pas toe of leg uit -lijst van open standaarden van het Forum en College Standaardisatie. De opname op de Pas toe of leg uit -lijst houdt in dat Digikoppeling de standaard is voor gegevensuitwisseling voor Overheden. Bij openbare aanbestedingen voor nieuwe systemen waarbij sprake is van berichtuitwisseling, moeten deze overheidsorganisaties Digikoppeling opnemen in het Programma van Eisen of verantwoorden waarom zij dat niet doen. 13
Waarom Digikoppeling (vanuit de techniek gezien) 1. Interoperabiliteit: De interoperabiliteit van diensten is mogelijk door het gebruik van bewezen interoperabele internationale standaarden. 2. Standaardoplossingen: Het gebruik van standaardoplossingen is mogelijk, met een minimum aan ontwikkelinspanning of maatwerk. 3. Veiligheid en vertrouwelijkheid: Gegevens worden veilig uitgewisseld conform de eisen van de toepasselijke wet en regelgeving. Wanneer berichten met persoonsgegevens verstuurd worden, moet de serviceafnemer nagaan of de uitwisseling voldoet aan de wet- en regelgeving (in het bijzonder de WBP). 4. Betrouwbaarheid: Berichtuitwisseling is betrouwbaar indien nodig. 5. Ontkoppeling: De ontkoppeling van diensten wordt mogelijk door de verantwoordelijkheid van de logistieke laag, de transportlaag en de bedrijfsproceslaag strikt te scheiden. 14
Informatie uitwisseling op niveau(s) Digikoppeling is gebaseerd op internationale open standaarden van OASIS en W3C, twee wereldwijde standaardisatie-organen voor open standaarden. Om digitale berichten uit te wisselen moeten organisaties op drie niveaus afspraken maken: 1. Over de inhoud en betekenis van berichten (payload en eventuele bijlagen): de structuur, semantiek, waardebereiken enzovoort. 2. Over de logistiek (envelop): transportprotocollen (HTTP), messaging (SOAP), adressering, beveiliging (authenticatie en encryptie) en betrouwbaarheid. 3. Over het transport (netwerk): de protocollen van de TCP/IP stack (TCP voor Transport, IP voor Netwerk) en de infrastructuur, bijvoorbeeld Diginetwerk of Internet. Digikoppeling richt zich op de logistieke laag van de berichtuitwisseling in de publieke sector 15
16
Van Emily over naar Martin 17
Inleiding Berichtuitwisseling Berichten Valt inkomen van persoon met ID 456 boven grens? Van: Gemeente Utrecht Naar: BAG Verzoek: Bevraging 1.Bericht wordt omgezet naar XML en verstuurd naar een adapter 2.Adapter voorziet het bericht van een envelop met afzender en geadresseerde en stuurt het via een extern netwerk naar de geadresseerde 3. Ontvangende adapter pakt de envelop uit en stuurt het bericht door voor interne verwerking 4.Verwerkende systeem beantwoordt vraag 5.Ontvangende adapter verpakt antwoord in envelop en stuurt het terug naar de aanvrager 6.Adapter van de aanvrager pakt bericht uit envelop en stuurt het door naar het aanvragende systeem 1 2 3 6 Intern Systeem Adapter Adapter BAG systeem Gemeente Utrecht Diginetwerk/Internet Kadaster 5 4 van: BAG Antwoord op Bevraging
Bevragingen en meldingen Digikoppeling onderscheidt twee hoofdvormen van uitwisseling: bevraging (synchrone request-response) melding (asynchrone reliable messaging) Bij een bevraging (vraag-antwoord) stuurt de service-requester een voorgedefinieerde vraag (request) aan de service-provider, die een antwoord (response) verstrekt. Het initiatief ligt bij de servicerequester. Gaat er in de uitwisseling iets mis dan zal de servicerequester na een bepaalde tijd de uitwisseling afbreken (time-out). Bij een melding (betrouwbaar bericht) verstuurt de service-requester een betrouwbaar bericht (melding) naar de ontvangende partij (ontvanger) en wacht op een (technische) ontvangstbevestiging. De verzendende (business) applicatie vertrouwt er op dat het bericht (betrouwbaar) afgeleverd wordt. De (business)applicatie zal niet wachten op het antwoord: deze applicatie zal het eventuele 'antwoordbericht' op een ander moment ontvangen en moeten correleren aan het oorspronkelijke vraag bericht. 19
Inleiding Berichtuitwisseling Bevragingen Digikoppeling maakt onderscheid tussen bevragingen en meldingen Bevraging: een vraag die door een afnemer aan een aanbieder wordt gesteld waar direct een antwoord op wordt verwacht. Geef verblijfplaats van een persoon met BSN 1234 Geef het saldo van bankrekening 123456 Een bevraging is een zogenaamd best effort uitwisseling, een voorziening die geen betrouwbaarheid vereist. De vraag mag opnieuw gesteld worden, bijvoorbeeld als er niet snel genoeg een antwoord komt. Afnemer Webservice (obv WSDL) Aanbieder
Inleiding Berichtuitwisseling Meldingen Digikoppeling maakt onderscheid tussen bevragingen en meldingen Melding: een bericht dat door een afnemer aan een aanbieder wordt verzonden waarbij het essentieel te weten dat de ontvangst bericht bevestigd wordt door de ontvanger (de aanbieder van de dienst). Meld een vermoeden van een fout in een registratie Maak een bedrag over van bankrekening 1234 naar bankrekening 5678 Een melding is een zogenaamd betrouwbare (reliable) uitwisseling. Een bericht is pas betrouwbaar afgeleverd als de verzender een ontvangstbevestiging heeft gehad van de ontvanger. afnemer Message handler (Conform CPA) Webservice (obv WSDL) ebms WUS/WS-RM Message handler (Conform CPA) Webservice (obv WSDL) aanbieder
Inleiding Berichtuitwisseling Afspraken? Klaar terwijl u? Intern Systeem Adapter Wie bepaalt de inhoud van het bericht? Wie verstuurt het bericht? En weet de ontvanger dat wel zeker? Wie ontvangt het bericht? En niet iemand anders? Kan iemand onderweg het bericht lezen? Kan ik een bericht nog een keer versturen? Hoe weet ik zeker dat het bericht is ontvangen? Aan welke voorwaarden moet de berichtuitwisseling voldoen? Krijg ik direct antwoord? Of kan ik er op wachten? Adapter?? Utrechts Archief OIN:00000001807024594000 wacht P Intern Systeem Kadaster OIN:00000001802327497000 ü De aanbieder of de sector ü Geïdentificeerd met een nummer: het OIN ü Geborgd door Client (PKIo) certifcaat ü Geïdentificeerd met een nummer: het OIN ü Geborgd door Server (PKIo) certifcaat ü Versleuteld door TLS (HTTPS) ü Hangt van type: bevraging of melding ü Gebruik Reliable Messaging profiel ü Volgens standaard ü Synchrone Bevraging ü asynchrone Melding
De Digikoppeling profielen en mogelijkheden De software van de leverancier implementeert alle de standaarden en profielen van de Digikoppeling standaard : ebms best effort [osb-be] (TLS) reliable messaging [osb-rm] (TLS, Reliable) best effort signed [osb-be-s] (TLS, Signed) reliable signed [osb-rm-s] (TLS, Reliable, Signed) best effort encrypted [osb-be-e] (TLS, Signed, Encrypted) reliable encrypted [osb-rm-e] (TLS, Reliable, Signed, Encrypted) WUS best effort [2W-be] (TLS) best effort signed [2W-be-s] (TLS, Signed) best effort encrypted [2W-be-e] (TLS, Signed, Encrypted) WSRM reliable messaging [2W-R] (TLS, Reliable) reliable signed [2W-R-S] (TLS, Reliable, Signed) reliable encrypted[2w-r-se] (TLS, Reliable, Signed, Encrypted) Grote berichten digikoppeling-gb-1.0 23
24
De ondersteunende voorzieningen Serviceregister Compliance CPA Creatie 25
Wat heb je nodig voor Digikoppeling? OIN PKI.Overheid certificaat (met OIN erin) Adapter (software) TLS verbinding (versie 1.2) CPA (alleen voor ebms) 26
De Uitdagingen Wanneer beginnen we? Wat doen we zelf en wat kopen we in? Doen we dit per Gemeente of werken we samen? Lokaal of IPAAS in de cloud? Over internet of Diginetwerk? Hoe zit het met die certificaten? Welke toepassingen eerst? Moet ik gelijk een ESB? Hoe richt ik het in in de architectuur? Hoe beheer ik het straks en wat moeten we monitoren? Wat rapporteer ik? 27
3. Digikoppeling hoe pak je dat aan 15 minuten 28
Digikoppeling hoe pak ik dat aan? 1. Voorbereiden 2. Inrichten 3. Toepassen 4. Beheren De aanpak kent 4 fasen: Eenmalig een gedegen voorbereiding; Eenmalig een implementatie van de standaarden en inrichting van de generieke middelen; Meervoudig toepassen (zie link); Efficiënt en effectief beheer. 29
Marktscan 30
Marktscan Digikoppeling Brede uitvraag dec/jan, vervolg op uitvraag 2013 8 reacties, 6 leveranciers voldoen Requirements 15 need-to-haves 8 nice-to-haves Publicatie Tenderned, Logius, KING In ontwikkeling: verwerking in softwarecatalogus Leveranciers aanwezig op regiodagen Met marktscan is inventarisatie/uitvraag zelf niet meer nodig!!! Scope van de uitvraag
6 leveranciers Arpha Centric Enable-U (lokaal en SaaS) JNet (lokaal en SaaS) PinkRoccade Yenlo
Beoordelingsmatrix 33
Werkende voorzieningen Landelijke Voorziening Organisatie Netwerk(en) Koppelvlak(ken) BAG bevragen Kadaster Internet WUS BAG mutaties (via Digilevering) Kadaster Internet & Diginetwerk ebms BGT Ministerie van I&M / Kadaster Internet WUS / Grote Berichten BRK Levering mutaties Kadaster Internet WUS/ Grote Berichten BRV RDW Internet & Diginetwerk WUS & ebms CORV Justitie Internet & Diginetwerk ebms DigiInkoop Logius Digilevering (HR & BAG) Logius Internet & Diginetwerk ebms E-factureren Logius Internet ebms GGK (WMO en Jeugdwet) VNG / Inlichtingenbureau Internet & Diginetwerk ebms GGK WLZ toets VNG / Inlichtingenbureau Internet & Diginetwerk WUS HR Dataservice Kamer van Koophandel Internet & Diginetwerk WUS HR Dataservice berichten (via Digilevering) Kamer van Koophandel Internet ebms LVWOZ synchrone bevraging Kadaster Internet & Diginetwerk WUS LVWOZ indirecte levering / massale bevraging Kadaster Internet & Diginetwerk ebms / Grote Berichten MijnOverheid Berichtenbox Logius Internet & Diginetwerk WUS, ebms MijnOverheid Lopende zaken Logius Internet & Diginetwerk WUS, ebms MijnOverheid WOZ inzage Logius Internet WUS Omgevingsloket Online Ministerie van I&M Internet ebms 34
Landelijke voorzieningen, implementaties Arpha: 3/18 LV, - Centric: 9/18 LV, 139 referenties Enable-U: 10/18 LV, 106 referenties Jnet: 15/18 LV, 305 referenties PinkRoccade: 16/18 LV, 969 referenties Yenlo: 2/18 LV, onvoldoende specifiek
Bijzonderheden 6 leveranciers Arpha: nog geen implementaties. Centric: kostenstructuur niet objectiveerbaar, geen modelovereenkomst. Enable-U: beste aanbieding geldt niet, korting op individuele basis. Jnet: korting kleine gemeenten. PinkRoccade: beste aanbieding geldt niet, referenties kwaliteit dienstverlening afwezig, kostenstructuur niet objectiveerbaar, aanbieding vereist Makelaarsuite, geen modelovereenkomst, bij gebruik MS gratis Digikoppeling, korting bij meerdere berichtstromen. Yenlo: kostenstructuur niet objectiveerbaar, prijsmodel per bericht.
https://www.logius.nl/ondersteuning/digikoppeling/marktscan-digikoppeling/
Logius Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Emily Spitsbaard Productmanager Stelselvoorzieningen 06 21 16 26 79 emily.spitsbaard@logius.nl www.logius.nl Logius Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Martin van der Plas Aansluit Coördinator Digikoppeling 06 8316 6356 martin.vander.plas@logius.nl www.logius.nl 38