STAPPENPLAN VOOR HET TELLEN VAN DE STEMMEN Stap 1 Voordat u de stembus leegt moet u een aantal dingen tellen. Eerst bepaalt u het aantal gebruikte stembiljetten. De begin-voorraad stembiljetten heeft u aan het begin van de dag al genoteerd. Daar trekt u van af: het aantal overgebleven stembiljetten het aantal onbruikbaar gemaakte stembiljetten het aantal door kiezers teruggegeven stembiljetten het aantal door kiezers meegenomen stembiljetten De uitkomst is het aantal stembiljetten dat in de stembus zou moeten zitten. Vervolgens telt u bij elkaar op: de stempassen de volmachten de kiezerspassen De uitkomst is het aantal kiezers dat een stem heeft mogen uitbrengen. U noteert beide uitkomsten. Deze uitkomsten heeft u straks weer nodig, bij de eindcontrole en het invullen van het proces-verbaal. Om te voorkomen dat er documenten tussen de stembiljetten uit de stembus raken, stopt u alles wat u nu geteld heeft in enveloppen. Deze enveloppen moet u bewaren. Mogelijk moet u deze documenten later opnieuw tellen. Stappenplan tellen stemmen 1 van 7 Bureau Verkiezingen
Stap 2 U gaat nu de stembiljetten tellen. Doe dat door stapels van 20 stembiljetten te maken. Deze stapels legt u vervolgens om en om tot stapels van 100. U raakt op deze manier minder snel de tel kwijt. Uiteindelijk telt u de stapels van 100 stembiljetten en telt hier de overige stembiljetten bij op. De voorzitter noteert het totaal van de getelde stembiljetten. De voorzitter vergelijkt het totaal van de getelde stembiljetten uit de stembus met het aantal kiezers dat een stem heeft mogen uitbrengen, dus met de optelsom van: de stempassen de volmachten de kiezerspassen Mogelijk komen de twee totalen niet overeen. Laat u zich hierdoor niet van de wijs brengen. U telt in dit stadium niet opnieuw, maar gaat door naar stap 3. Stap 3 Zet bordjes neer. Per lijst één bordje met daarop het nummer van de lijst. Zet verder een bordje neer met "blanco" en een bordje met "ongeldig". Open de stembiljetten. Sorteer per lijst in twee stapels: één stapel met de stemmen voor de lijsttrekker (de nummer 1 van de lijst) en één stapel met de stemmen op de overige kandidaten van die lijst. Stappenplan tellen stemmen 2 van 7 Bureau Verkiezingen
Stap 4 U telt per lijst de stemmen voor de lijsttrekker en de stemmen voor de andere kandidaten op die lijst. U doet dit door bundels van 20 stembiljetten te maken en deze vast te zetten met een paperclip. Zo raakt u minder snel de tel kwijt en weten anderen dat de stapel al is geteld. Schrijf het totaal per stapel op een post-it en plak deze er op. Zo voorkomt u fouten bij het doorgeven van de aantallen aan de voorzitter. Heeft u alle stembiljetten geteld dan geeft u de aantallen door aan de voorzitter. Stap 5 De voorzitter noteert de doorgegeven aantallen per lijst en telt deze bij elkaar op. Stap 6 De voorzitter noteert het totaal aantal stemmen dat op alle lijsten is uitgebracht plus het aantal ongeldige en blanco stemmen en telt deze bij elkaar op. De voorzitter noteert het totaal op het kladblok. BEL NU DE AANTALLEN DOOR NAAR VERKIEZINGEN!!! Stappenplan tellen stemmen 3 van 7 Bureau Verkiezingen
Stap 7 U telt nu voor iedere lijst het aantal stemmen dat is uitgebracht op de andere kandidaten dan de lijsttrekker, de zogenaamde voorkeurstemmen. De uitgebrachte stemmen op de lijsttrekker telt u niet opnieuw: die heeft u al geteld bij stap 4 en de voorzitter heeft ze genoteerd in stap 5. U neemt de genoteerde aantallen stemmen op de lijsttrekker over bij de nummers 1 op de turflijsten. Vervolgens telt u de voorkeurstemmen. Is de stapel voorkeurstemmen groot, tel dan de stapel met twee personen: één persoon leest de naam of het nummer van de kandidaat waar een stem op is uitgebracht; de andere persoon turft per kandidaat het aantal stemmen. U gebruikt hiervoor de turflijst die onderdeel is van het proces-verbaal. U zet per keer dat de naam wordt genoemd een streepje (een turfje). Het vijfde streepje zet u diagonaal over de eerste vier streepjes. Nadat u zo de hele stapel voorkeurstemmen van een lijst hebt geteld, noteert u op de turflijst het totaal aantal voorkeurstemmen per kandidaat. Geef de turflijst aan de voorzitter. Stappenplan tellen stemmen 4 van 7 Bureau Verkiezingen
Stap 8 De voorzitter telt voor iedere turflijst de aantallen stemmen voor alle kandidaten, dus inclusief de lijsttrekker, bij elkaar op en neemt het totaal per lijst over op het kladblok. Vervolgens telt de voorzitter alle totalen van alle lijsten bij elkaar op en noteert de uitkomst. Daarbij worden de aantallen blanco en ongeldige stemmen opgeteld. Het zo verkregen totaal aantal stemmen moet overeenkomen met het totaal aantal stembiljetten in de stembus, zoals geteld in stap 2. Als de totalen niet overeenkomen, moeten de stemmen per lijst, dus zowel de stemmen op de lijsttrekker als de voorkeurstemmen, opnieuw worden geteld. U telt net zo lang totdat u twee maal dezelfde uitkomst hebt gekregen. Stap 9 Stappenplan tellen stemmen 5 van 7 Bureau Verkiezingen
Stappenplan tellen stemmen 6 van 7 Bureau Verkiezingen
Stap 10 U neemt alle eindtotalen over in het procesverbaal, vult dit aan met de overige gegevens en rondt de stemopneming af. De voorzitter noteert alle benodigde gegevens in het proces-verbaal. Vergeet niet eventuele hertellingen, uitkomsten en geconstateerde onregelmatigheden te vermelden. Tips voor het opnieuw tellen van de stemmen: Ga voordat u opnieuw telt na in welke lijst de fout mogelijk is gemaakt. Tel altijd eerst de stemmen voor de lijsttrekker opnieuw, dan pas de voorkeurstemmen. De stemmen voor de lijsttrekker heeft u immers nog maar één keer geteld. Als u de stembiljetten gedurende de telling op stapels van gelijke aantallen bundelt met een paperclip kan er, wanneer dat nodig is, efficiënter opnieuw worden geteld. Als u een fout in de telling constateert, telt u eerst de lijsten met de minste stemmen opnieuw. Het is mogelijk dat er eerder op de avond bij het tellen van het aantal stempassen en volmachtbewijzen een fout is gemaakt. Het aantal stempassen en volmachtbewijzen moet dan opnieuw worden geteld. Indien daarvoor de verzegelde pakken moeten worden opengemaakt, dient u deze na de telling opnieuw te verzegelen. Indien het opnieuw tellen geen uitkomst biedt, legt u de gegevens vast in het procesverbaal en licht de verschillen toe bij "onregelmatigheden". U mag de totalen niet "kloppend" maken. Tekst en afbeeldingen afkomstig uit: Stembureau-instructie, versie 2.0 2010, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Stappenplan tellen stemmen 7 van 7 Bureau Verkiezingen