De Nederlanders en Europa GHMB van Rens*# T Verkerk-Brussee*#; E Klerkx*, D.L Knol*, R.M.A. van Nispen* *Afd oogheelkunde, VUmc Amsterdam # Afd. oogheelkunde, Elkerliek ziekenhuis Helmond
Take away message Lezen is niet synoniem met het onderscheiden van optotypen op een visuskaart! Alle Nederlandstalige leestesten zijn niet (voldoende) gevalideerd Best onderzochte test is de Radner leestest Er is een aanzienlijk verschil in leessnelheid tussen de testen Met het klimmen van de jaren leest men langzamer
Achtergrond Promotieonderzoek Marloes Burggraaff (Contribution to Evidence in Low-Vision Rehabilitation): Belangrijkste primaire uitkomstmaat: leessnelheid Hoe te meten? In Nederland: 5 leestesten De Nederlanders LEO Colenbrander kaarten Radner kaarten IReST teksten
Verschil gezichtsscherpte en leesvisus Visus (>5 meter) geeft indicatie over de functie en afstand tussen de kegeltjes in de macula (afstand tussen 2 pixels) Nabij visus is niet gelijk met leesvisus Om te kunnen lezen is een groter stuk functionele macula nodig Voor een redelijke leessnelheid dient men 8 tekens op rij te kunnen overzien
AMD
Opbouw Leeskaarten Aantal teksten, bestaande uit aantal woorden, aantal lettergrepen en aantal tekens (letters en spaties). Moeilijkheidsgraad? Met uitzondering van de IReST teksten bestaan de kaarten uit teksten, geprint in een progressieve (logaritmische) grootte
Onderzoek (door Tamara Verkerk- Brussee Alle 5 de teksten met dezelfde printer op dezelfde grootte en lettertype (12 point Times New Roman) afgedrukt 71 gezonde goedziende proefpersonen Leeftijd 18-86 jaar Lees ervaring/opleiding Lezen werd met camera opgenomen en nadien geanalyseerd (reeds gevalideerd door Burggraaff) Leesafstand 40 centimeter
Kaart karakteristieken Moeilijkheidsgraad Lettertype Bereik kaarten (M) Bereik Decimale visus (40 cm) Stapgrootte (log units) Colenbrander 8 jaar (4th grade) Times new Roman 6,3-0,30 0.06-1.25 0.1 Leo onbekend Times new Roman 10-0,2 0.04-2.0 0.1 Radner 7 jaar (3th grade) Arial 6,3-0.25 0.06-1.6 0.1 De Nederlanders onbekend Times new Roman 1.25-0.5 0.32-0.8 0.1 IReST 9-12 jaar (5th and 8th grade) Times new Roman nvt 0.4 nvt
De Nederlanders Ontwikkeld door Snellen senior (1862) Tekst is in oud Hollands ; en door de jaren heen vaker aangepast Aantal kaarten: 1 Aantal teksten: 5 Aantal woorden: 61 Aantal lettergrepen: 101 Aantal tekens: 305 Langste woord: 14 tekens
De Nederlanders
LEO Laboratorium Experimentele Oogheelkunde Groningen, A Kooijman) Aantal kaarten 9 Aantal zinnen per kaart: 19 Totaal aantal zinnen: 55 Aantal woorden:30 Aantal lettergrepen:48 Aantal tekens:146 Langste woord: 20 tekens
LEO
Colenbrander Aantal kaarten: 1 Aantal zinnen per kaart: 14 (waarvan 11 dubbele zinnen) Totaal aantal zinnen: 25 Aantal woorden: 20 Aantal lettergrepen: 22 Aantal tekens: 68 Langste woord: 8 tekens
Colenbrander
Radner (Gevalideerd door Maaiwee et al en door Burggraaff et al) Aantal kaarten: 3 Aantal zinnen per kaart: 14 Totaal aantal zinnen: 24 Aantal woorden: 14 Aantal lettergrepen: 24 Aantal tekens: 71 Langste woord: 12 tekens
Radner
IReST (Nederlandse tektsen gevalideerd door Verkerk-Brussee en van Rens namens de IReST group bij 25 goedziende jongeren) Aantal kaarten: 10 1 tekstblok per kaart Aantal woorden: 141 Aantal lettergrepen: 231 Aantal tekens: 686 Langste woord: 20 tekens
IReST
Leeskaart WPM versus CPM WPM Woorden per minuut SPM Lettergrepen per minuut CPM Karakters per minuut Colenbrander 236 (45) 246 (47) 812 (154) Leo 176 (34) 272 (54) 840 (166) Radner 176 (32) 297 (54) 920 (170) De Nederlanders 141 (28) 237 (47) 711 (141) IReST 169 (32) 277 (52) 820 (154)
Gemiddeld aantal fouten Leeskaart Fouten Per zin of per tekstblok Fouten per karakter Colenbrander 0.2234 0.0038 Leo 0.2940 0.0027 Radner 0.1778 0.0024 De Nederlanders 1.2 0.0039 IReST 2.0 0.0029
Patiënt karakteristieken Invloed leeftijd op leessnelheid
Patiënt karakteristieken leessnelheid significant beïnvloed door leesduur voor de jonge groep (18-36 jaar). Vanaf 37 jaar meten we geen effect meer. Coefficients a,b Model Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients t Sig. B Std. Error Beta 1 (Constant) 931,073 72,468 12,848,000 leesduurmin 1,157,541,461 2,141,047
Toekomst Ons toekomstige onderzoek zal zich focussen op de leessnelheid van de 5 leeskaarten (in originele vorm) bij slechtziende mensen met leeftijdsgebonden macula degeneratie Participanten worden geworven onder patiënten uit het Elkerliek ziekenhuis Helmond In 2015 promotie Tamara Verkerk-Brussee
Conclusie Op dit moment is de Radner leestest de best gevalideerde Nederlandstalige test. Binnenkort verkrijgbaar op de Nederlandse markt (mededeling dr Kristel Maaijwee)
Dank U Dit project werd gefinancierd door: ZonMw Inzicht Disclosure: autheurs hebben geen financieel belang