Zaaknr. : 13.zk07108 Kenmerk : 13IT014627 Barcode : *13IT014627* Projectplan conform Waterwet Projectnummer: 225 Projectnaam: Inrichting EVZ t Eiland gemeente Woensdrecht Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 1.1 Aanleiding... 2 1.2 Doelstelling... 2 1.3 Planning... 3 1.4 Werkwijze... 3 2. Huidige situatie... 3 2.1 Ligging... 3 2.2 Functies... 3 2.3 Bodem- en grondgebruik... 3 2.4 Waterhuishouding... 3 2.5 Ecologie... 3 2.6 Cultuurhistorie/Archeologie/Aardkundige waarden... 4 3. Streefbeeld... 4 3.1 Resultaten onderzoeken en andere gebiedspecifieke informatie... 4 4. Ontwerp... 4 4.1 Beschrijving/opsomming maatregelen... 4 4.2 Situatie (deel)gebieden... 54 4.3 Uit te voeren werken... 54 4.4 Werkafspraken... 5 4.5 Planning... 5 4.6 Eigendomssituatie... 5 5. Wet- en regelgeving... 5 5.1 Vergunningen en relevante besluiten bij andere instanties... 5 5.2 Waterschapsbeleid... 5 5.3 Rechtsbescherming... 6 5.4 Crisis- en herstelwet... 6 6. Beheer en onderhoud... 6 6.1 Waterloop... 6 6.2 Groenelementen... 7 6.3 Poelen... 7 7. Monitoring/onderzoek... 7 8. Risicoanalyse... 7 Bijlage 1: Overzichtstekening EVZ Eiland
0. Samenvatting De gemeente Woensdrecht en het waterschap Brabantse Delta willen de ecologische verbindingszone (EVZ) t Eiland realiseren. De EVZ fungeert als natte verbinding tussen bestaande natuurgebieden en dragen bij aan migratie van soorten, met name amfibieën. De EVZ t Eiland moet de verbinding vormen tussen de natuurgebieden Kortenhoef, het Akkerenven en Kooiheide. Een inrichting met stroken grond langs de volledige waterloop is op dit moment niet haalbaar. Echter, voor de doelsoorten (amfibieen) zijn doorgaande natuurstroken niet per se vereist. Het is wel mogelijk om drie poelen te realiseren en een gedeelte van het talud langs de Blikloop te verflauwen. Een poel wordt aangelegd op terrein van Defensie, de overige twee poelen worden op grond van de gemeente Woensdrecht aangelegd. Dit perceel van 6 hectare zuidelijke langs de Blikloop is in het kader van de groene agenda Aviolanda* beschikbaar gekomen voor natuurontwikkeling. Op dit perceel wordt tevens het talud van de Blikloop aangepast tot een flauw talud (1:10). De drie nieuwe poelen vormen samen met twee bestaande poelen de stapstenen tussen het Akkerenven, Kooiheide, de Blikloop en Kortenhoef. 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Het gebiedsplan Brabantse Delta beschrijft plannen om de kwaliteit en de leefbaarheid van het Brabantse Land te ondersteunen en waar mogelijk te verbeteren. In het gebiedsplan zijn op het grondgebied van de gemeente Woensdrecht diverse Ecologische Verbindingszones (EVZ s) aangewezen. De gemeente en Waterschap Brabantse Delta willen invulling geven aan de natte EVZ t Eiland (ligging zie figuur 1). Figuur 1: Ligging EVZ t Eiland 1.2 Doelstelling De natte EVZ s hebben als doelstelling het creëren van leefgebied en verbinding tussen leefgebieden voor soorten als Kamsalamander, vinpootsalamander, Heikikker, Nachtzwaluw, Levendbarende hagedis, Gladde slang en struweelvogels. Deze soorten komen voor in deze omgeving. De poelen zullen worden beheerd door de gemeente en Brabants Landschap. Het flauwe talud van de blikloop zal door Waterschap Brabantse Delta worden onderhouden. * Aviolanda is de naam van de duurzame gebiedsontwikkeling die zo n 20 belanghebbende organisaties rond de vliegbasis Woensdrecht voor ogen hebben. Naarmate er meer rode activiteiten ontwikkeld worden, wordt een Groene Agenda verder ingevuld. -2-
Dit Projectplan is opgesteld conform de Waterwet. De toepassing van de Waterwet is op grond van artikel 2.1 van de Waterwet gericht op: a. Voorkoming en waar nodig beperking van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste, in samenhang met b. Bescherming en verbetering van de chemische en ecologische kwaliteit van watersystemen en c. Vervulling van maatschappelijke functies door watersystemen. Omdat de inrichting deels een aanpassing betreft aan een waterstaatswerk is het opstellen van een Projectplan (in het kader van de Waterwet) verplicht. Omdat de gemeente Woensdrecht trekker is van onderhavig plan is door de gemeente, in samenspraak met Waterschap Brabantse Delta, het Projectplan opgesteld. Het bevoegd gezag voor het vaststellen van het Projectplan is het waterschap Brabantse Delta. 1.3 Planning De planning is om de stapstenen voor EVZ t Eiland in het najaar van 2013 te realiseren. Afhankelijk van de weersomstandigheden zullen de werkzaamheden in 1 a 3 weken worden gerealiseerd. Omdat het een kleinschalig projecten betreft, kan worden volstaan met een snelle voorbereiding van de uitvoering op basis van een eenvoudige werkomschrijving in combinatie met een ondershandse, meervoudige aanbesteding. In een latere fase worden mogelijk aanliggende gronden binnen t Eiland heringericht. Dit is afhankelijk van het beschikbaar komen van grond en financiering vanuit Landschap van Allure en Aviolanda. 1.4 Werkwijze In januari 2009 is door Dienst Landelijk Gebied (DLG) in samenwerking met de gemeente Woensdrecht het het waterschap de Brabantse Delta een visie opgesteld voor de inrichting van de EVZ s binnen de gemeente Woesdrecht (DLG, januari 2009). In oktober 2011 is door DLG een uitwerkingsplan opgesteld voor drie van deze EVZ s, waaronder ook EVZ t Eiland. Op 16 februari 2012 hebben de gemeente en het waterschap hun voorgenomen gezamenlijke realisering van deze drie EVZ s bekrachtigd door het ondertekenen van een cofinancieringsovereenkomst. Daarin is ook afgesproken dat de gemeente Woensdrecht projecttrekker is. De gemeente heeft in overleg met Defensie de EVZ t Eiland uitgewerkt in stapstenen, zoals beschreven in onderhavig projectplan. De voorgenomen inrichting is afgestemd met het waterschap en Brabants Landschap/provincie, als co financiers van het project. 2. Huidige situatie 2.1 Ligging De ligging van de EVZ is aangegeven in figuur 1. De voorgenomen inrichting van EVZ t Eiland is op kaart in bijlage 1 weergegeven. 2.2 Functies De EVZ t Eiland vormt de verbinding tussen de natuurgebieden Kortenhoef, Akkerenven en Kooiheide. Langs en door de oostelijke bosrand is een natte EVZ geprojecteerd. Het in te richten deel ligt net ten noorden van Akkerenberg en is de ontbrekende schakel tussen twee reeds ingerichte percelen van waterwinbedrijf Evides met elk een flinke poel. 2.3 Bodem- en grondgebruik De percelen voor de stapstenen van het t Eiland betreffen een braakliggend bosperceel (buffer tussen de openbare weg en het defensieterrein, eigendom van Defensie) en het perceel langs de Blikloop betreft een braakliggend landbouwperceel. Dit perceel is in eigendom van de gemeente Woensdrecht. Het gebruik van beide percelen zal niet wijzigen. 2.4 Waterhuishouding In t Eiland en in Overberg vormt de Blikloop de hoofdafwatering van de omliggende agrarische gronden. Er is sprake van een agrarische ontwatering. De inrichting van het perceel in t Eiland beïnvloedt de waterhuishouding van de omgeving niet. 2.5 Ecologie De EVZ t Eiland ligt tussen bestaande natuurgebieden in. In het zuiden ligt het Akkerenven. Noordelijker ligt -3-
de Kooiheide. Beide gebieden vormen een leefgebied voor amfibieën en reptielen, zoals de Levendbare hagedis. t Eiland vormt een nu nog niet geheel gerealiseerde schakel tussen deze natuurgebieden. De Huijbergseweg vormt een grote barrière voor de migratie van amfibieen. Naast de genoemde waterstaatswerken in het onderhavig Projectplan Waterwet is het voor het optimaal functioneren van de EVZ dan ook noodzakelijk dat een degelijke faunapassage onder de weg wordt gerealiseerd. Deze opgave wordt door de wegbeheerder nog opgepakt. 2.6 Cultuurhistorie/Archeologie/Aardkundige waarden Voorheen lag in dit gebied een ven, het Zwarte meer genoemd. In het ven is op enig moment een eiland aangebracht. Dit eiland verklaart de naam van het gebied. Op de historische kaart van 1910 is t Eiland een heidegebied met her en der vennen. Op de archeologische waardekaart van provincie Noord-Brabant wordt de strook langs de bossen aan de westzijde van het gebied aangeduid als gebied met hoge of middelhoge archeologische waarden. 3. Streefbeeld In het kader van de groene agenda van gebiedsontwikkeling Aviolanda en de financieringsregeling Landschap van Allure zijn er plannen gemaakt om het voormalig ven, dat hier tot eind negentiende eeuw heeft gelegen, terug te brengen. Met deze inrichting zouden dan meerdere doelen (waterretentie, waterkwaliteit, cultuurhistorie, ecologie en recreatie) bereikt kunnen worden. Echter door het ontbreken van voldoende financiële middelen zullen deze plannen op korte termijn niet gerealiseerd worden. De in dit Projectplan beschreven inrichting sluiten wel naadloos aan op de overige inrichtingswensen in het gebied die vanuit de gebiedsontwikkeling Aviolanda en de regeling Landschap van Allure kenbaar zijn gemaakt. In die zin betreft het geen-spijt-maatregelen. De aanwezige beplanting, de kleinschaligheid en de afwisseling van schraallanden, bossages en poelen geven dit gebied een bijzonder karakter. Het perceel van EVZ t Eiland langs de Blikloop zal worden ingericht met twee poelen. Het talud van de Blikloop worden aangepast tot en flauw talud (1:10). Met het realiseren van een derde poel in de Buffer tussen de Huijbergseweg en het defensieterrein wordt via de twee bestaande poelen de verbinding tussen het Akkerenven en de Blikloop gerealiseerd. Via de al ingerichte percelen van Evides wordt de verbinding gecontinueerd tot de Vennekenstraat. 3.1 Resultaten onderzoeken en andere gebiedspecifieke informatie Voorafgaand aan de uitvoering zal met behulp van aanwezige ecologische gebiedsinformatie en eventuele aanvullende veldinvenatarisaties nog gecheckt worden of er een ontheffing op de wet op de flora en fauna nodig is. De verwachting is dat dit niet aan de orde is. Verder is op de locaties van de te graven poelen en het talud een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd. Onderzoek naar niet gesprongen explosieven is uitgevoerd en de verdachte objecten zijn inmiddels gedetecteerd en benaderd. Alle verdachte objecten zijn geruimd. 4. Ontwerp 4.1 Beschrijving/opsomming maatregelen De volgende inrichtingsmaatregelen zijn van toepassing. - Het maaien en afvoeren van de bestaande vegetatie; - Het graven van drie poelen, ca 450 m2, ca 1.8 m m.v. talud 1:4 (zuid) tot 1:8 (noord); - het graven van een flauw talud (1:10) voor een gedeelte van de Blikloop. Hiervan zijn het aanpassen van de leggerwaterloop en het aanleggen van poelen Projectplanplichtig (conform de Waterwet). Door het realiseren van deze maatregelen zal geen schade optreden. De inrichtingsmaatregelen zijn in overleg met de grondeigenaren besproken en tot stand gekomen. Mocht onverhoopt schade ontstaan als gevolg van de uitvoering van het Projectplan dan kan de benadeelde beroep doen op artikel 7.14 van de Waterwet. De Verordening schadevergoeding waterschap Brabantse Delta bevat procedurevereisten voor het indienen en behandelen van dit verzoek. -4-
4.2 Situatie (deel)gebieden De in dit Projectplan uitgewerkte delen zijn uitvoeringsgereed. De ingerichte gebiedsdelen zullen fungeren als stapsteen. 4.3 Uit te voeren werken De uit te voeren werken zijn opgesomd in onderstaande tabel. Werk Aanleggen natuurvriendelijke oever (talud 1:10) in een categorie A oppervlaktewaterlichaam en Aanleggen van drie poelen (waarvan 1 in volledig beschermd gebied) Uitgangspunten (in overleg met Plantoetsing*) en vergunningen - Het te (ver)graven oppervlaktewaterlichaam moet worden gegraven op een afstand van ten minste 1,00 meter (horizontaal gemeten uit de insteek) van aanwezige kabels, buizen en/of leidingen. - Na het (ver)graven moet het talud zodanig afgewerkt worden dat het niet kan uitspoelen. - Na het vergraven van de oppervlaktewaterlichamen moet onderhoud aan het categorie A oppervlaktewaterlichaam mogelijk blijven. Hiervoor overal moet een onderhoudspad van ten minste 4 meter langs het oppervlaktewaterlichaam aanwezig zijn. - Door het aanpassen van het talud mag het onderhoud aan het oppervlaktewaterlichaam niet worden verzwaard. - De onderhoudsstrook dient na verlaging van het maaiveld een dusdanige drooglegging te hebben dat het mogelijk blijft om machinaal onderhoud aan het oppervlaktewaterlichaam te kunnen blijven uitvoeren. 4.4 Werkafspraken De ontwikkeling van dit projectplan is in nauwe samenwerking met de afdeling plantoetsing en vergunningen van waterschap Brabantse Delta tot stand gekomen. Werken worden conform bovenstaande uitgangspunten uitgevoerd. Worden er relevante zaken tijdens de uitvoering veranderd, dan dient dit als wijziging gemeld te worden bij de afdeling Planttoetsing en Vergunningen van het waterschap. 4.5 Planning Planning is dat in oktober/november 2013 de uitvoering van de nader genoemde inrichtingswerken van start kan gaan. Het werk duurt ca. 3 weken. 4.6 Eigendomssituatie De percelen blijven respectievelijk eigendom van Defensie en de gemeente. 5. Wet- en regelgeving Bij uitvoeren van ieder werk dient het waterschap en de gemeente (als projecttrekker) zich aan de Nederlandse wet en regelgeving te houden. In deze paragraaf worden de wetten en regelingen benoemd die hiervoor noodzakelijk zijn. 5.1 Vergunningen en relevante besluiten bij andere instanties De inrichting vergt een omgevingsvergunning (gemeente) en een ontgrondingsmelding (provincie). Er zal verder nog een check plaatsvinden op de noodzaak van een ontheffing op de flora- en faunawet. 5.2 Waterschapsbeleid Met de komst van de Waterwet geldt dat de waterbeheerder zichzelf geen vergunningen geeft voor het uitvoeren van werkzaamheden die nodig zijn voor de taakuitoefening. Het Waterschap Brabantse Delta stelt, gelet op artikel 5.4, eerste lid, van de Waterwet, het onderhavige Projectplan EVZ t Eiland vast, waarna de gemeente de uitvoering ter hand neemt. Leggerwijziging De leggerwaterloop (categorie A) wordt gewijzigd conform het volgend dwarsprofiel: -5-
Figuur 2: nieuwe dwarsprofiel gedeelte Blikloop Wijziging peilbesluit Een wijziging van het peilbesluit is niet aan de orde. Keur Waterschap Brabantse Delta en beleidsregel toepassing Waterwet en Keur De Keur stelt regels over waterstaatswerken, beschermingszones, profielen van vrije ruimte en grondwaterlichamen. Het doel van de beleidsregel is aan te geven hoe het dagelijks bestuur van het waterschap omgaat met zijn bevoegdheid om vergunning te verlenen van de gebods- en verbodsbepalingen die in de Keur waterschap Brabantse Delta 2009 zijn opgenomen en anderszins uitvoering te geven aan de keur en Waterwet. 5.3 Rechtsbescherming De rechtsbescherming (alleen voor het aanpassen van de waterstaatswerken) wordt geregeld conform de Algemene wet Bestuursrecht (AwB). Onderhavig plan betreft slechts een zeer beperkte ingreep in de waterhuishouding. Bovendien zijn de voorgenomen werkzaamheden door de projecttrekker (gemeente Woensdrecht) goed afgestemd met de belanghebbenden en zullen alle ingrepen plaatsvinden op grondgebied van de gemeente Woensdrecht en Defensie. Daarom wordt voor onderhavig Projectplan de Basisprocedure beschikkingen (afdeling 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht) gevolgd. Mocht onverhoopt schade ontstaan als gevolg van de uitvoering van het Projectplan dan kan de benadeelde beroep doen op artikel 7.14 van de Waterwet. De Verordening schadevergoeding waterschap Brabantse Delta bevat procedurevereisten voor het indienen en behandelen van dit verzoek. 5.4 Crisis- en herstelwet Op dit Projectplan is afdeling 2 van hoofdstuk 1 van de Crisis- en herstelwet van toepassing. 6. Beheer en onderhoud In deze paragraaf wordt per beheersonderdeel beschreven hoe het gebied beheerd moet worden en wat het bijbehorende einddoel is. 6.1 Waterloop De waterloop is zijn geheel in eigendom van het Waterschap Brabantse Delta en heeft een afwateringsfunctie voor nabij gelegen landbouwpercelen. Het peil van de waterloop blijft ongewijzigd. Aan de westzijde van de Blikloop wordt een flauw talud van 1:10 vergraven die aan de bovenzijde fungeert als onderhoudsstrook (zie figuur 2). De maaifrequentie, tijdstip en wijze van maaien zijn weergegeven in tabel 1 en 2. Het jaarlijkse onderhoud van de waterloop vindt plaats in de periode 1 augustus 15 november. Het groot onderhoud in de vorm van het op diepte houden (baggeren) en taludaanpassing van de waterloop vindt minimaal eens in de zes jaar plaats conform het waterbodembeheersplan. Het onderhoud aan de waterloop zal worden uitgevoerd door waterschap Brabantse Delta. -6-
6.2 Groenelementen In de stapstenen van de EVZ moet jaarlijks de opslag van houtige gewassen en distels gemaaid en afgevoerd worden. In de moeraszone (flauw talud) zal zich riet gaan ontwikkelen. Om voldoende broedgelegenheid te behouden wordt jaarlijks 1/3 van het riet gemaaid. Exotische heesters en bomen die opkomen in de stapstenen dienen meteen afgezet te worden en afgedekt met een grasplag om verdere groei tegen te gaan. Deze onderhoudswerkzaamheden worden door Stichting Brabants Landschap uitgevoerd. 6.3 Poelen Het beheer van de poelen richt zich op het tegengaan van dichtgroeien. Hiervoor moeten jaarlijks de oevers van de poelen gemaaid worden. Onderhouds Item Waterloop Maatregel Frequentie Tijd/periode Beheerder Aant.+ eenh. Maaien en Zo extensief mogelijk. Max. 2x per Onderhoud Waterschap 1.150 m² afvoeren* jaar 1/08 15/11 Maaien rietkragen 1 x per 3 jaar 1/3 van de Onderhoud waterschap 0,31 ha oppervlakte 1/09 15/11 1/09 15/11 gemeente 2 st. Moeraszone (flauw talud) Poelen Maaien oevers 1 x per 10 jaar, ¾ van oppervlakte? 1x/5 jaar + jaarlijks bosopslag op de oevers verwijderen. De poel korven wanneer die voor 75% is dichtgegroeid (min. 20% sparen) Poelen Verwijderen en afvoeren slib 1x per 10 jaar 1/09 15/11 gemeente 2 st. Tabel 1. Overzicht beheer en onderhoud * Onderhoudskosten die in de huidige situatie ook worden gemaakt 7. Monitoring/onderzoek Monitoring en onderzoek zijn niet meteen aan de orde. 8. Risicoanalyse Er zijn geen bijzondere risico s voor de stapstenen van EVZ t Eiland aan de orde. -7-