Verslaglegging Meet & Greet 2016

Verslaglegging Meet & Greet 2016 2 juni Utrecht Afgelopen Meet & Greet vond ik erg inspirerend. Ook goed om even stil te staan bij de Hidden Groups. Dat heeft mij toch wel aan het denken gezet. Quote van een GGD medewerker. De Meet & Greet wordt jaarlijks door Soa Aids Nederland georganiseerd. Dit jaar was het thema Onvergund. Het aantal bezoekers was hoog: 50 deelnemers van 20 verschillende organisatie, zoals GGD s, maatschappelijke organisaties en onze collega s van Ghapro uit Antwerpen. Het ochtendprogramma bestond uit drie presentaties; 1) Een veranderende context van sekswerk in Nederland: factoren die het HIV/SOA testgedrag onder sekswerkers bepalen, door Renée van Hoof 2) Voorbeelden van organisaties rond de wereld die sekswerkers bereiken in een illegale setting, door Thirza Stewart 3) Thuiswerkers, hoe bereik je deze groep?, door Ghapro. 1

Conclusie presentatie: Een veranderende context van sekswerk in Nederland, factoren die het HIV/SOA testgedrag onder sekswerkers bepalen Door: Renée van Hoof 2

Conclusies presentatie: Voorbeelden van organisaties rond de wereld die sekswerkers bereiken in een illegale setting. Door: Thirza Stewart Succesfactoren aanpak: - Door en voor sekswerkers - Behoefte van de sekswerker staat centraal; daar is de zorg op gebouwd - Illegaal of legaal maakt niet uit, het werkt - Verschillende interventies, verschillende services aangeboden waardoor de dienst breed is voor de sekswerker Discussie Wat zou hier in Nederland kunnen werken? Rotterdam: Door2Door. Voor en door sekswerkers. Er is wel een hoop ontwikkeld, maar nog niet genoeg aanloop. De vraag is ook; Hoe krijgen we ze daar? Maatschappelijk werkers nemen wel mensen mee, maar hoe bereiken we de doelgroep beter. Marianne Jonker: Hoe komt dat? Migranten, willen zich niet identificeren met sekswerk. Migranten zijn niet activistisch genoeg. Dat is een verschil met de voorbeelden in het buitenland. Sekswerkers komen voor de diensten, maar niet SW-led, zoals P&G. Wel in klankbordgroepen en veldwerk, maar dat moeten de service providers dan organiseren. Het blijft toch een combinatie van hulpverleners en sekswerkers. Thirza Stewart: Voorbeeld: North Star Alliance in Kenia is vanuit een organisatie begonnen om sekswerkers te trainen tot peer educator. In Nederland zouden we ook kunnen kijken hoe we sekswerkers kunnen inzetten om meer samen te werken. Rotterdam: Goed idee, maar bij ons zie je nu toch nog dat het nodig is dat de professionals daar zitten. Professionals dienen toch eerste stap te nemen P&G: Begonnen met Eigen Raam, voor SWs door SWs. Er moet bij die eerste stap ondersteuning zijn. SW willen wel, maar we moeten hen helpen in het zelfstandig werken en ondersteunen met eigen initiatieven. Hierin willen we samenwerken en samen sparren. Marianne Jonker: Er zijn manuals beschikbaar bij het Aidsfonds. Laten we samenwerken om die skills en leadership training samen vorm te geven in Nederland. Actiepunt 2016: Samenwerken met deze ervaringen 3

Conclusies presentaties Ghapro Door: Anne Vercauteren en Caroline Mannaerts Internet is een belangrijk medium voor sekswerk. Daar gaan wij SW vinden, SW vinden hun klanten, en wij (Ghapro) kunnen met hen in gesprek gaan. Daarom doen wij veldwerk op internet. Touren door de provincie: - Of direct contact en bellen, nu weten of ze direct hulp nodig hebben - Of het internet op gaan om contact gegevens te zoeken, met als doel SW informatie te geven over Ghapro, onder andere dat zij met vragen bij Ghapro terecht kunnen. - Geen directe reactie nodig, maar informatief via bekendmakings e- mail. - Na een half jaar sturen we een herinnering. Hier komt wel reactie op. Er is dus een extra push nodig. - Contact via website van Ghapro, e- mail reply, telefoonnummer. Hoe komen we vlot binnen bij thuiswerkers in vier stappen: - Telefoon! Je hoort de intonatie, en je kunt direct doorvragen. ( Heb al een huisarts? --> Weet je huisarts wat je doet? ) - Specifieke vragen: sekswerkers verwijzen naar specifieke organisatie - Zonder vooroordeel, schaamte of taboe contact leggen - Als SW nu geen interesse heeft: Hier is mijn informatie. Vind je het goed dat ik dan over een half jaar terug bel? Meestal is het antwoord Ja, al is het al om van ons af te zijn. Workshop korte samenvatting en actiepunten In de middag werden er vier workshops gegeven: Internetveldwerk Doel: Introductie online Handboek voor nieuwe collega s, verankeren methode bij ervaren collega s. Diversiteit en hulpverlening Doel: Input en ontwikkeling strategie met hulpverleners om doelgroep te bereiken. Hidden Groups Doel: Strategie bespreken en bepalen hoe Hidden Groups oftewel onbereikbare doelgroepen te bereiken. Mindfulness Doel: Bewustwording over welk effect de inhoud van je werk kan hebben op je persoonlijkheid en vice versa. 4

Workshop naam: Internet Veldwerk Door: Piet van der Wiel en Koenraad Vermeij Samenvatting belangrijkste bevindingen workshop Netwerken In beide workshops zaten ervaren internetveldwerk deelnemers en onervaren deelnemers. Deze combinatie werkte goed; er was veel uitwisseling onder elkaar, vragen van onervaren deelnemers werden beantwoord door de ervaren deelnemers. Beide workshops hadden een hoog netwerk gehalte. Nieuwkomers op het gebied van internetveldwerk raken op deze manier geïnspireerd en geënthousiasmeerd. Gevolg is onder andere dat er inmiddels een afspraak is gemaakt met het team van GGD Hollands Midden om het Handboek te introduceren en internetveldwerk nader te bespreken. Ook vanuit het Belgische Boys-project is toegang tot het Handboek gevraagd. Vrije toegang tot internet Eén van de belangrijkste voorwaarden om goed internetveldwerk te kunnen doen is vrije toegang tot internet en een werkende computer, laptop. Helaas was deze voorwaarde niet volledig aanwezig op deze locatie, waardoor de geplande online oefening op websites niet door kon gaan. Dit maakte het voor de deelnemers meteen aan den lijve duidelijk dat zij op hun eigen werkplek moeten zorgen voor goed technische ondersteuning. Registreren Belangrijk onderwerp van gesprek, feedback en uitwisseling was het registreren van de internetveldwerk activiteiten en bevindingen. Het streven om landelijk universeel te registreren is en blijft een uitdaging. Per internetveldwerkende instantie wordt er zeer verschillend gedacht over wat belangrijk is om te registreren. De wens vanuit de deelnemers is dat het nieuw ontwikkelde registratieformulier gebruiksvriendelijker moet worden, en tegelijkertijd moeten er meer registratie mogelijkheden binnen het formulier gecreëerd worden. Grootste struikelblok voor iedereen om internetveldwerk goed te kunnen doen is en blijft: TIJD! 5

Workshop naam: Diversiteit en Hulpverlening Door: Bertus Tempert en Thirza Stewart Samenvatting belangrijkste bevindingen workshop De doelgroep is divers. De zorg die aangeboden wordt is niet altijd op maat. Tijdens deze workshops worden barrières gesignaleerd. Hoe kunnen we als GGD medewerkers of hulpverleners de groep diversiteit beter bereiken? Doel van de workshop was; in kaart brengen van diversiteit in verschillende regio s en de barrières, ontwikkeling van actieplan om deze doelgroep goed te bereiken. Na een inventarisatie zijn er belangrijke bevindingen geconstateerd: Er is vaak een taalbarrière waardoor er geen communicatie mogelijk is tussen hulpverlener en sekswerker Chinese massagesalons zijn moeilijk te bereiken Erotische salons dienen andere aanpak te krijgen Er is vaak stigma bij de associatie met prostitutie. Met als gevolg dat er geen toegang is tot deze doelgroep Diversiteit gaat vaak gepaard met analfabeten. Inventarisatie diversiteit Vrouwen Oost Europees (Bulgaars en Roemeens), Latijns Amerikaans (Dominicaans) Mannen Weinig zicht op specifieke doelgroep en ook weinig zicht op Nationaliteit Transgenders Voornamelijk Latina s bijvoorbeeld uit Ecuador Barrières bij diversiteit M$W (mannelijke sekswerkers die seks hebben met vrouwen) worden niet goed bereikt Transgender (Latina s) is een kwetsbare groep Voorlichtingsmateriaal niet gericht voor diversiteit (taal) Actiepunten groep 1 Brainstorm sessie met verschillende stakeholders (SANL, VU en GGD s) met betrekking tot Positie verbetering voor transgenders (voornamelijk uit Zuid Amerika) door landelijk aanpak Aanpassen van bestaand voorlichtingsmateriaal om bereik van diversiteit te vergroten, bijvoorbeeld tolkentelefoon/app/laptop met filmmateriaal en materialen in diverse talen / dictafoon meenemen tijdens veldwerk en op spreekuur met boodschap in de eigen taal Gebruik maken van VIPPERS (Voorlichters in de Prostitutie (Peers to Peers)); training landelijk organiseren voor VIPPERS. Actiepunten groep 2 SANL (stagiaire) doet onderzoek naar thuiswerkers: 1. Definitie 2. Aard en omvang 3. Risico op soa s en hiv Meer aandacht en faciliteiten voor M$W (mannen die seks hebben met vrouwen voor geld) door services gericht op hun behoefte en GGD website aanpassen (vooral in Drenthe en Groningen) Swingers. Wat speelt er? Welke interventies passen binnen ASG regeling? 6

Workshop naam: Hidden groups Door: Mariette Hamers Samenvatting belangrijkste bevindingen workshop Uit onderzoek blijkt dat het aantal vergunde bedrijven in Nederland flink is gedaald de afgelopen jaren. Er vindt een verschuiving plaats van het zichtbare vergunde werkveld naar het niet legale, niet vergunde en voor hulpverleners vaak onzichtbare werkveld. Met de traditionele manier van outreach werk op de vergunde plekken worden minder sekswerkers bereikt. Tijdens deze Meet & Greet hebben een aantal sprekers laten zien hoe zij op innovatieve wijze sekswerkers bereiken die buiten het zicht van de hulpverlening werken. Tijdens deze workshop hebben de deelnemers onderzocht wie die moeilijk bereikbare sekswerkers nu precies zijn, waar we ze het best kunnen bereiken en met wat voor soort hulpverlening. In de eerste oefening hebben we in kaart gebracht wie de moeilijk bereikbare sekswerkers zijn. In de volgende stap hebben we prioriteiten binnen de verschillende hidden groups vastgesteld aan de hand van hoogst risico gedrag, geografische cluster, beschikbare epi data enz. Thuiswerkers (man / vrouw, Nederlands, oost Europees, Latina s, lage SES, alleenstaande moeders). Mannelijke escorts (Oost Europees, Roemeens, Bulgaars). Groep tussen 18-21 jaar (LVB, Multiproblematiek, in instellingen) Asielzoekers (MSM, jonge meisjes, statushouders in gemeente) worden door de deelnemers als moeilijk bereikbaar met de huidige methoden en als prioriteit gezien. De discussie richtte zich daarna op het waarom deze groepen prioriteit binnen het werk kunnen zijn; op welke informatie is dat gebaseerd, wat voor informatie mist er? Er is gekozen voor deze groepen omdat Er onder deze groepen de hoogste hiv en soa prevalentie is Naar verwachting risico gedrag (weinig condoom gebruik, weinig testen) voorkomt Deze groepen weinig toegang hebben tot informatie en voorzieningen De mobiliteit onder deze groepen groot is, dit belemmert goede hulpverlening Onbekend is hoe groot de groepen precies zijn, en waar ze zich bevinden in Nederland Er is geen (epidemiolo gische) data beschikbaar over sekswerk, soa s & hiv onder asielzoekers. Een belangrijke conclusie was dat prioriteiten per regio kunnen verschillen, en dat ook de toegang tot de doelgroepen kunnen verschillen. In de laatste oefening hebben de deelnemers gezocht naar innovatieve methoden om de geprioriteerde doelgroepen te bereiken. Hierbij werd de verschillende onderdelen en principes uit de sex worker implementation tool (http://www.nswp.org/resource/sexworker-implementation-tool-swit) als inspiratie gebruikt. De meest genoemde methoden zijn het inzetten van peers en het in verbinding stellen van de groepen onderling. Ook het benaderen van deze groepen vanuit de ketenaanpak wordt genoemd als mogelijkheid om deze groepen te bereiken. Methoden Peer to peer contact & info In contact brengen met elkaar Multidisciplinaire aanpak Prioriteiten GGD De thuiswerkers Mannelijke escorts 18 tot 21 jarigen Asielzoekers 7

Diversen methoden voor het bereiken van Hidden Groups Thuiswerkers Peer to peer (peers telefonisch contact laten opnemen (advertenties, tijdens internetveldwerk) Thuiswerkers met elkaar in contact brengen (forum voor thuiswerkers, via andere organisatie bv kerk) Thuis bezoek naar Ghapro model (wel zorgen om veiligheid en personele inzet) Speciaal spreekuur organiseren voor thuiswerkers, via HBV afspraken module ook soa afspraak Klanten zijn mogelijk een interessante ingang. Mannelijke escorts Peer tot peer contact Escorts met elkaar in contact brengen Multidisciplinaire aanpak; sociaal, juridisch, preventie Informatie verstrekken in het land van herkomst Cursussen organiseren: weerbaarheid, taal, kennis over de Nederlandse gezondheidszorg. 18-21 jarigen Peer to peer contact; tijdens evenementen Multidisciplinaire aanpak / keten met jeugdzorg, vlaggensysteem nadruk op preventie Informatie laagdrempelige; spel m.b.v. vloggers Speciaal condoom programma en gratis anticonceptie verstrekking Doelgroep consulteren wat behoeften zijn. Voor de groep asielzoekers zijn geen plannen gemaakt, dit komt door tijd tekort tijdens de laatste workshop. Actie punten Er werd positief gereageerd op het inzetten van peers. Komende maanden gaat SANL samen met enkele GGD s en Proud onderzoeken of we een peer education programma kunnen opzetten. Peers zijn bijvoorbeeld in te zetten tijdens het internetveld werk en bellen met collega thuiswerkers. Ook de mogelijkheden voor het in contact brengen van sekswerkers met elkaar moet verder onderzocht worden. Wat zijn bijvoorbeeld de mogelijkheden van een forum of chat voor thuiswerkers? In het najaar van 2016 gaat SANL een onderzoek doen naar het voorkomen van sekswerk in de Nederlandse asielopvang om zo beleidsadvies uit te kunnen brengen en een eerste aanzet te doen voor interventie ontwikkeling. 8

Workshop: Mindfulness Door: Marieke Been Samenvatting belangrijkste bevindingen workshop Mindfulness kan een hulpmiddel zijn om je bewust te worden van het effect dat de inhoud van je werk kan hebben op je persoonlijkheid en vice versa. Dit geldt voor zowel de gezondheidsprofessional als voor de doelgroep sekswerkers. Tijdens de workshop werd de theorie van Mindfulness uitgelegd en er werden verschillende oefeningen gedaan. Deelnemers vroegen zich af of Mindfulness geschikt zou kunnen zijn voor hun doelgroep sekswerkers. Het zou ondersteunend kunnen zijn voor de doelgroep, maar mensen die beginnen aan een training moeten echt gemotiveerd zijn (training vraagt om dagelijks huiswerk bijvoorbeeld). Alleen een gecertificeerde en ervaren Mindfulness trainer die op maat voor sekswerkers een training ontwikkeld zou zo n training kunnen geven. 9

Concrete stappen en opvolging Beleid advisering Naar aanleiding van het onderzoek Een veranderende context van sekswerk in Nederland: factoren die het HIV/SOA testgedrag onder sekswerkers bepalen en de drie workshops Internet Veldwerk, Diversiteit en Hulpverlening en Hidden Groups zijn er belangrijke aanbevelingen voor beleidsadvisering. De aanbevelingen worden hier besproken. Hidden Groups Subgroepen binnen de groep sekswerkers hebben een aanpak op maat nodig; Migranten, mannelijke sekswerkers die seks hebben met vrouwen, transgenders en kwetsbare groepen zoals de thuiswerkers. Brainstorm sessie met verschillende stakeholders (SANL, VU en GGD s) om Positie verbetering voor transgenders (voornamelijk uit Zuid Amerika) door landelijk aanpak SANL (stagiaire) doet onderzoek naar thuiswerkers: Definitie Aard en omvang Risico op soa s en hiv Swingers: Wat speelt er? Welke interventies passen binnen ASG regeling? Meer aandacht en faciliteit voor M$W (mannen die seks hebben met vrouwen voor geld) door services gericht op hun behoefte en website aanpassen (vooral in Drenthe en Groningen) In het najaar van 2016 gaat SANL een onderzoek doen naar het voorkomen van sekswerk in de Nederlandse asielopvang om zo beleidsadvies uit te kunnen brengen en een eerste aanzet te doen voor interventie ontwikkeling. Aanpassen van bestaand voorlichtingsmateriaal om bereik van diversiteit te vergroten, bijvoorbeeld tolkentelefoon/ APP/laptop met filmmateriaal en materialen in diverse talen en dictafoon meenemen met boodschap in de eigen taal Internetveldwerk Internet is de weg! Internet wordt aangewezen als beste medium onder de doelgroep sekswerkers zelf om bereikt te worden. Het vele aanbod van onveilige seks op internet is zorgelijk. Als gezondheidsprofessionals moeten we meer investeren in voorlichting op internet op het gebied van soa en hiv preventie. GGD s moeten structureel tijd gaan inplannen voor internetveldwerk; steun van management is in deze onontbeerlijk SANL gaat internetveldwerkers in de regio (beter) met elkaar in contact brengen Het Online Handboek bestaat en ontwikkelt verder bij gratie van input uit het veld; SANL vult Online Handboek aan met input vanuit het veld Onderzoeken in hoeverre bijvoorbeeld peers ingezet kunnen worden tijdens het internetveldwerk (telefonisch contact met collega thuiswerkers) Onderzoeken hoe sekswerkers met elkaar in contact kunnen komen op internet. Wat zijn bijvoorbeeld de mogelijkheden van een forum of chatspreekuur voor sekswerkers/thuiswerkers? Preventie; Preventie is en blijft belangrijk. In de praktijk is nadruk voornamelijk als men klachten heeft, maar een stap hier vóór is gewenst. Fysiek veldwerk Outreach zou aangeboden moeten worden als een totaal pakket, testen, informatievoorziening, investeren in relatie & vertrouwen. Op dit moment wordt outreach op verschillende manieren aangeboden, alleen testen of bijvoorbeeld alleen werven. Bij sommige GGD s is het outreachend werk gestopt. Terwijl de doelgroep aangeeft dat ze graag bereikt willen worden via outreach. Gebruik maken van VIPPERS (Voorlichters in de Prostitutie (Peers to Peers)); training. Komende maanden gaat SANL samen met enkele GGD s en Proud onderzoeken of we een peer education programma kunnen opzetten. 10

Hartelijk bedankt voor jullie komst en enthousiasme! Wij zijn en blijven beschikbaar als je ondersteuning nodig hebt of wanneer je vragen hebt. Tot volgend jaar! Thirza, Mariette, Marianne, Piet en Saskia Soa Aids Nederland 11