Dyslexieprotocol Michaël college 2016-2017 Doelstelling Doel van dit protocol is de leerlingen, ouders en docenten te informeren over de vastgelegde procedures en afspraken met betrekking tot dyslexie op het Michaël college. Begripsbepaling Een dyslectische leerling is een leerling bij wie officieel dyslexie is vastgesteld. Dat houdt in dat er door een erkend deskundige een rapport opgemaakt is waarin de onderzoeksresultaten en de conclusie van dyslexie zijn vastgelegd. Een kopie van die rapportage dient in het leerlingdossier op school aanwezig te zijn. Uitgangspunten Leerlingen met een officiële dyslexieverklaring hebben vanaf het eerste moment recht op dispenserende en compenserende maatregelen. Leerlingen met een verklaring op onderkennend niveau* hebben alleen in de 7 e klas recht op dispenserende en compenserende maatregelen. *Een verklaring op onderkennend niveau wordt gegeven als er, ondanks de geboden ondersteuning op de basisschool, een forse achterstand is op lees- en/of spelgebied. Er is niet vastgesteld of er feitelijk sprake is van dyslexie. Een verklaring op onderkennend niveau is dus géén officiële dyslexieverklaring. Screening technisch lezen en spellen Binnen het Samenwerkingsverband in Breda is afgesproken dat alle scholen VO het lees- en spelniveau van de leerlingen uit het eerste leerjaar in kaart brengen. Op het Michael college wordt in september/oktober bij álle leerlingen uit de 7 e klas (ook de leerlingen met een dyslexieverklaring) het spelniveau getoetst. Daarnaast worden individuele leesonderzoeken afgenomen bij leerlingen die volgens de gegevens uit het dossier het technisch lees- en/of spelniveau nog onvoldoende is. Bij leerlingen die al een dyslexieverklaring hebben, wordt geen individueel leesonderzoek afgenomen. 1
De remedial teacher stelt aan de hand van de testresultaten groepjes leerlingen samen die ondersteuning krijgen voor lezen en/of spellen. Deze begeleiding duurt maximaal een half jaar. Na afloop van de begeleiding wordt gekeken of er aanleiding is voor een uitgebreid dyslexieonderzoek. Er wordt dan contact met de ouders/verzorgers opgenomen. Remedial teacher/dyslexiecoach De leerlingen met een dyslexieverklaring worden door de remedial teacher geïnformeerd over de faciliteiten waar zij recht op hebben en wat de verantwoordelijkheden van de leerling zijn. Deze leerlingen worden in de 7 e, 8 e en 9 e klas gecoacht (klas 7 drie bijeenkomsten, klas 8 twee bijeenkomsten en klas 9 één bijeenkomst) door de remedial teacher/dyslexiecoach. De leerling geeft aan of meer begeleidingsmomenten gewenst zijn. Dyslexiepas Dyslectische leerlingen krijgen een dyslexiepas waarop de toegekende faciliteiten en de verantwoordelijkheden van de leerling vermeld staan. Toegekende faciliteiten We willen onze dyslectische leerlingen goed voorbereiden op het eindexamen, vervolgopleiding en maatschappij; hiervoor zetten wij faciliteiten in die daarbij aansluiten. 20% verlenging van tijd bij toetsen. Als dit niet mogelijk is, wordt door de docent van te voren aangegeven welke opgaven niet gemaakt hoeven te worden. Wel wordt geadviseerd de gehele toets te maken als daar voldoende tijd voor is. Geen cijfer voor technisch lezen. Aangepaste spellingbeoordeling: bij alle vakken worden Nederlandse spellingfouten niet mee gerekend. De spelling wordt wel beoordeeld als die het onderwerp van toetsing is. Herhaalde spelfouten worden niet meegerekend. Er geldt een specifieke aangepaste spellingbeoordeling voor Nederlands en de MVT (zie bijlage 1 en 2) 2
Toetsen in minimaal Arial 12, regelafstand 1,5. Gekopieerde teksten met een dusdanig klein lettertype (krantenknipsel e.d.) worden vergroot. Verantwoordelijkheden leerling Tijdens de les Laat aan de docent weten dat je een dyslexiepas hebt Let goed op in de les en schrijf je huiswerk duidelijk op Zorg voor goede aantekeningen, maak eventueel een kopie van een medeleerling Huiswerk Plan je werk; als je dit niet goed kan, vraag dan om hulp Werk iedere dag aan je huiswerk en werk vooruit Wissel maak- en leerwerk af Gebruik software (b.v. WRTS) om woordjes te leren Lees een tekst opnieuw als je niet weet wat er staat Maak aantekeningen en schema s tijdens het huiswerk Maak kopieën van de leerstof, zodat je hierop belangrijke zaken kunt markeren Haal pluspunten voor de vakken waar je goed in bent Bij toetsen Zet een D boven je antwoordformulier Lees goed wat de opdracht is Werk netjes Controleer je werk; heb je alle vragen beantwoord? Extra toegekende faciliteiten Sommige leerlingen komen in aanmerking voor meerdere faciliteiten. De noodzaak hiervoor moet terug te vinden zijn in een orthopedagogisch rapport, behorende bij de eerder genoemde dyslexieverklaring. Deze extra faciliteiten kunnen zijn: Gebruik eigen laptop Gebruik digitale schoolboeken In overleg met de remedial teacher en ondersteuningscoördinator wordt bepaald welke digitale schoolboeken aangeschaft worden Indien mogelijk kunnen bepaalde toetsen mondeling worden afgenomen In uitzonderlijke gevallen wordt dispensatie voor een MVT verleend In uitzonderlijke gevallen wordt Kurzweil ingezet bij toetsen in klas 9 en 10 3
Voor deze extra toegekende faciliteiten geldt dat de school bepaalt welke faciliteit noodzakelijk is en wordt ingezet. Eindexamen De gangbare aanpassingen bij het Centraal Examen voor dyslectische kandidaten betreffen: een geschikte lettergrootte (Arial 12) extra tijd (maximaal een half uur). audio- ondersteuning* (Kurzweil 3000) * Voorwaarde om gebruik te maken van Kurzweil bij het Centraal Schriftelijk Examen is dat in de dyslexieverklaring van de examenkandidaat staat dat hij/zij in aanmerking voor audio-ondersteuning komt en dat de ondersteuningscommissie heeft geconstateerd dat de examenkandidaat is gebaat bij deze vorm van ondersteuning. Bij de examens zijn onder andere spellingkaarten of een digitaal woordenboek niet toegestaan. Ook een andere beoordeling van examenonderdelen (met name spelling) is niet toegestaan. Rol van de ouder(s)/verzorger(s) Helpt zoon/dochter bij het plannen van huiswerk en biedt waar mogelijk ondersteuning. Biedt structuur zoals zorgen voor een eigen werkplek die netjes en overzichtelijk is. Helpen bij het inpakken van de schooltas, agenda en Magister controleren enz. Onderhoudt contacten met de mentor om de ontwikkelingen te volgen. Zorgt zo mogelijk dat aan de randvoorwaarden voldaan wordt ten aanzien van gebruik van computer. Rol van de mentor Weet dat de leerling dyslectisch is en heeft daar aandacht voor. Begeleidt leerlingen als het gaat om zijn rechten en plichten. Onderhoudt contact met de vakdocenten over het naleven van de gemaakte afspraken. Onderhoudt contact met de ouders over de mogelijkheden van de school ivm de dyslexie. 4
Rol van de vakdocent Is op de hoogte van het feit dat de leerling dyslectisch is en besteedt daar voldoende aandacht aan. Is op de hoogte van de compenserende maatregelen die op de betrokken leerling van toepassing zijn en past deze toe. Houdt zich aan de gemaakte afspraken. Voor examen gerelateerde afspraken dient contact opgenomen te worden met de examensecretaris. 5
Bijlage 1 Beoordeling en afspraken bij Nederlands Werkwoordspelling Er wordt gelet op de d's en t s en niet op andere spelfouten. Bij andere leerlingen worden overige spelfouten wel aangerekend (bijvoorbeeld ondekte is bij een dyslectische leerling goed, maar bij een andere leerling fout). Spelling Speciale spellingstoetsen met minder opgaven (o.a. opdrachten met weetwoorden weggelaten) Regels die geleerd kunnen worden, worden meegeteld. Bij meervoudsvormen gaat het bijvoorbeeld bij dyslectische leerlingen om de uitgang. Boekverslagen In klas 7 en 8 maximaal 1pt eraf voor spelling (andere leerlingen max. 2pt). De boekverslagen in klas 9 en 10 worden beoordeeld met een letter (O, V of G en niet met een cijfer). Schrijfopdrachten Bij een dyslectische leerling worden alleen fouten in de werkwoordspelling meegerekend. Dit geldt niet voor klas 10, want bij het examen wordt er ook geen rekening mee gehouden. 6
Bijlage 2 Beoordeling en afspraken bij de Moderne Vreemde Talen (Engels, Frans en Duits) Klas 7 Toetsen in Arial 12 Extra tijd/minder opgaven Maximaal 2 punten aftrek voor spelling bij alle toetsen en S.O. s Klas 8, 9 en 10 Toetsen in Arial 12 Extra tijd/minder opgaven 7