Bedrijfsgezondheidszorg 2016 Is er nieuws te melden? Peter Karper Bedrijfsarts Arbobedrijf Zorg van de Zaak netwerk Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie, namelijk Geen Geen Geen Geen 1
Intuitieve meningsuitvraag Staat de bedrijfsgezondheidszorg er anno 2016 goed voor? 2
Bedrijfsarts gaat voortaan over preventie De ruim 1000 bedrijfsartsen in Nederland krijgen er een belangrijke taak bij. Voortaan moeten ze de werkgever ook adviseren hoe hij ziekte en uitval door het werk het beste kan voorkomen. De FNV is blij dat een meerderheid van de Tweede Kamer haar argumenten heeft overgenomen. Dit bleek bij de stemming over wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet. Arbo Online Kennisplatform 21-09-2016, bron: FNV.NL 3
Een op de zes werknemers kampt met serieuze slaapproblemen. Bijna twee derde van hen functioneert daardoor soms minder goed op het werk. Dat blijkt uit een online-enquête van marktonderzoeker TNS Nipo in opdracht van Zilveren Kruis onder ruim 3.400 Nederlanders. Meer dan de helft van de werknemers die hinder ondervinden van slaapproblemen heeft last van concentratieproblemen (59 procent). Een kwart maakt fouten door het gebrek aan een goede nachtrust. Bron: 12-09-2016 BNR Nieuwsradio 4
Overzicht SER advies Nieuwe Arbowet Second Opinion Privacywetgeving SER advies toekomst arbeidsgerelateerde zorg Datum: 19 september 2014; verdeeld advies Reactie Kabinet: 28 januari 2015: Geen draagvlak stelselaanpassing Versterking betrokkenheid werknemers Branchegerichte en regionale best practices Preventiemedewerker beter WOR verankerd Meer preventie op het werk Basiscontract dienstverlening Samenwerking reguliere en bedrijfsgezondheidszorg Instroom bedrijfsartsen opleiding Melden van beroepsziekten Toezicht door I-SZW 5
Test uw kennis Jaaruitgaven preventieve gezondheidszorg: meer of minder dan 100 per werknemer per jaar? In 2011 M 90 voor 6 miljoen werknemers: 15 per werknemer per jaar (Bron: RIVM). Finland, Frankrijk, Duitsland, België en Oostenrijk geven er meer aan uit. 6
Test uw kennis Welk percentage werknemers heeft nu vrije toegang tot een bedrijfsarts: meer of minder dan 50%? 75% Test uw kennis Welke elementen worden opgenomen in het basiscontract? Verzuimbegeleiding Toetsing RI&E Wettelijke aanstellingskeuringen Aanbieden PAGO Vrije toegang tot een bedrijfsarts 7
Test uw kennis Basiscontract: en verder? Voldoende tijd voor werkplekbezoek, overleg met medezeggenschap, mogelijkheid second opinion, mogelijkheid andere bedrijfsarts, melden beroepsziekten, inrichting klachtenregeling Verzwaarde sanctie indien niet aanwezig 8
Wetsvoorstel Arbowet (1) Op 13 september jl. stemde de Tweede Kamer in met een wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet. Het doel van Minister Asscher met deze wetswijziging is om het functioneren van de bedrijfsgezondheidzorg voor werknemers en werkgevers te verbeteren en de duurzame inzetbaarheid van de beroepsbevolking te verbeteren. Wat wijzigt er? De voorgestelde wetswijziging gaat onder andere over het recht van een werknemer om een bedrijfsarts te spreken en de plicht van werkgevers om een basiscontract af te sluiten met een bedrijfsarts of arbodienst. Daarnaast werd er een amendement aangenomen en een motie goedgekeurd, namelijk: Amendement over het opnemen van advies over preventie in het basiscontract Motie over de ontwikkeling van een programma waarin de bedrijfsgeneeskundige zorg en de curatieve zorg samenwerken om langdurige arbeidsuitval te voorkomen. Wetsvoorstel Arbowet (2) Doelstellingen versterking van de positie van de preventiemedewerker en samenwerking met de arbodienstverleners/ arbodeskundigen: Grotere betrokkenheid van werknemers bij de totstandkoming van afspraken met arbodiensten en bedrijfsartsen. Zo krijgt het medezeggenschapsorgaan instemmingsrecht bij de keuze van de preventiemedewerker en diens positionering in de organisatie. Voor risico s en afspraken over aansprakelijkheden moeten medezeggenschapsorganen en werkgevers zich goed laten informeren over de rechten en plichten die zij aangaan in de overeenkomsten met arbodienstverleners. Door scholing of door een adviseur in de arm te nemen. 9
Wetsvoorstel Arbowet (3) ruimte voor professionele beroepsuitoefening door bedrijfsarts en andere arbodienstverleners; meer mogelijkheden voor handhaving en toezicht: Handhaving en toezicht: uitbreiding van de sanctioneringsmogelijkheden van de Inspectie SZW ten opzichte van werkgevers, arbodiensten en bedrijfsartsen. In sommige gevallen wordt de bedrijfsarts gelijkgesteld aan de werkgever. De I-SZW mag werkgevers zonder basiscontract arbodienstverlening beboeten. 10
Wetsvoorstel Arbowet (4) verduidelijken van de adviserende rol van de bedrijfsarts bij verzuimbegeleiding; het kunnen consulteren van de bedrijfsarts: Betere toegang tot de bedrijfsarts door middel van een open spreekuur, bedrijfsarts moet iedere arbeidsplaats kunnen bezoeken en er moet een adequate procedure komen voor het afwikkelen van klachten. 11
Wetsvoorstel Arbowet (5) het basiscontract arbodienstverlening: Afspraken over de arbodienstverlening vastleggen in een schriftelijke overeenkomst, het basiscontract arbodienstverlening. Daarin moet staan: 1) dat de bedrijfsarts toegang heeft tot elke werkplek, 2) op welke manier de arbodienstverlener of bedrijfsarts zijn wettelijke taken kan uitvoeren, 3) hoe de toegang tot de bedrijfsarts en het overleg met de preventiemedewerker en or zijn geregeld, 4) hoe werknemers gebruik kunnen maken van het recht op second opinion, 5) hoe de klachtenprocedures werken, en 6) hoe de bedrijfsarts omgaat met de meldingsplicht voor beroepsziekten. Recht van werknemer op second opinion van andere bedrijfsarts, buiten de arbodienst of het bedrijf waar de eerste bedrijfsarts werkt. Zelfstandige bedrijfsartsen en arbodiensten moeten hiertoe contracten gaan afsluiten met andere arbodienstverleners. Test uw kennis Hoeveel bedrijven heeft geen contract met arbodienst of bedrijfsarts: meer of minder dan 40%? 28% (2013, Bron: I-SZW) Hoeveel bedrijfsartsen melden beroepsziekten: meer of minder dan 50%? Circa 30% regelmatig Circa 46% nooit (Bron: I-SZW 2014) 12
Wetsvoorstel Arbowet (6) De nieuwe Arbowet die op 13 september in de Tweede Kamer is afgenomen zal vanwege behandeling in de Eerste Kamer, naar verwachting pas met ingang van 1 juli 2017 van kracht worden. Ondertussen wordt vanuit het ministerie van SZW, met ondersteuning van Cap Gemini en samen met een groep stakeholders waaronder OVAL gewerkt aan goede informatievoorziening over de huidige en de nieuwe Arbowet. Binnenkort komt er via Arboportaal een animatie beschikbaar die uitleg geeft over de vangnet- en maatwerkregeling. Daarnaast worden animaties over rechten en plichten van werknemers en de rol van de bedrijfsarts voorbereid. Er wordt gewerkt aan een tweede inspiratievideo over gezond en veilig werken vanuit de praktijk in een bedrijf. Ook deze komt binnenkort beschikbaar en wordt dan via OVAL gedeeld. Het ministerie van SZW gaat webinars organiseren voor werkgevers en voor arboprofessionals. Hierin wordt uitleg gegeven over de nieuwe Arbowet. De webinars starten met een interview met minister Asscher over de veranderingen in de wet. Bron: OVAL 22-09-2016 13
Instroom bedrijfsartsen In oktober gaat de campagne 'Bedrijfsarts worden. Het betere werk' van start. Met inzet van tien enthousiaste ambassadeurs die werken als bedrijfsarts of voor het vak in opleiding zijn. Zij laten via blogs, vlogs, social media, artikelen en presentaties de aantrekkelijke kanten en mogelijkheden van het vak zien. Basisartsen en zijinstromers kunnen ook gastcolleges of presentaties bijwonen en in gesprek gaan met een van de ambassadeurs. OVAL is samen met de NVAB, het ministerie van SZW, opleiders en andere stakeholders betrokken bij de projectgroep imagocampagne bedrijfsartsen. Met beperkte financiële support vanuit het ministerie van SZW en inzet van een externe projectleider wordt momenteel hard gewerkt aan de voorbereiding van de campagne. De website www.bedrijfsartsworden.nl gaat op 10 oktober live. Bron: OVAL 22-09-2016 Test uw kennis Hoe is het verloop van het aantal bedrijfsartsen in Nederland? 2010 2154 2020 1650 2025 1300 Bron: Capaciteitsorgaan, 2013) 14
Second opinion 1 Juist omdat bij de re-integratie van zieke werknemers meerdere partijen betrokken zijn, is er sprake van een dynamisch proces. Waar meerdere partijen samenwerken met hetzelfde doel worden soms, ook door de bedrijfsarts, inschattingen gemaakt en adviezen gegeven die niet alle partijen welgevallig zijn of ter discussie worden gesteld. Indien dit het geval is, biedt een second opinion zowel de werkgever als de werknemer de mogelijkheid om deze inschattingen en adviezen onafhankelijk te laten evalueren en partijen de mogelijkheid te bieden om hun re-integratie inspanningen aan te passen. Bron: brief OVAL aan Tweede Kamer 01-09-2016 Second opinion 2 Behoefte lijkt beperkt Vrijwel alle terug te voeren op miscommunicatie Strak werkproces privacyregels van groot belang Heldere afbakening doel en inzet van groot belang Tijdsintensief (4 uren per casus) Bron: pilot OVAL september 2015 15
Adviezen: Second opinion 3 Niet zuiver medische beoordeling doen Vaak stagnatie re-integratie obv miscommunicatie Toepassing helder afbakenen Niet bij arbeidsconflict met mediator of advocaat, juridische procedures, klachtenprocedures of eerder DO UWV Werkgever en werknemer kunnen beiden aanvraag doen 16
Privacyregels 1 Onlangs zijn twee publicaties van de Autoriteit Persoonsgegevens verschenen die veel vragen oproepen bij management, HR- en arboprofessionals met betrekking tot het respecteren van de privacy van de werknemer. Hoe kunt u hiermee omgaan in het Eigen-Regiemodel en in het algemeen? Privacyregels 2 Werkgever verantwoordelijk Wet meldplicht Datalekken sedert 1 januari 2016 Actieve handhaving (BSN!) Bewerkersovereenkomst Communicatie: alleen in termen van (resterende) arbeidsmogelijkheden (na PA!) 17
Kabinetsvoornemens Prinsjesdag 2016 Arbeidsongeschiktheid WGA Transitievergoeding en ziekte Premiekorting bij arbeidshandicap Banen bij arbeidsbeperking Nieuw beschut werk Participatie asielzoekers IVA-keuring voor werkgevers Politieke discussie blijft Loondoorbetaling bij ziekte belooft een heet hangijzer te worden bij de komende verkiezingen. Partijen buitelen nu al over elkaar heen om werkgevers en ondernemers te paaien met mooie beloften. Zoals zo vaak in de politiek lijkt kennis van zaken niet perse leidend voor de inhoud van de voorstellen. Laten we daarom eens stilstaan bij de feiten en onze ervaringen uit de praktijk. Bron: Fith arbeidsbemiddeling, blog september 2016 18
Wat betekent dit nu voor het werk van de bedrijfsarts? Spanningsveld tussen belangen steeds groter Regelgeving steeds knellender Persoonlijk professioneel risico neemt toe Meer verantwoording gevraagd 19
En wat betekent dit voor de bedrijfsarts zelf? Basis (CANMEDS) onderhouden Extra (na-)druk op: Vaardigheid in communicatie Assertiviteit en integriteit Lef En bovenal: wij leveren als arts zorg aan werkenden 20
Intuitieve meningsuitvraag Staat de bedrijfsgezondheidszorg er anno 2016 goed voor? 21