Functieafdeling Single Ballon Endoscopie
Patiënteninformatie over SINGLE BALLON ENDOSCOPIE Om het onderzoek goed te laten verlopen, verzoeken wij u om deze brochure zorgvuldig te lezen en de aanwijzingen en voorbereiding nauwkeurig op te volgen, ook als u het onderzoek al eerder heeft gehad. 3
Inhoudsopgave 1. Afspraakgegevens...5 2. Aandachtspunten...6 3. Informatie over een single ballon endoscopie...8 4. Voorbereiding single ballon endoscopie... 12 5. Bloedverdunners... 17 6. Aanwijzingen voor mensen met een stoma... 18 7. Informatie voor mensen met diabetes... 19 4
1. Afspraakgegevens Er is voor u onderstaande afspraak gemaakt voor een single ballon endoscopie: Dag: Datum: Opnametijd: S.v.p. melden bij het opnamebureau in de centrale hal bewegwijzeringsnummer 0.06. Wij verzoeken u bij verhindering dit uiterlijk tot 24 uur van tevoren aan ons door te geven, daar wij anders genoodzaakt zijn de kosten van het onderzoek in rekening te brengen. 5
2. Aandachtspunten Neemt geen ijzertabletten in de week voorafgaand aan het onderzoek. Laat geen maag- of darmfoto s met contrastvloeistof maken in de week voorafgaand aan het onderzoek. Als u bloedverdunners gebruikt, leest u dan de informatie op pagina 17. Wanneer u een stoma heeft, volgt u dan de aanwijzingen op pagina 18. Indien u diabetes heeft, volgt u dan de aanwijzingen vanaf pagina 19. Alle overige medicatie kunt u op de dag van het onderzoek gewoon blijven gebruiken (tabletten mogen met een slokje water tot uiterlijk een uur vóór het onderzoek ingenomen worden of anders na het onderzoek), tenzij uw arts andere instructies heeft gegeven. De anticonceptiepil is vanwege de laxeerkuur niet meer betrouwbaar. Moviprep reinigt uw darmen en zorgt ervoor dat u diarree krijgt. Houdt u er daarom rekening mee dat u tijdens het drinken van de Moviprep het beste thuis kunt blijven. 6
Door de diarree die u krijgt, kan de huid rondom uw anus rood en pijnlijk worden. Dit probleem kunt u verminderen door de huid rondom uw anus voor de laxeerkuur te beschermen met Sudocreme. Wat neemt u mee naar het ziekenhuis? Wij verzoeken u de volgende voorwerpen mee te nemen als u voor uw onderzoek komt: Een patiëntenpas van ziekenhuis St Jansdal (indien u geen pas heeft of deze verlopen is, dan verzoeken wij u een nieuwe pas te maken bij de receptie of de zelfservicezuil in de hal). Een geldig legitimatiebewijs Extra ondergoed Uw eigen medicatie Eventueel het CPAP apparaat dat u gebruikt tijdens het slapen. Tijdens het onderzoek kunt u uw gewone kleding aanhouden. Vermijdt u echter strakzittende of knellende kleding. Sieraden en andere kostbaarheden kunt u beter thuis laten. 7
3. Informatie over een single ballon endoscopie Wat is een single ballon endoscopie? Een single ballon onderzoek is een inwendig onderzoek waarbij een groot deel van de dunne darm wordt bekeken. De dunne darm kan worden bereikt via de mond en de maag of via de anus en de dikke darm. Het onderzoek wordt verricht met behulp van een endoscoop. Dit is een flexibele, bestuurbare slang waarin een camera bevestigd is. De endoscoop en camera zijn verbonden met een beeldscherm, zodat de arts uw dunne darm nauwkeurig kan bekijken. Wie verricht het onderzoek? Het onderzoek wordt uitgevoerd door een maag-darmleverarts (MDL-arts). Deze wordt tijdens het onderzoek bijgestaan door één of meerdere endoscopielaboranten. Zij zullen u vlak voor en tijdens het onderzoek zoveel mogelijk toelichting en aanwijzingen geven. Waar wordt het onderzoek gedaan? Nadat u zich gemeld heeft bij het opnamebureau, wordt u doorverwezen naar een verpleegafdeling. Vanaf daar wordt u in een bed naar de functieafdeling gebracht waar het onderzoek plaatsvindt. Na afloop wordt u weer teruggebracht naar de verpleegafdeling. 8
Hoe verloopt het onderzoek? Op de functieafdeling maakt u kennis met de zorgverleners die het onderzoek bij u zullen uitvoeren. Vervolgens wordt er een infuusnaald in uw hand of arm ingebracht. Hierna wordt u verzocht om op uw linkerzij te gaan liggen. Via het infuus wordt de medicatie voor het roesje toegediend. Via de mond of anus wordt de scoop ingebracht en vervolgens opgevoerd naar de dunne darm. Hierbij wordt koolzuurgas (CO2) ingeblazen om de darmen te ontplooien. Dit geeft een vol, soms pijnlijk gevoel. Nadat de arts het hele gebied nauwkeurig onderzocht heeft en er eventueel weefsel en/of poliepen weggenomen zijn, wordt de endoscoop verwijderd en is het onderzoek klaar. U wordt teruggebracht naar de verpleegafdeling en als u voldoende wakker bent, mag u weer naar huis. Wat zijn de risico s? Een single ballon endoscopie is een veilig onderzoek. Toch kan er een enkele keer een complicatie optreden. Dit kunnen een nabloeding en een perforatie zijn. Dit risico is zeer laag, maar in zeldzame gevallen kan er hierdoor een operatie nodig zijn. De risico s worden met u besproken. Hoelang duurt het onderzoek? U bent in totaal ongeveer 120 minuten in de behandelkamer. Het onderzoek zelf duurt ongeveer 90 minuten. Na afloop verblijft u nog enige tijd op de verpleegafdeling. U kunt rekenen op een verblijf in het ziekenhuis van ongeveer vijf uur. 9
Na het onderzoek Na het onderzoek meten verpleegkundigen regelmatig uw bloeddruk en controleren zij het zuurstofgehalte in uw bloed. Wanneer u goed wakker bent en alle controles stabiel zijn, wordt het infuus verwijderd. U kunt uw normale eetpatroon hervatten. Door de toegediende medicatie kunt u de rest van de dag last hebben van een verminderd reactievermogen, concentratiestoornissen en een verminderd geheugen. Wij raden u dan ook aan om de rest van de dag geen afspra ken te maken. Ook dient u er rekening mee te houden dat u zelf niet naar huis mag rijden. U kunt nog (enkele uren tot een dag) last hebben van winderigheid en krampen ten gevolge van de lucht die tijdens het onderzoek is ingeblazen. Eventuele medicatie kunt u weer volgens voorschrift innemen. Neemt u contact op wanneer u na het onderzoek last heeft van de volgende klachten: Koorts boven de 38,5 graden. Aanhoudende buikpijn die uiterlijk drie dagen na de scopie begonnen is. Bloedverlies en/of zwarte ontlasting tot uiterlijk tien dagen na de scopie begonnen. Contact U kunt ons bereiken op de volgende telefoonnummers: Functieafdeling (0341) 463538 (maandag t/m vrijdag van 08.30 uur tot 17.00 uur) Poli MDL (0341) 463899 (maandag t/m vrijdag van 08.30 uur tot 16.30 uur) 10
Buiten kantoortijden Heeft u na uw bezoek aan het ziekenhuis vragen? De eerste vijf dagen na het bezoek kunt u contact met ons opnemen via het algemene nummer van het ziekenhuis: 0341-463911. De receptioniste zal u doorverbinden met de afdeling waar u uw vraag kunt stellen. Is het langer dan vijf dagen geleden? Neem dan contact op met uw eigen huisarts of buiten kantoortijden met de Huisartsenpost via 0900 341 0 341 Wanneer is de uitslag bekend? Meteen na het onderzoek geeft de arts een eerste indruk aan de verpleegkundigen van de verpleegafdeling door. Tevens wordt er direct een verslag gestuurd naar de arts die het onderzoek heeft aangevraagd. Wanneer er biopten genomen zijn, duurt het ongeveer tien werkdagen voor de uitslag hiervan bekend is. Mede daardoor duurt het vaak minimaal twee weken voordat de definitieve uitslag aan u kan worden gegeven. 11
4. Voorbereiding single ballon endoscopie Voor dit onderzoek is het noodzakelijk dat de gehele darm goed gereinigd is. Enkele dagen voor het onderzoek begint u daarom thuis al met de voorbereiding, waaronder het drinken van twee liter laxeerdrank (Moviprep). Hiervoor krijgt u van het ziekenhuis een recept mee dat u bij de apotheek kunt inleveren. Drie dagen voor het onderzoek Wij verzoeken u om vanaf nu geen etenswaren met pitjes, zaden of graankorrels meer te nemen (zoals bijvoorbeeld; druiven, kiwi s, sesamcrackers of grof volkorenbrood). Pitjes, zaden en graankorrels verteren langzaam en blijven daardoor lang in de darmen aanwezig. Tijdens het onderzoek bemoeilijken ze het zicht en kunnen ze de endoscoop verstoppen. Twee dagen voor het onderzoek Indien u vezelpreparaten gebruikt (bijvoorbeeld Metamucil, Volcolon, Fiberform, Stimulance multie fibre mix) dan stopt u hiermee tot na het onderzoek. U volgt vanaf het onbijt een vezelarm dieet. U kunt hierbij kiezen uit de volgende voedingsmiddelen: Ontbijt/lunch: beschuit wit of lichtbruin brood (zonder zaden, graankorrels en korstjes) 12
boter, margarine mild gekruide, magere vleeswaren kaas (zonder pitjes) jam (zonder stukjes), honing, stroop, chocoladepasta Warme maaltijd: soep of bouillon gekookte aardappelen, aardappelpuree gekookte wortels, bloemkool, broccoli en spinazie witte rijst, pasta (geen volkoren) magere lichtgekruide vlees-, vis-, kipproducten zonder paneermeel of vel magere jus Dessert: gladde vla of pudding kwark of yoghurt (zonder fruit of ander vulsel) ijs (zonder fruit of ander vulsel) Dranken: thee, koffie melk, karnemelk, yoghurtdrank limonade (zonder koolzuur) vruchtensap water Producten die niet in het dieet genoemd worden, mag u niet gebruiken. 13
Eén dag voor het onderzoek Ook vandaag volgt u het vezelarme dieet en kiest u voor het ontbijt, de lunch en de warme maaltijd uit de eerder genoemde producten. Na 16.00 uur is alleen het drinken van heldere vloeistoffen nog toegestaan. Indien u een (warme) avondmaaltijd wenst te gebruiken, doe dit dan vóór 16.00 uur. Heldere vloeistoffen: heldere bouillon (zonder groente, vlees of vermicelli) thee, koffie (zonder melk!) heldere limonade (zonder koolzuur) helder vruchtensap (bijvoorbeeld appelsap, witte druivensap) water Tussen 18.00 uur en 20.00 uur drinkt u de eerste liter Moviprep. Daarnaast moet u nog minimaal één liter heldere vloeistof drinken. Wij verzoeken u om de richtlijnen in de bijsluiter van het laxeermiddel te negeren en uitsluitend de aanwijzingen uit dit boekje op te volgen. Bereiding van de Moviprep: Een verpakking Moviprep bevat vier zakjes; twee keer zakje A en twee leer zakje B Om één liter laxeerdrank te maken mengt u één zakje A en één zakje B met één liter (niet bruisend) water. Roer het mengsel vervolgens tot het poeder volledig is opgelost. Dit kan enige minuten duren. 14
Tips om het drinken van de Moviprep te vergemakkelijken: Zet de laxeerdrank een tijdje in de koelkast. Drink met een rietje zodat u er minder van proeft. Voeg per glas een scheutje limonadesiroop of helder vruchtensap toe. De dag van het onderzoek Vandaag drinkt u de laatste liter Moviprep en minimaal één liter heldere vloeistof. Verder blijft u helemaal nuchter. Tabletten die u van uw arts moet doorgebruiken kunt u zonodig met een slokje water tot uiterlijk één uur voor het onderzoek innemen of anders na het onderzoek. Om het onderzoek goed te laten verlopen en te zorgen dat de arts een duidelijk beeld van uw dunne darm krijgt, is het absoluut noodzakelijk dat uw darmen optimaal gereinigd zijn. Uit studies is gebleken dat het onderzoek daarom binnen acht uur na het drinken van de laatste liter Moviprep moet plaatsvinden. Afhankelijk van het tijdstip van het onderzoek kan dit betekenen dat u op de dag van het onderzoek vroeg moet opstaan om de resterende liter Moviprep te drinken. Wij vragen hiervoor uw begrip en rekenen op uw medewerking. 15
Laxeerschema Tijdstip onderzoek Tweede liter Moviprep + minimaal één liter heldere vloeistof 08.30 uur 09.00 uur 03.30 uur 05.30 uur 09.00 uur 09.30 uur 04.00 uur 06.00 uur 09.30 uur 10.00 uur 04.30 uur 06.30 uur 10.00 uur 10.30 uur 05.00 uur 07.00 uur 10.30 uur 11.00 uur 05.30 uur 07.30 uur 11.00 uur 11.30 uur 06.00 uur 08.00 uur 11.30 uur 12.00 uur 06.30 uur 08.30 uur 12.00 uur 12.30 uur 07.00 uur 09.00 uur 13.00 uur 13.30 uur 08.00 uur 10.00 uur 13.30 uur 14.00 uur 08.30 uur 10.30 uur 14.00 uur 14.30 uur 09.00 uur 11.00 uur 14.30 uur 15.00 uur 09.30 uur 11.30 uur 15.00 uur 15.30 uur 10.00 uur 12.00 uur 15.30 uur 16.00 uur 10.30 uur 12.30 uur 16.00 uur 16.30 uur 11.00 uur 13.00 uur Bereid de tweede liter Moviprep volgens de eerder beschreven instructie. Na het drinken van de laatste liter Moviprep en minimaal één liter heldere vloeistof blijft u helemaal nuchter tot na het onderzoek. 16
5. Bloedverdunners Soms dienen bloedverdunners een aantal dagen voor het onderzoek gestaakt worden. Dit moet echter altijd gebeuren in overleg met een arts. Neemt u daarom contact op met de arts die het onderzoek aanvraagt. Globale richtlijn Niet stoppen: Trombocytenaggregatieremmer zoals: Acetylsalicylzuur, Carbasalaatcalcium (Ascal), Dipyridamol (Persantin), Clopidogrel (Plavix), Prasugrel (Efient) en Ticargrelor (Brilique) Overleg Tromosedienst: Acenocoumarol (Sintrom) of Fenprocoumon (Marcoumar) Overleg arts: NOAC (Non-VKA Orale Anti Coagulantia) zoals: Rivaroxaban (Xarelto), Dabigatran (Pradaxa), Apixaban (Eliquis) Indien nodig geeft de arts die het onderzoek verricht u na het onderzoek aanvullend advies over het herstarten van de medicatie, mede afhankelijk van de uitkomsten van de scopie. 17
6. Aanwijzingen voor mensen met een stoma Dikke darmstoma (Colostoma) U volgt de normale voorbereiding (zie hoofdstuk 4), waaronder het drinken van twee liter laxeerdrank. In verband met de dunne ontlasting die u door de laxeerkuur krijgt, is een zogenaamde open stomazak noodzakelijk. Dit is een stomazak die aan de onderkant geopend kan worden waardoor u deze in het toilet kunt legen. Vraag uw stomaconsulente gerust om advies. Voor vragen over uw stoma en het gebruik van uw stomamateriaal kunt u terecht bij uw stomaconsulente. Zij is van maandag tot en met vrijdag van 08.30 tot 17.00 uur aanwezig op de stomapoli van ziekenhuis St Jansdal. U volgt hiervoor looproute 0.72. Het telefoonnummer van de stomapoli is (0341) 463594. Neemt u op de dag van het onderzoek voldoende van uw eigen stomamateriaal mee naar het ziekenhuis. 18
7. Informatie voor mensen met diabetes Tijdens de voorbereidingsdagen kunt u last krijgen van te hoge of te lage bloedglucosewaarden. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen, adviseren wij de voor u geldende instructies nauwkeurig op te volgen, dit naast de andere voorbereidingen die u voor het onderzoek moet treffen. protocol insuline eenmaal daags, pg 20 protocol insuline tweemaal daags, pg 21 protocol insuline viermaal daags, pg 22 protocol insulinepomp, pg 24 protocol bloedglucoseverlagende tabletten, pg 26 Bij vragen kunt u contact opnemen met één van de diabetes verpleegkundigen van het St Jansdal via de assistentes van de poli interne: Van maandag tot en met vrijdag van 08.30 tot 12.00 uur en van 13.30 tot 16.00 uur telefoonnummer (0341) 463747 Als u belt, graag doorgeven welke insulinesoort u gebruikt en hoeveel eenheden u altijd injecteert/bolust. U wordt teruggebeld. 19
Diabetesprotocol insuline eenmaal daags Wij adviseren u de komende dagen de bloedglucose vier keer te prikken: voor het ontbijt voor de lunch voor het avondeten voor het slapengaan Wat te doen bij lage bloedglucosewaarden? Is de bloedglucose lager dan 4 mmol/l: Zes tabletten dextro of een glas gewone limonade (dus wel met suiker) nemen. Twee dagen voor het onderzoek (vezelarm dieet) U dient uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Eén dag voor het onderzoek (vezelarm dieet volgens afspraak, daarna heldere vloeibaar dieet en eerste liter Moviprep) Indien u gewend bent om de langwerkende insuline s morgens te injecteren, dan dient u 75% (3/4) van uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Bent u gewend om de langwerkende insuline voor het avondeten of voor het slapengaan te injecteren, dan dient u 50% (1/2) van uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. De dag van het onderzoek (tweede liter Moviprep) Indien u gewend bent om de langwerkende insuline s morgens te injecteren, dan dient u 50% (1/2) van de gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Bent u gewend om de langwerkende insuline voor het avondeten of voor het slapengaan te injecteren, dan kunt u de gebruikelijke hoeveelheid injecteren. 20
Diabetesprotocol insuline tweemaal daags Wij adviseren u de komende dagen de bloedglucose vier keer te prikken: voor het ontbijt voor de lunch voor het avondeten voor het slapengaan Wat te doen bij lage bloedglucosewaarden? Is de bloedglucose lager dan 4 mmol/l: Zes tabletten dextro of een glas gewone limonade (dus wel met suiker) nemen. Twee dagen voor het onderzoek (vezelarm dieet) U dient uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Eén dag voor het onderzoek (vezelarm dieet volgens afspraak, daarna heldere vloeibaar dieet en eerste liter Moviprep) Voor het ontbijt dient u uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Voor het avondeten dient u 50% (1/2) van uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. De dag van het onderzoek (tweede liter Moviprep) Indien het onderzoek s morgens plaatsvindt, dient u de eerste maaltijd na het onderzoek 50% (1/2) van uw gebruikelijke dosering te injecteren. Indien het onderzoek s middags plaatsvindt, kunt u s avonds uw gebruikelijke dosering injecteren. 21
Diabetesprotocol insuline viermaal daags Wij adviseren u de komende dagen de bloedglucose vier keer te prikken: voor het ontbijt voor de lunch voor het avondeten voor het slapengaan Wat te doen bij lage bloedglucosewaarden? Is de bloedglucose voor de maaltijd lager dan 5 mmol/l, dan moet u 2 eh (ultra)kortwerkende insuline minder injecteren. Is de bloedglucose lager dan 4: Zes tabletten dextro of een glas gewone limonade (dus wel met suiker) nemen en 2 eh (ultra)kortwerkende insuline minder injecteren. Wat te doen bij hoge bloedglucosewaarden? Bijspuitschema: Is de bloedglucose hoger dan 15, dan dient u 2 eh (ultra) kortwerkende insuline extra te injecteren. Is de bloedglucose hoger dan 20, dan dient u 4 eh (ultra) kortwerkende insuline extra te injecteren. Twee dagen voor het onderzoek (vezelarm dieet) U dient uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Eén dag voor het onderzoek (vezelarm dieet volgens afspraak, daarna heldere vloeibaar dieet en eerste liter Moviprep) Indien u gewend bent om de langwerkende insuline s morgens te injecteren, dan dient 75% (3/4) van uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. 22
Bent u gewend om de langwerkende insuline voor het avondeten of voor het slapengaan te injecteren, dan dient u 50% (1/2) van uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Voor uw ontbijt en voor uw lunch dient u uw gebruikelijke hoeveelheid (ultra)kortwerkende insuline te injecteren. Voor het avondeten alleen het bijspuitschema volgen. De dag van het onderzoek (tweede liter Moviprep) Indien u gewend bent om de langwerkende insuline s morgens te injecteren, dan dient u 50% (1/2) van de gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Bent u gewend om de langwerkende insuline voor het avondeten of voor het slapengaan te injecteren, dan dient u de gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. Voor de (ultra)kortwerkende insuline dient u het bijspuitschema te volgen. Na het onderzoek dient u uw gebruikelijke hoeveelheid te injecteren. 23
Diabetesprotocol insulinepomp Wij adviseren u de komende dagen de bloedglucose zeven keer te prikken: voor het ontbijt anderhalf uur na het ontbijt voor de lunch anderhalf uur na de lunch voor het avondeten anderhalf uur na het avondeten voor het slapengaan Wat te doen bij lage bloedglucosewaarden? Is de bloedglucose voor de maaltijd lager dan 5 mmol/l, dan dient u 2 eh (ultra)kortwerkende insuline minder te bolussen. Is de bloedglucose lager dan 4: Zes tabletten dextro of een glas gewone limonade (dus met suiker) nemen en 2 eh (ultra)kortwerkende insuline minder bolussen. Wat te doen bij hoge bloedglucosewaarden? Bijspuitschema: Is de bloedglucose hoger dan 15, dan dient u 2 eh (ultra) kortwerkende insuline extra te bolussen. Is de bloedglucose hoger dan 20, dan dient u 4 eh (ultra) kortwerkende insuline extra te bolussen. Twee dagen voor het onderzoek (vezelarm dieet) U kunt uw gebruikelijke basaalstand en bolusschema gebruiken. 24
Een dag voor het onderzoek (vezelarm dieet volgens afspraak, daarna heldere vloeibaar dieet en eerste liter Moviprep) Neem contact op met uw eigen diabetesverpleegkundigen voor advies/beleid over de basaalstand en het bolusschema. Is uw bloedglucose < 6 mmol/l dan de tijdelijke basaal gebruiken. Dit is afhankelijk van uw eigen situatie. De dag van het onderzoek (tweede liter Moviprep) Neem contact op met uw eigen diabetesverpleegkundigen voor advies/beleid over de basaalstand en het bolusschema. Is uw bloedglucose < 6 mmol/l dan de tijdelijke basaal gebruiken. Dit is afhankelijk van uw eigen situatie. 25
Diabetesprotocol bloedglucoseverlagende tabletten en/ of injecties Mocht u hypoverschijnselen krijgen (honger, beven, zweten, een trillerig gevoel, bleekheid, wazig zien, hoofdpijn of, duizeligheid) of is de bloedglucose lager dan 4.0 mmol, drinkt u dan één glas gewone limonade (dus wel met suiker) of één glas helder appelsap of neem zes tabletten dextro. Twee dagen voor het onderzoek (vezelarm) U dient vandaag uw gebruikelijke bloedglucoseverlagende tabletten en/of injecties te nemen. Eén dag voor het onderzoek (vezelarm dieet volgens afspraak, daarna heldere vloeibaar dieet en eerste liter Moviprep) U dient voor het ontbijt en voor de lunch uw gebruikelijke bloedglucoseverlagende tabletten en/of injecties te nemen. Voor het avondeten neemt u geen bloedglucoseverlagende tabletten en/of injecties. De dag van het onderzoek (tweede liter Moviprep) Na het onderzoek neemt u uw gebruikelijke bloedglucoseverlagende tabletten en/of injecties. Wij raden u aan om uw eigen diabetesmedicatie mee te nemen tijdens de opname. 26
Uitgave: Patiëntencommunicatie Harderwijk, september 2016 CAZ FA 57.09.16
Ziekenhuis St Jansdal Wethouder Jansenlaan 90 3844 DG Harderwijk Postbus 138 3840 AC Harderwijk Telefoon (0341) 463911 www.stjansdal.nl