PROGRAMMABOEKJE KRING CONCOURS 26 JUNI 2016

KRING CONCOURS 26 JUNI 2016

Ook bij Auto Alliance staat Broederschap, Trouw en Dienstbaarheid hoog in het vaandel! 4

Voorwoord President Als President van schuttersgilde Claudius Civilis heet ik u allen hartelijk welkom op het Federatief Kringconcours in Pannerden. Vandaag zijn we, samen met Kring de Liemers, de gastheer van 22 schutterijen. Vele maanden van vergaderen en voorbereiden door de concourscommissie komen vandaag samen op deze prachtige dag. De concourscommissie wil ik vanaf deze plaats zeer hartelijk danken voor hun inzet gedurende deze 12 maanden van voorbereiding. Ook alle vrijwilligers die deze dagen actief zijn heel veel dank. Ook dank aan al onze adverteerders in dit prachtige boekje voor hun financiële bijdrage. We hopen van harte dat u aan hun zult denken tijdens uw aankopen. Onder de bovengenoemde 22 schutterijen, en daar zijn we blij mee, is ook een schutters delegatie uit Duitsland Herzliches Willkommen schuttersvrienden en vriendinnen. Ook is er een schutterij met de naam t Scathe. We zijn zeer trots dat de jongste dorpsbewoners van de basisschool deze dag met ons meedoen. Ze lopen vandaag als eerste de mars door ons dorp. Zo leren zij de prachtige tradities kennen die Claudius Civilis al 164 jaar uitdraagt. Na de kinderen zult ook u aan de mars beginnen door ons mooie dorp. We zijn er trots op dat ook tijdens de wedstrijden u prachtige plaatsen ziet van ons dorp. Alle wedstrijden vinden plaats, op loopafstand van elkaar, midden in Pannerden. We leven in tijden waarin er veel veranderd, iedereen heeft daar een mening over, maar ik geloof nog steeds dat door samenwerking en in goed overleg er veel mogelijk is. Het lijkt wel op de leus die we allemaal kennen; Broederschap, Trouw en Dienstbaarheid. Namens onze schuttersgilde en het organisatiecomité wens ik u heel veel plezier hier bij ons in Pannerden. PANNERDEN; daar waar Broederschap, Trouw, en Dienstbaarheid samengaan met Tradities en Feest. Albert Janssen President Claudius Civilis. 7

belegde broodjes van Bentum & nog veel meer lekkers... brood van diverse heerlijke koekjes chocolade ONZE OPENINGSTIJDEN Dinsdag: 8.30-17.00 uur Woensdag: 8.30-12.30 uur Donderdag: 8.30-17.00 uur Vrijdag: 8.30-17.00 uur Zaterdag: 8.30-16.00 uur Graag tot ziens bij 8

Woord van Burgemeester Gemeente Rijnwaarden Op zondag 26 juni vindt het jaarlijkse treffen plaats van de Liemerse schuttersgilden. Dit jaar in Pannerden. De leden van schuttersgilde Claudius Civilis zijn aan de beurt om dit mooie feest van eensgezindheid en verbroedering te organiseren. Voor de eerste maal maak ik als nieuwe burgemeester van de gemeente Rijnwaarden dit samenkomen van zo vele Liemerse schutterijen mee. Ik verheug me er bijzonder op om hier deelgenoot van te zijn. Ik heb vernomen dat Bürgemeister Hinze van Emmerich, een aantal oud-burgemeesters van Rijnwaarden en ook onze Commissaris van de Koning, de heer Cornielje aanwezig zijn. Ik ben blij met zoveel belangstelling voor dit Liemerse feest. Bij de opening van het Kringconcours mag ik de deelnemers namens de gemeente Rijnwaarden erewijn aanbieden. Daarna gaan de wedstrijden van start. Met plezier neem ik een kijkje bij de verschillende wedstrijdonderdelen. De Liemerse schutters strijden met elkaar tijdens onder andere de bielemannen, het vendelen en de marswedstrijd. Prachtig hoe zij die aloude tradities samen voortzetten en sportief met elkaar strijden om de prijzen. Dit bijzonder feestelijke evenement wordt ieder jaar georganiseerd door een van de deelnemende gildes. Dit jaar dus Claudius Civilis uit Pannerden, een vereniging dat vele enthousiaste vrijwilligers kent. Vorig jaar zijn er veel jeugdige leden toegetreden tot het gilde, een teken dat de vereniging leeft in Pannerden. Het organiseren van een dergelijk groots evenement is Claudius Civilis wel toevertrouwd. Ik weet zeker dat zij er voor deelnemers en bezoekers een prachtig feest van maken. Een overzicht van alles dat het kringconcours in Pannerden u te bieden heeft, leest u in dit programmaboekje. Leden van het Schuttersgilde Claudius Civilis wens ik veel succes met de laatste voorbereidingen. Hen, alle Liemerse gilden en schutterijen en bezoekers wens ik een mooi concours en een sportieve strijd toe! Ella Schadd-de Boer Burgemeester van Rijnwaarden 9

Woord van voorzitter Gelderse Federatie St. Hubertus Beste schuttersvrienden en vriendinnen, Gildebroeders en zusters, genodigden, beste bezoekers van deze Kringdag, Welkom op de Kringdag van de schutterskring De Liemers bij het Schuttersgilde Claudius Civilis in Pannerden. Of mag ik soms zeggen welkom in Paandre, t land van Waoter & Wiend, en ook waar de Veerdijk een zeer korte verbinding is naar een andere schutterskring, dat zijn zo maar een paar kenmerken van dit mooie Gelderse dorp aan het Pannerdensch kanaal. Een dorp waar het schuttersgilde een belangrijke rol speelt in het dagelijkse leven en waar de harmonie, de schuttersbogen en Pannerdense kermiskrant vaste onderdelen zijn van het jaarlijkse schuttersfeest. Maar ook een dorp waar men de schuttersvlag uithangt van het schuttersgilde als er feest is in het dorp. Een dorp waar het gilde, dansen voor de kinderen organiseert en waar men een markt voor jong en oud houdt. Kortom in Paandre wordt door het schuttersgilde gewerkt en gebouwd aan saamhorigheid en aan vermaak voor alle dorpsgenoten. Dat is exact waar een schutterij of gilde vandaag aan de dag aan moet werken. Daardoor hebben zij bestaansrecht in de Gelderse dorpen en hun cultuur. En dan ook nog eens organiseren zij een keer in de zoveel jaren. Een schuttersconcours voor de gehele kring en regio om hen heen. Als voorzitter van de Gelderse schuttersfederatie ben ik trots op verenigingen als Claudius Civilis, een vereniging die midden in de culturele maatschappij van het dorp Pannerden staat. Zo ook vandaag staat ons een schitterende kringdag te wachten met maar liefst 20 verenigingen die zullen gaan strijden om de hoogste prijzen in de diverse categorieën en afdelingen. Maar belangrijker vindt ik dat we met elkaar een mooie dag mogen beleven waar de uitingen van tradities en folklore aan het publiek getoond zullen worden. Vandaag mag u allen trots zijn op uw vereniging en op uw uniform wat u draagt maar denk daarbij aan het feit dat de saamhorigheid de belangrijkste factor is van deze dag. Namens het bestuur van de Gelderse Schuttersfederatie St. Hubertus wens ik iedereen een enorme fijne dag toe die mag staan in het teken van ons schuttersdevies: Broederschap, Trouw en Dienstbaarheid. Wim Sanders Voorzitter Gelderse Schuttersfederatie. 11

Woord van voorzitter Kring de Liemers Schuttersvrienden en vriendinnen, Kringdag de Liemers, telkenjare een bijzonder evenement in de Liemers, welke bij toerbeurt wordt georganiseerd. Ditmaal bij Claudius Civilis in Pannerden. De kringdag mag zich ieder jaar verheugen op de deelname van bijna alle kringleden. Deze kringdag ook met de deelname van E.M.M. Lobith en Eensgezindheid Aerdt, jammer dat zij nog steeds geen aansluiting hebben gevonden met de kring. Tevens ook nog enkele verenigingen van over het,,waoter. De wedstrijden zullen rondom het schuttersgebouw plaatsvinden, onder toeziend oog van St. Martinus, kortom een unieke locatie welke voor de talrijke toeschouwers ook makkelijk te switchen is van wedstrijd naar wedstrijd. Het hoogtepunt van de dag zal de strijd zijn om de titel Kringkoning; wie mag er met de eer gaan strijken? Wij, het kringbestuur weten dat de organisatie in goede handen is, gezien ook de achter ons liggende concoursen die Claudius Civilis heeft georganiseerd. Alleen het weer zou ons parten kunnen spelen, maar daar gaan we maar niet van uit. Pannerden, het land dit keer van geen,,waoter en Wiend althans die dag, maar zonneschijn en een licht briesje. De kringdag is bij jullie in goede handen G. Staring Voorzitter Kring de Liemers 13

Woord van Koning Claudius Civilis Beste schuttersvrienden en -vriendinnen, Op 26 juni organiseert ons schuttersgilde Claudius Civilis de jaarlijkse Kringdag voor de Liemers 2016. Mij is gevraagd om hiervoor een stukje te schrijven, dit doe ik met genoegen. Een groot aantal schutterijen, Gilden en Duitse schützen zal hiervoor naar Pannerden komen om te strijden voor de punten en de hoogste eer. Als Koningspaar gaan we een druk jaar tegemoet. We bezoeken de concoursen Kringdag rijk van Nijmegen en Betuwe te Angeren, Rijnwaardentreffen te Spijk en uiteraard Kringdag de Liemers te Pannerden. Wij hopen dat het devies Broederschap, Trouw en Dienstbaarheid door deze Kringdag ten volle tot uitdrukking zal komen. Wij wensen Koningsparen, Kringbestuur, Federatiebestuur, verdere bestuursleden, genodigden, schuttersvrienden en -vriendinnen en bezoekers een fijne en onvergetelijke dag toe in Pannerden. Koningspaar 2015/ 2016, Herman en Stephanie Wezendonk 15

Maaltijd service Elke dag een heerlijke maaltijd thuisbezorgd! 7. 50 incl. bezorging Voor meer informatie E-mail: info@deoudewaal.nl Tel.: 0316-371206 of mobiel: 06-53 90 87 01 www.deoudewaal.nl 16

Programma Federatief Kringconcours 08.30 uur : Ontvangst genodigden voor erewijn in het schuttersgebouw 09.45 uur : Commandantenbespreking 10.00 uur : Ontvangst deelnemers op Sportpark de Pauwengaard. 11.00 uur : Officiële opening Federatief Kringconcours 11.30 uur : Start defilé en aansluitend afmars 12.30 uur : Ontvangst eerste gilde / schutterij op het Dorpsplein. Gedurende de rest van de dag muziek en entertainment in en rond het schuttersgebouw. 13.00 uur: Start diverse wedstrijden en activiteiten. 17.30 uur : Prijsuitreiking + afsluiting 17

Toelichting op het programma De officiële opening vindt plaats op sportpark de Pauwengaard. We verzoeken de deelnemende verenigingen zich op te stellen in voor hen gereserveerde vakken. De eretribune dient vrij gelaten te worden voor de genodigden. De afmars begint met het defilé langs de eretribune, gevolgd door een rondgang. Het sportpark wordt verlaten en de overige activiteiten zijn op en rond het dorpsplein. De lengte van de mars bedraagt ca. 3 km. Koningsparen en/ of genodigden die niet aan de marswedstrijden deel (kunnen) nemen, worden verzocht dit s ochtends te melden zodat er vervoer naar de eretribune geregeld kan worden. De vendelwedstrijden en de diverse schietwedstrijden vinden plaats op het concoursterrein aan de Rijndijk. Dit terrein is eenvoudig bereikbaar via de Tuin, volg hiervoor de bewegwijzering. De Bielemanwedstrijden vinden plaats op het grasveld naast het schuttersgebouw. De wedstrijden voor koninginnen en Jeugdkoning en Jeugdkoningin vinden plaats achter het schuttersgebouw. Het koningschieten en marketentsterwedstrijden vinden plaats op het Dorpsplein voor het voormalige gemeentehuis. De prijsuitreiking staat gepland om 17.30 uur. Dit kan alleen gehaald worden als een ieder zich aan de regels houdt en op tijd aanwezig is bij de diverse wedstrijden. 19

De Kringdag Ieder jaar organiseert een schutterij of schuttersgilde ergens in de Liemers een Kringdag. Of zoals soms wordt ook wel eens gezegd: een federatieve Kringdag of een federatief concours. Maar deze laatste benamingen doen eigenlijk geen recht. Op deze Kringdagen staat eerst en vooral bovenaan dat het een dag moet zijn van de Kring, van onze Kring, van Kring De Liemers. Want van Giesbeek tot Spijk hebben zich 13 schutterijen en schuttersgilden verbonden tot de schutterskring De Liemers, al vanaf 1947. Hiermee streven deze verenigingen om gezamenlijk hun tradities en gebruiken te behouden en zoveel mogelijk te bevorderen. Zeker nu, in deze tijd van social media, bestuurlijke schaalvergroting en regelgevingsdrift, is het van belang om goed tegenspel te kunnen geven. Een begrip als Eendracht Maakt Macht is momenteel weer heel actueel. De Kringdag, zoals alle jaren en zoals nu bij Claudius Civilis, is dan ook voor de Liemerse verenigingen de uiteindelijke gelegenheid om elkaar eenmaal per jaar te zien, te spreken en samen te strijden om de hoogste eer van Kringkoning. Natuurlijk zijn er vandaag ook andere wedstrijden, gehouden onder de regels van de federatie St. Hubertus. Vendelen, marcheren en defileren zijn ook onderdeel van onze tradities, en niet de minste. Ondanks het federatieve karakter daarvan, kunnen de leden van onze Kring zich ook hier weer onderling aan elkaar meten. De vijf wisselbekers die onze Kring mag uitreiken, kunnen immers enkel worden gewonnen door onze eigen leden. Afsluitend onze oproep: Verlies in het heetst van de strijd niet uit het oog dat onze Kringdag de verbroedering, het samengaan en de gezelligheid als doel heeft. Als medegastheer naast Claudius Civilis wensen we u allen een prachtige Kringdag toe, Uw Kringbestuur 21

FEESTEN OP LOCATIE! - TIJDELIJKE HUISVESTING - INRICHTING - AANKLEDING - CATERING - ENTERTAINMENT Hoogeweg 43-6911 KS Pannerden - T: (0316) 37 28 46 M: 06-23 71 50 62 - E: info@the-ma.nl WWW.THE-MA.NL 22

Algemene mededelingen In samenwerking met het federatiebestuur van de Gelderse schutterijen St.Hubertus en het bestuur van Kring de Liemers organiseert schuttersgilde Claudius Civilis dit Federatief Kringconcours. Tijdens dit concours zal er op diverse fronten gestreden voor de hoogste prijs, met als hoogtepunt de strijd om de titel van Kringkoning van kring De Liemers. De volgende wedstrijden zullen beoordeeld worden ; Kringkoning Marcheren Defileren Vendelen (Senioren Junioren Aspiranten) Beste commandant Meest correcte groep Acrobatisch vendelen (individueel en korps) Bielemanwedstrijden Marketentsterwedstrijden Diverse schietwedstrijden Uiteraard zullen deze wedstrijden gecombineerd worden met de nodige gezelligheid en entertainment. Deze activiteiten vinden allemaal plaats op ons concoursterrein in het centrum van Pannerden, rondom ons schuttersgebouw. 23

Ontvangst en parkeren De ontvangst van de genodigden voor de erewijn vindt plaats in het schuttersgebouw, Dorpsplein 11, Pannerden. De ontvangst van de deelnemende verenigingen op sportpark de Pauwengaard, Renbaan 1a, Pannerden. De toegang naar het sportpark is alleen mogelijk vanuit de Industrieweg (afslag industrieterrein op de Rijndijk). Let op, Nieuwstraat is afgesloten voor verkeer. Op het nabij gelegen industrieterrein is parkeergelegenheid voor touringcars. Diegenen die op eigen gelegenheid komen, worden verzocht te parkeren in de straten die in de omgeving van het industrieterrein en sportpark gelegen zijn. In de straten van de optochtroute geldt een parkeerverbod. De straten en het Dorpsplein rondom het schuttersgebouw zullen gedurende de festiviteiten afgesloten zijn voor alle verkeer. Er is voldoende gratis parkeerruimte beschikbaar, welke met borden wordt aangegeven. Wij verzoeken u vriendelijk om de aanwijzingen van de parkeerwachters op te volgen. 25

TIMMERBEDRIJF G SSELING Kozijnen Naast onze werkzaamheden in renovatie, aanbouw en onderhoud van uw woning zijn wij ook gespecialiseerd in het maken en zetten van uw nieuwe kozijnen. Neemt u gerust contact op voor een vrijblijvende offerte. De Netelstede 58 6911 AR Pannerden tel: 06-53977043 e-mail: info@timmerbedrijf-gasseling.nl www.timmerbedrijf-gasseling.nl Dames en Heren Kapsalon 0316-540333 Haspelstraat 2, Pannerden Kom gerust langs voor een KaiGoed Kapsel 26

Bereikbaarheid Tijdens de gehele dag zijn er enkele coördinatoren aanwezig waarbij men met allerhande vragen terecht kan. Telefoonnummers : Sportpark de Pauwengaard : 0316 371585 Schuttersgebouw Claudius Civilis: 0316 371319 27

10 7 11 8 9 12 28

1 Opening & defilé 7 2 Invoegvak koetsen 8 3 Vrije zone / stille trom 9 4 5 6 Start mars Opstelvak kanonniers Parkeren bussen 10 11 12 Einde mars Schuttersgebouw Bielemanwedstrijden Koningsschieten & marketentsters Schieten jeugd en koninginnen Schiet & vendel wedstrijden 1 4 3 2 5 6 29

EHBO Er zijn deze dag enkele mensen van de EHBO aanwezig. Tevens is er contact met de dienstdoende huisarts en de huisartsenpraktijk. Voor vragen kunt u terecht bij de coördinatoren van deze dag. Ten slotte Gedurende de dag wordt er gebruik gemaakt van diverse (particuliere) terreinen. We verzoeken u vriendelijk op deze terreinen extra zorgvuldigheid te betrachten en geen rommel achter te laten. Er zullen voldoende afvalemmers aanwezig zijn om uw rommel in te deponeren. Bij voorbaat dank voor uw medewerking. Verder wensen wij u een zeer plezierige dag in Pannerden toe. KSV Oost Nederland uw sierteelt vervoerder! Contact: Postbus 8117 6710 AC EDE E-mail: info@ksvoostnederland.nl Tel.: 026-3263193 31

Basisschool t Scathe en schuttersgilde Claudius Civilis Zondag 26 juni 2016 staat heel Pannerden op z n kop. Dan organiseert het schuttersgilde Claudius Civilis een kringconcours waaraan vele schutterijen uit de wijde omgeving deelnemen. In vele Pannerdense gezinnen zal er over gesproken worden omdat papa, opa of iemand anders uit de familie, senator, officier, vendelier, boogschutter of schutter is. Het wordt een echt dorpsgebeuren. Schuttersgilde Claudius Civilis heeft contact met t Scathe gezocht en gevraagd of wij deze dag samen met hen in de stijl van het gilde mee willen vieren. Natuurlijk kun je daar als dorpsschool niet omheen en hebben we er met enthousiasme mee ingestemd. We zijn samen met leden van de schutterij aan de slag gegaan en hebben een leuk en informatief project opgestart. Met gebruik van leskisten van het Liemers Museum en hulp van leden van schuttersgilde Claudius Civilis als gastdocenten is het project de Schutterij tot stand gekomen. Het ontstaan, de geschiedenis en de functies binnen de schutterij van vroeger en nu hebben wij onder de aandacht gebracht. De leerlingen hebben in de schutterstent lessen in het vendelen en marcheren gehad, wat erg leuk en leerzaam was. >> 33

De beste zorg bij U thuis Team Rijnwaarden Persoonlijk en professioneel. Team Rijnwaarden Spijksedijk 3-180a 6917 AD Spijk Telefoonnr. 06-23 60 47 72 Kerkstraat 6, 6911 AG Pannerden tel. 0316-371255 of 06-53 22 96 01 34

Verder hebben we het cultuurprogramma van dit schooljaar aangepast aan dit feestelijk project. Er is, onder leiding van kunstschilder Vincent Boelaarts, een eigentijdse Nachtwacht gemaakt. Het bijzondere van dit schilderij is dat het geschilderd is door alle leerlingen van t Scathe, dus van groep 1 t/m groep 8! Het unieke schilderij hangt in de hal van t Scathe, maar. speciaal op 26 juni zal de Nachtwacht in het schuttersgebouw hangen zodat iedereen het kan bewonderen. Om het project de Schutterij feestelijk af te sluiten lopen wij ook echt mee met het concours en presenteert t Scathe een geheel eigen gilde. Er is zelfs een Scathe koning en koningin. Wij hebben al heel veel plezier beleefd met het project de schutterij en hopen dat het zondag voor iedereen een geslaagde dag zal worden. Tot ziens op 26 juni ergens in Pannerden! Vriendelijke groet, Team basisschool t Scathe Pannerden 35

In the Spotlight Geschiedenis van gilden in het algemeen. Wie Gelderland bezoekt of woont, komt er vroeg of laat mee in aanraking. Bij een officiële gelegenheid, nationale feestdag, bijzondere gelegenheid of als er iets te vieren valt. Plotseling is het daar; tromgeroffel gevolg door muzikale noten. Een schutterij of schuttersgilde begeleid door een tamboercorps, harmonie of soort gelijk muzikaal gezelschap. Een schuttersgilde; een groep mannen, met soms vrouwen erbij, gekleed in uniformen of kostuums. Met trommel, een vaandel, vendels, kruisbogen of geweren. Met soms een man of vrouw die een patroonheilige uitbeeldt. Het geheel wordt wellicht voorafgegaan door een ruiters te paard of standaardruiter die de weg baant voor zijn gilde. Schuttersgilden en schutterijen in Gelderland zijn meestal aangesloten bij de Gelderse Federatie St. Hubertus. De Federatie is opgericht met het doel het instant houden en versterken van Schuttersgilden en Schutterijen en het bijdragen aan de gemeenschap in het algemeen. >> 37

Luuk Wezendonk De Kamp 11 6911 BV Pannerden T 06-83 21 22 90 M info@studio-dunk.nl studio-dunk.nl Drogisterij Lidy Hendriks 38

Commissaris van de Koning van Gelderland beschermheer van de Federatie van Gelderse schuttersgilden en schutterijen St. Hubertus. Er zijn grote en kleine gilden, met veel of weinig muziek, met veel of weinig jeugd. Geen gilde is hetzelfde, ieder gilde heeft zijn eigen tradities, zijn eigen gebruiken, eigen benamingen voor functionarissen. Een grote verscheidenheid, maar toch is er die eenheid, in het streven naar het bewaren van de oude tradities onder het devies Broederschap, Trouw en Dienstbaarheid. Met de term gilde wordt een organisatievorm aangeduid die in West Europa in de Middeleeuwen ontstond. Er ontstonden toen grofweg drie soorten broederschappen die religieuze broederschappen, de ambachts- en koopliedengilden en de schuttersgilden. >> 39

De religieuze broederschappen hadden als doelstellingen: ofwel het bevorderen van een meer volmaakt christelijk leven, ofwel het beoefenen van bepaalde liefdewerken, ofwel de opluistering van de openbare eredienst. Bijvoorbeeld door bij een processie hun verenigingskleding of eigen vaandel te dragen. Alle leden moesten ingeschreven worden in een register. Vrouwelijke leden mochten deelnemen maar niet de processie mee opluisteren. Een belangrijke geestelijke gunst was de op kosten van het broederschap gehouden begrafenis. Om als broederschap erkend te worden, moest zij door de bisschop goedgekeurd zijn, had zij een geestelijk directeur en was verbonden aan een kerk. De ambachtsgilden en koopliedengilden waren verenigingen van burgers met het zelfde beroep. Wie er geen lid van was, mocht dat beroep niet uitoefenen. Het gilde kwam op voor de gemeenschappelijke economische belangen voor zijn leden, maar had ook een sociale functie. Gildeleden ontvingen bij langdurige ziekte of bij ouderdom een uitkering uit het gildefonds. Ook de begrafenis van een gildebroeder vond op kosten van het gilde plaats. Economisch houdt in kwaliteitsbewaking; ze hadden een opleiding stelsel (leerling gezel meester). In principe was het alleen opengesteld voor mannen; maar bij de dood van een meester mocht zijn echtgenote het bedrijf overnemen. >> 41

De schutterijen en schuttersgilden hadden een defensieve taak, bestaande uit burgers om hun stad of dorp te beschermen. Hun kerntaken zijn te vergelijken met onze hedendaagse politie. De oudste schuttersgilden hanteerden de voet-, kruis- of handboog, later kwamen de haakbussen of geweren. Van deze laatste groep zijn de huidige schutterijen de voorzetting. De kooplieden- en ambachtsgilden zijn zo goed als verdwenen tijdens de Franse revolutie. Kerkelijke broederschappen zijn er nog nauwelijks; een uitzondering is een broederschap in s-hertogenbosch. In de loop van de vorige eeuw kwamen de schuttersgilden steeds verder tot verval, werden vele opgeheven en verdwenen gilde-eigendommen door slecht onderhoud of beheer. Archieven werden slordig bijgehouden of gingen verloren. Vandaag de dag bestaan er alleen nog folkloristische schutterijen. Schuttersgilde Claudius Civilis is in 1853 opgericht. Volgens het reglement uit 1886 werd de schutterij opgericht als eene voortzetting van het van ouds bestaande Schuttersgilde en strekt tot bevordering van volsvermakelijkheden en daaruit volgend genoeglijk verkeer onder de ingezetenen van Pannerden. De naam, dien de vereniging draagt, is Het schuttersgilde van Pannerden >> van Moerkerk verhuur en horecabenodigdheden en party service Wij verhuren van A tot Z omdat uw feest perfect moet zijn.tafels, stoelen, praat en buffet tafels, glaswerk, serviesgoed, bestek, koelkasten, tenten, toiletwagen, enz. Wij verzorgen ook uw BBQ, Buffetten, Koffietafels enz. Wij komen vrijblijvend langs. Marcel en Briggitte van Moerkerk Haspelweg 1, 7036 AM Loerbeek, tel. 0316532604 of 0650646331, info@vanmoerkerkhorecaservice.nl www.vanmoerkerkhorecaservice.nl 43

Na de oprichting, maar in ieder geval voor 1875, kreeg het schuttersgilde de naam Claudius Civilis en ging een rooms-katholiek gilde de naam voeren van een heidense legeraanvoerder. Wel stonden in de eerste helft van de 19 e eeuw de oude volkshelden in de belangstelling. Het is goed mogelijk dat dit van invloed is geweest. De senaat (het bestuur) en de president (de voorzitter) leiden het gilde der schutters. Het schuttersgilde beschikt over een officierencorps dat het gilde vertegenwoordigd tijdens bij officiële gelegenheden. Het officierencorps van het schuttersgilde is opgericht in 1949 als corps der hoogwaardigheidsbekleders van het gilde Claudius Civilis en is als zodanig een afdeling van het gilde. Het officierencorps stelt zich ten doel het schuttersgilde te voorzien van een vast corps dat tijdens concoursen, kermis en andere optochten waaraan het gilde deelneemt het geheel opluistert. >> 45

Meesters in metaalbewerking Wij zijn gespecialiseerd in het bewerken en produceren van hoogwaardige producten CNC Frezen / CNC draaien Plaatbewerking Constructies Gecertificeerd laswerk vlgs ASME Montage - staal - roestvaststaal - nikkel alloy - aluminium Adres: Marconiestraat 27 6902 PC Zevenaar tel: 0031 (0)316-295444 fax: 0031 (0)316-295099 Internet : www.ditech.eu E-mail : info@ditech.eu www.kaatjemode.nl TOLKAMER 46

Het officierencorps bestaat uit de volgende geledingen; senaat, officieren, vendeliers, kruisboogschutters en bielemannen. Vendeliers brengen een vendelhulde, een uitbeelding van een strijd tussen goed en kwaad. Er zijn folkloristen geweest, die in de vendeldemonstratie van schutterijen niets anders zagen dan louter eerbetoon aan de Pastoor, Burgemeester enz. Sommigen beweren ook dat het ontstaan van dit imposante vlagvertoon te zoeken is in de Middeleeuwse Meigilden of oud Germaanse bloedbroederschappen. De betekenis van het vendelen zoals dit tegenwoordig gekend wordt heeft een andere intentie. De vendelhulde zelf wordt een gebed en strijd genoemd, terwijl de vendeliers er steeds aan worden herinnerd, dat ze met gewijde vaandels vendelen. Een vendelhulde is de hoogste eer die een schuttersgilde kan brengen. Bielemannen waren van vroeger uit wegbereiders die met hun bijlen en zagen de versperringen moesten opruimen die mogelijk door vijanden van hun kasteelheer op zijn weg waren geworpen. In vroeger tijden hadden de bielemannen o.a. het recht de huizen te doorzoeken naar eten en drinken en dienstmeisjes. De bielemannen zijn voorzien >> 47

van een bijl die ze tegenwoordig gebruiken om tijdens het schuttersfeest de versperringen onder de bogen op te ruimen, en als dank krijgen ze dan een drankje van de buurt voor hun inspanningen. De bielemannen meten vandaag de dag hun krachten in wedstrijdverband tijdens de concoursen en tijdens het Gelders Bieleman treffen waar ze gezamenlijk strijden om het federatief Gelders Kampioenschap. Ze moeten dan in een zo snel mogelijke tijd een boomstam met een diameter van 22 cm doorhakken. De stammen hebben een lengte van 150 cm en worden tussen houten piketten geplaatst, waarbinnen de stammen enigszins vrij liggen. Tijdens de wedstrijd is het verboden de stam met de handen of voeten aan te raken of te klemmen. Mocht de boomstam door het hakken tussen de piketten uit schieten, dan moet de bieleman de boomstam weer met zijn bijl tussen de piketten zien te krijgen. Het gewicht van de bijl wordt door de bieleman zelf bepaald. Voorafgaand aan de wedstrijd wordt het materiaal eerst door een vakkundige jury gecontroleerd op gebreken. Kortom een bezienswaardige activiteit waar de spaanders vanaf vliegen. 49

Lijst deelnemende verenigingen Vereniging / gilde Plaats 1. t Scathe Pannerden 2. Schuttersgilde Claudius Civilis: Pannerden 3. Schützenfreunde aus Deutschland 4. Schuttersvereniging EMM: Spijk 5. Schuttersgenootschap OEV: Millingen a/d Rijn 6. Drumband de Schanskloppers: Lievelde 7. Schutterij St. Isidorus : Oud-Dijk 8. Schutterij De Eendracht: Ooij-Ubbergen 9. St. Andreas: t Grieth-Zevenaar 10. Schutterij de Eendracht: Etten 11. Schutterij EMM: Ooy-Zevenaar 12. Schutterij EMM: Giesbeek 13. De Schutterij Gijsbrecht van Aemstel van Doornenburg en Honderd Morgen Doornenburg 14. Schuttersvereniging St.Anna: Oud-Zevenaar 15. Schutterij Onderling Genoegen: Duiven 16. Schuttersgilde Excelsior: Lobith 17. Schuttersvereniging Eensgezindheid: Aerdt 18. Schuttersgilde St. Jan: Babberich 19. Schutterij E.M.M.: Groessen 20. Schuttersvereniging Eendracht Maakt Macht: Lobith 21. Schutterij Willem Tell: t Loo-Duiven 22. Schuttersgilde Vrede & Vriendschap: Herwen 51

Autobedrijf Peter Geurtz B.V. - Verkoop van nieuwe en gebruikte auto s - Reparaties alle merken - Reparaties caravans en campers - Ook voor uw oldtimers - Verkoop en opslag winter- en zomerbanden Prins Willem Alexanderstraat 41-1 6911 AL Pannerden 0316-371453 0316-372453 fax info@ info@petergeurtz.nl/www.petergeurtz.nl 52

Route Afmars sportpark de Pauwengaard Renbaan Aerdtsestraat Schoolstraat Mr.dr.C.Ch.A. van Harenstraat Claudius Civilisstraat Aerdtsestraat Pr. Willem Alexanderstraat Populierenstraat >> Elzenhof Wilgenstraat Doornenburgseweg Hoge Oever De Kuiperij Rijnstraat Hoogeweg Dorpsplein Oproep - Wij verzoeken alle schutters en iedereen die Claudius Civilis een warm hart toedraagt, deze dag de schuttersvlag uit te hangen. - Tevens een verzoek aan alle bewoners op de route van de mars om de straten zoveel mogelijk autovrij te houden en eventueel elders te parkeren. PROBEERT U OOK EENS HEERLIJKE GRILLPRODUCTEN HELE KIP - POTEN - DRUMSTICKS - TV STICKS 53

VINK KUNSTSTOFFEN Industrie Leidingsystemen Bouw Signs & Graphics MARKTGROEPEN Verpakking & labels 3D Printing www.vinkkunststoffen.nl