Rapportage fysiotherapeut Fysiotherapeutisch consult Rapportage van fysiotherapeut aan (huis)arts De fysiotherapeut rapporteert altijd schriftelijk naar de verwijzende (huis)arts. Dit verslag moet de relevante gegevens beknopt bevatten en beslaat bij voorkeur een halve bladzijde (A4). Volgens de KNGF-Richtlijn Informatieverstrekking Huisarts dient het verslag van het fysiotherapeutisch consult, indien de huisarts dit wenst, binnen één week na consultatie in bezit te zijn van de huisarts. Mogelijk relevante gegevens voor het verslag van de fysiotherapeut aan de (huis)arts zijn: gegevens van fysiotherapeut, praktijk, (huis)arts en patiënt; datum van verslaggeving; consultvraag van de (huis)arts; fysiotherapeutische diagnose bestaande uit de volgende elementen: - hulpvraag van de patiënt; - aard van de belangrijkste gezondheidsproblemen (in termen van stoornissen, beperkingen in activiteiten, participatieproblemen, externe factoren en persoonlijke factoren); - beloop van de gezondheidsproblemen; conclusies/aanbevelingen, aansluitend bij consultvraag. mogelijke aanbevelingen zijn: - indicatie voor fysiotherapie; - begeleiden/behandelen door de (huis)arts zelf; - gezamenlijk onderzoek door (huis)arts en fysiotherapeut; - consultatie van of verwijzing naar fysiotherapeut met bijzondere bekwaamheden of paramedicus; - consultatie van of verwijzing naar specialisme (bijvoorbeeld orthopedie, neurologie, reumatologie, röntgenologie); indien fysiotherapie wordt geadviseerd worden de volgende gegevens vermeld: - behandeldoelen; - prognose/beïnvloedbaarheid gezondheidsproblemen; - verwachte aantal behandelzittingen en duur van behandelepisode; - indien van toepassing, behandeling of consult door fysiotherapeut met bijzondere bekwaamheden. Het bijgevoegde rapportageformulier kunt u downloaden via de KNGF-website. U kunt het formulier aanpassen op basis van uw overleg met de verwijzende (huis)arts. V-02/2005 Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
Fysiotherapeutische rapportage Persoonsgegevens van patiënt: Datum: Consultvraag/doel van consultatie van de huisarts: Fysiotherapeutische diagnose: Conclusies/aanbevelingen: indicatie voor fysiotherapie begeleiden/behandelen door de (huis)arts zelf gezamenlijk onderzoek door (huis)arts en fysiotherapeut consultatie van of verwijzing naar fysiotherapeut met bijzondere bekwaamheden of andere paramedicus consultatie van of verwijzing naar specialisme (bijvoorbeeld orthopedie, neurologie, reumatologie, röntgenologie) anders, namelijk Indien advies fysiotherapie: behandeldoelen: prognose: verwachte aantal behandelzittingen: Handtekening 2
Consultaanvraag (huis)arts Fysiotherapeutisch consult Formulier consultaanvraag door (huis)arts De (huis)arts kan een patiënt voor consultatie naar de fysiotherapeut verwijzen. Voor de verwijzing is een gerichte schriftelijke consultaanvraag van de verwijzer noodzakelijk. De verwijsbrief dient een heldere consultvraag te bevatten. Hierdoor is het voor de fysiotherapeut duidelijk met welk doel de (huis)arts de patiënt verwijst. Mogelijk relevante gegevens in de verwijsbrief voor een fysiotherapeutisch consult zijn: persoonsgegevens patiënt (naam, geboortedatum en adres) eventueel verzekeringsgegevens van patiënt; verwijsdatum; verwijsdiagnose/diagnostische gegevens, zoals: - hulpvraag van de patiënt/voornaamste klachten; - (voorlopige) medische diagnose; - aard, ontstaan en beloop van gezondheidsproblemen; - aanvullende relevante medische gegevens (o.a. voorgeschiedenis, resultaten van medisch onderzoek, medicijngebruik/injectie, operaties, risicofactoren, andere ziekten/aandoeningen waaraan patiënt lijdt of heeft geleden); - relevante psychosociale informatie; beleid van huisarts tot nu toe (en het resultaat hiervan): - medicijngebruik/injectie/operatie; - elders onder behandeling (geweest) voor dezelfde aandoening; - inschakeling van andere disciplines; consultvraag/doel van consultatie: - al dan niet bevestigen van de indicatie voor fysiotherapie; - verkrijgen van de fysiotherapeutische diagnose; - inwinnen van informatie over het te verwachten beloop c.q. herstelproces van het gezondheidsprobleem van de patiënt, de prognose en de beïnvloedbaarheid daarvan door fysiotherapie; - verkrijgen van een second opinion (ter geruststelling van de patiënt, ter ondersteuning van het eigen beleid of ter voorkoming van een verwijzing naar een specialist); binnen welke tijd wordt de rapportage gewenst; wijze en inhoud van rapportage (indien de verwijzer telefonisch overleg wenst, dient dit altijd gevolgd te worden door een schriftelijke rapportage); naam, adres en handtekening van huisarts. De bijgevoegde voorbeeldbrief kunt u downloaden via de KNGF-website. U kunt de brief aanpassen op basis van uw overleg met de verwijzende (huis)arts. 3
Consultaanvraagformulier Persoonsgegevens van patiënt: Verwijsdatum: Verwijsdiagnose/diagnostische gegevens: Beleid tot nu toe: Consultvraag/doel van consultatie: al dan niet bevestigen van de indicatie voor fysiotherapie verkrijgen van de fysiotherapeutische diagnose inwinnen van informatie over het te verwachten beloop c.q. herstelproces van het gezondheidsprobleem van de patiënt, de prognose en de beïnvloedbaarheid daarvan door fysiotherapie verkrijgen van een second opinion anders, namelijk Rapportage gewenst binnen dagen Telefonisch overleg gewenst? ja nee Handtekening 4
Gespreksformulier Fysiotherapeutisch consult Gespreksformulier fysiotherapeutisch consult Dit gespreksformulier is bedoeld als leidraad bij het bespreken van het fysiotherapeutisch consult met collega s, bijvoorbeeld in het Intercollegiaal Overleg Fysiotherapie (IOF). De volgende werkwijze kan hierbij behulpzaam zijn. 1. Breng individueel de sterke en zwakke kanten en de kansen en bedreigingen van het fysiotherapeutisch consult in kaart. U kunt dit doen door gebruik te maken van een 2-bij-2 tabel en hierin aan te geven aan welke punten u denkt bij de vier kopjes. Sterke en zwakke kanten hebben betrekking op u zelf en uw praktijk (kennis, ervaring, competentie, praktijkvoering, rapportage, et cetera). Kansen en bedreigingen hebben betrekking op uw omgeving (voor- en nadelen voor verwijzers, informatie in verwijsbrief, afspraken met zorgverzekeraars, gevolgen voor praktijkvolume, et cetera). Sterke kanten Zwakke kanten Kansen Bedreigingen 2. Bespreek de sterke en zwakke kanten en de kansen en bedreigingen met de groep collega s. 3. Bepaal aan de hand van dit schema aan welke sterke of zwakke kanten en aan welke kansen en bedreigingen u wilt werken ten aanzien van het fysiotherapeutisch consult. 4. Bepaal strategieën waarvan u denkt dat ze kunnen bijdragen aan het bereiken van uw doelen. 5
Voorbeelden Zwakke kant: u bent onvoldoende op de hoogte van de aanpak van de verwijzende huisarts bij gezondheidsproblemen op het gebied van het bewegingsapparaat Strategie: u gaat relevante NHG-standaarden bestuderen, u informeert naar de lokale afspraken van de verwijzende huisarts. Zwakke kant: de organisatie in uw praktijk is ontoereikend om een fysiotherapeutisch consult binnen een redelijk termijn na verwijzing te laten plaatsvinden Strategie: u organiseert uw praktijk anders, u overlegt met de huisarts binnen welke termijn de huisarts een antwoord wil hebben op de consultvraag en of dit in eerste instantie kan Zwakke kant: u bent onvoldoende op de hoogte van de voorwaarden van het CTG voor het fysiotherapeutisch consult Strategie: u leest het artikel over het fysiotherapeutisch consult in Fysiopraxis Kans: De huisarts krijgt meer duidelijkheid over de indicatiestelling voor fysiotherapie en kan daardoor op termijn gerichter verwijzen Strategie: u zorgt voor een kwalitatief goed fysiotherapeutisch consult, zowel inhoudelijk als qua rapportage, waardoor de huisarts meer inzicht krijgt in de indicatiestelling voor fysiotherapie Bedreiging: de communicatie met de huisarts verslechtert door onzorgvuldige rapportage of door onzorgvuldige informatieverstrekking van u aan de patiënt Strategie: u maakt vooraf goede werkafspraken met de huisarts over de gewenste procedure en u houdt zich aan de gemaakte afspraken Bedreiging: uitvoering van het fysiotherapeutisch consult heeft nadelige financiële gevolgen voor het toegekende praktijkvolume Strategie: u probeert hierover goede afspraken te maken met de zorg verzekeraar, u neemt contact op met uw regiomanager. 6
Samenwerking Fysiotherapeutisch consult Organisatie samenwerking huisarts - fysiotherapeut bij het fysiotherapeutisch consult Welke stappen kunt u ondernemen indien u besloten heeft dat u het fysiotherapeutisch consult wilt invoeren in uw praktijk? 1. Stappen die u zelf kunt ondernemen op korte termijn U schrijft een brief naar de huisartsen die regelmatig patiënten naar u verwijzen en vermeldt in uw brief dat u de huisarts de mogelijkheid biedt om een patiënt te verwijzen voor een éénmalig fysiotherapeutisch consult. De folder voor de huisarts over het fysiotherapeutisch consult kunt u toevoegen. Eventueel kunt u in de brief uw specifieke deskundigheid vermelden en, indien van toepassing, aangeven dat u zich toespitst op patiënten met een bepaalde aandoening/ziekte. U vermeldt in de brief wanneer u contact opneemt met de huisarts en op welke tijden u bereikbaar bent voor overleg. U neemt na 1-2 weken contact op met de huisartsen aan wie een brief heeft gestuurd. Indien de huisarts patiënten naar u wilt verwijzen voor een fysiotherapeutisch consult kunt u nadere afspraken maken over de te volgen procedure (zie hieronder beschreven algemene procedure). U kunt, indien gewenst, de huisarts een aantal exemplaren van het consultaanvraagformulier toesturen (zie Formulier consultaanvraag door (huis)arts). U zorgt voor goede afspraken met de zorgverzekeraar(s) (zie Afspraken met zorgverzekeraar over het fysiotherapeutisch consult). U agendeert het fysiotherapeutisch consult als onderwerp bij het werkoverleg met de huisarts. 2. Stappen die u samen met collega s kunt ondernemen U kunt samen met collega s een bijeenkomst plannen met huisartsen die regelmatig patiënten naar u en uw collega s verwijzen. In de Handreiking Consultatie uit de serie Handreikingen voor de communicatie tussen huisarts en fysiotherapeut, oefentherapeut Cesar en oefentherapeut-mensendieck (HOF) is een aantal stappen beschreven om het overleg over het fysiotherapeutisch consult met huisartsen te structureren. U informeert elkaar over het fysiotherapeutisch consult, u maakt gezamenlijk afspraken hierover en evalueert deze na enige tijd. Het is belangrijk om op lokaal niveau duidelijke werkafspraken te maken tussen huisarts(en) en fysiotherapeut(en) over de daadwerkelijk te volgen procedure bij een fysiotherapeutisch consult (zie hieronder beschreven algemene procedure). De Handreikingen voor de communicatie tussen huisarts en fysiotherapeut, oefentherapeut Cesar en oefentherapeut-mensendieck (HOF) zijn ontwikkeld om de nodige communicatie met de huisarts(en) praktisch en professioneel te regelen. Zij zijn verkrijgbaar via de beroepsorganisaties KNGF, LHV, NVOM en VBC en ze zijn te downloaden via http://www.paramedisch.org/hof. De procedure van het fysiotherapeutisch consult bevat de volgende stappen (zie figuur 1) De huisarts besluit met toestemming van de patiënt tot verwijzing voor een fysiotherapeutisch consult; De huisarts geeft de patiënt een gerichte schriftelijke consultaanvraag mee voor de fysiotherapeut. In de verwijsbrief dient de huisarts de consultvraag duidelijk en concreet te formuleren en relevante informatie om de consultvraag te beantwoorden te verstrekken (zie Formulier consultaanvraag door (huis)arts). De fysiotherapeut verricht een fysiotherapeutische anamnese en onderzoek en stuurt vervolgens een schriftelijke rapportage naar de huisarts als antwoord op de consultvraag. Het consult en de daaruit voortvloeiende rapportage aan de huisarts dient binnen een redelijk termijn te worden afgewikkeld. De rapportage bevat de fysiotherapeutische diagnose (bevindingen) met een conclusie en een advies (zie Rapportage van fysiotherapeut aan (huis)arts). In de rapportage moet duidelijk worden aangegeven wat de behandelmogelijkheden of adviezen van de fysiotherapeut zijn. Indien fysiotherapie niet is geïndiceerd (door bijvoorbeeld absolute of relatieve contra-indicaties) of wanneer aanvullende informatie is gewenst dan dient dit eveneens duidelijk te worden vermeld. 7
De huisarts stelt, zo nodig, zijn diagnose bij en bepaalt het verder beleid bij de patiënt. De huisarts kan na consultatie besluiten om wel of niet te verwijzen naar de geconsulteerde fysiotherapeut, een andere therapeut of naar een medisch specialist in de tweede lijn. Indien de huisarts besluit tot verwijzing voor behandeling door een fysiotherapeut is daarvoor een nieuwe verwijzing nodig. Figuur 1. Procedure van het fysiotherapeutisch consult Verwijzer verwijzing voor fysiotherapeutisch consult met toestemming van patiënt schriftelijke consultaanvraag Fysiotherapeut fysiotherapeutische anamnese en onderzoek schriftelijke rapportage naar verwijzer (bevindingen, prognose, conclusie, advies, antwoord op consultvraag) Verwijzer bepaalt beleid verwijzing fysiotherapie (nieuwe verwijzing nodig) ander medisch traject geconsulteerde fysiotherapeut andere fysiotherapeut 8
Toetsingsformulier Fysiotherapeutisch consult Toetsingsformulier fysiotherapeutisch consult Met het toetsingsformulier kunt u voor uzelf nagaan of u de consultvraag kunt beantwoorden en evalueren of de uitvoering van het fysiotherapeutisch consult goed verloopt. Het toetsingsformulier is bedoeld voor zelfreflectie en kritische evaluatie van het eigen handelen bij elke consultvraag. Meer informatie over het fysiotherapeutisch consult kunt u vinden in Fysiopraxis nummer 12. Dit toetsingsformulier bestaat uit twee delen. A Kwaliteitskenmerken voor beantwoording van de consultvraag Voordat u overgaat tot uitvoering van het fysiotherapeutisch consult kunt u met behulp van lijst A checken of u voldoet aan de kwaliteitskenmerken daarvoor. B Aandachtspunten voor de evaluatie van het fysiotherapeutisch consult Als u bent overgegaan tot uitvoering van het fysiotherapeutisch consult kunt u lijst B gebruiken als checklist voor het handelen in de praktijk. Desgewenst kunt u de onderstaande lijst aanvullen met aandachtspunten die voor u in belangrijke mate de kwaliteit van het fysiotherapeutisch consult bepalen. Zo ontstaat er een persoonlijke checklist. Het is aan te bevelen om de adviezen die u heeft gegeven periodiek te toetsen en inzicht te krijgen in de resultaten op patiëntniveau en in de ervaringen van het consult bij de arts. A. Kwaliteitskenmerken voor beantwoording van de consultvraag Algemeen ja nee 1. U bent in staat om een verantwoord en toetsbaar advies te geven aan de (huis)arts, dat wil zeggen het advies is gefundeerd op basis van gegevens van de arts en gegevens uit de fysiotherapeutische anamnese en het fysiotherapeutisch onderzoek en het advies is inzichtelijk voor collega s 2. U bent voldoende op de hoogte van de aanpak van de verwijzende huisarts bij gezondheidsproblemen op het gebied van het bewegingsapparaat (NHG-standaarden, lokale protocollen/afspraken) 3. U bent voldoende op de hoogte van ontwikkelingen binnen de fysiotherapie (wetenschappelijke evidentie, richtlijnen, Handreikingen voor de communicatie tussen huisarts en fysiotherapeut, oefentherapeut Cesar en oefentherapeut-mensendieck) 4. U heeft concrete en duidelijke werkafspraken gemaakt met de naar u verwijzende (huis)arts over de procedure van het fysiotherapeutisch consult 5. U weet dat de beslissing over het uiteindelijke beleid niet bij u maar bij de (huis)arts ligt 6. U bent op de hoogte van de voorwaarden van het CTG voor het fysiotherapeutisch consult 9
ja nee 7. U heeft concrete afspraken gemaakt met de zorgverzekeraar over de administratieve afhandeling van het fysiotherapeutisch consult en u kent de gevolgen voor het toegekende praktijkvolume Op moment van consultvraag 9. U heeft voldoende kennis en ervaring om verantwoording te nemen voor het uitvoeren van een fysiotherapeutisch consult en het beantwoorden van de consultvraag van de (huis)arts bij een patiënt met deze aandoening/ziekte 10. U bent voldoende op de hoogte van (andere) mogelijkheden binnen de fysiotherapie (ook van deskundigheid van verbijzonderde fysiotherapeuten) voor de aandoening/ziekte van deze patiënt 11. De verwijsbrief voor het fysiotherapeutisch consult bevat een heldere consultvraag om het fysiotherapeutisch consult te kunnen uitvoeren 12. U heeft de mogelijkheid om de patiënt binnen een redelijk termijn te onderzoeken en te rapporteren aan de (huis)arts B. Aandachtspunten voor de evaluatie van het fysiotherapeutisch consult 1. De verwijsbrief voor het fysiotherapeutisch consult bevat een heldere consultvraag om het fysiotherapeutisch consult te kunnen uitvoeren 2 De informatieverstrekking/rapportage aan de (huis)arts voldoet aan de wensen van de (huis)arts 3. U stemt de informatieverstrekking aan de patiënt af op de wensen van de verwijzende (huis)arts. Indien u de (huis)arts het advies geeft voor een fysiotherapeutische behandeling, zegt u tegen de patiënt niet dat er een indicatie is voor fysiotherapie, maar dat fysiotherapie een mogelijkheid is en dat de beslissing bij de (huis)arts ligt. De (huis)arts heeft immers meer informatie en mogelijkheden 10
Overleg zorgverzekeraar Fysiotherapeutisch consult Afspraken met zorgverzekeraar over het fysiotherapeutisch consult Conform de CTG-afspraken kan het tarief van 41,10 (2002) in rekening gebracht worden voor een fysiotherapeutisch consult (op medische indicatie). Het CTG stelt twee voorwaarden om het tarief voor consultatie in rekening te mogen brengen: 1. er moet sprake zijn van een gerichte schriftelijke consultaanvraag van de verwijzer; 2. de fysiotherapeut rapporteert schriftelijk naar de verwijzer, die mede op grond van het advies van de fysiotherapeut een beslissing neemt over het verdere beleid. De leden van het KNGF ontvangen elk jaar een brief over de tariefsaanpassingen en de voorwaarden die aan het tarief zijn verbonden. Met Zorgverzekeraars Nederland (ZN) zijn de volgende afspraken gemaakt: Het fysiotherapeutisch consult telt als één zitting. Indien de arts na een consult besluit tot een verwijzing voor behandeling door de fysiotherapeut, kunnen er op grond van deze nieuwe verwijzing nog maar acht zittingen worden gegeven in de hoofdverzekering. In de Standaard Externe Integratie wordt een aparte prestatiecode (rubriek 423) aangemaakt. Deze code ontvangt de fysiotherapeut van de verzekeraar. Door Vektis is hiervoor de volgende codering vastgesteld: - fysiotherapeutisch onderzoek: code 1400 - idem met toeslag uitbehandeling: code 1401 - idem met inrichtingstoeslag: code 1402 Voor de declaratie van het consult hoeft volgens afspraken met ZN geen inhoudelijke diagnosecode te worden ingevuld (000000). Wel kan het zo zijn dat de Standaard Externe Integratie het noodzakelijk maakt de betreffende rubriek (411) in te vullen. Als dat het geval is, krijgt de fysiotherapeut van de verzekeraar bericht op welke manier dat moet gebeuren. Voor de indicatiecode (rubriek 418) moet een 3 worden ingevuld. Het is belangrijk dat de fysiotherapeut de individuele overeenkomst tussen fysiotherapeut en zorgverzekeraar nakijkt op mogelijke afwijkingen van bovengenoemde afspraken omtrent het fysiotherapeutisch consult. Daarnaast is het belangrijk om na te gaan hoe het fysiotherapeutisch consult wordt meegerekend in het toegekende praktijkvolume. Het fysiotherapeutisch consult wordt vergoed conform het tarief van twee zittingen. Het KNGF is van mening dat het consult in de volumeafspraken maar als één zitting mag meetellen. Dit standpunt wordt niet gedeeld door alle zorgverzekeraars. De fysiotherapeut dient goede afspraken op dit gebied te maken met de zorgverzekeraar. 11
Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie