Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden Walen en Vlamingen niet altijd dezelfde mening over de aanpak van bepaalde problemen in ons land. Er kwamen steeds vaker discussies tussen de twee bevolkingsgroepen en dat Op 7 december worden er in het Vlaams parlement in Brussel 40 kaarsjes uitgeblazen. Het parlement viert dan zijn 40ste verjaardag met een plechtige vergadering in het parlementsgebouw. Naar aanleiding van deze feestelijkheden interviewde Van- A-3 Kris Peeters, de minster-president van de Vlaamse regering. Verder vertellen we je wat meer over de geschiedenis en de werking van het Vlaams parlement. Een beetje geschiedenis Van bij de onafhankelijkheid in 1830 leidde tot soms ernstige ruzies. Stilaan vonden de politici dat die ruzies vermeden konden worden en dat het mogelijk moest zijn dat Walen en Vlamingen zelf over bepaalde zaken konden beslissen. In 1970 werd de Belgische staat voor de eerste keer hervormd. In de grondwet werd opgenomen dat België voortaan drie bevolkingsgroepen of gemeenschappen telde: de Duitstalige, de Franstalige en de Nederlandstalige gemeenschap. De gemeenschappen mochten zelf beslissen over zaken die met taal en cultuur te maken hadden. tot in 1970 was ons land een Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.1
40 jaar Vlaams parlement Op 7 december 1971 kwam de Raad regering. In de rest van ons land heb je voor de Nederlandse Cultuurgemeen- een Waalse, een Brusselse en een schap voor het eerst samen: het Duitstalige regering. Vlaams parlement was geboren. De leden van die raad waren de Nederlandstalige kamerleden en senatoren uit het nationale parlement. De cultuurgemeenschappen kregen een eigen minister, die wel deel bleef uitmaken van de nationale regering. Voor Vlaanderen was dat de minister voor de Nederlandse cultuur. In 1980 werden, naast de gemeenschappen, ook nog gewesten opgericht. De gewesten verdelen België in 3 taalgebieden: het Vlaams gewest, het Waals gewest en het Brussels Hoofdstedelijk gewest. In 1993 werd ons land een federale staat. We hebben nu een regering voor het hele land (de federale regering) en daarnaast afzonderlijke regeringen voor elk gewest en elke gemeenschap. In Vlaanderen vallen gewest en gemeenschap samen en vormen ze één Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.2 De minister-president aan het woord
Kunt u kort de werking van het Vlaams parlement uitleggen? Vlaanderen telt ongeveer zes miljoen grondig te bespreken en decreten goed of af te keuren. Zo werkt het Vlaams parlement al 40 jaar. inwoners. Het is onmogelijk om met zes miljoen Vlamingen in debat te gaan en samen beslissingen te nemen. Daarom worden er om de vijf jaar verkiezingen gehouden. Alle Vlamingen die op dat moment 18 jaar of ouder zijn, mogen hun stem uitbrengen. Ze kiezen dan personen die hen mogen vertegenwoordigen in het Vlaams parlement. Bij de laatste verkiezingen in 2009 werden er 124 Vlaamse volksvertegenwoordigers verkozen. Die 124 volksvertegenwoordigers vormen samen het Vlaams parlement. Het Vlaams parlement heeft ook een Vlaamse regering, die bestaat uit negen Vlaamse ministers. De ministers voeren de wetten of decreten uit die in het parlement worden gestemd. Elke week vergaderen de 124 volksvertegenwoordigers samen met de ministers om allerlei te nemen beslissingen Wat zijn de voornaamste taken van Vlaams parlement en de Vlaamse regering? Het Vlaams parlement stemt voorstellen tot 'wetten', die wij 'decreten' noemen, en controleert de Vlaamse regering. De volksvertegenwoordigers vragen tekst en uitleg aan de ministers over de beslissingen die zij hebben genomen. Een Vlaamse regering moet een meerderheid hebben in het parlement. Na de verkiezingen wordt er gezocht naar partijen die samen een meerderheid willen vormen. Van die meerderheid wordt verwacht dat zij de regering steunt. Maar zodra de regering gevormd is, zal het hele Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.3
parlement vragen stellen over het werk van de ministers. Bent u de baas van het Vlaams parlement? Nee, de baas van het parlement is de voorzitter van het Vlaams parlement. De 124 volksvertegenwoordigers kiezen een voorzitter. Nu is dat Jan Peumans. De voorzitter zit de wekelijkse vergaderingen van het parlement voor. De minister-president is de baas of voorzitter van de Vlaamse regering. Waarom heet een wet in het Vlaams parlement een 'decreet'? Om het onderscheid te maken tussen het federaal en het Vlaams parlement. Het federaal parlement maakt wetten en die gelden voor alle Belgen. Het Vlaams parlement maakt decreten en die gelden voor alle inwoners van Vlaanderen. Wetten en decreten hebben dezelfde kracht. Het woord decreet is afgeleid van het Latijnse 'decretum' en betekent besluit of beslissing. 2000 jaar geleden sprak men dus ook al over decreten. Wie bepaalt wat er in het parlement wordt besproken? De volksvertegenwoordigers bepalen voor 99% wat er in het parlement wordt besproken. Elke woensdag kunnen zij in de plenaire vergadering beslissingen Wilde u als kind al minister worden? Nee, als kind wilde ik veearts of sportman worden, maar zeker geen minster-president. bespreken. Op andere dagen zijn er commissies of werkgroepen. Er is een commissie voor economie, landbouw, onderwijs Naargelang hun interesse gaan de parlementsleden in zo n Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.4
commissie zetelen. Daar kunnen ze de betrokken ministers vragen stellen. In de commissie onderwijs gaat het dan bijvoorbeeld om vragen als: hoe zit het met het aantal leerlingen in het basisonderwijs? Is er genoeg geld voor het onderwijs? De minister van Onderwijs moet op deze vragen antwoorden. In de andere commissies gebeurt hetzelfde. Op woensdag worden de beslissingen van de commissies voorgelegd aan de volledige vergadering en verder besproken. Deze debatten kan iedereen op televisie volgen. Hoe wordt dat bepaald? Iedereen heeft een vaste plaats. De stoelen worden verdeeld volgens de politieke partijen. Elke partij zit samen. We noemen dit een fractie. Vooraan zitten de voorzitters van de fracties. De andere leden van de fractie krijgen een plaats naargelang de tijd die ze al in het parlement zetelen. Ook de ministers van de Vlaamse regering hebben een vaste plaats. De minster-president zit op de eerste stoel en de overige ministers hebben elk hun eigen stoel. Niemand mag dus zomaar gaan zitten waar hij wil, alleen in het gedeelte voor het publiek mag dat. Welke zijn, naar kinderen toe, de belangrijkste decreten die in de voorbije 40 jaar gestemd zijn? Het Vlaams parlement heeft al zeer veel decreten gestemd die heel Op de televisie zien we dat iedereen in het Vlaams parlement zijn eigen vaste zitje heeft. belangrijk zijn voor kinderen. Eén van de belangrijkste is het decreet basisonderwijs. Dit decreet zorgt Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.5
ervoor dat de kinderen in Vlaanderen naar school kunnen, dat er voldoende leerkrachten zijn,... Bovendien heeft het Vlaams parlement vastgelegd wat de leerlingen die het zesde leerjaar verlaten moeten weten, kennen, kunnen voor ze naar een middelbare school gaan: dat zijn de eindtermen voor het basisonderwijs. Wat vindt u ervan om in het Vlaams parlement naar politieke ruzies te luisteren? Soms wordt er ruzie gemaakt en dat is niet altijd leuk. Zeker als het gaat om zaken waarvoor je als minister verantwoordelijk bent. Het is zo dat in het Vlaams parlement eigenlijk alles gezegd mag worden, maar met respect voor je collega s. Regelmatig vallen er harde woorden en dat is niet prettig voor de persoon aan wie ze gericht zijn. Na het debat gaan de meesten samen nog iets drinken. Dat betekent dat ze niet echt kwaad zijn op elkaar, maar dat ze enkel van mening verschillen. Wordt de 40ste verjaardag gevierd met een taart met 40 kaarsjes? Ja, we zullen veel adem moeten hebben om ze in één keer uit te blazen! Verklarende woordenlijst De schuin gedrukte woorden uit de tekst worden hieronder verklaard. debat: bespreking met argumenten voor en tegen gelden: voor iedereen van tel zijn grondwet: wet die de grondbeginselen van een land vastlegt kamerlid: lid van de nationale Kamer voor Volksvertegenwoordigers meerderheid: meer dan de helft plenair: volledig senator: lid van de Senaat Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.6
En nu jij! 1. Vul in. Kies voor de laatste vraag uit: scholen, leger, politie, bibliotheken, rechtbanken, cultuur, kinderopvang, pensioen. Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.7
2. Zoek op in Van-A-3. Sinds 1993 is België O een eenheidsstaat met één parlement. O een federale staat met drie gewesten en drie gemeenschappen. O een republiek met een president. De volgende verkiezingen voor het Vlaams parlement worden gehouden in: O 2012. O 2013. O 2014. In een fractie in het Vlaams parlement zetelen O volksvertegenwoordigers van dezelfde partij. O volksvertegenwoordigers die 40 jaar zijn. O volksvertegenwoordigers uit dezelfde provincie. De baas van het Vlaams parlement is O de minister-president. O de premier. O de voorzitter. De Vlaamse regering moet de steun hebben van O de minderheid van de Vlaamse volksvertegenwoordigers. O de meerderheid van de Vlaamse volksvertegenwoordigers. O alle Vlaamse volksvertegenwoordigers. Plantyn, Mechelen - Actuakrantje - p.8