MODES EN MODEARTIKELEN

VOLWASSENENONDERWIJS Organisatie: Lineaire opleiding Onderwijsvorm: Secundair onderwijs Onderwijsniveau: BSO Graad: tweede graad Duur: 3-jarige cyclus Studiegebied: Huishoudelijk onderwijs Opleiding: MODES EN MODEARTIKELEN Vak(ken): TV Textiel 40/40/40 lt/jaar PV Praktijk textiel 120/120/120 lt/jaar Nummer GO 2004/658L (nieuw) Nummer Inspectie: 03-04/1154/G

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 1 INHOUD Visie...2 Beginsituatie...3 Algemene doelstellingen...4 Leerjaar 1...5 Leerplandoelstellingen / leerinhouden...6 Leerjaar 2...9 Leerplandoelstellingen / leerinhouden... 10 Leerjaar 3... 13 Leerplandoelstellingen / leerinhouden... 14 Methodologische wenken... 15 Pedagogisch-didactische wenken... 15 Didactische hulpmiddelen... 16 Evaluatie... 17 Bibliografie... 18

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 2 VISIE De lineaire opleiding Modes en modeartikelen dient gesitueerd te worden binnen het studiegebied Huishoudelijk onderwijs. Het betreft hier voornamelijk het aanleren van huishoudelijke vaardigheden die bijdragen tot het maatschappelijk functioneren en de zelfontplooiing. In deze opleiding komen diverse handwerktechnieken aan bod zoals: breien, haken, hoeden maken, accessoires vervaardigen Bij ieder onderwerp wordt ruim aandacht besteed aan: - de basistechnieken - materialenleer - werken met vormen en kleuren - zelf ontwerpen en uitvoeren. Al deze textiele werkvormen kunnen een aanloop betekenen voor verdere studies of voor een eventuele loopbaan in de sector textiel met al zijn varianten.

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 3 BEGINSITUATIE Toelatingsvoorwaarden : De afdeling modes en modeartikelen is zowel gericht naar cursisten zonder enige textielervaring ( 1 ste leerjaar ) als naar cursisten die de basisbegrippen en -technieken reeds beheersen en die meer ervaring willen opdoen ( 2 de leerjaar ) of naar cursisten die zich enkel willen specialiseren in het zelf ontwerpen en realiseren van de verschillende textiele technieken ( 3 de leerjaar ). 1 ste leerjaar 40 Lt. TV textiel en120 Lt. PV textiel - Voldaan hebben aan de voltijdse leerplicht. - Er zijn geen inhoudelijke vereisten noodzakelijk. 2 de leerjaar 40 Lt. TV textiel en120 Lt. PV textiel - Verplicht voorafgaand 1 ste leerjaar of slagen voor een toelatingsproef. - De cursist moet onder begeleiding de basishandelingen zoals knippen, stikken, naaien, haken, breien, stomen, strijken op een eenvoudig werkstuk met aanvaardbare kwaliteit kunnen uitvoeren. 3 de leerjaar 40 Lt. TV textiel en120 Lt. PV textiel - Verplicht voorafgaand 2 de leerjaar of slagen voor een toelatingsproef. - De cursist moet een moeilijk werkstuk met goede kwaliteit kunnen vervaardigen.

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 4 ALGEMENE DOELSTELLINGEN - Het noodzakelijke materieel en materiaal kennen, kiezen en kunnen gebruiken. - Bestaande patronen en werkbeschrijvingen kunnen lezen en gebruiken. - Het creatief en logisch denken activeren en bevorderen. - Basistechnieken kunnen omzetten naar nieuwe ontwerpen. - Zin hebben voor het esthetische, vormen en kleuren harmonisch kunnen combineren. - Openstaan voor nieuwe technieken, stof- en stylingtrends. - Verantwoordelijkheid, orde en verzorgde afwerking willen nastreven. - Het uithoudingsvermogen versterken. - Zin hebben voor perfectie. - Tijdsbewust en economisch willen werken. - Kunnen werken in teamverband. - Spontaan de veiligheidsvoorschriften in acht nemen.

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 5 LEERJAAR 1 40 Lt. TV textiel 120 Lt. PV textiel ALGEMENE DOELSTELLINGEN - eenvoudige modellen kunnen kiezen; - de cursisten moeten de nodige theoretische kennis opdoen om de praktische oefeningen vlot te kunnen uitvoeren; - maten kunnen nemen als basis voor de patroonkeuze; - lichaamsmaten kunnen opmeten als basis voor het aanpassen van het patroon; - eenvoudige patronen zelfstandig kunnen tekenen; - modelpatronen uit raderbladen kunnen gebruiken; - bijhorigheden kunnen kiezen in functie van het werkstuk; - werkstukken kunnen uitvoeren volgens een gegeven werkvolgorde; - handvaardigheden verwerven bij de afwerking van het werkstuk; - een naaimachine kunnen gebruiken; - de basistechnieken beheersen en kunnen uitvoeren; - in staat zijn eenvoudige creatieve werkvormen zelfstandig te realiseren; - notie hebben van kleuren - kleurencombinaties kleurenmenging; - zin hebben voor het esthetische.

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 6 LEERPLANDOELSTELLINGEN / LEERINHOUDEN LEERPLANDOELSTELLINGEN De cursisten kunnen 1 eenvoudige werkstukken in soepele materialen vervaardigen onder meer hoeden, bloemen en accessoires. 2 realisatietechnieken uitvoeren op eenvoudige werkstukken, met name merken, stikken, zomen (enkele), hand naaien (linten, zoom, versieringen), strijken, kleven, fixeren, boorden (met rechte bies, biaislint en haakwerk), haken, breien, stomen. 3 de basishandelingen van de naaimachine beheersen met inachtneming van de veiligheidsvoorschriften. de basisonderdelen van een naaimachine herkennen en benoemen. een naaimachine instellen en gebruiken. LEERINHOUDEN 1 Eenvoudige werkstukken in soepele materialen uitvoeren onder meer: Baret. Stoffen hoed. Vilten hoed. Bloemen. Accessoires. 2 Realisatietechnieken voor eenvoudige werkstukken: Merken van geknipte delen. Studie van de naden. Zomen: enkele inleg. Hand naaien: zoom, linten en versieringen. Strijken. Kleven. Fixeren. Boorden met rechte bies, biaislint en met haakwerk. Basissteken en technieken haken. Basissteken en technieken breien. Stomen op houten vorm. Basistechniek kuipverven. Basistechniek vilten. 3 Kennis van de naaimachine: Basisonderdelen. Instelling. Gebruik steeklengte- en breedteregelaar.

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 7 LEERPLANDOELSTELLINGEN De cursisten kunnen LEERINHOUDEN eenvoudige storingen van de naaimachine signaleren en herkennen. Technisch juist en veilig gebruik. Eenvoudige storingen. 4 fouten herkennen, aanpassen en verbeteren. 4 Fouten herkennen, aanpassen en verbeteren. 5 gereedschappen en materiaal benoemen, gebruiken en onderhouden. elementaire vakterminologie hanteren. strijkmaterieel instellen en gebruiken. de juiste strijktechniek toepassen met inachtneming van de veiligheidsvoorschriften. de basishandelingen en de -technieken van het knippen met de schaar toepassen. 6 de volgende basistechnieken vlot en met een behoorlijk kwaliteitsniveau toepassen: - een patroon kiezen; - een ontwerp aanpassen; - een patroon overbrengen. 5 Kennis en gebruik van het aangepaste materiaal: Knipgerief. Naaigerief. Haakgerief. Breigerief. Strijkgerief. Stoomgerief. Tekengerief. 6 Vormgeving: Modelpatroon met naden. Modelpatroon zonder naden. Een patroon overtekenen en aanpassen. 7 de juiste hoeveelheden aankopen en zo voordelig mogelijk gebruiken. de brandproef uitvoeren op de natuurlijke materialen. kleuren kiezen. textieletikettering lezen en verklaren. 8 het voorbereidende werk in een logische volgorde uitvoeren. eenvoudige fouten in de grondstoffen opsporen. 7 Garens en weefsels: De natuurlijke grondstoffen: herkomst en brandproef. - katoen; - wol, vilt; - zijde. Textieletikettering lezen en verklaren. 8 Voorbereiden van de stof vóór het knippen: Nazicht van de stof op fouten. Opstrijken.

OSP BSO 2e graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 8 LEERPLANDOELSTELLINGEN De cursisten kunnen LEERINHOUDEN 9 het nut van de juiste werkmethoden inzien. 9 Bestaande werkmethoden gebruiken.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 9 LEERJAAR 2 40 Lt. TV textiel 120 Lt. PV textiel ALGEMENE DOELSTELLINGEN - modellen kunnen kiezen aangepast aan hun persoonlijkheid doch rekening houdend met de huidige trend; - technieken kennen om de patronen te vergroten, te verkleinen volgens de opgenomen maten; - knippatronen zelfstandig kunnen tekenen; - bijhorigheden oordeelkundig kunnen kiezen in functie van het werkstuk; - handvaardigheden verwerven bij de afwerking van het werkstuk; - een overlock kunnen gebruiken; - de basistechnieken beheersen en kunnen toepassen; - een werkvolgorde kunnen opbouwen in functie van hun opdracht; - in staat zijn eenvoudige creatieve werkvormen zelfstandig te realiseren; - kleuren - kleurencombinaties - kleurenmenging - op esthetisch verantwoorde manier kunnen samenstellen en gebruiken.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 10 LEERPLANDOELSTELLINGEN / LEERINHOUDEN LEERPLANDOELSTELLINGEN De cursisten kunnen 1 eenvoudige werkstukken vervaardigen onder meer hoeden, petten, bloemen en accessoires in stof, leer, vilt, stro en ondoorlaatbare stoffen. 2 realisatietechnieken uitvoeren op eenvoudige werkstukken, met name stomen, fixeren, hand naaien (onzichtbare steek), werken met bolijzers, steken leren breien en haken, mouleren en draperen. de delen merken. de volgende basistechnieken vlot en met een behoorlijk kwaliteitsniveau toepassen: patroon kiezen ontwerp aanpassen patroon overbrengen kleuren kiezen. een handwerktechniek zelfstandig uitvoeren op een werkstuk met name: basissteken haken basissteken en technieken breien. het afgewerkte werkstuk reinigen, onderhouden en verzorgen. LEERINHOUDEN 1 Werkstukken uitvoeren onder meer: Stoffen hoeden of petten. Vilten hoeden of petten. Strohoeden of -petten. Bloemen. Modieuze accessoires uit wol op stof gevilt. Veranderen van oude vilten hoed naar de mode. 2 Realisatietechnieken voor eenvoudige werkstukken: Verschillende rand afwerkingen, gewone inslag, gestikt of genaaid, met gros-grain en laiton. Hand naaien: de onzichtbare steek. Stomen op onregelmatige vormen. Strijken en fixeren. Kuipverven van onder meer tissue. Vilten op stof. Werken met bolijzers. Diverse afbindtechnieken. Breien en haken aan de hand van een motief en symbolen. Knippen en merken van de delen. Mouleer- en drapeertechnieken. Draperen met fluweel en zijde. Verwerken van stro in cône. Verwerken van vilten en stro cônes. Behandelen en plaatsen van voilette. Bloemen in organza en zijde.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 11 LEERPLANDOELSTELLINGEN De cursisten kunnen LEERINHOUDEN 3 de overlock gebruiken. op een veilige en correcte manier omgaan met een naaimachine. 3 Kennis van de naaimachine: Instelling. Technisch juist en veilig gebruik. Eenvoudige storingen. De overlock gebruiken. 4 fouten herkennen, aanpassen en verbeteren. 4 Fouten herkennen, aanpassen en verbeteren. 5 gereedschappen en naaibenodigdheden voor het uitwerken van het werkstuk kiezen, kopen en gebruiken met inachtneming van doel, prijs, frequentie van gebruik, toegepaste techniek en aanvullende (dikwijls dure) materialen en versierselen. gereedschappen en materiaal benoemen, gebruiken en onderhouden. de juiste strijk- en perstechniek toepassen met inachtneming van de veiligheidsvoorschriften. elementaire vakterminologie hanteren. 5 Kennis en gebruik van het aangepaste materieel: Naaibenodigdheden voor het uitwerken van het werkstuk kiezen. De dubbele naald plaatsen en gebruiken. Strijk- en stoommaterieel instellen, technisch juist en veilig gebruik. Eenvoudig onderhoud. Knippen en merken van de delen. 6 de regel van drie toepassen om verhoudingen op te zoeken. maten opnemen. een patroon uit een raderblad overnemen en aanpassen. overbrengmateriaal gebruiken. patroononderdelen herkennen. lengte- en breedteverschillen opsporen. een voordelig knipplan zoeken en toepassen. 7 de juiste hoeveelheden aankopen en zo voordelig mogelijk gebruiken. 6 Vormgeving: De maten opmeten. Een eenvoudig patroon uit een raderblad overnemen. De delen herkennen. Lengte- en breedteverschillen opsporen en aanpassen. Een voordelig knipplan zoeken en toepassen. 7 Garens en weefsels: Indeling van de textielvezels naar oorsprong. De synthetische garens. De menggarens.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 12 LEERPLANDOELSTELLINGEN De cursisten kunnen 8 voorbereidend werk in een logische volgorde uitvoeren. het knippen van diverse stoffen voorbereiden. fouten in de grondstoffen opsporen. een eenvoudig knipplan zoeken en toepassen. 9 een werkmethodebeschrijving / werkvolgorde lezen en begrijpen. de werkmethoden beheersen. LEERINHOUDEN De kwaliteiten van vilt. Het uitzicht van fluweel, voilette en organza. 8 Voorbereiden van de stof vóór het knippen: Fouten in de grondstoffen opsporen. Knippen van diverse stoffen voorbereiden. 9 Bestaande werkmethoden toepassen.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 13 LEERJAAR 3 40 Lt. TV textiel 120 Lt. PV textiel ALGEMENE DOELSTELLINGEN - modieuze modellen kunnen ontwerpen; - modelwijzigingen kunnen aanbrengen; - kennis hebben van de voornaamste textielgarens en -vezels in functie van de aankoop en de verwerking; - bijhorigheden i.v.m. het werkstuk oordeelkundig kunnen kiezen combineren en gebruiken; - zelfstandig een werkvolgorde kunnen samenstellen; - bestaande patronen en werkbeschrijvingen kunnen lezen en juist kunnen uitvoeren; - de noodzakelijke machines en gereedschappen kennen, kunnen gebruiken en onderhouden; - het eindresultaat kwalitatief kunnen beoordelen; - zelfstandig en in team kunnen functioneren.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 14 LEERPLANDOELSTELLINGEN / LEERINHOUDEN LEERPLANDOELSTELLINGEN De cursisten kunnen LEERINHOUDEN 1 een werkstuk kiezen rekening houdend met een aantal factoren onder meer mode, stijl, leeftijd, comfort, gelegenheid en prijs. 1 Een werkstuk kiezen rekening houdend met een aantal factoren o.m. : Mode. Stijl. Leeftijd. Comfort. Gelegenheid. Prijs. 2 een patroon en de nodige materialen kiezen en gebruiken. 2 Een patroon en de nodige materialen kiezen en gebruiken : 3 met de juiste techniek en volgens de juiste werkvolgorde een werkstuk realiseren. een werkschema opmaken voor de eigen werkzaamheden rekening houdend met de tijd. Het verwerken van bont. Sparterievorm bekleden. Werken met tissue-sisal kop + rand. 3 Met de juiste techniek en volgens de juiste werkvolgorde een werkstuk realiseren : Verven van verschillende materialen in één verfbad. Vilten : driedimensionaal; hoed; handtas. 4 fouten herkennen, aanpassen en verbeteren. 4 Fouten herkennen, aanpassen en verbeteren. 5 de nodige veiligheids-, milieu- en hygiëneregels in acht nemen. 5 Materieel : Instelling. Technisch juist en veilig gebruik. Eenvoudig onderhoud.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 15 METHODOLOGISCHE WENKEN PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN In de lessentabel is een opdeling gemaakt in TV en PV. De theorie wordt bij voorkeur geïntegreerd in de praktijk aangebracht. Het is dan ook wenselijk dat de 4 lestijden per leerjaar door eenzelfde leerkracht worden gegeven. In elk geval is voortdurende coördinatie en overleg noodzakelijk. De leerstof van de verschillende vakonderdelen wordt gecentreerd rond een uit te voeren thema. De nadruk wordt gelegd op het bevorderen van de zelfwerkzaamheid. Het stimuleren van de creativiteit vraagt van de leerkracht een doordachte aanpak, motivatie en belangstelling liggen hier aan de basis. In verband met het uitwerken van de verschillende thema s zijn de cursisten actief betrokken bij - de keuze van de grondstoffen en technieken; - de opstelling van de werkvolgorde; - de uitvoeringsprocédés; - de bespreking van de bekomen resultaten. Er wordt gewerkt volgens de vijf fasen van het technologisch proces: - behoefte (probleem); - oplossing zoeken (kiezen); - uitvoeren (realiseren); - ingebruikname; - evalueren (beoordelen).

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 16 DIDACTISCHE HULPMIDDELEN 1 - spelden; - verschillende naalden; - scharen; - latten; - breinaalden; - bolijzers in verschillende maten en vormen; - diverse hoedenvormen; - mallen met diverse hoofdwijdte (55-56 - 57-58 - 59); - toestel om de binnenmaat van de hoed te bepalen; - knippatronen; - strijkplanken; - gewone strijkijzers; - reis-strijkijzers; - waterketels; - naaimachines; - overlocknaaimachine; - ketel; - elektrische kookplaat.; 1 Inzake veiligheid is de volgende wetgeving van toepassing: - Codex - ARAB - AREI - Vlarem. Deze wetgeving bevat de technische voorschriften die in acht moeten genomen worden m.b.t.: - de uitrusting en inrichting van de lokalen; - de aankoop en het gebruik van toestellen, materiaal en materieel. Zij schrijven voor dat: - duidelijke Nederlandstalige handleidingen en een technisch dossier aanwezig moeten zijn; - alle gebruikers de werkinstructies en onderhoudsvoorschriften dienen te kennen en correct kunnen toepassen; - de collectieve veiligheidsvoorschriften nooit mogen gemanipuleerd worden; - de persoonlijke beschermingsmiddelen aanwezig moeten zijn en gedragen worden, daar waar de wetgeving het vereist.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 17 EVALUATIE Elke doelstelling van het leerplan zal ten minste eenmaal geëvalueerd worden door de leerkracht. - Proces-evaluatie Observatie tijdens de verschillende afwerkingsfazen. Individuele controle van: patronen; aanpas; vooroefeningen; afwerkingen van de werkstukken. Vraagstelling en discussie: grondstoffenkennis; modelkeuze; afwerkingstechnieken. Zoveel mogelijk zal gebruik gemaakt worden van vergelijkingspunten zowel van de werkwijze als van de gebruikte grondstoffen, als van eventuele fouten die zich kunnen voordoen. - Product-evaluatie Hoge kwaliteitseisen tijdens het productieproces. Verkoopsklaar presenteren van de gemaakte werkstukken. - Eind-evaluatie Aan het einde van elk leerjaar word een theoretische proef afgenomen, die samen met het dagelijkse werk het eindresultaat zullen bepalen.

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 18 BIBLIOGRAFIE - Woman s Hats of the 20th Century, Maureen Reilly & Mary Beth Detrich A Schiffer Book - HATS the PEPIN press and Kuala Lumpur Amsterdam and Singapore - IL CAPPELLO DA DONNA Women s hats, Adèle Campione Itinerari d immagini BE-MA EDITRICE Milano 1989 - HATS with values, Desire Smith A Schiffer Book - Van de HOED en de RAND, Terence Terry 1998 ICOB bv Alphen aan de Rijn - The Hat Book, Alan Couldridge A Spectrum Book - HATS MADE EASY, Milner Craft Series Lyn Waring 1995 Sally Milner Publishing - Les chapeaux une histoire de tête, Claude Fauque Syros alternatives - Hoeden, Elizabeth Van der Helm Cantecleer bv De Bilt 1991 - Personnalisez ou Créez vos Chapeaux, Juliet Bawden Préface de Marie-Mercié Hachette - Hats for Brides and weddings, Margo-Ann Daly Kangaroo Press 1992 - Chapeau, chapeaux! 1650-1960 40 hoeden uit de verzameling van het Rijksmuseum Amsterdam 1997 Compiled by Bianca M. du Mortier Waanders Drukkers Zwolle - HATS ON HEADS the art of creative millinery Mildred Anlezark Revised and edited by Lois Easton Graham Kangaroo Press - Complete gids voor handwerken Reader s Digest - Tijdschrift : Anna uitgeverij Aenna Burda - Alles over handwerken Cantecleer bv de Bilt - Leer haken, Nicky Hayden Helmond bv Helmond 1986 - handwerkboek: Haken van steek tot steek, Tijdschriften Uitgevers Maatschappij - Antwerpen - Zijden Bloemen, Anne Hamilton en Kathleen White Zuid boekprodukties Lisse - Echte Seidenblumen, Mechthild Schimmelpfennig & Magda Scholz Frech - verlag - Phantasieblumen aus Stoffbändern, Pamela Woods Hobby - Taschenbuch Firma Wolfgang Rayher 7958 Laupheim - Vilten, Marlie Claessen uitgave Louët bv Lochem Holland 1981

OSP BSO 2de graad opleiding Modes en modeartikelen (3 jaar) - lineair 19 - Macramé, Henriette Beukers Vaardige handen 33 tiende druk Zomer & Keuning - Wageningen - Knoop voor knoop in macramé, Eirian Short Kosmos Amsterdam Antwerpen - Tassen maken, Sijsbert Jongebloed elmar Creatief - Ideeën voor sieraden, Angelika Hahn La Rivière & Voorhoeve - Kleine Bontgids, J. Becker C.A.J. Van Dishoeck Bussum - Mit Federn schmücken Erika Terhoeven Frech-verlag - Het textiel ABC Etitex Lange Leemstraat 137-2018 Antwerpen - Textielwarenkennis, Schrijnemakers-Schulte Wolters-Noordhoff bv Groningen ISBN 90 01 79460 2 - Leermiddelenpakket Textiel Y. Hayen - De Sikkel n.v. - Kleurenleer, Johannes Itten Cantecleer bv de Bilt ISBN 90 213 0058 3 ==============================